Lord Brihaspati

bṛhaspati cālīsā

(Brihaspati Chalisa in English (IAST))

Also known as gau nita mamgalacarana ganapati mere natha

A Hindi chalisa to Brihaspati which is more precise about him than most chalisas are about anyone. The opening verses fit him out completely — a golden staff and the gesture of blessing, a bowl and a rosary in four hands, a golden house, a golden chariot drawn by pale horses, a gold crown and yellow cloth, Angiras for a father. The middle gives the episodes he is actually known for: the hard austerity performed at Prabhasa and Shankara's boon that made him teacher of the gods and lord of a planet; his guarding of the gods' sacrifices with mantras when the demons came to destroy them; and Indra's causeless insult to him, after which he withdrew, Vishvarupa was made teacher in his place, and heaven passed to the demons until Indra begged pardon. It ends with the Thursday gifts, listed by name.

|| dohā ||
gāū~ nita maṃgalācaraṇa, gaṇapati mere nātha|
karo kṛpā mā~ śāradā, jīva raheṃ mere sātha||
ajñānī mati maṃda maiṃ, haiṃ gurusvāmī sujāna|
doṣoṃ se maiṃ bharā huā, tuma ho kṛpā nidhāna||
|| caupāī ||
vīra deva bhaktana hitakārī|
sura nara munijana ke uddhārī||
vācaspati sura guru purohita|
kamalāsana bṛhaspati virājita||
svarṇa daṃḍa vara mudrā dhārī|
pātra māla śobhita bhuja cārī||
hai svarṇima āvāsa tumhārā|
pīta vadana devoṃ meṃ nyārā||
svarṇāratha prabhu ati hī sukhakara|
pāṇḍura varṇa aśva cale jutakara||
svarṇa mukuṭa pītāmbara dhārī|
aṃgirā nandana gagana vihārī||
aja agamya avināśī svāmī|
ananta variṣṭha sarvajña nāmī||
śrīmat dharma rūpa dhana dātā|
śaraṇāgata sarvāpad trātā||
puṣya nātha brahma vidyā viśārada|
guṇa barane sura gaṇa muni nārada||
kaṭhina tapa prabhāsa meṃ kīnhā|
śaṃkara prasanna ho vara dīnhā||
deva guru graha pati kahāo|
nirmala mati vācaspati pāo||
asura bane sura yajña vināśaka|
kareṃ surakṣita mantra se sura makha||
banakara devoṃ ke upakārī|
daitya vināśe vighna nivārī||
bṛhaspati dhanu mīna ke nāyaka|
loka dvija naya buddhi pradāyaka||
māvasa vīra vāra vrata dhāre|
āśraya deṃ sarva pāpa nivāreṃ||
pītāmbara haldī pīlā anna|
śakkara madhu pukharāja bhū-lavaṇa||
pustaka svarṇa aśva dāna kara|
de deveṃ jīva aneka sukhada vara||
vidyā sindhu svayaṃ kahalāte|
bhaktoṃ ko sanmārga calāte||
indra kiyā apamāna akāraṇa|
viśvarūpā guru kiye dhāraṇa||
baṛhā kaṣṭa saba rāja ga~vāyā|
dānava dhvaja svarga laharāyā||
kṣamā mā~ga phira stuti kīnhī|
vipadā sakala jīva hara līnhī||
baṛhā devoṃ meṃ māna tumhārā|
kīrati gāveṃ sakala saṃsārā||
doṣa bisāra śaraṇa meṃ lījai|
ura ānanda prabhu bhara dījai||
sadguru terī prabala māyā|
terā pārā nā koī pāyā||
saba tīrtha guru caraṇa samāye|
samajhe viralā bahu sukha pāye||
amṛta vārida sadṛśa vāṇī|
hiradaya dhāra bhaye brahmajñānī||
śobhā mukha se barani na jāī|
deveṃ bhakti jīva manacāhī||
jo anātha nā koi sahāī|
lakha caurāsī pāra karāhīṃ||
prathama guru kā pūjana kīje|
guru caraṇāmṛta ruca-ruca pīje||
mṛga tṛṣṇā guru darśana rākhī|
mile mukti ho saba jaga sākhī||
caraṇana raja sadguru sira dhāre|
pā gaye dāsa padāratha sāre||
jaga ke kāra vihāraṇa doṛe|
guru moha ke bandhana toṛe||
pārasa māṇika nīlama ratnā|
guruvara sammukha vyartha kalpanā||
kara niṣkāma bhakti guruvara kī|
sundara chavi dhāre sukhakara kī||
guru patākā jo phaharāe~|
mana krama vacana dhyāna se dhyāveṃ||
kāla rūpa yama nahīṃ satāveṃ|
niścaya guruvara piṃḍa chuṛāveṃ||
bhūta piśāca nikaṭa nā āveṃ|
rogī roga mukta ho jāveṃ||
saṃtati hīna saṃstuti gāveṃ|
maṃgala hoya putra-dhana pāveṃ||
jo nara guṇa gā hiradaya harṣāve|
sneha jīva caraṇoṃ meṃ lāve||
jīva cālīsā paṛhe paṛhāve|
pūrṇa śāṃti ko pala meṃ pāveṃ||
|| dohā ||
māta pitā ke saṃga manu, guru caraṇa meṃ līna|
kirapā saba para kījiye, jāna jagata meṃ dīna||
bṛhaspati cālīsā jo paṛhe, bhakti bhāva mana lāya|
jñāna dharma dhana yaśa mile, saba duḥkha dūra ho jāya||

Explore More