Lord Brihaspati

બૃહસ્પતિ ચાલીસા

(Brihaspati Chalisa in Gujarati)

Also known as gau nita mamgalacarana ganapati mere natha

A Hindi chalisa to Brihaspati which is more precise about him than most chalisas are about anyone. The opening verses fit him out completely — a golden staff and the gesture of blessing, a bowl and a rosary in four hands, a golden house, a golden chariot drawn by pale horses, a gold crown and yellow cloth, Angiras for a father. The middle gives the episodes he is actually known for: the hard austerity performed at Prabhasa and Shankara's boon that made him teacher of the gods and lord of a planet; his guarding of the gods' sacrifices with mantras when the demons came to destroy them; and Indra's causeless insult to him, after which he withdrew, Vishvarupa was made teacher in his place, and heaven passed to the demons until Indra begged pardon. It ends with the Thursday gifts, listed by name.

॥ દોહા ॥
ગાઊઁ નિત મંગલાચરણ, ગણપતિ મેરે નાથ।
કરો કૃપા માઁ શારદા, જીવ રહેં મેરે સાથ॥
અજ્ઞાની મતિ મંદ મૈં, હૈં ગુરુસ્વામી સુજાન।
દોષોં સે મૈં ભરા હુઆ, તુમ હો કૃપા નિધાન॥
॥ ચૌપાઈ ॥
વીર દેવ ભક્તન હિતકારી।
સુર નર મુનિજન કે ઉદ્ધારી॥
વાચસ્પતિ સુર ગુરુ પુરોહિત।
કમલાસન બૃહસ્પતિ વિરાજિત॥
સ્વર્ણ દંડ વર મુદ્રા ધારી।
પાત્ર માલ શોભિત ભુજ ચારી॥
હૈ સ્વર્ણિમ આવાસ તુમ્હારા।
પીત વદન દેવોં મેં ન્યારા॥
સ્વર્ણારથ પ્રભુ અતિ હી સુખકર।
પાણ્ડુર વર્ણ અશ્વ ચલે જુતકર॥
સ્વર્ણ મુકુટ પીતામ્બર ધારી।
અંગિરા નન્દન ગગન વિહારી॥
અજ અગમ્ય અવિનાશી સ્વામી।
અનન્ત વરિષ્ઠ સર્વજ્ઞ નામી॥
શ્રીમત્ ધર્મ રૂપ ધન દાતા।
શરણાગત સર્વાપદ્ ત્રાતા॥
પુષ્ય નાથ બ્રહ્મ વિદ્યા વિશારદ।
ગુણ બરને સુર ગણ મુનિ નારદ॥
કઠિન તપ પ્રભાસ મેં કીન્હા।
શંકર પ્રસન્ન હો વર દીન્હા॥
દેવ ગુરુ ગ્રહ પતિ કહાઓ।
નિર્મલ મતિ વાચસ્પતિ પાઓ॥
અસુર બને સુર યજ્ઞ વિનાશક।
કરેં સુરક્ષિત મન્ત્ર સે સુર મખ॥
બનકર દેવોં કે ઉપકારી।
દૈત્ય વિનાશે વિઘ્ન નિવારી॥
બૃહસ્પતિ ધનુ મીન કે નાયક।
લોક દ્વિજ નય બુદ્ધિ પ્રદાયક॥
માવસ વીર વાર વ્રત ધારે।
આશ્રય દેં સર્વ પાપ નિવારેં॥
પીતામ્બર હલ્દી પીલા અન્ન।
શક્કર મધુ પુખરાજ ભૂ-લવણ॥
પુસ્તક સ્વર્ણ અશ્વ દાન કર।
દે દેવેં જીવ અનેક સુખદ વર॥
વિદ્યા સિન્ધુ સ્વયં કહલાતે।
ભક્તોં કો સન્માર્ગ ચલાતે॥
ઇન્દ્ર કિયા અપમાન અકારણ।
વિશ્વરૂપા ગુરુ કિયે ધારણ॥
બઢા કષ્ટ સબ રાજ ગઁવાયા।
દાનવ ધ્વજ સ્વર્ગ લહરાયા॥
ક્ષમા માઁગ ફિર સ્તુતિ કીન્હી।
વિપદા સકલ જીવ હર લીન્હી॥
બઢા દેવોં મેં માન તુમ્હારા।
કીરતિ ગાવેં સકલ સંસારા॥
દોષ બિસાર શરણ મેં લીજૈ।
ઉર આનન્દ પ્રભુ ભર દીજૈ॥
સદ્ગુરુ તેરી પ્રબલ માયા।
તેરા પારા ના કોઈ પાયા॥
સબ તીર્થ ગુરુ ચરણ સમાયે।
સમઝે વિરલા બહુ સુખ પાયે॥
અમૃત વારિદ સદૃશ વાણી।
હિરદય ધાર ભયે બ્રહ્મજ્ઞાની॥
શોભા મુખ સે બરનિ ન જાઈ।
દેવેં ભક્તિ જીવ મનચાહી॥
જો અનાથ ના કોઇ સહાઈ।
લખ ચૌરાસી પાર કરાહીં॥
પ્રથમ ગુરુ કા પૂજન કીજે।
ગુરુ ચરણામૃત રુચ-રુચ પીજે॥
મૃગ તૃષ્ણા ગુરુ દર્શન રાખી।
મિલે મુક્તિ હો સબ જગ સાખી॥
ચરણન રજ સદ્ગુરુ સિર ધારે।
પા ગયે દાસ પદારથ સારે॥
જગ કે કાર વિહારણ દોડે।
ગુરુ મોહ કે બન્ધન તોડે॥
પારસ માણિક નીલમ રત્ના।
ગુરુવર સમ્મુખ વ્યર્થ કલ્પના॥
કર નિષ્કામ ભક્તિ ગુરુવર કી।
સુન્દર છવિ ધારે સુખકર કી॥
ગુરુ પતાકા જો ફહરાએઁ।
મન ક્રમ વચન ધ્યાન સે ધ્યાવેં॥
કાલ રૂપ યમ નહીં સતાવેં।
નિશ્ચય ગુરુવર પિંડ છુડાવેં॥
ભૂત પિશાચ નિકટ ના આવેં।
રોગી રોગ મુક્ત હો જાવેં॥
સંતતિ હીન સંસ્તુતિ ગાવેં।
મંગલ હોય પુત્ર-ધન પાવેં॥
જો નર ગુણ ગા હિરદય હર્ષાવે।
સ્નેહ જીવ ચરણોં મેં લાવે॥
જીવ ચાલીસા પઢે પઢાવે।
પૂર્ણ શાંતિ કો પલ મેં પાવેં॥
॥ દોહા ॥
માત પિતા કે સંગ મનુ, ગુરુ ચરણ મેં લીન।
કિરપા સબ પર કીજિયે, જાન જગત મેં દીન॥
બૃહસ્પતિ ચાલીસા જો પઢે, ભક્તિ ભાવ મન લાય।
જ્ઞાન ધર્મ ધન યશ મિલે, સબ દુઃખ દૂર હો જાય॥

Explore More