ഗണേശ അഷ്ടകമ്

• ഗണേശാഷ്ടകമ് (gaṇeśāṣṭakam)eight verses to Ganesha

anvaya ഗണേശാഷ്ടകമ്

• ശ്രീഗണേശായ (śrīgaṇeśāya)to Shri Ganesha
• നമഃ (namaḥ)salutations
• ശ്രീഗണേശപ്രാര്ഥനാ (śrīgaṇeśaprārthanā)a prayer to Shri Ganesha

anvaya ശ്രീഗണേശായ നമഃ ശ്രീഗണേശപ്രാര്ഥനാ

• ലമ്ബോദരായ (lambodarāya)to the big-bellied one
• ശിവപുത്രഗണേശ്വരായ (śivaputragaṇeśvarāya)to Shiva's son, lord of the ganas
• ബുദ്ധിപ്രദായ (buddhipradāya)to the giver of understanding
• ഭവദുഃഖവിനാശകായ (bhavaduḥkhavināśakāya)to the one who ends the sorrow of worldly life
• ത്രൈലോക്യപൂജ്യപരമാദ്ഭുതകാരണായ (trailokyapūjyaparamādbhutakāraṇāya)to the wonderful first cause, worshipped in the three worlds
• വിഘ്നാന്തകായ (vighnāntakāya)to the one who ends obstacles
• സുഖദായ (sukhadāya)to the giver of happiness
• നമഃ (namaḥ)salutations
• നമഃ (namaḥ)salutations
• തേ (te)to you

anvaya ലമ്ബോദരായ ശിവപുത്രഗണേശ്വരായ ബുദ്ധിപ്രദായ ഭവദുഃഖവിനാശകായ ത്രൈലോക്യപൂജ്യപരമാദ്ഭുതകാരണായ വിഘ്നാന്തകായ സുഖദായ തേ നമഃ നമഃ

chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas

ഭവദുഃഖ the sorrow of becoming — Bhava is the round of birth and death. The sorrow meant is the sorrow of being caught in it.

note An opening prayer to Ganesha, set before the eight verses proper. Every title is in the dative, 'to the one who', so the whole verse is one long salutation that reaches its verb, namaḥ, only at the very end.

• ശ്രീസരസ്വതീപ്രാര്ഥനാ (śrīsarasvatīprārthanā)a prayer to Shri Saraswati

anvaya ശ്രീസരസ്വതീപ്രാര്ഥനാ

• വന്ദേ (vande)I bow to
• ശ്രീജഗദമ്ബികാമ് (śrījagadambikām)the mother of the world
• സരസ്വതീമ് (sarasvatīm)Saraswati
• വന്ദേ (vande)I bow to
• ജഗദ്വ്യാപിനീമ് (jagadvyāpinīm)her who fills the world
• വന്ദേ (vande)I bow to
• പുസ്തകധാരിണീമ് (pustakadhāriṇīm)her who holds the book
• ച (ca)and
• പരമാമ് (paramām)the highest
• വേദാന്തസാരാംശകാമ് (vedāntasārāṃśakām)the very heart of Vedanta
• വന്ദേ (vande)I bow to
• ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീമ് (brahmasvarūpiṇīm)her whose nature is Brahman
• ച (ca)and
• വിമലാമ് (vimalām)the spotless one
• വന്ദേ (vande)I bow to
• ജഗന്മാതരമ് (jaganmātaram)the mother of the world
• വന്ദേ (vande)I bow to
• ദുഃഖവിനാശിനീമ് (duḥkhavināśinīm)the destroyer of sorrow
• ഭഗവതീമ് (bhagavatīm)the goddess
• ചൈതന്യരൂപാമ് (caitanyarūpām)whose form is pure awareness
• പരാമ് (parām)supreme

anvaya ശ്രീജഗദമ്ബികാമ് സരസ്വതീമ് വന്ദേ ജഗദ്വ്യാപിനീമ് വന്ദേ പുസ്തകധാരിണീമ് പരമാമ് വേദാന്തസാരാംശകാമ് ച വന്ദേ ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീമ് വിമലാമ് ച വന്ദേ ജഗന്മാതരമ് വന്ദേ ദുഃഖവിനാശിനീമ് ചൈതന്യരൂപാമ് പരാമ് ഭഗവതീമ് വന്ദേ

chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables in each of 4 pādas (two pādas have one irregular syllable in this text)

വേദാന്തസാരാംശകാമ് the heart of Vedanta — Saraswati praised as knowledge itself, the core of the Upanishads.

പുസ്തകധാരിണീമ് she who holds the book — Saraswati is shown holding a book, with the veena and a string of beads.

note A prayer to Saraswati, placed before the Ganesha verses begin. The two are often worshipped together at the start of study: Ganesha to clear the way, and Saraswati to give the learning.

• അഥ (atha)now begins
• ശ്രീഗണേശാഷ്ടകമ് (śrīgaṇeśāṣṭakam)the eight verses to Shri Ganesha

anvaya അഥ ശ്രീഗണേശാഷ്ടകമ്

• അജമ് (ajam)unborn
• നിര്മലമ് (nirmalam)pure
• നിര്ഗുണമ് (nirguṇam)beyond all qualities
• ജ്ഞാനരൂപമ് (jñānarūpam)whose form is knowledge
• നിരാകാരസംസാരസാരമ് (nirākārasaṃsārasāram)the formless core of the world
• പരേശമ് (pareśam)the supreme lord
• ജഗന്മങ്ഗലമ് (jaganmaṅgalam)the good fortune of the world
• വിശ്വവന്ദ്യമ് (viśvavandyam)honoured by all
• പവിത്രമ് (pavitram)holy
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya അജമ് നിര്മലമ് നിര്ഗുണമ് ജ്ഞാനരൂപമ് നിരാകാരസംസാരസാരമ് പരേശമ് ജഗന്മങ്ഗലമ് വിശ്വവന്ദ്യമ് പവിത്രമ് സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

നിര്ഗുണമ് without attributes — Beyond the three gunas that shape everything in the world. The hymn begins with Ganesha as the formless Absolute before it speaks of his form.

സിദ്ധിദമ് the giver of siddhi — Siddhi is success in what one sets out to do, and also the fulfilment of spiritual practice. The word comes back at the end of every verse.

note The refrain of all eight verses begins here: prabhuṃ siddhidaṃ taṃ gaṇeśaṃ namāmi, 'I bow to that Ganesha, the Lord who grants success'. The metre is Bhujangaprayata, 'the movement of a snake', with its rolling short-long-long beat.

• പ്രസന്നമ് (prasannam)serene
• സദാ (sadā)always
• ബ്രഹ്മരൂപമ് (brahmarūpam)whose form is Brahman
• തുരീയമ് (turīyam)the fourth state, beyond waking, dream and sleep
• സദൈകാശ്രയമ് (sadaikāśrayam)the one lasting refuge
• പ്രാണിനാമ് (prāṇinām)of all living beings
• ഏകമാത്രമ് (ekamātram)the only one
• പരമ് (param)supreme
• നിത്യമ് (nityam)eternal
• ആനന്ദകന്ദമ് (ānandakandam)the root of bliss
• നിരീഹമ് (nirīham)free of desire
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya സദാ പ്രസന്നമ് ബ്രഹ്മരൂപമ് തുരീയമ് പ്രാണിനാമ് സദൈകാശ്രയമ് ഏകമാത്രമ് പരമ് നിത്യമ് ആനന്ദകന്ദമ് നിരീഹമ് സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

തുരീയമ് the fourth — In Vedanta, the state of pure awareness that lies under waking, dreaming and deep sleep.

ആനന്ദകന്ദമ് the root of bliss — Kanda is a bulb or root, the source a plant grows from.

note The second verse stays with Ganesha as the Absolute: calm, beyond the three states of the mind, and the one support of every living thing.

• ഗുരുമ് (gurum)the teacher
• ജ്ഞാനിനാമ് (jñāninām)of the wise
• യോഗിനാമ് (yoginām)of yogis
• തത്ത്വരൂപമ് (tattvarūpam)their very truth
• തഥാ (tathā)and
• പ്രാണിനാമ് (prāṇinām)for all beings
• വിഘ്നനാശമ് (vighnanāśam)the remover of obstacles
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• സദാ (sadā)always
• മങ്ഗലമ് (maṅgalam)auspicious
• പാര്വതീപുത്രമ് (pārvatīputram)Parvati's son
• ഏകമ് (ekam)the one
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya ജ്ഞാനിനാമ് ഗുരുമ് യോഗിനാമ് തത്ത്വരൂപമ് തഥാ പ്രാണിനാമ് വിഘ്നനാശമ് ഗണേശമ് സദാ മങ്ഗലമ് ഏകമ് പാര്വതീപുത്രമ് സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

തത്ത്വരൂപമ് whose form is the truth — Tattva is the real nature of things, what yogis seek to know.

note Now the Absolute takes a name and a family. The Ganesha who is the truth the yogis seek is also Parvati's son, who clears obstacles for ordinary people.

• സദൂര്വാദലമ് (sadūrvādalam)with blades of durva grass
• കുങ്കുമമ് (kuṅkumam)kumkum
• രക്തപുഷ്പമ് (raktapuṣpam)red flowers
• തഥാ (tathā)and
• ചന്ദനമ് (candanam)sandalwood
• സുന്ദരമ് (sundaram)beautiful
• രക്തവസ്ത്രമ് (raktavastram)red cloth
• സദാ (sadā)always
• ധാരകമ് (dhārakam)wearing
• ജ്ഞാനമൂര്തിമ് (jñānamūrtim)knowledge in bodily form
• ഹി (hi)indeed
• അഖണ്ഡമ് (akhaṇḍam)undivided
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya സദൂര്വാദലമ് കുങ്കുമമ് രക്തപുഷ്പമ് തഥാ ചന്ദനമ് സുന്ദരമ് രക്തവസ്ത്രമ് സദാ ധാരകമ് ജ്ഞാനമൂര്തിമ് ഹി അഖണ്ഡമ് സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

ദൂര്വാദലമ് blades of durva grass — The grass offered to Ganesha in small bunches, very often of twenty-one blades.

രക്തപുഷ്പമ് red flowers — Red hibiscus above all, the flower most often offered to Ganesha.

note This verse is the puja itself: durva grass, kumkum, red flowers, sandalwood and red cloth, the same things placed before the image on Ganesh Chaturthi.

• സുസൌമ്യമ് (susaumyam)very gentle
• നിജമ് (nijam)our own
• നിര്വികല്പമ് (nirvikalpam)beyond all division of thought
• വരേണ്യമ് (vareṇyam)worthy to be chosen
• സുജ്ഞാനമ് (sujñānam)true knowledge
• സുഖമ് (sukham)happiness itself
• സത്സ്വരൂപമ് (satsvarūpam)whose nature is being
• സുഗമ്യമ് (sugamyam)easy to reach
• സുസിദ്ധമ് (susiddham)perfectly accomplished
• മുനീശമ് (munīśam)lord of sages
• മഹേശസ്യ (maheśasya)of Shiva
• പുത്രമ് (putram)son
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya സുസൌമ്യമ് നിജമ് നിര്വികല്പമ് വരേണ്യമ് സുജ്ഞാനമ് സുഖമ് സത്സ്വരൂപമ് സുഗമ്യമ് സുസിദ്ധമ് മുനീശമ് മഹേശസ്യ പുത്രമ് സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

നിജമ് one's own — Ganesha as close to the devotee as their own self.

സുഗമ്യമ് easily reached — The same god described above as beyond thought is also the easiest to approach.

note Many titles in this verse begin with su-, 'well' or 'truly': very gentle, true knowledge, easy to reach, fully accomplished. The run of su- sounds gives the verse its soft tone.

• സദാ (sadā)always
• ധ്യായമാനാഃ (dhyāyamānāḥ)meditating
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)on Ganesha
• ച (ca)and
• ദേവാഃ (devāḥ)the gods
• തഥാ (tathā)and
• പ്രാര്ഥയന്തഃ (prārthayantaḥ)praying
• ച (ca)and
• വേദാഃ (vedāḥ)the Vedas
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)to Ganesha
• ഗണേശാശ്രയേ (gaṇeśāśraye)in Ganesha's shelter
• സന്തി (santi)live
• ജീവാഃ (jīvāḥ)beings
• സമസ്താഃ (samastāḥ)all
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya ദേവാഃ ച സദാ ഗണേശമ് ധ്യായമാനാഃ തഥാ വേദാഃ ച ഗണേശമ് പ്രാര്ഥയന്തഃ സമസ്താഃ ജീവാഃ ഗണേശാശ്രയേ സന്തി സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

ഗണേശാശ്രയേ in Ganesha's shelter — Ashraya is a place of rest and support, somewhere to lean on.

note The gods meditate on him, the Vedas pray to him, and every living being rests in his shelter. The name Ganesha comes four times in this one verse.

• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• ധര്മകാമാര്ഥമ് (dharmakāmārtham)who gives dharma, pleasure and wealth
• മോക്ഷപ്രദമ് (mokṣapradam)and who gives liberation
• തമ് (tam)him
• പുനഃ (punaḥ)and again
• പുത്രദമ് (putradam)giver of children
• ജ്ഞാനദമ് (jñānadam)giver of knowledge
• സര്വദമ് (sarvadam)giver of everything
• ച (ca)and
• തഥാ (tathā)and
• സാധകമ് (sādhakam)who brings things to completion
• സര്വകാമപ്രദമ് (sarvakāmapradam)who grants every wish
• ച (ca)and
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya ധര്മകാമാര്ഥമ് മോക്ഷപ്രദമ് പുനഃ പുത്രദമ് ജ്ഞാനദമ് സര്വദമ് ച തഥാ സാധകമ് സര്വകാമപ്രദമ് ച പ്രഭുമ് തമ് സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷ the four aims of life — Dharma, kama, artha and moksha: right living, pleasure, wealth and liberation. Here kama comes before artha, a common variation in verse.

note A list of gifts: the four aims of life, children, knowledge, and in the end everything a person could wish for.

• അഹമ് (aham)I
• ത്വാമ് (tvām)you
• സദാ (sadā)always
• പ്രാര്ഥയേ (prārthaye)pray to
• ഭോഃ (bhoḥ)O
• ഗണേശ (gaṇeśa)Ganesha
• പ്രസന്നഃ (prasannaḥ)pleased
• ഭവന് (bhavan)being
• സര്വദാ (sarvadā)always
• ബുദ്ധിനാഥ (buddhinātha)O lord of wisdom
• പരമ് (param)supreme
• ദര്ശനമ് (darśanam)a sight of you
• മാമ് (mām)to me
• ദദാതു (dadātu)may you give
• ഹി (hi)indeed
• അനന്ത (ananta)O endless one
• പ്രഭുമ് (prabhum)the lord
• സിദ്ധിദമ് (siddhidam)the giver of success
• തമ് (tam)that
• ഗണേശമ് (gaṇeśam)Ganesha
• നമാമി (namāmi)I bow to

anvaya ഭോഃ ഗണേശ അഹമ് ത്വാമ് സദാ പ്രാര്ഥയേ ബുദ്ധിനാഥ സര്വദാ പ്രസന്നഃ ഭവന് അനന്ത മാമ് പരമ് ദര്ശനമ് ദദാതു ഹി സിദ്ധിദമ് പ്രഭുമ് തമ് ഗണേശമ് [അഹമ്] നമാമി

chandas Bhujaṅgaprayāta, 12 syllables in each of 4 pādas (short, long, long, four times over)

ദര്ശനമ് a true sight of him — Darshan is seeing the deity and being seen in return, the heart of Hindu worship.

note The last of the eight verses turns from praise to direct prayer, and asks for one thing: a true sight of Ganesha. The grammar of മാം ദദാതു is loose, but the sense is plain.

• പ്രാതഃകാലേ (prātaḥkāle)in the morning
• ശുചിഃ (śuciḥ)clean
• ഭൂത്വാ (bhūtvā)having become
• യേ (ye)those who
• പഠന്തി (paṭhanti)read
• നരാഃ (narāḥ)people
• സദാ (sadā)always
• ശ്രീഗണേശാഷ്ടകമ് (śrīgaṇeśāṣṭakam)this Shri Ganesha Ashtakam
• സ്തോത്രമ് (stotram)hymn
• സുഖദമ് (sukhadam)giving happiness
• മോക്ഷദമ് (mokṣadam)giving liberation
• ഭവേത് (bhavet)becomes

anvaya യേ നരാഃ പ്രാതഃകാലേ ശുചിഃ ഭൂത്വാ സദാ ശ്രീഗണേശാഷ്ടകമ് സ്തോത്രമ് പഠന്തി [തേഷാമ്] സുഖദമ് മോക്ഷദമ് ഭവേത്

chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas

ശുചിര്ഭൂത്വാ having become clean — After bathing, the usual first step before morning prayer.

note The phalashruti asks for a bath and a morning reading, and promises happiness now and liberation in the end.

• ഇതി (iti)so ends
• ഗായത്രീസ്വരൂപബ്രഹ്മചാരിവിരചിതമ് (gāyatrīsvarūpabrahmacāriviracitam)composed by Brahmachari Gayatriswarupa
• ശ്രീഗണേശാഷ്ടകമ് (śrīgaṇeśāṣṭakam)the Shri Ganesha Ashtakam
• സമ്പൂര്ണമ് (sampūrṇam)is complete

anvaya ഇതി ഗായത്രീസ്വരൂപബ്രഹ്മചാരിവിരചിതമ് ശ്രീഗണേശാഷ്ടകമ് സമ്പൂര്ണമ്