શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
- શ્રીગણેશદ્વાદશનામસ્તોત્રમ્ (śrīgaṇeśadvādaśanāmastotram)the hymn of the twelve names of Shri Ganesha
- શ્રીગણેશાય (śrīgaṇeśāya)to Shri Ganesha
- નમઃ (namaḥ)salutations
anvaya શ્રીગણેશદ્વાદશનામસ્તોત્રમ્ શ્રીગણેશાય નમઃ
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્સર્વવિઘ્નોપશાન્તયેઃ ॥ ૧॥
- શુક્લામ્બરધરમ્ (śuklāmbaradharam)dressed in white
- વિષ્ણુમ્ (viṣṇum)the one who is everywhere
- શશિવર્ણમ્ (śaśivarṇam)bright as the moon
- ચતુર્ભુજમ્ (caturbhujam)with four arms
- પ્રસન્નવદનમ્ (prasannavadanam)with a calm, smiling face
- ધ્યાયેત્ (dhyāyet)one should meditate on
- સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે (sarvavighnopaśāntaye)so that every obstacle is calmed
anvaya સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે શુક્લામ્બરધરમ્ વિષ્ણુમ્ શશિવર્ણમ્ ચતુર્ભુજમ્ પ્રસન્નવદનમ્ [દેવમ્] ધ્યાયેત્
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
વિષ્ણુમ્ all-pervading — Here it describes Ganesha as present everywhere. The same verse is also recited as a prayer to Vishnu himself.
સર્વવિઘ્નોપશાન્તયે for the calming of all obstacles — Upashanti means calming or settling. The obstacles are quietened so the work can begin.
note This is the well-known Shuklambaradharam verse, said at the start of countless pujas. It is not one of the twelve names; it is placed before them as a meditation. The printed text reads વિશ્ણું and શાન્તયેઃ. The usual readings are વિષ્ણું and શાન્તયે, and the word-by-word follows those.
સર્વવિઘ્નહરસ્તસ્મૈ ગણાધિપતયે નમઃ ॥ ૨॥
- અભીપ્સિતાર્થસિદ્ધ્યર્થમ્ (abhīpsitārthasiddhyartham)to get what they wish for
- પૂજિતઃ (pūjitaḥ)is worshipped
- યઃ (yaḥ)who
- સુરાસુરૈઃ (surāsuraiḥ)by gods and demons alike
- સર્વવિઘ્નહરઃ (sarvavighnaharaḥ)the remover of all obstacles
- તસ્મૈ (tasmai)to him
- ગણાધિપતયે (gaṇādhipataye)to the lord of the ganas
- નમઃ (namaḥ)salutations
anvaya યઃ સર્વવિઘ્નહરઃ અભીપ્સિતાર્થસિદ્ધ્યર્થમ્ સુરાસુરૈઃ પૂજિતઃ તસ્મૈ ગણાધિપતયે નમઃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
સુરાસુરૈઃ by the gods and the asuras — Naming both sides makes the point that everyone turns to him before they begin, whoever they are.
note A simple salutation that sums up why Ganesha is worshipped first: whatever someone hopes to achieve, they come to him before anything else.
પ્રસન્નો ભવ મે નિત્યં વરદાતર્વિનાયક ॥ ૩॥
- ગણાનામ્ (gaṇānām)of the ganas
- અધિપઃ (adhipaḥ)lord
- ચણ્ડઃ (caṇḍaḥ)fierce
- ગજવક્ત્રઃ (gajavaktraḥ)elephant-faced
- ત્રિલોચનઃ (trilocanaḥ)three-eyed
- પ્રસન્નઃ (prasannaḥ)pleased
- ભવ (bhava)be
- મે (me)with me
- નિત્યમ્ (nityam)always
- વરદાતઃ (varadātaḥ)O giver of boons
- વિનાયક (vināyaka)O Vinayaka
anvaya [હે] ગણાનામ્ અધિપઃ ચણ્ડઃ ગજવક્ત્રઃ ત્રિલોચનઃ વરદાતઃ વિનાયક [ત્વમ્] મે નિત્યમ્ પ્રસન્નઃ ભવ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ચણ્ડઃ fierce — Fierce towards whatever stands in the way. In the same breath the verse asks him to be pleased with the one praying.
ત્રિલોચનઃ three-eyed — A mark he shares with his father Shiva.
note The verse first describes the lord of the ganas and then speaks to him directly, asking only that he stay pleased with the one reciting.
લમ્બોદરશ્ચ વિકટો વિઘ્નનાશો વિનાયકઃ ॥ ૪॥
- સુમુખઃ (sumukhaḥ)Sumukha, of the lovely face
- ચ (ca)and
- એકદન્તઃ (ekadantaḥ)Ekadanta, of the single tusk
- ચ (ca)and
- કપિલઃ (kapilaḥ)Kapila, the tawny one
- ગજકર્ણકઃ (gajakarṇakaḥ)Gajakarnaka, with an elephant's ears
- લમ્બોદરઃ (lambodaraḥ)Lambodara, the big-bellied
- ચ (ca)and
- વિકટઃ (vikaṭaḥ)Vikata, of striking form
- વિઘ્નનાશઃ (vighnanāśaḥ)Vighnanasha, destroyer of obstacles
- વિનાયકઃ (vināyakaḥ)Vinayaka, the leader
anvaya સુમુખઃ ચ એકદન્તઃ ચ કપિલઃ ગજકર્ણકઃ લમ્બોદરઃ ચ વિકટઃ વિઘ્નનાશઃ વિનાયકઃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
કપિલઃ tawny, reddish-brown — A colour name, the shade of a tawny cow.
વિકટઃ of a form beyond the ordinary — Vikata can mean huge, unusual or formidable. As a name of Ganesha it is said with wonder.
note The twelve names begin here: eight in this verse and four in the next. A different set of twelve names, beginning with Vakratunda, is found in the Sankata Nashana stotra of the Narada Purana.
દ્વાદશૈતાનિ નામાનિ ગણેશસ્ય તુ યઃ પઠેત્ ॥ ૫॥
- ધૂમ્રકેતુઃ (dhūmraketuḥ)Dhumraketu, whose banner is smoke
- ગણાધ્યક્ષઃ (gaṇādhyakṣaḥ)Ganadhyaksha, head of the ganas
- ભાલચન્દ્રઃ (bhālacandraḥ)Bhalachandra, with the moon on his forehead
- ગજાનનઃ (gajānanaḥ)Gajanana, the elephant-faced
- દ્વાદશ (dvādaśa)twelve
- એતાનિ (etāni)these
- નામાનિ (nāmāni)names
- ગણેશસ્ય (gaṇeśasya)of Ganesha
- તુ (tu)indeed
- યઃ (yaḥ)whoever
- પઠેત્ (paṭhet)reads
anvaya ધૂમ્રકેતુઃ ગણાધ્યક્ષઃ ભાલચન્દ્રઃ ગજાનનઃ [ઇતિ] યઃ તુ ગણેશસ્ય એતાનિ દ્વાદશ નામાનિ પઠેત્
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ધૂમ્રકેતુઃ the one with the smoke banner — In the Ganesha Purana, Dhumraketu is the form Ganesha takes at the end of the Kali age.
ભાલચન્દ્રઃ the one who wears the moon on his forehead — The crescent on his brow, as on Shiva's.
note The last four names complete the twelve, and the verse turns to the one who reads them. The sentence carries on into the next verse, which says what that reader gains.
ઇષ્ટકામં તુ કામાર્થી ધર્માર્થી મોક્ષમક્ષયમ્ ॥ ૬॥
- વિદ્યાર્થી (vidyārthī)one who seeks learning
- લભતે (labhate)gains
- વિદ્યામ્ (vidyām)learning
- ધનાર્થી (dhanārthī)one who wants wealth
- વિપુલમ્ (vipulam)plenty of
- ધનમ્ (dhanam)wealth
- ઇષ્ટકામમ્ (iṣṭakāmam)the wish they hold dear
- તુ (tu)and
- કામાર્થી (kāmārthī)one who has a wish
- ધર્માર્થી (dharmārthī)one who seeks dharma
- મોક્ષમ્ (mokṣam)liberation
- અક્ષયમ્ (akṣayam)that never ends
anvaya વિદ્યાર્થી વિદ્યામ્ લભતે ધનાર્થી વિપુલમ્ ધનમ્ [લભતે] કામાર્થી તુ ઇષ્ટકામમ્ [લભતે] ધર્માર્થી અક્ષયમ્ મોક્ષમ્ [લભતે]
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
અક્ષયમ્ undecaying, never used up — The verse uses this word only for liberation, since the other gains can all be used up.
note The verse names what different people come asking for and promises each the thing they came for, with liberation placed last as the highest. The printed ધનાર્થિ is read ધનાર્થી.
સઙ્ગ્રામે સઙ્કટે ચૈવ વિઘ્નસ્તસ્ય ન જાયતે ॥ ૭॥
- વિદ્યારમ્ભે (vidyārambhe)at the start of studies
- વિવાહે (vivāhe)at a wedding
- ચ (ca)and
- પ્રવેશે (praveśe)on entering a new home
- નિર્ગમે (nirgame)on setting out
- તથા (tathā)likewise
- સઙ્ગ્રામે (saṅgrāme)in battle
- સઙ્કટે (saṅkaṭe)in a crisis
- ચ (ca)and
- એવ (eva)even
- વિઘ્નઃ (vighnaḥ)an obstacle
- તસ્ય (tasya)for that person
- ન (na)not
- જાયતે (jāyate)arises
anvaya વિદ્યારમ્ભે વિવાહે ચ પ્રવેશે નિર્ગમે તથા સઙ્ગ્રામે સઙ્કટે ચ એવ તસ્ય વિઘ્નઃ ન જાયતે
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
પ્રવેશે on entering — Usually taken as entering a new house, the griha pravesha.
નિર્ગમે on going out — Leaving home on a journey.
note These are the moments of life when Ganesha is worshipped first: a child's first lesson, a wedding, moving into a house, leaving on a journey. The verse promises that for the one who knows these names, nothing will block the way.
- ઇતિ (iti)so ends
- મુદ્ગલપુરાણોક્તમ્ (mudgalapurāṇoktam)as told in the Mudgala Purana
- શ્રીગણેશદ્વાદશનામસ્તોત્રમ્ (śrīgaṇeśadvādaśanāmastotram)the hymn of the twelve names of Shri Ganesha
- સમ્પૂર્ણમ્ (sampūrṇam)is complete
anvaya ઇતિ મુદ્ગલપુરાણોક્તમ્ શ્રીગણેશદ્વાદશનામસ્તોત્રમ્ સમ્પૂર્ણમ્