मनो निवृत्तिः परमोपशान्तिः सा तीर्थवर्या मणिकर्णिका च
ज्ञानप्रवाहा विमलादिगङ्गा सा काशिकाहं निजबोधरूपा ॥ 1 ॥
ज्ञानप्रवाहा विमलादिगङ्गा सा काशिकाहं निजबोधरूपा ॥ 1 ॥
- मनोनिवृत्तिः (manonivṛttiḥ)the ceasing of the mind
- परमोपशान्तिः (paramopaśāntiḥ)supreme peace
- सा तीर्थवर्या (sā tīrthavaryā)she is the best of fords
- मणिकर्णिका (maṇikarṇikā)Maṇikarṇikā
- ज्ञानप्रवाहा (jñānapravāhā)the stream of knowledge
- विमला आदिगङ्गा (vimalā ādigaṅgā)the pure primal Gaṅgā
- सा काशिका अहम् (sā kāśikā aham)that Kāśī am I
- निजबोधरूपा (nijabodharūpā)whose form is my own awareness
यस्यामिदं कल्पितमिन्द्रजालं चराचरं भाति मनोविलासं
सच्चित्सुखैका परमात्मरूपा सा काशिकाहं निजबोधरूपा ॥ 2 ॥
सच्चित्सुखैका परमात्मरूपा सा काशिकाहं निजबोधरूपा ॥ 2 ॥
- यस्याम् (yasyām)in whom
- इदम् कल्पितम् इन्द्रजालम् (idam kalpitam indrajālam)this conjured net of illusion
- चराचरम् (carācaram)moving and unmoving
- भाति (bhāti)shines
- मनोविलासम् (manovilāsam)the play of mind
- सच्चित्सुखैका (saccitsukhaikā)the one being, consciousness and joy
- परमात्मरूपा (paramātmarūpā)of the form of the supreme Self
कोशेषु पञ्चस्वधिराजमाना बुद्धिर्भवानी प्रतिदेहगेहं
साक्षी शिवः सर्वगतोऽन्तरात्मा सा काशिकाहं निजबोधरूपा ॥ 3 ॥
साक्षी शिवः सर्वगतोऽन्तरात्मा सा काशिकाहं निजबोधरूपा ॥ 3 ॥
- कोशेषु पञ्चसु (kośeṣu pañcasu)within the five sheaths
- अधिराजमाना (adhirājamānā)reigning
- बुद्धिः भवानी (buddhiḥ bhavānī)the intellect is Bhavānī
- प्रतिदेहगेहम् (pratidehageham)in the house of each body
- साक्षी शिवः (sākṣī śivaḥ)the witness is Śiva
- सर्वगतः अन्तरात्मा (sarvagataḥ antarātmā)the all-pervading inner Self
काश्या हि काशत काशी काशी सर्वप्रकाशिका
सा काशी विदिता येन तेन प्राप्ता हि काशिका ॥ 4 ॥
सा काशी विदिता येन तेन प्राप्ता हि काशिका ॥ 4 ॥
- काश्याः हि (kāśyāḥ hi)for from kāś, to shine
- काशते (kāśate)it shines
- काशी (kāśī)Kāśī
- सर्वप्रकाशिका (sarvaprakāśikā)illuminer of all
- सा काशी विदिता येन (sā kāśī viditā yena)by whom that Kāśī is known
- तेन प्राप्ता हि काशिका (tena prāptā hi kāśikā)by him indeed is Kāśī attained
काशीक्षेत्रं शरीरं त्रिभुवनजननी व्यापिनी ज्ञानगङ्गा
भक्ति श्रद्धा गयेयं निजगुरुचरणध्यानयोगः प्रयागः
विश्वेशोऽयं तुरीयः सकलजनमनः साक्षिभूतोऽन्तरात्मा
देहे सर्वं मदीये यदि वसति पुनस्तीर्थमन्यत्किमस्ति ॥ 5 ॥
भक्ति श्रद्धा गयेयं निजगुरुचरणध्यानयोगः प्रयागः
विश्वेशोऽयं तुरीयः सकलजनमनः साक्षिभूतोऽन्तरात्मा
देहे सर्वं मदीये यदि वसति पुनस्तीर्थमन्यत्किमस्ति ॥ 5 ॥
- काशीक्षेत्रम् शरीरम् (kāśīkṣetram śarīram)the body is the field of Kāśī
- त्रिभुवनजननी (tribhuvanajananī)mother of the three worlds
- व्यापिनी ज्ञानगङ्गा (vyāpinī jñānagaṅgā)the pervading Gaṅgā of knowledge
- भक्तिः श्रद्धा (bhaktiḥ śraddhā)devotion and faith
- गया इयम् (gayā iyam)this is Gayā
- निजगुरुचरणध्यानयोगः प्रयागः (nijaguru-caraṇa-dhyāna-yogaḥ prayāgaḥ)meditation on one’s teacher’s feet is Prayāga
- विश्वेशः अयम् तुरीयः (viśveśaḥ ayam turīyaḥ)this Viśveśa is the fourth state
॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचिता काशी पञ्चकं प्रयाताष्टकम् ॥