സമ്പൂര്ണ കേനോപനിഷദ്

(Complete Kena Upanishad in Malayalam)

The Kena Upaniṣad belongs to the Sāma Veda and takes its name from its first word, kena — "by whom?" It opens with the disciple asking: by whose will does the mind go to its object, by whose command does the breath do its duty, who directs speech, eye and ear? The answer given is that Brahman is the ear of the ear and the mind of the mind, not what the eye sees but that by which seeing occurs. Its later sections tell of the devas and the yakṣa, where Agni and Vāyu meet the limit of their own power and Umā reveals to Indra whose presence it was.

Reading depth
Lyrics
കേനോപനിഷത്
ഓം ആപ്യായന്തു മമാങ്ഗാനി വാക്പ്രാണശ്ചക്ഷുഃ
ശ്രോത്രമഥോ ബലമിന്ദ്രിയാണി ച സര്വാണി ।
സര്വം ബ്രഹ്മൌപനിഷദം
മാഽഹം ബ്രഹ്മ നിരാകുര്യാം മാ മാ ബ്രഹ്മ
നിരാകരോദനിരാകരണമസ്ത്വനിരാകരണം മേഽസ്തു ।
തദാത്മനി നിരതേ യ
ഉപനിഷത്സു ധര്മാസ്തേ മയി സന്തു തേ മയി സന്തു ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥
ഓം കേനേഷിതം പതതി പ്രേഷിതം മനഃ
കേന പ്രാണഃ പ്രഥമഃ പ്രൈതി യുക്തഃ ।
കേനേഷിതാം വാചമിമാം വദന്തി
ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം ക ഉ ദേവോ യുനക്തി ॥ ൧॥
ശ്രോത്രസ്യ ശ്രോത്രം മനസോ മനോ യദ്
വാചോ ഹ വാചം സ ഉ പ്രാണസ്യ പ്രാണഃ ।
ചക്ഷുഷശ്ചക്ഷുരതിമുച്യ ധീരാഃ
പ്രേത്യാസ്മാല്ലോകാദമൃതാ ഭവന്തി ॥ ൨॥
ന തത്ര ചക്ഷുര്ഗച്ഛതി ന വാഗ്ഗച്ഛതി നോ മനഃ ।
ന വിദ്മോ ന വിജാനീമോ യഥൈതദനുശിഷ്യാത് ॥ ൩॥
അന്യദേവ തദ്വിദിതാദഥോ അവിദിതാദധി ।
ഇതി ശുശ്രുമ പൂര്വേഷാം യേ നസ്തദ്വ്യാചചക്ഷിരേ ॥ ൪॥
യദ്വാചാഽനഭ്യുദിതം യേന വാഗഭ്യുദ്യതേ ।
തദേവ ബ്രഹ്മ ത്വം വിദ്ധി നേദം യദിദമുപാസതേ ॥ ൫॥
യന്മനസാ ന മനുതേ യേനാഹുര്മനോ മതമ് ।
തദേവ ബ്രഹ്മ ത്വം വിദ്ധി നേദം യദിദമുപാസതേ ॥ ൬॥
യച്ചക്ഷുഷാ ന പശ്യതി യേന ചക്ഷൂഁഷി പശ്യതി ।
തദേവ ബ്രഹ്മ ത്വം വിദ്ധി നേദം യദിദമുപാസതേ ॥ ൭॥
യച്ഛ്രോത്രേണ ന ശൃണോതി യേന ശ്രോത്രമിദം ശ്രുതമ് ।
തദേവ ബ്രഹ്മ ത്വം വിദ്ധി നേദം യദിദമുപാസതേ ॥ ൮॥
യത്പ്രാണേന ന പ്രാണിതി യേന പ്രാണഃ പ്രണീയതേ ।
തദേവ ബ്രഹ്മ ത്വം വിദ്ധി നേദം യദിദമുപാസതേ ॥ ൯॥
॥ ഇതി കേനോപനിഷദി പ്രഥമഃ ഖണ്ഡഃ ॥
യദി മന്യസേ സുവേദേതി ദഹരമേവാപി var ദഭ്രമേവാപി
നൂനം ത്വം വേത്ഥ ബ്രഹ്മണോ രൂപമ് ।
യദസ്യ ത്വം യദസ്യ ദേവേഷ്വഥ നു
മീമാഁസ്യമേവ തേ മന്യേ വിദിതമ് ॥ ൧॥
നാഹം മന്യേ സുവേദേതി നോ ന വേദേതി വേദ ച ।
യോ നസ്തദ്വേദ തദ്വേദ നോ ന വേദേതി വേദ ച ॥ ൨॥
യസ്യാമതം തസ്യ മതം മതം യസ്യ ന വേദ സഃ ।
അവിജ്ഞാതം വിജാനതാം വിജ്ഞാതമവിജാനതാമ് ॥ ൩॥
പ്രതിബോധവിദിതം മതമമൃതത്വം ഹി വിന്ദതേ ।
ആത്മനാ വിന്ദതേ വീര്യം വിദ്യയാ വിന്ദതേഽമൃതമ് ॥ ൪॥
ഇഹ ചേദവേദീദഥ സത്യമസ്തി
ന ചേദിഹാവേദീന്മഹതീ വിനഷ്ടിഃ ।
ഭൂതേഷു ഭൂതേഷു വിചിത്യ ധീരാഃ
പ്രേത്യാസ്മാല്ലോകാദമൃതാ ഭവന്തി ॥ ൫॥
॥ ഇതി കേനോപനിഷദി ദ്വിതീയഃ ഖണ്ഡഃ ॥
ബ്രഹ്മ ഹ ദേവേഭ്യോ വിജിഗ്യേ തസ്യ ഹ ബ്രഹ്മണോ
വിജയേ ദേവാ അമഹീയന്ത ॥ ൧॥
ത ഐക്ഷന്താസ്മാകമേവായം വിജയോഽസ്മാകമേവായം മഹിമേതി ।
തദ്ധൈഷാം വിജജ്ഞൌ തേഭ്യോ ഹ പ്രാദുര്ബഭൂവ തന്ന വ്യജാനത
കിമിദം യക്ഷമിതി ॥ ൨॥
തേഽഗ്നിമബ്രുവഞ്ജാതവേദ ഏതദ്വിജാനീഹി
കിമിദം യക്ഷമിതി തഥേതി ॥ ൩॥
തദഭ്യദ്രവത്തമഭ്യവദത്കോഽസീത്യഗ്നിര്വാ
അഹമസ്മീത്യബ്രവീജ്ജാതവേദാ വാ അഹമസ്മീതി ॥ ൪॥
തസ്മിസ്ത്വയി കിം വീര്യമിത്യപീദ സര്വം
ദഹേയം യദിദം പൃഥിവ്യാമിതി ॥ ൫॥
തസ്മൈ തൃണം നിദധാവേതദ്ദഹേതി ।
തദുപപ്രേയായ സര്വജവേന തന്ന ശശാക ദഗ്ധും സ തത ഏവ
നിവവൃതേ നൈതദശകം വിജ്ഞാതും യദേതദ്യക്ഷമിതി ॥ ൬॥
അഥ വായുമബ്രുവന്വായവേതദ്വിജാനീഹി
കിമേതദ്യക്ഷമിതി തഥേതി ॥ ൭॥
തദഭ്യദ്രവത്തമഭ്യവദത്കോഽസീതി വായുര്വാ
അഹമസ്മീത്യബ്രവീന്മാതരിശ്വാ വാ അഹമസ്മീതി ॥ ൮॥
തസ്മിഁസ്ത്വയി കിം വീര്യമിത്യപീദഁ
സര്വമാദദീയ യദിദം പൃഥിവ്യാമിതി ॥ ൯॥
തസ്മൈ തൃണം നിദധാവേതദാദത്സ്വേതി
തദുപപ്രേയായ സര്വജവേന തന്ന ശശാകാദാതും സ തത ഏവ
നിവവൃതേ നൈതദശകം വിജ്ഞാതും യദേതദ്യക്ഷമിതി ॥ ൧൦॥
അഥേന്ദ്രമബ്രുവന്മഘവന്നേതദ്വിജാനീഹി കിമേതദ്യക്ഷമിതി തഥേതി
തദഭ്യദ്രവത്തസ്മാത്തിരോദധേ ॥ ൧൧॥
സ തസ്മിന്നേവാകാശേ സ്ത്രിയമാജഗാമ ബഹുശോഭമാനാമുമാഁ
ഹൈമവതീം താഁഹോവാച കിമേതദ്യക്ഷമിതി ॥ ൧൨॥
॥ ഇതി കേനോപനിഷദി തൃതീയഃ ഖണ്ഡഃ ॥
സാ ബ്രഹ്മേതി ഹോവാച ബ്രഹ്മണോ വാ ഏതദ്വിജയേ മഹീയധ്വമിതി
തതോ ഹൈവ വിദാഞ്ചകാര ബ്രഹ്മേതി ॥ ൧॥
തസ്മാദ്വാ ഏതേ ദേവാ അതിതരാമിവാന്യാന്ദേവാന്യദഗ്നിര്വായുരിന്ദ്രസ്തേ
ഹ്യേനന്നേദിഷ്ഠം പസ്പര്ശുസ്തേ ഹ്യേനത്പ്രഥമോ വിദാഞ്ചകാര ബ്രഹ്മേതി ॥ ൨॥
തസ്മാദ്വാ ഇന്ദ്രോഽതിതരാമിവാന്യാന്ദേവാന്സ
ഹ്യേനന്നേദിഷ്ഠം പസ്പര്ശ സ ഹ്യേനത്പ്രഥമോ വിദാഞ്ചകാര ബ്രഹ്മേതി ॥ ൩॥
തസ്യൈഷ ആദേശോ യദേതദ്വിദ്യുതോ വ്യദ്യുതദാ൩
ഇതീന് ന്യമീമിഷദാ൩ ഇത്യധിദൈവതമ് ॥ ൪॥
അഥാധ്യാത്മം യദേതദ്ഗച്ഛതീവ ച മനോഽനേന
ചൈതദുപസ്മരത്യഭീക്ഷ്ണഁ സങ്കല്പഃ ॥ ൫॥
തദ്ധ തദ്വനം നാമ തദ്വനമിത്യുപാസിതവ്യം സ യ ഏതദേവം വേദാഭി
ഹൈന സര്വാണി ഭൂതാനി സംവാഞ്ഛന്തി ॥ ൬॥
ഉപനിഷദം ഭോ ബ്രൂഹീത്യുക്താ ത ഉപനിഷദ്ബ്രാഹ്മീം വാവ ത
ഉപനിഷദമബ്രൂമേതി ॥ ൭॥
തസ്യൈ തപോ ദമഃ കര്മേതി പ്രതിഷ്ഠാ വേദാഃ സര്വാങ്ഗാനി
സത്യമായതനമ് ॥ ൮॥
യോ വാ ഏതാമേവം വേദാപഹത്യ പാപ്മാനമനന്തേ സ്വര്ഗേ
ലോകേ ജ്യേയേ പ്രതിതിഷ്ഠതി പ്രതിതിഷ്ഠതി ॥ ൯॥
॥ ഇതി കേനോപനിഷദി ചതുര്ഥഃ ഖണ്ഡഃ ॥
ഓം ആപ്യായന്തു മമാങ്ഗാനി വാക്പ്രാണശ്ചക്ഷുഃ
ശ്രോത്രമഥോ ബലമിന്ദ്രിയാണി ച സര്വാണി ।
സര്വം ബ്രഹ്മൌപനിഷദം
മാഽഹം ബ്രഹ്മ നിരാകുര്യാം മാ മാ ബ്രഹ്മ
നിരാകരോദനിരാകരണമസ്ത്വനിരാകരണം മേഽസ്തു ।
തദാത്മനി നിരതേ യ
ഉപനിഷത്സു ധര്മാസ്തേ മയി സന്തു തേ മയി സന്തു ।
ഓം ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ശാന്തിഃ ॥

Explore More