సమ్పూర్ణ కేనోపనిషద్

(Complete Kena Upanishad in Telugu)

The Kena Upaniṣad belongs to the Sāma Veda and takes its name from its first word, kena — "by whom?" It opens with the disciple asking: by whose will does the mind go to its object, by whose command does the breath do its duty, who directs speech, eye and ear? The answer given is that Brahman is the ear of the ear and the mind of the mind, not what the eye sees but that by which seeing occurs. Its later sections tell of the devas and the yakṣa, where Agni and Vāyu meet the limit of their own power and Umā reveals to Indra whose presence it was.

Reading depth
Lyrics
కేనోపనిషత్
ఓం ఆప్యాయన్తు మమాఙ్గాని వాక్ప్రాణశ్చక్షుః
శ్రోత్రమథో బలమిన్ద్రియాణి చ సర్వాణి ।
సర్వం బ్రహ్మౌపనిషదం
మాఽహం బ్రహ్మ నిరాకుర్యాం మా మా బ్రహ్మ
నిరాకరోదనిరాకరణమస్త్వనిరాకరణం మేఽస్తు ।
తదాత్మని నిరతే య
ఉపనిషత్సు ధర్మాస్తే మయి సన్తు తే మయి సన్తు ।
ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః ॥
ఓం కేనేషితం పతతి ప్రేషితం మనః
కేన ప్రాణః ప్రథమః ప్రైతి యుక్తః ।
కేనేషితాం వాచమిమాం వదన్తి
చక్షుః శ్రోత్రం క ఉ దేవో యునక్తి ॥ ౧॥
శ్రోత్రస్య శ్రోత్రం మనసో మనో యద్
వాచో హ వాచం స ఉ ప్రాణస్య ప్రాణః ।
చక్షుషశ్చక్షురతిముచ్య ధీరాః
ప్రేత్యాస్మాల్లోకాదమృతా భవన్తి ॥ ౨॥
న తత్ర చక్షుర్గచ్ఛతి న వాగ్గచ్ఛతి నో మనః ।
న విద్మో న విజానీమో యథైతదనుశిష్యాత్ ॥ ౩॥
అన్యదేవ తద్విదితాదథో అవిదితాదధి ।
ఇతి శుశ్రుమ పూర్వేషాం యే నస్తద్వ్యాచచక్షిరే ॥ ౪॥
యద్వాచాఽనభ్యుదితం యేన వాగభ్యుద్యతే ।
తదేవ బ్రహ్మ త్వం విద్ధి నేదం యదిదముపాసతే ॥ ౫॥
యన్మనసా న మనుతే యేనాహుర్మనో మతమ్ ।
తదేవ బ్రహ్మ త్వం విద్ధి నేదం యదిదముపాసతే ॥ ౬॥
యచ్చక్షుషా న పశ్యతి యేన చక్షూఁషి పశ్యతి ।
తదేవ బ్రహ్మ త్వం విద్ధి నేదం యదిదముపాసతే ॥ ౭॥
యచ్ఛ్రోత్రేణ న శృణోతి యేన శ్రోత్రమిదం శ్రుతమ్ ।
తదేవ బ్రహ్మ త్వం విద్ధి నేదం యదిదముపాసతే ॥ ౮॥
యత్ప్రాణేన న ప్రాణితి యేన ప్రాణః ప్రణీయతే ।
తదేవ బ్రహ్మ త్వం విద్ధి నేదం యదిదముపాసతే ॥ ౯॥
॥ ఇతి కేనోపనిషది ప్రథమః ఖణ్డః ॥
యది మన్యసే సువేదేతి దహరమేవాపి var దభ్రమేవాపి
నూనం త్వం వేత్థ బ్రహ్మణో రూపమ్ ।
యదస్య త్వం యదస్య దేవేష్వథ ను
మీమాఁస్యమేవ తే మన్యే విదితమ్ ॥ ౧॥
నాహం మన్యే సువేదేతి నో న వేదేతి వేద చ ।
యో నస్తద్వేద తద్వేద నో న వేదేతి వేద చ ॥ ౨॥
యస్యామతం తస్య మతం మతం యస్య న వేద సః ।
అవిజ్ఞాతం విజానతాం విజ్ఞాతమవిజానతామ్ ॥ ౩॥
ప్రతిబోధవిదితం మతమమృతత్వం హి విన్దతే ।
ఆత్మనా విన్దతే వీర్యం విద్యయా విన్దతేఽమృతమ్ ॥ ౪॥
ఇహ చేదవేదీదథ సత్యమస్తి
న చేదిహావేదీన్మహతీ వినష్టిః ।
భూతేషు భూతేషు విచిత్య ధీరాః
ప్రేత్యాస్మాల్లోకాదమృతా భవన్తి ॥ ౫॥
॥ ఇతి కేనోపనిషది ద్వితీయః ఖణ్డః ॥
బ్రహ్మ హ దేవేభ్యో విజిగ్యే తస్య హ బ్రహ్మణో
విజయే దేవా అమహీయన్త ॥ ౧॥
త ఐక్షన్తాస్మాకమేవాయం విజయోఽస్మాకమేవాయం మహిమేతి ।
తద్ధైషాం విజజ్ఞౌ తేభ్యో హ ప్రాదుర్బభూవ తన్న వ్యజానత
కిమిదం యక్షమితి ॥ ౨॥
తేఽగ్నిమబ్రువఞ్జాతవేద ఏతద్విజానీహి
కిమిదం యక్షమితి తథేతి ॥ ౩॥
తదభ్యద్రవత్తమభ్యవదత్కోఽసీత్యగ్నిర్వా
అహమస్మీత్యబ్రవీజ్జాతవేదా వా అహమస్మీతి ॥ ౪॥
తస్మిస్త్వయి కిం వీర్యమిత్యపీద సర్వం
దహేయం యదిదం పృథివ్యామితి ॥ ౫॥
తస్మై తృణం నిదధావేతద్దహేతి ।
తదుపప్రేయాయ సర్వజవేన తన్న శశాక దగ్ధుం స తత ఏవ
నివవృతే నైతదశకం విజ్ఞాతుం యదేతద్యక్షమితి ॥ ౬॥
అథ వాయుమబ్రువన్వాయవేతద్విజానీహి
కిమేతద్యక్షమితి తథేతి ॥ ౭॥
తదభ్యద్రవత్తమభ్యవదత్కోఽసీతి వాయుర్వా
అహమస్మీత్యబ్రవీన్మాతరిశ్వా వా అహమస్మీతి ॥ ౮॥
తస్మిఁస్త్వయి కిం వీర్యమిత్యపీదఁ
సర్వమాదదీయ యదిదం పృథివ్యామితి ॥ ౯॥
తస్మై తృణం నిదధావేతదాదత్స్వేతి
తదుపప్రేయాయ సర్వజవేన తన్న శశాకాదాతుం స తత ఏవ
నివవృతే నైతదశకం విజ్ఞాతుం యదేతద్యక్షమితి ॥ ౧౦॥
అథేన్ద్రమబ్రువన్మఘవన్నేతద్విజానీహి కిమేతద్యక్షమితి తథేతి
తదభ్యద్రవత్తస్మాత్తిరోదధే ॥ ౧౧॥
స తస్మిన్నేవాకాశే స్త్రియమాజగామ బహుశోభమానాముమాఁ
హైమవతీం తాఁహోవాచ కిమేతద్యక్షమితి ॥ ౧౨॥
॥ ఇతి కేనోపనిషది తృతీయః ఖణ్డః ॥
సా బ్రహ్మేతి హోవాచ బ్రహ్మణో వా ఏతద్విజయే మహీయధ్వమితి
తతో హైవ విదాఞ్చకార బ్రహ్మేతి ॥ ౧॥
తస్మాద్వా ఏతే దేవా అతితరామివాన్యాన్దేవాన్యదగ్నిర్వాయురిన్ద్రస్తే
హ్యేనన్నేదిష్ఠం పస్పర్శుస్తే హ్యేనత్ప్రథమో విదాఞ్చకార బ్రహ్మేతి ॥ ౨॥
తస్మాద్వా ఇన్ద్రోఽతితరామివాన్యాన్దేవాన్స
హ్యేనన్నేదిష్ఠం పస్పర్శ స హ్యేనత్ప్రథమో విదాఞ్చకార బ్రహ్మేతి ॥ ౩॥
తస్యైష ఆదేశో యదేతద్విద్యుతో వ్యద్యుతదా౩
ఇతీన్ న్యమీమిషదా౩ ఇత్యధిదైవతమ్ ॥ ౪॥
అథాధ్యాత్మం యదేతద్గచ్ఛతీవ చ మనోఽనేన
చైతదుపస్మరత్యభీక్ష్ణఁ సఙ్కల్పః ॥ ౫॥
తద్ధ తద్వనం నామ తద్వనమిత్యుపాసితవ్యం స య ఏతదేవం వేదాభి
హైన సర్వాణి భూతాని సంవాఞ్ఛన్తి ॥ ౬॥
ఉపనిషదం భో బ్రూహీత్యుక్తా త ఉపనిషద్బ్రాహ్మీం వావ త
ఉపనిషదమబ్రూమేతి ॥ ౭॥
తస్యై తపో దమః కర్మేతి ప్రతిష్ఠా వేదాః సర్వాఙ్గాని
సత్యమాయతనమ్ ॥ ౮॥
యో వా ఏతామేవం వేదాపహత్య పాప్మానమనన్తే స్వర్గే
లోకే జ్యేయే ప్రతితిష్ఠతి ప్రతితిష్ఠతి ॥ ౯॥
॥ ఇతి కేనోపనిషది చతుర్థః ఖణ్డః ॥
ఓం ఆప్యాయన్తు మమాఙ్గాని వాక్ప్రాణశ్చక్షుః
శ్రోత్రమథో బలమిన్ద్రియాణి చ సర్వాణి ।
సర్వం బ్రహ్మౌపనిషదం
మాఽహం బ్రహ్మ నిరాకుర్యాం మా మా బ్రహ్మ
నిరాకరోదనిరాకరణమస్త్వనిరాకరణం మేఽస్తు ।
తదాత్మని నిరతే య
ఉపనిషత్సు ధర్మాస్తే మయి సన్తు తే మయి సన్తు ।
ఓం శాన్తిః శాన్తిః శాన్తిః ॥

Explore More