ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ಚಾತುರ್ಹೋತ್ರಚಯನಮ್
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
ಅನುವಾಕಂ 1
ಚಿತ್ತಿ-ಸ್ಸ್ರುಕ್ । ಚಿತ್ತಮಾಜ್ಯಮ್ । ವಾಗ್ವೇದಿಃ । ಆಧೀತ-ಮ್ಬರ್ಹಿಃ ।
ಕೇತೋ ಅಗ್ನಿಃ । ವಿಜ್ಞಾತಮಗ್ನಿಃ । ವಾಕ್ಪತಿರ್ಹೋತಾ । ಮನ ಉಪವಕ್ತಾ । ಪ್ರಾಣೋ ಹವಿಃ । ಸಾಮಾದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ ವಿಧೇ ನಾಮನ್ನ್ । ವಿಧೇಮ ತೇ ನಾಮ । ವಿಧೇಸ್ತ್ವ-ಮಸ್ಮಾಕ-ನ್ನಾಮ । ವಾಚಸ್ಪತಿ-ಸ್ಸೋಮ-ಮ್ಪಿಬತು । ಆ-ಽಸ್ಮಾಸು ನೃಮ್ಣ-ನ್ಧಾಥ್ಸ್ವಾಹಾ ॥ 1 ॥
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
ಅನುವಾಕಂ 1
ಚಿತ್ತಿ-ಸ್ಸ್ರುಕ್ । ಚಿತ್ತಮಾಜ್ಯಮ್ । ವಾಗ್ವೇದಿಃ । ಆಧೀತ-ಮ್ಬರ್ಹಿಃ ।
ಕೇತೋ ಅಗ್ನಿಃ । ವಿಜ್ಞಾತಮಗ್ನಿಃ । ವಾಕ್ಪತಿರ್ಹೋತಾ । ಮನ ಉಪವಕ್ತಾ । ಪ್ರಾಣೋ ಹವಿಃ । ಸಾಮಾದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ ವಿಧೇ ನಾಮನ್ನ್ । ವಿಧೇಮ ತೇ ನಾಮ । ವಿಧೇಸ್ತ್ವ-ಮಸ್ಮಾಕ-ನ್ನಾಮ । ವಾಚಸ್ಪತಿ-ಸ್ಸೋಮ-ಮ್ಪಿಬತು । ಆ-ಽಸ್ಮಾಸು ನೃಮ್ಣ-ನ್ಧಾಥ್ಸ್ವಾಹಾ ॥ 1 ॥
(ಅದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ ಪಞ್ಚ ಚ) (ಅ. 1)
ಅನುವಾಕಂ 2
ಪೃಥಿವೀ ಹೋತಾ । ದ್ಯೌರದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ರುದ್ರೋ-ಽಗ್ನೀತ್ । ಬೃಹಸ್ಪತಿರುಪವಕ್ತಾ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ ವಾಚೋ ವೀರ್ಯೇಣ । ಸಮ್ಭೃತತ-ಮೇನಾಯಕ್ಷ್ಯಸೇ । ಯಜಮಾನಾಯ ವಾರ್ಯಮ್ ।
ಆ ಸುವಸ್ಕರಸ್ಮೈ । ವಾಚಸ್ಪತಿ-ಸ್ಸೋಮ-ಮ್ಪಿಬತಿ ।
ಜಜನದಿನ್ದ್ರಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 2 ॥
ಅನುವಾಕಂ 2
ಪೃಥಿವೀ ಹೋತಾ । ದ್ಯೌರದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ರುದ್ರೋ-ಽಗ್ನೀತ್ । ಬೃಹಸ್ಪತಿರುಪವಕ್ತಾ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ ವಾಚೋ ವೀರ್ಯೇಣ । ಸಮ್ಭೃತತ-ಮೇನಾಯಕ್ಷ್ಯಸೇ । ಯಜಮಾನಾಯ ವಾರ್ಯಮ್ ।
ಆ ಸುವಸ್ಕರಸ್ಮೈ । ವಾಚಸ್ಪತಿ-ಸ್ಸೋಮ-ಮ್ಪಿಬತಿ ।
ಜಜನದಿನ್ದ್ರಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 2 ॥
(ಪೃಥಿವೀ ಹೋತಾ ದಶ) (ಅ. 2)
ಅನುವಾಕಂ 3
ಅಗ್ನಿರ್-ಹೋತಾ । ಅಶ್ವಿನಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ । ತ್ವಷ್ಟಾ-ಽಗ್ನೀತ್ । ಮಿತ್ರ ಉಪವಕ್ತಾ ॥ ಸೋಮ-ಸ್ಸೋಮಸ್ಯ ಪುರೋಗಾಃ । ಶುಕ್ರ-ಶ್ಶುಕ್ರಸ್ಯ ಪುರೋಗಾಃ । ಶ್ರಾತಾಸ್ತ ಇನ್ದ್ರ ಸೋಮಾಃ । ವಾತಾಪೇರ್-ಹವನಶ್ರುತ-ಸ್ಸ್ವಾಹಾ ॥ 3 ॥
ಅನುವಾಕಂ 3
ಅಗ್ನಿರ್-ಹೋತಾ । ಅಶ್ವಿನಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ । ತ್ವಷ್ಟಾ-ಽಗ್ನೀತ್ । ಮಿತ್ರ ಉಪವಕ್ತಾ ॥ ಸೋಮ-ಸ್ಸೋಮಸ್ಯ ಪುರೋಗಾಃ । ಶುಕ್ರ-ಶ್ಶುಕ್ರಸ್ಯ ಪುರೋಗಾಃ । ಶ್ರಾತಾಸ್ತ ಇನ್ದ್ರ ಸೋಮಾಃ । ವಾತಾಪೇರ್-ಹವನಶ್ರುತ-ಸ್ಸ್ವಾಹಾ ॥ 3 ॥
(ಅಗ್ನಿರ್-ಹೋತಾ-ಽಷ್ಟೌ) (ಅ. 3)
ಅನುವಾಕಂ 4
ಸೂರ್ಯ-ನ್ತೇ ಚಕ್ಷುಃ । ವಾತ-ಮ್ಪ್ರಾಣಃ ।
ದ್ಯಾ-ಮ್ಪೃಷ್ಠಮ್ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮಾತ್ಮಾ ।
ಅಙ್ಗೈ-ರ್ಯಜ್ಞಮ್ । ಪೃಥಿವೀಗ್ಂ ಶರೀರೈಃ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ-ಽಚ್ಛಿದ್ರಯಾ ವಾಚಾ । ಅಚ್ಛಿದ್ರಯಾ ಜುಹ್ವಾ । ದಿವಿ ದೇವಾವೃಧಗ್ಂ ಹೋತ್ರಾ ಮೇರಯಸ್ವ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 4 ॥
ಅನುವಾಕಂ 4
ಸೂರ್ಯ-ನ್ತೇ ಚಕ್ಷುಃ । ವಾತ-ಮ್ಪ್ರಾಣಃ ।
ದ್ಯಾ-ಮ್ಪೃಷ್ಠಮ್ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮಾತ್ಮಾ ।
ಅಙ್ಗೈ-ರ್ಯಜ್ಞಮ್ । ಪೃಥಿವೀಗ್ಂ ಶರೀರೈಃ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ-ಽಚ್ಛಿದ್ರಯಾ ವಾಚಾ । ಅಚ್ಛಿದ್ರಯಾ ಜುಹ್ವಾ । ದಿವಿ ದೇವಾವೃಧಗ್ಂ ಹೋತ್ರಾ ಮೇರಯಸ್ವ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 4 ॥
(ಸೂರ್ಯ-ನ್ತೇ ನವ) (ಅ. 4)
ಅನುವಾಕಂ 5
ಮಹಾಹವಿರ್ ಹೋತಾ । ಸತ್ಯಹವಿರದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ಅಚ್ಯುತಪಾಜಾ ಅಗ್ನೀತ್ । ಅಚ್ಯುತಮನಾ ಉಪವಕ್ತಾ । ಅನಾಧೃಷ್ಯಶ್ಚಾ ಪ್ರತಿಧೃಷ್ಯಶ್ಚ ಯಜ್ಞಸ್ಯಾಭಿಗರೌ । ಅಯಾಸ್ಯ ಉದ್ಗಾತಾ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ ಹೃದ್ವಿಧೇ ನಾಮನ್ನ್ । ವಿಧೇಮ ತೇ ನಾಮ ।
ವಿಧೇಸ್ತ್ವಮಸ್ಮಾಕ-ನ್ನಾಮ । ವಾಚಸ್ಪತಿ-ಸ್ಸೋಮಮಪಾತ್ । ಮಾ ದೈವ್ಯಸ್ತನ್ತು-ಶ್ಛೇದಿ ಮಾ ಮನುಷ್ಯಃ । ನಮೋ ದಿವೇ । ನಮಃ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 5 ॥
ಅನುವಾಕಂ 5
ಮಹಾಹವಿರ್ ಹೋತಾ । ಸತ್ಯಹವಿರದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ಅಚ್ಯುತಪಾಜಾ ಅಗ್ನೀತ್ । ಅಚ್ಯುತಮನಾ ಉಪವಕ್ತಾ । ಅನಾಧೃಷ್ಯಶ್ಚಾ ಪ್ರತಿಧೃಷ್ಯಶ್ಚ ಯಜ್ಞಸ್ಯಾಭಿಗರೌ । ಅಯಾಸ್ಯ ಉದ್ಗಾತಾ ॥ ವಾಚಸ್ಪತೇ ಹೃದ್ವಿಧೇ ನಾಮನ್ನ್ । ವಿಧೇಮ ತೇ ನಾಮ ।
ವಿಧೇಸ್ತ್ವಮಸ್ಮಾಕ-ನ್ನಾಮ । ವಾಚಸ್ಪತಿ-ಸ್ಸೋಮಮಪಾತ್ । ಮಾ ದೈವ್ಯಸ್ತನ್ತು-ಶ್ಛೇದಿ ಮಾ ಮನುಷ್ಯಃ । ನಮೋ ದಿವೇ । ನಮಃ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 5 ॥
(ಅಪಾ-ತ್ತ್ರೀಣಿ ಚ) (ಅ. 5)
ಅನುವಾಕಂ 6
ವಾಘೋತಾ । ದೀಕ್ಷಾ ಪತ್ನೀ । ವಾತೋ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ಆಪೋ-ಽಭಿಗರಃ । ಮನೋ ಹವಿಃ । ತಪಸಿ ಜುಹೋಮಿ ॥
ಭೂರ್ಭುವಸ್ಸುವಃ । ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಮ್ಭು ।
ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸ್ವಯಮ್ಭುವೇ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 6 ॥
ಅನುವಾಕಂ 6
ವಾಘೋತಾ । ದೀಕ್ಷಾ ಪತ್ನೀ । ವಾತೋ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯುಃ । ಆಪೋ-ಽಭಿಗರಃ । ಮನೋ ಹವಿಃ । ತಪಸಿ ಜುಹೋಮಿ ॥
ಭೂರ್ಭುವಸ್ಸುವಃ । ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಯಮ್ಭು ।
ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಸ್ವಯಮ್ಭುವೇ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 6 ॥
(ವಾಘೋತಾ ನವ) (ಅ. 6)
ಅನುವಾಕಂ 7
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏಕಹೋತಾ । ಸ ಯಜ್ಞಃ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಯಜ್ಞಶ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ ಅಗ್ನಿ-ರ್ದ್ವಿಹೋತಾ । ಸ ಭರ್ತಾ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಭರ್ತಾ ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥
ಪೃಥಿವೀ ತ್ರಿಹೋತಾ । ಸ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ॥ 7 ॥
ಅನುವಾಕಂ 7
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏಕಹೋತಾ । ಸ ಯಜ್ಞಃ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಯಜ್ಞಶ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ ಅಗ್ನಿ-ರ್ದ್ವಿಹೋತಾ । ಸ ಭರ್ತಾ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಭರ್ತಾ ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥
ಪೃಥಿವೀ ತ್ರಿಹೋತಾ । ಸ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ॥ 7 ॥
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ ಅನ್ತರಿಕ್ಷ-ಞ್ಚತುರ್ಹೋತಾ । ಸ ವಿಷ್ಠಾಃ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ವಿಷ್ಠಾಶ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥
ವಾಯುಃ ಪಞ್ಚಹೋತಾ । ಸ ಪ್ರಾಣಃ ।
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಪ್ರಾಣಶ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ 8 ॥
ವಾಯುಃ ಪಞ್ಚಹೋತಾ । ಸ ಪ್ರಾಣಃ ।
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಪ್ರಾಣಶ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ 8 ॥
ಚನ್ದ್ರಮಾ-ಷ್ಷಡ್ಢೋತಾ । ಸ ಋತೂನ್ ಕಲ್ಪಯಾತಿ ।
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಋತವಶ್ಚ ಮೇ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ॥ ಅನ್ನಗ್ಂ ಸಪ್ತಹೋತಾ । ಸ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಃ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಚ ಮೇ ಪ್ರಾಣೋ ಭೂಯಾತ್ ॥ ದ್ಯೌರಷ್ಟಹೋತಾ । ಸೋ-ಽನಾಧೃಷ್ಯಃ ॥ 9 ॥
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಋತವಶ್ಚ ಮೇ ಕಲ್ಪನ್ತಾಮ್ ॥ ಅನ್ನಗ್ಂ ಸಪ್ತಹೋತಾ । ಸ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಃ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಚ ಮೇ ಪ್ರಾಣೋ ಭೂಯಾತ್ ॥ ದ್ಯೌರಷ್ಟಹೋತಾ । ಸೋ-ಽನಾಧೃಷ್ಯಃ ॥ 9 ॥
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಅನಾಧೃಷ್ಯಶ್ಚ ಭೂಯಾಸಮ್ ॥
ಆದಿತ್ಯೋ ನವಹೋತಾ । ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ।
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ತೇಜಸ್ವೀ ಚ ಭೂಯಾಸಮ್ ॥ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ರ್ದಶಹೋತಾ । ಸ ಇದಗ್ಂ ಸರ್ವಮ್ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಸರ್ವ-ಞ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ 10 ॥
ಆದಿತ್ಯೋ ನವಹೋತಾ । ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ।
ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ತೇಜಸ್ವೀ ಚ ಭೂಯಾಸಮ್ ॥ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ರ್ದಶಹೋತಾ । ಸ ಇದಗ್ಂ ಸರ್ವಮ್ । ಸ ಮೇ ದದಾತು ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಪುಷ್ಟಿಂ-ಯಁಶಃ । ಸರ್ವ-ಞ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್ ॥ 10 ॥
(ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಪ್ರಾಣಶ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾ-ದನಾಧೃಷ್ಯಃ-ಸರ್ವ-ಞ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್) (ಅ. 7)
(ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯಜ್ಞೋ-ಽಗ್ನಿರ್ಭರ್ತಾ ಪೃಥಿವೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ-ವಿಁಷ್ಠಾ ವಾಯುಃ
ಪ್ರಾಣಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ಋತೂನನ್ನಗ್ಂ ಸ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೋ ದ್ಯೌರನಾಧೃಷ್ಯ ಆದಿತ್ಯಃ
ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಸ್ಸ ಇದಗ್ಂ ಸರ್ವಗ್ಂ ಸರ್ವ-ಞ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್)
ಅನುವಾಕಂ 8
ಅಗ್ನಿ-ರ್ಯಜುರ್ಭಿಃ । ಸವಿತಾ ಸ್ತೋಮೈಃ । ಇನ್ದ್ರ ಉಕ್ಥಾಮದೈಃ ।
ಮಿತ್ರಾವರುಣಾವಾಶಿಷಾ । ಅಙ್ಗಿರಸೋ ಧಿಷ್ಣಿಯೈರಗ್ನಿಭಿಃ । ಮರುತಃ ಸದೋಹವಿರ್ಧಾನಾಭ್ಯಾಮ್ । ಆಪಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಭಿಃ ।
ಓಷಧಯೋ ಬರ್ಹಿಷಾ । ಅದಿತಿರ್ವೇದ್ಯಾ । ಸೋಮೋ ದೀಕ್ಷಯಾ ॥ 11 ॥
(ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯಜ್ಞೋ-ಽಗ್ನಿರ್ಭರ್ತಾ ಪೃಥಿವೀ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ-ಽನ್ತರಿಕ್ಷಂ-ವಿಁಷ್ಠಾ ವಾಯುಃ
ಪ್ರಾಣಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾ ಋತೂನನ್ನಗ್ಂ ಸ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೋ ದ್ಯೌರನಾಧೃಷ್ಯ ಆದಿತ್ಯಃ
ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ಪ್ರಜಾಪತಿ-ಸ್ಸ ಇದಗ್ಂ ಸರ್ವಗ್ಂ ಸರ್ವ-ಞ್ಚ ಮೇ ಭೂಯಾತ್)
ಅನುವಾಕಂ 8
ಅಗ್ನಿ-ರ್ಯಜುರ್ಭಿಃ । ಸವಿತಾ ಸ್ತೋಮೈಃ । ಇನ್ದ್ರ ಉಕ್ಥಾಮದೈಃ ।
ಮಿತ್ರಾವರುಣಾವಾಶಿಷಾ । ಅಙ್ಗಿರಸೋ ಧಿಷ್ಣಿಯೈರಗ್ನಿಭಿಃ । ಮರುತಃ ಸದೋಹವಿರ್ಧಾನಾಭ್ಯಾಮ್ । ಆಪಃ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಭಿಃ ।
ಓಷಧಯೋ ಬರ್ಹಿಷಾ । ಅದಿತಿರ್ವೇದ್ಯಾ । ಸೋಮೋ ದೀಕ್ಷಯಾ ॥ 11 ॥
ತ್ವಷ್ಟೇದ್ಧ್ಮೇನ । ವಿಷ್ಣು-ರ್ಯಜ್ಞೇನ । ವಸವ ಆಜ್ಯೇನ । ಆದಿತ್ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಃ । ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ ಊರ್ಜಾ ।
ಪೂಷಾ ಸ್ವಗಾಕಾರೇಣ । ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಪುರೋಧಯಾ ।
ಪ್ರಜಾಪತಿರುದ್ಗೀಥೇನ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷ-ಮ್ಪವಿತ್ರೇಣ । ವಾಯುಃ ಪಾತ್ರೈಃ । ಅಹಗ್ಗ್ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ॥ 12 ॥
ಪೂಷಾ ಸ್ವಗಾಕಾರೇಣ । ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಪುರೋಧಯಾ ।
ಪ್ರಜಾಪತಿರುದ್ಗೀಥೇನ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷ-ಮ್ಪವಿತ್ರೇಣ । ವಾಯುಃ ಪಾತ್ರೈಃ । ಅಹಗ್ಗ್ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ॥ 12 ॥
(ದೀಕ್ಷಯಾ - ಪಾತ್ರೈರೇಕ-ಞ್ಚ) (ಅ. 8)
ಅನುವಾಕಂ 9
ಸೇನೇನ್ದ್ರಸ್ಯ । ಧೇನಾ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ । ಪತ್ಥ್ಯಾ ಪೂಷ್ಣಃ । ವಾಗ್ವಾಯೋಃ । ದೀಕ್ಷಾ ಸೋಮಸ್ಯ । ಪೃಥಿವ್ಯಗ್ನೇಃ । ವಸೂನಾ-ಙ್ಗಾಯತ್ರೀ । ರುದ್ರಾಣಾ-ನ್ತ್ರಿಷ್ಟುಕ್ । ಆದಿತ್ಯಾನಾ-ಞ್ಜಗತೀ । ವಿಷ್ಣೋರನುಷ್ಟುಕ್ ॥ 13 ॥
ಅನುವಾಕಂ 9
ಸೇನೇನ್ದ್ರಸ್ಯ । ಧೇನಾ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ । ಪತ್ಥ್ಯಾ ಪೂಷ್ಣಃ । ವಾಗ್ವಾಯೋಃ । ದೀಕ್ಷಾ ಸೋಮಸ್ಯ । ಪೃಥಿವ್ಯಗ್ನೇಃ । ವಸೂನಾ-ಙ್ಗಾಯತ್ರೀ । ರುದ್ರಾಣಾ-ನ್ತ್ರಿಷ್ಟುಕ್ । ಆದಿತ್ಯಾನಾ-ಞ್ಜಗತೀ । ವಿಷ್ಣೋರನುಷ್ಟುಕ್ ॥ 13 ॥
ವರುಣಸ್ಯ ವಿರಾಟ್ । ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಪಙ್ಕ್ತಿಃ । ಪ್ರಜಾಪತೇರನುಮತಿಃ । ಮಿತ್ರಸ್ಯ ಶ್ರದ್ಧಾ । ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸೂತಿಃ । ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಮರೀಚಿಃ । ಚನ್ದ್ರಮಸೋ ರೋಹಿಣೀ । ಋಷೀಣಾಮರುನ್ಧತೀ । ಪರ್ಜನ್ಯಸ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ।
ಚತಸ್ರೋ ದಿಶಃ । ಚತಸ್ರೋ-ಽವಾನ್ತರದಿಶಾಃ । ಅಹಶ್ಚ ರಾತ್ರಿಶ್ಚ । ಕೃಷಿಶ್ಚ ವೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ।
ತ್ವಿಷಿಶ್ಚಾಪಚಿತಿಶ್ಚ । ಆಪಶ್ಚೌಷಧಯಶ್ಚ ।
ಊರ್ಕ್ಚ ಸೂನೃತಾ ಚ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪತ್ನಯಃ ॥ 14 ॥
ಚತಸ್ರೋ ದಿಶಃ । ಚತಸ್ರೋ-ಽವಾನ್ತರದಿಶಾಃ । ಅಹಶ್ಚ ರಾತ್ರಿಶ್ಚ । ಕೃಷಿಶ್ಚ ವೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ।
ತ್ವಿಷಿಶ್ಚಾಪಚಿತಿಶ್ಚ । ಆಪಶ್ಚೌಷಧಯಶ್ಚ ।
ಊರ್ಕ್ಚ ಸೂನೃತಾ ಚ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪತ್ನಯಃ ॥ 14 ॥
(ಅನುಷ್ಟುಗ್ - ದಿಶ-ಷ್ಷಟ್ಚ) (ಅ. 9)
ಅನುವಾಕಂ 10
ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸವೇ । ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮ್ ।
ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ ।
ರಾಜಾ ತ್ವಾ ವರುಣೋ ನಯತು ದೇವಿ ದಕ್ಷಿಣೇ-ಽಗ್ನಯೇ ಹಿರಣ್ಯಮ್ । ತೇನಾಮೃತತ್ವಮಶ್ಯಾಮ್ । ವಯೋ ದಾತ್ರೇ । ಮಯೋ ಮಹ್ಯಮಸ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತ್ರೇ । ಕ ಇದ-ಙ್ಕಸ್ಮಾ ಅದಾತ್ । ಕಾಮಃ ಕಾಮಾಯ । ಕಾಮೋ ದಾತಾ ॥ 15 ॥
ಅನುವಾಕಂ 10
ದೇವಸ್ಯ ತ್ವಾ ಸವಿತುಃ ಪ್ರಸವೇ । ಅಶ್ವಿನೋ-ರ್ಬಾಹುಭ್ಯಾಮ್ ।
ಪೂಷ್ಣೋ ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ ।
ರಾಜಾ ತ್ವಾ ವರುಣೋ ನಯತು ದೇವಿ ದಕ್ಷಿಣೇ-ಽಗ್ನಯೇ ಹಿರಣ್ಯಮ್ । ತೇನಾಮೃತತ್ವಮಶ್ಯಾಮ್ । ವಯೋ ದಾತ್ರೇ । ಮಯೋ ಮಹ್ಯಮಸ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತ್ರೇ । ಕ ಇದ-ಙ್ಕಸ್ಮಾ ಅದಾತ್ । ಕಾಮಃ ಕಾಮಾಯ । ಕಾಮೋ ದಾತಾ ॥ 15 ॥
ಕಾಮಃ ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತಾ । ಕಾಮಗ್ಂ ಸಮುದ್ರಮಾವಿಶ । ಕಾಮೇನ ತ್ವಾ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ ।
ಕಾಮೈತತ್ತೇ । ಏಷಾ ತೇ ಕಾಮ ದಕ್ಷಿಣಾ । ಉತ್ತಾನಸ್ತ್ವಾ-ಽಽಙ್ಗೀರಸಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತು ।
ಸೋಮಾಯ ವಾಸಃ । ರುದ್ರಾಯ ಗಾಮ್ । ವರುಣಾಯಾಶ್ವಮ್ ।
ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ಪುರುಷಮ್ ॥ 16 ॥
ಕಾಮೈತತ್ತೇ । ಏಷಾ ತೇ ಕಾಮ ದಕ್ಷಿಣಾ । ಉತ್ತಾನಸ್ತ್ವಾ-ಽಽಙ್ಗೀರಸಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತು ।
ಸೋಮಾಯ ವಾಸಃ । ರುದ್ರಾಯ ಗಾಮ್ । ವರುಣಾಯಾಶ್ವಮ್ ।
ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ಪುರುಷಮ್ ॥ 16 ॥
ಮನವೇ ತಲ್ಪಮ್ । ತ್ವಷ್ಟ್ರೇ-ಽಜಾಮ್ । ಪೂಷ್ಣೇ-ಽವಿಮ್ । ನಿರ್-ಋತ್ಯಾ ಅಶ್ವತರಗರ್ದಭೌ । ಹಿಮವತೋ ಹಸ್ತಿನಮ್ । ಗನ್ಧರ್ವಾ-ಫ್ಸರಾಭ್ಯಃ-ಸ್ರಗಲಙ್ಕರಣೇ ।
ವಿಶ್ವೇಭ್ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಧಾನ್ಯಮ್ । ವಾಚೇ-ಽನ್ನಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಣ ಓದನಮ್ । ಸಮುದ್ರಾಯಾಪಃ ॥ 17 ॥
ವಿಶ್ವೇಭ್ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಧಾನ್ಯಮ್ । ವಾಚೇ-ಽನ್ನಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಣ ಓದನಮ್ । ಸಮುದ್ರಾಯಾಪಃ ॥ 17 ॥
ಉತ್ತಾನಾಯಾಙ್ಗೀರಸಾಯಾನಃ । ವೈಶ್ವಾನರಾಯ ರಥಮ್ ॥
ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರತ್ನಥಾ ನಾಕಮಾರುಹತ್ ।
ದಿವಃ ಪೃಷ್ಠ-ಮ್ಭನ್ದಮಾನ-ಸ್ಸುಮನ್ಮಭಿಃ ।
ಸ ಪೂರ್ವವಜ್ಜನಯಜ್ಜನ್ತವೇ ಧನಮ್ । ಸಮಾನಮಜ್ಮಾ ಪರಿಯಾತಿ ಜಾಗೃವಿಃ ॥
ರಾಜಾ ತ್ವಾ ವರುಣೋ ನಯತು ದೇವಿ ದಕ್ಷಿಣೇ ವೈಶ್ವಾನರಾಯ ರಥಮ್ । ತೇನಾಮೃತತ್ವಮಶ್ಯಾಮ್ । ವಯೋ ದಾತ್ರೇ ।
ಮಯೋ ಮಹ್ಯಮಸ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತ್ರೇ ॥ 18 ॥
ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರತ್ನಥಾ ನಾಕಮಾರುಹತ್ ।
ದಿವಃ ಪೃಷ್ಠ-ಮ್ಭನ್ದಮಾನ-ಸ್ಸುಮನ್ಮಭಿಃ ।
ಸ ಪೂರ್ವವಜ್ಜನಯಜ್ಜನ್ತವೇ ಧನಮ್ । ಸಮಾನಮಜ್ಮಾ ಪರಿಯಾತಿ ಜಾಗೃವಿಃ ॥
ರಾಜಾ ತ್ವಾ ವರುಣೋ ನಯತು ದೇವಿ ದಕ್ಷಿಣೇ ವೈಶ್ವಾನರಾಯ ರಥಮ್ । ತೇನಾಮೃತತ್ವಮಶ್ಯಾಮ್ । ವಯೋ ದಾತ್ರೇ ।
ಮಯೋ ಮಹ್ಯಮಸ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತ್ರೇ ॥ 18 ॥
ಕ ಇದ-ಙ್ಕಸ್ಮಾ ಅದಾತ್ । ಕಾಮಃ ಕಾಮಾಯ । ಕಾಮೋ ದಾತಾ ।
ಕಾಮಃ ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತಾ । ಕಾಮಗ್ಂ ಸಮುದ್ರಮಾವಿಶ । ಕಾಮೇನ ತ್ವಾ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ । ಕಾಮೈತತ್ತೇ । ಏಷಾ ತೇ ಕಾಮ ದಕ್ಷಿಣಾ । ಉತ್ತಾನಸ್ತ್ವಾ-ಽಽಙ್ಗೀರಸಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತು ॥ 19 ॥
ಕಾಮಃ ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತಾ । ಕಾಮಗ್ಂ ಸಮುದ್ರಮಾವಿಶ । ಕಾಮೇನ ತ್ವಾ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾಮಿ । ಕಾಮೈತತ್ತೇ । ಏಷಾ ತೇ ಕಾಮ ದಕ್ಷಿಣಾ । ಉತ್ತಾನಸ್ತ್ವಾ-ಽಽಙ್ಗೀರಸಃ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತು ॥ 19 ॥
(ದಾತಾ - ಪುರುಷ - ಮಾಪಃ - ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತ್ರೇ - +ನವ ಚ) (ಅ. 10)
ಅನುವಾಕಂ 11
ಸುವರ್ಣ-ಙ್ಘರ್ಮ-ಮ್ಪರಿವೇದ ವೇನಮ್ । ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಾನ-ನ್ದಶಧಾ ಚರನ್ತಮ್ ।
ಅನ್ತ-ಸ್ಸಮುದ್ರೇ ಮನಸಾ ಚರನ್ತಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಽನ್ವವಿನ್ದ-ದ್ದಶಹೋತಾರಮರ್ಣೇ ।
ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಶ್ಶಾಸ್ತಾ ಜನಾನಾಮ್ । ಏಕ-ಸ್ಸನ್ಬಹುಧಾ ವಿಚಾರಃ । ಶತಗ್ಂ ಶುಕ್ರಾಣಿ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಸರ್ವೇ ವೇದಾ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಸರ್ವೇ ಹೋತಾರೋ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಸ ಮಾನಸೀನ ಆತ್ಮಾ ಜನಾನಾಮ್ ॥ 20 ॥
ಅನುವಾಕಂ 11
ಸುವರ್ಣ-ಙ್ಘರ್ಮ-ಮ್ಪರಿವೇದ ವೇನಮ್ । ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಾನ-ನ್ದಶಧಾ ಚರನ್ತಮ್ ।
ಅನ್ತ-ಸ್ಸಮುದ್ರೇ ಮನಸಾ ಚರನ್ತಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಽನ್ವವಿನ್ದ-ದ್ದಶಹೋತಾರಮರ್ಣೇ ।
ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಶ್ಶಾಸ್ತಾ ಜನಾನಾಮ್ । ಏಕ-ಸ್ಸನ್ಬಹುಧಾ ವಿಚಾರಃ । ಶತಗ್ಂ ಶುಕ್ರಾಣಿ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಸರ್ವೇ ವೇದಾ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಸರ್ವೇ ಹೋತಾರೋ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಸ ಮಾನಸೀನ ಆತ್ಮಾ ಜನಾನಾಮ್ ॥ 20 ॥
ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಶ್ಶಾಸ್ತಾ ಜನಾನಾಗ್ಂ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ।
ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಚತುರ್ಹೋತಾರೋ ಯತ್ರ ಸಮ್ಪದ-ಙ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ದೇವೈಃ । ಸ ಮಾನಸೀನ ಆತ್ಮಾ ಜನಾನಾಮ್ ॥ ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಮಗ್ನಿ-ಞ್ಜಗತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮ್ ।
ದಿವ ಆತ್ಮಾನಗ್ಂ ಸವಿತಾರ-ಮ್ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್ ।
ಚತುರ್ಹೋತಾರ-ಮ್ಪ್ರದಿಶೋ-ಽನು ಕ್ಲಪ್ತಮ್ । ವಾಚೋ ವೀರ್ಯ-ನ್ತಪಸಾ-ಽನ್ವವಿನ್ದತ್ ॥ ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಕರ್ತಾರಮೇತಮ್ ।
ತ್ವಷ್ಟಾರಗ್ಂ ರೂಪಾಣಿ ವಿಕುರ್ವನ್ತಂ-ವಿಁಪಶ್ಚಿಮ್ ॥ 21 ॥
ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾ ಯತ್ರೈಕ-ಮ್ಭವನ್ತಿ । ಚತುರ್ಹೋತಾರೋ ಯತ್ರ ಸಮ್ಪದ-ಙ್ಗಚ್ಛನ್ತಿ ದೇವೈಃ । ಸ ಮಾನಸೀನ ಆತ್ಮಾ ಜನಾನಾಮ್ ॥ ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಮಗ್ನಿ-ಞ್ಜಗತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮ್ ।
ದಿವ ಆತ್ಮಾನಗ್ಂ ಸವಿತಾರ-ಮ್ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್ ।
ಚತುರ್ಹೋತಾರ-ಮ್ಪ್ರದಿಶೋ-ಽನು ಕ್ಲಪ್ತಮ್ । ವಾಚೋ ವೀರ್ಯ-ನ್ತಪಸಾ-ಽನ್ವವಿನ್ದತ್ ॥ ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಕರ್ತಾರಮೇತಮ್ ।
ತ್ವಷ್ಟಾರಗ್ಂ ರೂಪಾಣಿ ವಿಕುರ್ವನ್ತಂ-ವಿಁಪಶ್ಚಿಮ್ ॥ 21 ॥
ಅಮೃತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಂ-ಯಁಜ್ಞಮೇತಮ್ ।
ಚತುರ್ಹೋತೃಣಾಮಾತ್ಮಾನ-ಙ್ಕವಯೋ ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ॥
ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಕರ್ತಾರಮೇತಮ್ ।
ದೇವಾನಾ-ಮ್ಬನ್ಧು ನಿಹಿತ-ಙ್ಗುಹಾಸು ।
ಅಮೃತೇನ ಕ್ಲಪ್ತಂ-ಯಁಜ್ಞಮೇತಮ್ ।
ಚತುರ್ಹೋತೃಣಾಮಾತ್ಮಾನ-ಙ್ಕವಯೋ ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ॥
ಶತ-ನ್ನಿಯುತಃ ಪರಿವೇದ ವಿಶ್ವಾ ವಿಶ್ವವಾರಃ । ವಿಶ್ವಮಿದಂ-ವೃಁಣಾತಿ ।
ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಾ ನಿಹಿತಃ ಪಞ್ಚಹೋತಾ ।
ಅಮೃತ-ನ್ದೇವಾನಾಮಾಯುಃ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ ॥ 22 ॥
ಚತುರ್ಹೋತೃಣಾಮಾತ್ಮಾನ-ಙ್ಕವಯೋ ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ॥
ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಕರ್ತಾರಮೇತಮ್ ।
ದೇವಾನಾ-ಮ್ಬನ್ಧು ನಿಹಿತ-ಙ್ಗುಹಾಸು ।
ಅಮೃತೇನ ಕ್ಲಪ್ತಂ-ಯಁಜ್ಞಮೇತಮ್ ।
ಚತುರ್ಹೋತೃಣಾಮಾತ್ಮಾನ-ಙ್ಕವಯೋ ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ॥
ಶತ-ನ್ನಿಯುತಃ ಪರಿವೇದ ವಿಶ್ವಾ ವಿಶ್ವವಾರಃ । ವಿಶ್ವಮಿದಂ-ವೃಁಣಾತಿ ।
ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಾ ನಿಹಿತಃ ಪಞ್ಚಹೋತಾ ।
ಅಮೃತ-ನ್ದೇವಾನಾಮಾಯುಃ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ ॥ 22 ॥
ಇನ್ದ್ರಗ್ಂ ರಾಜಾನಗ್ಂ ಸವಿತಾರಮೇತಮ್ । ವಾಯೋರಾತ್ಮಾನ-ಙ್ಕವಯೋ ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ।
ರಶ್ಮಿಗ್ಂ ರಶ್ಮೀನಾ-ಮ್ಮದ್ಧ್ಯೇ ತಪನ್ತಮ್ । ಋತಸ್ಯ ಪದೇ ಕವಯೋ ನಿಪಾನ್ತಿ ॥ ಯ ಆಣ್ಡಕೋಶೇ ಭುವನ-ಮ್ಬಿಭರ್ತಿ । ಅನಿರ್ಭಿಣ್ಣ-ಸ್ಸನ್ನಥ ಲೋಕಾನ್. ವಿಚಷ್ಟೇ ।
ಯಸ್ಯಾಣ್ಡಕೋಶಗ್ಂ ಶುಷ್ಮಮಾಹುಃ ಪ್ರಾಣಮುಲ್ಬಮ್ ।
ತೇನ ಕ್ಲೃಪ್ತೋ-ಽಮೃತೇನಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ಸುವರ್ಣ-ಙ್ಕೋಶಗ್ಂ ರಜಸಾ ಪರೀವೃತಮ್ ।
ದೇವಾನಾಂ-ವಁಸುಧಾನೀಂ-ವಿಁರಾಜಮ್ ॥ 23 ॥
ರಶ್ಮಿಗ್ಂ ರಶ್ಮೀನಾ-ಮ್ಮದ್ಧ್ಯೇ ತಪನ್ತಮ್ । ಋತಸ್ಯ ಪದೇ ಕವಯೋ ನಿಪಾನ್ತಿ ॥ ಯ ಆಣ್ಡಕೋಶೇ ಭುವನ-ಮ್ಬಿಭರ್ತಿ । ಅನಿರ್ಭಿಣ್ಣ-ಸ್ಸನ್ನಥ ಲೋಕಾನ್. ವಿಚಷ್ಟೇ ।
ಯಸ್ಯಾಣ್ಡಕೋಶಗ್ಂ ಶುಷ್ಮಮಾಹುಃ ಪ್ರಾಣಮುಲ್ಬಮ್ ।
ತೇನ ಕ್ಲೃಪ್ತೋ-ಽಮೃತೇನಾಹಮಸ್ಮಿ ॥ ಸುವರ್ಣ-ಙ್ಕೋಶಗ್ಂ ರಜಸಾ ಪರೀವೃತಮ್ ।
ದೇವಾನಾಂ-ವಁಸುಧಾನೀಂ-ವಿಁರಾಜಮ್ ॥ 23 ॥
ಅಮೃತಸ್ಯ ಪೂರ್ಣಾನ್ತಾಮು ಕಲಾಂ-ವಿಁಚಕ್ಷತೇ ।
ಪಾದಗ್ಂ ಷಡ್ಢೋತುರ್ನ ಕಿಲಾವಿ ವಿಥ್ಸೇ ॥ ಯೇನರ್ತವಃ ಪಞ್ಚಧೋತ ಕ್ಲಪ್ತಾಃ । ಉತ ವಾ ಷಡ್ಧಾ ಮನಸೋತ ಕ್ಲೃಪ್ತಾಃ । ತಗ್ಂ ಷಡ್ಢೋತಾರಮೃತುಭಿಃ ಕಲ್ಪಮಾನಮ್ । ಋತಸ್ಯ ಪದೇ ಕವಯೋ ನಿಪಾನ್ತಿ ॥ ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಕರ್ತಾರಮೇತಮ್ । ಅನ್ತಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಮನಸಾ ಚರನ್ತಮ್ । ಸಹೈವ ಸನ್ತ-ನ್ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ ದೇವಾಃ ।
ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಾನಗ್ಂ ಶತಧಾ ಚರನ್ತಮ್ ॥ 24 ॥
ಪಾದಗ್ಂ ಷಡ್ಢೋತುರ್ನ ಕಿಲಾವಿ ವಿಥ್ಸೇ ॥ ಯೇನರ್ತವಃ ಪಞ್ಚಧೋತ ಕ್ಲಪ್ತಾಃ । ಉತ ವಾ ಷಡ್ಧಾ ಮನಸೋತ ಕ್ಲೃಪ್ತಾಃ । ತಗ್ಂ ಷಡ್ಢೋತಾರಮೃತುಭಿಃ ಕಲ್ಪಮಾನಮ್ । ಋತಸ್ಯ ಪದೇ ಕವಯೋ ನಿಪಾನ್ತಿ ॥ ಅನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟ-ಙ್ಕರ್ತಾರಮೇತಮ್ । ಅನ್ತಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಮನಸಾ ಚರನ್ತಮ್ । ಸಹೈವ ಸನ್ತ-ನ್ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ ದೇವಾಃ ।
ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾತ್ಮಾನಗ್ಂ ಶತಧಾ ಚರನ್ತಮ್ ॥ 24 ॥
ಇನ್ದ್ರೋ ರಾಜಾ ಜಗತೋ ಯ ಈಶೇ । ಸಪ್ತಹೋತಾ ಸಪ್ತಧಾ ವಿಕ್ಲೃಪ್ತಃ ॥ ಪರೇಣ ತನ್ತು-ಮ್ಪರಿಷಿಚ್ಯಮಾನಮ್ । ಅನ್ತರಾದಿತ್ಯೇ ಮನಸಾ ಚರನ್ತಮ್ । ದೇವಾನಾಗ್ಂ ಹೃದಯ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಽನ್ವವಿನ್ದತ್ ॥ ಬ್ರಹ್ಮೈತದ್ಬ್ರಹ್ಮಣ ಉಜ್ಜಭಾರ । ಅರ್ಕಗ್ಗ್ ಶ್ಚೋತನ್ತಗ್ಂ ಸರಿರಸ್ಯ ಮದ್ಧ್ಯೇ ॥ ಆ ಯಸ್ಮಿನ್-ಥ್ಸಪ್ತ ಪೇರವಃ । ಮೇಹನ್ತಿ ಬಹುಲಾಗ್ ಶ್ರಿಯಮ್ । ಬಹ್ವಶ್ವಾಮಿನ್ದ್ರ ಗೋಮತೀಮ್ ॥ 25 ॥
ಅಚ್ಯುತಾ-ಮ್ಬಹುಲಾಗ್ ಶ್ರಿಯಮ್ । ಸ ಹರಿರ್ವಸುವಿತ್ತಮಃ ।
ಪೇರುರಿನ್ದ್ರಾಯ ಪಿನ್ವತೇ ॥ ಬಹ್ವಶ್ವಾಮಿನ್ದ್ರ ಗೋಮತೀಮ್ । ಅಚ್ಯುತಾ-ಮ್ಬಹುಲಾಗ್ ಶ್ರಿಯಮ್ । ಮಹ್ಯಮಿನ್ದ್ರೋ ನಿಯಚ್ಛತು ॥ ಶತಗ್ಂ ಶತಾ ಅಸ್ಯ ಯುಕ್ತಾ ಹರೀಣಾಮ್ ।
ಅರ್ವಾಂಆ ಯಾತು ವಸುಭೀ ರಶ್ಮಿರಿನ್ದ್ರಃ । ಪ್ರಮಗ್ಂಹಮಾಣೋ ಬಹುಲಾಗ್ ಶ್ರಿಯಮ್ ।
ರಶ್ಮಿರಿನ್ದ್ರಃ ಸವಿತಾ ಮೇ ನಿಯಚ್ಛತು ॥ 26 ॥
ಪೇರುರಿನ್ದ್ರಾಯ ಪಿನ್ವತೇ ॥ ಬಹ್ವಶ್ವಾಮಿನ್ದ್ರ ಗೋಮತೀಮ್ । ಅಚ್ಯುತಾ-ಮ್ಬಹುಲಾಗ್ ಶ್ರಿಯಮ್ । ಮಹ್ಯಮಿನ್ದ್ರೋ ನಿಯಚ್ಛತು ॥ ಶತಗ್ಂ ಶತಾ ಅಸ್ಯ ಯುಕ್ತಾ ಹರೀಣಾಮ್ ।
ಅರ್ವಾಂಆ ಯಾತು ವಸುಭೀ ರಶ್ಮಿರಿನ್ದ್ರಃ । ಪ್ರಮಗ್ಂಹಮಾಣೋ ಬಹುಲಾಗ್ ಶ್ರಿಯಮ್ ।
ರಶ್ಮಿರಿನ್ದ್ರಃ ಸವಿತಾ ಮೇ ನಿಯಚ್ಛತು ॥ 26 ॥
ಘೃತ-ನ್ತೇಜೋ ಮಧುಮದಿನ್ದ್ರಿಯಮ್ । ಮಯ್ಯಯಮಗ್ನಿರ್ದಧಾತು ॥ ಹರಿಃ ಪತಙ್ಗಃ ಪಟರೀ ಸುಪರ್ಣಃ । ದಿವಿಕ್ಷಯೋ ನಭಸಾ ಯ ಏತಿ ।
ಸ ನ ಇನ್ದ್ರಃ ಕಾಮವರ-ನ್ದದಾತು ॥ ಪಞ್ಚಾರ-ಞ್ಚಕ್ರ-ಮ್ಪರಿವರ್ತತೇ ಪೃಥು । ಹಿರಣ್ಯಜ್ಯೋತಿ-ಸ್ಸರಿರಸ್ಯ ಮದ್ಧ್ಯೇ । ಅಜಸ್ರ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿರ್ನಭಸಾ ಸರ್ಪದೇತಿ ।
ಸ ನ ಇನ್ದ್ರಃ ಕಾಮವರ-ನ್ದದಾತು ॥
ಸಪ್ತ ಯುಞ್ಜನ್ತಿ ರಥಮೇಕಚಕ್ರಮ್ ॥ 27 ॥
ಸ ನ ಇನ್ದ್ರಃ ಕಾಮವರ-ನ್ದದಾತು ॥ ಪಞ್ಚಾರ-ಞ್ಚಕ್ರ-ಮ್ಪರಿವರ್ತತೇ ಪೃಥು । ಹಿರಣ್ಯಜ್ಯೋತಿ-ಸ್ಸರಿರಸ್ಯ ಮದ್ಧ್ಯೇ । ಅಜಸ್ರ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿರ್ನಭಸಾ ಸರ್ಪದೇತಿ ।
ಸ ನ ಇನ್ದ್ರಃ ಕಾಮವರ-ನ್ದದಾತು ॥
ಸಪ್ತ ಯುಞ್ಜನ್ತಿ ರಥಮೇಕಚಕ್ರಮ್ ॥ 27 ॥
ಏಕೋ ಅಶ್ವೋ ವಹತಿ ಸಪ್ತನಾಮಾ । ತ್ರಿನಾಭಿ ಚಕ್ರಮಜರಮನರ್ವಮ್ । ಯೇನೇಮಾ ವಿಶ್ವಾ ಭುವನಾನಿ ತಸ್ಥುಃ ॥ ಭದ್ರ-ಮ್ಪಶ್ಯನ್ತ ಉಪಸೇದುರಗ್ರೇ ।
ತಪೋ ದೀಕ್ಷಾಮೃಷಯ-ಸ್ಸುವರ್ವಿದಃ । ತತಃ ಕ್ಷತ್ರ-ಮ್ಬಲಮೋಜಶ್ಚ ಜಾತಮ್ । ತದಸ್ಮೈ ದೇವಾ ಅಭಿ ಸ-ನ್ನಮನ್ತು ॥ ಶ್ವೇತಗ್ಂ ರಶ್ಮಿ-ಮ್ಬೋಭುಜ್ಯಮಾನಮ್ ।
ಅಪಾ-ನ್ನೇತಾರ-ಮ್ಭುವನಸ್ಯ ಗೋಪಾಮ್ ।
ಇನ್ದ್ರ-ನ್ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ಪರಮೇ ವ್ಯೋಮನ್ನ್ ॥ 28 ॥
ತಪೋ ದೀಕ್ಷಾಮೃಷಯ-ಸ್ಸುವರ್ವಿದಃ । ತತಃ ಕ್ಷತ್ರ-ಮ್ಬಲಮೋಜಶ್ಚ ಜಾತಮ್ । ತದಸ್ಮೈ ದೇವಾ ಅಭಿ ಸ-ನ್ನಮನ್ತು ॥ ಶ್ವೇತಗ್ಂ ರಶ್ಮಿ-ಮ್ಬೋಭುಜ್ಯಮಾನಮ್ ।
ಅಪಾ-ನ್ನೇತಾರ-ಮ್ಭುವನಸ್ಯ ಗೋಪಾಮ್ ।
ಇನ್ದ್ರ-ನ್ನಿಚಿಕ್ಯುಃ ಪರಮೇ ವ್ಯೋಮನ್ನ್ ॥ 28 ॥
ರೋಹಿಣೀಃ ಪಿಙ್ಗಲಾ ಏಕರೂಪಾಃ । ಕ್ಷರನ್ತೀಃ ಪಿಙ್ಗಲಾ ಏಕರೂಪಾಃ । ಶತಗ್ಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪ್ರಯುತಾನಿ ನಾವ್ಯಾನಾಮ್ ॥ ಅಯಂ-ಯಁಶ್ಶ್ವೇತೋ ರಶ್ಮಿಃ । ಪರಿ ಸರ್ವಮಿದ-ಞ್ಜಗತ್ । ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಪಶೂ-ನ್ಧನಾನಿ । ಅಸ್ಮಾಕ-ನ್ದದಾತು ॥
ಶ್ವೇತೋ ರಶ್ಮಿಃ ಪರಿ ಸರ್ವ-ಮ್ಬಭೂವ । ಸುವನ್ಮಹ್ಯ-ಮ್ಪಶೂನ್. ವಿಶ್ವರೂಪಾನ್ ॥ ಪತಙ್ಗಮಕ್ತಮಸುರಸ್ಯ ಮಾಯಯಾ ॥ 29 ॥
ಶ್ವೇತೋ ರಶ್ಮಿಃ ಪರಿ ಸರ್ವ-ಮ್ಬಭೂವ । ಸುವನ್ಮಹ್ಯ-ಮ್ಪಶೂನ್. ವಿಶ್ವರೂಪಾನ್ ॥ ಪತಙ್ಗಮಕ್ತಮಸುರಸ್ಯ ಮಾಯಯಾ ॥ 29 ॥
ಹೃದಾ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಮನಸಾ ಮನೀಷಿಣಃ । ಸಮುದ್ರೇ ಅನ್ತಃ ಕವಯೋ ವಿಚಕ್ಷತೇ । ಮರೀಚೀನಾ-ಮ್ಪದಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ವೇಧಸಃ ॥ ಪತಙ್ಗೋ ವಾಚ-ಮ್ಮನಸಾ ಬಿಭರ್ತಿ ।
ತಾ-ಙ್ಗನ್ಧರ್ವೋ-ಽವದ-ದ್ಗರ್ಭೇ ಅನ್ತಃ । ತಾ-ನ್ದ್ಯೋತಮಾನಾಗ್ ಸ್ವರ್ಯ-ಮ್ಮನೀಷಾಮ್ ।
ಋತಸ್ಯ ಪದೇ ಕವಯೋ ನಿಪಾನ್ತಿ ॥ ಯೇ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ । ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ । ಅಗ್ನಿಸ್ತಾಗ್ಂ ಅಗ್ರೇ ಪ್ರಮುಮೋಕ್ತು ದೇವಃ ॥ 30 ॥
ತಾ-ಙ್ಗನ್ಧರ್ವೋ-ಽವದ-ದ್ಗರ್ಭೇ ಅನ್ತಃ । ತಾ-ನ್ದ್ಯೋತಮಾನಾಗ್ ಸ್ವರ್ಯ-ಮ್ಮನೀಷಾಮ್ ।
ಋತಸ್ಯ ಪದೇ ಕವಯೋ ನಿಪಾನ್ತಿ ॥ ಯೇ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ । ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ । ಅಗ್ನಿಸ್ತಾಗ್ಂ ಅಗ್ರೇ ಪ್ರಮುಮೋಕ್ತು ದೇವಃ ॥ 30 ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಪ್ರಜಯಾ ಸಂವಿಁದಾನಃ ॥ ವೀತಗ್ಗ್ ಸ್ತುಕೇಸ್ತುಕೇ । ಯುವಮಸ್ಮಾಸು ನಿಯಚ್ಛತಮ್ । ಪ್ರಪ್ರ ಯಜ್ಞಪತಿ-ನ್ತಿರ ॥ ಯೇ ಗ್ರಾಮ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ । ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ ।
ತೇಷಾಗ್ಂ ಸಪ್ತಾನಾಮಿಹ ರನ್ತಿರಸ್ತು ।
ರಾಯಸ್ಪೋಷಾಯ ಸುಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಯ ಸುವೀರ್ಯಾಯ ॥
ಯ ಆರಣ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ ।
ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ ॥ 31 ॥
ತೇಷಾಗ್ಂ ಸಪ್ತಾನಾಮಿಹ ರನ್ತಿರಸ್ತು ।
ರಾಯಸ್ಪೋಷಾಯ ಸುಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಯ ಸುವೀರ್ಯಾಯ ॥
ಯ ಆರಣ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ ।
ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ ॥ 31 ॥
ವಾಯುಸ್ತಾಗ್ಂ ಅಗ್ರೇ ಪ್ರಮುಮೋಕ್ತು ದೇವಃ । ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಪ್ರಜಯಾ ಸಂವಿಁದಾನಃ ॥ ಇಡಾಯೈ ಸೃಪ್ತ-ಙ್ಘೃತವಚ್ಚರಾಚರಮ್ । ದೇವಾ ಅನ್ವವಿನ್ದನ್ಗುಹಾ ಹಿತಮ್ ॥
ಯ ಆರಣ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ । ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ । ತೇಷಾಗ್ಂ ಸಪ್ತಾನಾಮಿಹ ರನ್ತಿರಸ್ತು ।
ರಾಯಸ್ಪೋಷಾಯ ಸುಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಯ ಸುವೀರ್ಯಾಯ ॥ 32 ॥
ಯ ಆರಣ್ಯಾಃ ಪಶವೋ ವಿಶ್ವರೂಪಾಃ । ವಿರೂಪಾ-ಸ್ಸನ್ತೋ ಬಹುಧೈಕರೂಪಾಃ । ತೇಷಾಗ್ಂ ಸಪ್ತಾನಾಮಿಹ ರನ್ತಿರಸ್ತು ।
ರಾಯಸ್ಪೋಷಾಯ ಸುಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಯ ಸುವೀರ್ಯಾಯ ॥ 32 ॥
(ಆತ್ಮಾ ಜನಾನಾಂ - ಁವಿಕುರ್ವನ್ತಂ-ವಿಁಪಶ್ವಿಂ - ಪ್ರಜಾನಾಂ - ಁವಸುಧಾನೀಂ
ಁವಿರಾಜಂ - ಚರನ್ತಂ - ಗೋಮತೀಂ - ಮೇ ನಿಯಚ್ಛ - ತ್ವೇಕಚಕ್ರಂ - ಁವ್ಯೋಮನ್ - ಮಾಯಯಾ - ದೇವ - ಏಕರೂಪಾ - +ಅಷ್ಟೌ ಚ) (ಅ. 11)
ಅನುವಾಕಂ 12
ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ ಪುರುಷಃ । ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ-ಸ್ಸಹಸ್ರಪಾತ್ । ಸ ಭೂಮಿಂ-ವಿಁಶ್ವತೋ ವೃತ್ವಾ । ಅತ್ಯತಿಷ್ಠ-ದ್ದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ ॥ ಪುರುಷ ಏವೇದಗ್ಂ ಸರ್ವಮ್ । ಯ-ದ್ಭೂತಂ-ಯಁಚ್ಚ ಭವ್ಯಮ್ ।
ಉತಾಮೃತತ್ವಸ್ಯೇಶಾನಃ । ಯದನ್ನೇನಾತಿರೋಹತಿ ॥ ಏತಾವಾನಸ್ಯ ಮಹಿಮಾ । ಅತೋ ಜ್ಯಾಯಾಗ್ಶ್ಚ ಪೂರುಷಃ ॥ 33 ॥
ಁವಿರಾಜಂ - ಚರನ್ತಂ - ಗೋಮತೀಂ - ಮೇ ನಿಯಚ್ಛ - ತ್ವೇಕಚಕ್ರಂ - ಁವ್ಯೋಮನ್ - ಮಾಯಯಾ - ದೇವ - ಏಕರೂಪಾ - +ಅಷ್ಟೌ ಚ) (ಅ. 11)
ಅನುವಾಕಂ 12
ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ ಪುರುಷಃ । ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ-ಸ್ಸಹಸ್ರಪಾತ್ । ಸ ಭೂಮಿಂ-ವಿಁಶ್ವತೋ ವೃತ್ವಾ । ಅತ್ಯತಿಷ್ಠ-ದ್ದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ ॥ ಪುರುಷ ಏವೇದಗ್ಂ ಸರ್ವಮ್ । ಯ-ದ್ಭೂತಂ-ಯಁಚ್ಚ ಭವ್ಯಮ್ ।
ಉತಾಮೃತತ್ವಸ್ಯೇಶಾನಃ । ಯದನ್ನೇನಾತಿರೋಹತಿ ॥ ಏತಾವಾನಸ್ಯ ಮಹಿಮಾ । ಅತೋ ಜ್ಯಾಯಾಗ್ಶ್ಚ ಪೂರುಷಃ ॥ 33 ॥
ಪಾದೋ-ಽಸ್ಯ ವಿಶ್ವಾ ಭೂತಾನಿ । ತ್ರಿಪಾದಸ್ಯಾಮೃತ-ನ್ದಿವಿ ॥
ತ್ರಿಪಾದೂರ್ಧ್ವ ಉದೈತ್ಪುರುಷಃ । ಪಾದೋ-ಽಸ್ಯೇಹಾಭವಾ-ತ್ಪುನಃ । ತತೋ ವಿಷ್ವಂ-ವ್ಯಁಕ್ರಾಮತ್ । ಸಾಶನಾನಶನೇ ಅಭಿ ॥ ತಸ್ಮಾ-ದ್ವಿರಾಡಜಾಯತ । ವಿರಾಜೋ ಅಧಿ ಪೂರುಷಃ ।
ಸ ಜಾತೋ ಅತ್ಯರಿಚ್ಯತ । ಪಶ್ಚಾ-ದ್ಭೂಮಿಮಥೋ ಪುರಃ ॥ 34 ॥
ತ್ರಿಪಾದೂರ್ಧ್ವ ಉದೈತ್ಪುರುಷಃ । ಪಾದೋ-ಽಸ್ಯೇಹಾಭವಾ-ತ್ಪುನಃ । ತತೋ ವಿಷ್ವಂ-ವ್ಯಁಕ್ರಾಮತ್ । ಸಾಶನಾನಶನೇ ಅಭಿ ॥ ತಸ್ಮಾ-ದ್ವಿರಾಡಜಾಯತ । ವಿರಾಜೋ ಅಧಿ ಪೂರುಷಃ ।
ಸ ಜಾತೋ ಅತ್ಯರಿಚ್ಯತ । ಪಶ್ಚಾ-ದ್ಭೂಮಿಮಥೋ ಪುರಃ ॥ 34 ॥
ಯತ್ಪುರುಷೇಣ ಹವಿಷಾ । ದೇವಾ ಯಜ್ಞಮತನ್ವತ । ವಸನ್ತೋ ಅಸ್ಯಾಸೀದಾಜ್ಯಮ್ । ಗ್ರೀಷ್ಮ ಇದ್ಧ್ಮ-ಶ್ಶರದ್ಧವಿಃ ॥ ಸಪ್ತಾಸ್ಯಾಸ-ನ್ಪರಿಧಯಃ ।
ತ್ರಿ-ಸ್ಸಪ್ತ ಸಮಿಧಃ ಕೃತಾಃ । ದೇವಾ ಯ-ದ್ಯಜ್ಞ-ನ್ತನ್ವಾನಾಃ । ಅಬದ್ಧ್ನ-ನ್ಪುರುಷ-ಮ್ಪಶುಮ್ ॥ ತಂ-ಯಁಜ್ಞ-ಮ್ಬರ್ಹಿಷಿ ಪ್ರೌಕ್ಷನ್ನ್ ।
ಪುರುಷ-ಞ್ಜಾತಮಗ್ರತಃ ॥ 35 ॥
ತ್ರಿ-ಸ್ಸಪ್ತ ಸಮಿಧಃ ಕೃತಾಃ । ದೇವಾ ಯ-ದ್ಯಜ್ಞ-ನ್ತನ್ವಾನಾಃ । ಅಬದ್ಧ್ನ-ನ್ಪುರುಷ-ಮ್ಪಶುಮ್ ॥ ತಂ-ಯಁಜ್ಞ-ಮ್ಬರ್ಹಿಷಿ ಪ್ರೌಕ್ಷನ್ನ್ ।
ಪುರುಷ-ಞ್ಜಾತಮಗ್ರತಃ ॥ 35 ॥
ತೇನ ದೇವಾ ಅಯಜನ್ತ । ಸಾದ್ಧ್ಯಾ ಋಷಯಶ್ಚ ಯೇ ॥
ತಸ್ಮಾ-ದ್ಯಜ್ಞಾ-ಥ್ಸರ್ವಹುತಃ । ಸಮ್ಭೃತ-ಮ್ಪೃಷದಾಜ್ಯಮ್ । ಪಶೂಗ್ಸ್ತಾಗ್ಶ್ಚಕ್ರೇ ವಾಯವ್ಯಾನ್ ।
ಆರಣ್ಯಾ-ನ್ಗ್ರಾಮ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ॥ ತಸ್ಮಾ-ದ್ಯಜ್ಞಾ-ಥ್ಸರ್ವಹುತಃ । ಋಚ-ಸ್ಸಾಮಾನಿ ಜಜ್ಞಿರೇ । ಛನ್ದಾಗ್ಂಸಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ತಸ್ಮಾತ್ । ಯಜು-ಸ್ತಸ್ಮಾದಜಾಯತ ॥ 36 ॥
ತಸ್ಮಾ-ದ್ಯಜ್ಞಾ-ಥ್ಸರ್ವಹುತಃ । ಸಮ್ಭೃತ-ಮ್ಪೃಷದಾಜ್ಯಮ್ । ಪಶೂಗ್ಸ್ತಾಗ್ಶ್ಚಕ್ರೇ ವಾಯವ್ಯಾನ್ ।
ಆರಣ್ಯಾ-ನ್ಗ್ರಾಮ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ॥ ತಸ್ಮಾ-ದ್ಯಜ್ಞಾ-ಥ್ಸರ್ವಹುತಃ । ಋಚ-ಸ್ಸಾಮಾನಿ ಜಜ್ಞಿರೇ । ಛನ್ದಾಗ್ಂಸಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ತಸ್ಮಾತ್ । ಯಜು-ಸ್ತಸ್ಮಾದಜಾಯತ ॥ 36 ॥
ತಸ್ಮಾದಶ್ವಾ ಅಜಾಯನ್ತ । ಯೇ ಕೇ ಚೋಭಯಾದತಃ । ಗಾವೋ ಹ ಜಜ್ಞಿರೇ ತಸ್ಮಾತ್ । ತಸ್ಮಾ ಜ್ಜಾತಾ ಅಜಾವಯಃ ॥ ಯ-ತ್ಪುರುಷಂ-ವ್ಯಁದಧುಃ । ಕತಿಧಾ ವ್ಯಕಲ್ಪಯನ್ನ್ । ಮುಖ-ಙ್ಕಿಮಸ್ಯ ಕೌ ಬಾಹೂ । ಕಾವೂರೂ ಪಾದಾವುಚ್ಯೇತೇ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ-ಽಸ್ಯ ಮುಖಮಾಸೀತ್ । ಬಾಹೂ ರಾಜನ್ಯಃ ಕೃತಃ ॥ 37 ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ-ಽಸ್ಯ ಮುಖಮಾಸೀತ್ । ಬಾಹೂ ರಾಜನ್ಯಃ ಕೃತಃ ॥ 37 ॥
ಊರೂ ತದಸ್ಯ ಯ-ದ್ವೈಶ್ಯಃ । ಪದ್ಭ್ಯಾಗ್ಂ ಶೂದ್ರೋ ಅಜಾಯತ ॥ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಮನಸೋ ಜಾತಃ । ಚಕ್ಷೋ-ಸ್ಸೂರ್ಯೋ ಅಜಾಯತ ।
ಮುಖಾದಿನ್ದ್ರಶ್ಚಾಗ್ನಿಶ್ಚ । ಪ್ರಾಣಾ-ದ್ವಾಯುರಜಾಯತ ॥ ನಾಭ್ಯಾ ಆಸೀದನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ । ಶೀರ್ಷ್ಣೋ ದ್ಯೌ-ಸ್ಸಮವರ್ತತ । ಪದ್ಭ್ಯಾ-ಮ್ಭೂಮಿ-ರ್ದಿಶ-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರಾತ್ ।
ತಥಾ ಲೋಕಾಗ್ಂ ಅಕಲ್ಪಯನ್ನ್ ॥ 38 ॥
ಮುಖಾದಿನ್ದ್ರಶ್ಚಾಗ್ನಿಶ್ಚ । ಪ್ರಾಣಾ-ದ್ವಾಯುರಜಾಯತ ॥ ನಾಭ್ಯಾ ಆಸೀದನ್ತರಿಕ್ಷಮ್ । ಶೀರ್ಷ್ಣೋ ದ್ಯೌ-ಸ್ಸಮವರ್ತತ । ಪದ್ಭ್ಯಾ-ಮ್ಭೂಮಿ-ರ್ದಿಶ-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರಾತ್ ।
ತಥಾ ಲೋಕಾಗ್ಂ ಅಕಲ್ಪಯನ್ನ್ ॥ 38 ॥
ವೇದಾಹಮೇತ-ಮ್ಪುರುಷ-ಮ್ಮಹಾನ್ತಮ್ । ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ-ನ್ತಮಸಸ್ತು ಪಾರೇ । ಸರ್ವಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ವಿಚಿತ್ಯ ಧೀರಃ । ನಾಮಾನಿ ಕೃತ್ವಾ-ಽಭಿವದನ್. ಯದಾಸ್ತೇ ॥
ಧಾತಾ ಪುರಸ್ತಾದ್ಯಮುದಾಜಹಾರ । ಶಕ್ರಃ ಪ್ರವಿದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರದಿಶಶ್ಚತಸ್ರಃ । ತಮೇವಂ-ವಿಁದ್ವಾನಮೃತ ಇಹ ಭವತಿ । ನಾನ್ಯಃ ಪನ್ಥಾ ಅಯನಾಯ ವಿದ್ಯತೇ ॥
ಯಜ್ಞೇನ ಯಜ್ಞಮಯಜನ್ತ ದೇವಾಃ । ತಾನಿ ಧರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಥಮಾನ್ಯಾಸನ್ನ್ । ತೇ ಹ ನಾಕ-ಮ್ಮಹಿಮಾನಃ ಸಚನ್ತೇ । ಯತ್ರ ಪೂರ್ವೇ ಸಾದ್ಧ್ಯಾ-ಸ್ಸನ್ತಿ ದೇವಾಃ ॥ 39 ॥
ಧಾತಾ ಪುರಸ್ತಾದ್ಯಮುದಾಜಹಾರ । ಶಕ್ರಃ ಪ್ರವಿದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರದಿಶಶ್ಚತಸ್ರಃ । ತಮೇವಂ-ವಿಁದ್ವಾನಮೃತ ಇಹ ಭವತಿ । ನಾನ್ಯಃ ಪನ್ಥಾ ಅಯನಾಯ ವಿದ್ಯತೇ ॥
ಯಜ್ಞೇನ ಯಜ್ಞಮಯಜನ್ತ ದೇವಾಃ । ತಾನಿ ಧರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಥಮಾನ್ಯಾಸನ್ನ್ । ತೇ ಹ ನಾಕ-ಮ್ಮಹಿಮಾನಃ ಸಚನ್ತೇ । ಯತ್ರ ಪೂರ್ವೇ ಸಾದ್ಧ್ಯಾ-ಸ್ಸನ್ತಿ ದೇವಾಃ ॥ 39 ॥
(ಪುರುಷಃ - ಪುರೋ - ಽಗ್ರತೋ - ಽಜಾಯತ - ಕೃತೋ - ಽಕಲ್ಪಯನ್ - ನಾಸ-ನ್ದ್ವೇ ಚ) (ಅ. 12)
(ಜ್ಯಾಯಾನಧಿ ಪೂರುಷಃ) (ಅನ್ಯತ್ರ ಪುರುಷಃ )
ಅನುವಾಕಂ 13
ಅದ್ಭ್ಯ-ಸ್ಸಮ್ಭೂತಃ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ರಸಾಚ್ಚ । ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣ-ಸ್ಸಮವರ್ತತಾಧಿ ।
ತಸ್ಯ ತ್ವಷ್ಟಾ ವಿದಧ-ದ್ರೂಪಮೇತಿ । ತ-ತ್ಪುರುಷಸ್ಯ ವಿಶ್ವಮಾಜಾನಮಗ್ರೇ ॥ ವೇದಾಹಮೇತ-ಮ್ಪುರುಷ-ಮ್ಮಹಾನ್ತಮ್ । ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ-ನ್ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ ।
ತಮೇವಂ-ವಿಁದ್ವಾನಮೃತ ಇಹ ಭವತಿ । ನಾನ್ಯಃ ಪನ್ಥಾ ವಿದ್ಯತೇ-ಽಯನಾಯ ॥ ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ಚರತಿ ಗರ್ಭೇ ಅನ್ತಃ । ಅಜಾಯಮಾನೋ ಬಹುಧಾ ವಿಜಾಯತೇ ॥ 40 ॥
(ಜ್ಯಾಯಾನಧಿ ಪೂರುಷಃ) (ಅನ್ಯತ್ರ ಪುರುಷಃ )
ಅನುವಾಕಂ 13
ಅದ್ಭ್ಯ-ಸ್ಸಮ್ಭೂತಃ ಪೃಥಿವ್ಯೈ ರಸಾಚ್ಚ । ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣ-ಸ್ಸಮವರ್ತತಾಧಿ ।
ತಸ್ಯ ತ್ವಷ್ಟಾ ವಿದಧ-ದ್ರೂಪಮೇತಿ । ತ-ತ್ಪುರುಷಸ್ಯ ವಿಶ್ವಮಾಜಾನಮಗ್ರೇ ॥ ವೇದಾಹಮೇತ-ಮ್ಪುರುಷ-ಮ್ಮಹಾನ್ತಮ್ । ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ-ನ್ತಮಸಃ ಪರಸ್ತಾತ್ ।
ತಮೇವಂ-ವಿಁದ್ವಾನಮೃತ ಇಹ ಭವತಿ । ನಾನ್ಯಃ ಪನ್ಥಾ ವಿದ್ಯತೇ-ಽಯನಾಯ ॥ ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ಚರತಿ ಗರ್ಭೇ ಅನ್ತಃ । ಅಜಾಯಮಾನೋ ಬಹುಧಾ ವಿಜಾಯತೇ ॥ 40 ॥
ತಸ್ಯ ಧೀರಾಃ ಪರಿಜಾನನ್ತಿ ಯೋನಿಮ್ । ಮರೀಚೀನಾ-ಮ್ಪದಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ವೇಧಸಃ ॥ ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯ ಆತಪತಿ । ಯೋ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪುರೋಹಿತಃ । ಪೂರ್ವೋ ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯೋ ಜಾತಃ । ನಮೋ ರುಚಾಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಯೇ ॥ ರುಚ-ಮ್ಬ್ರಾಹ್ಮ-ಞ್ಜನಯನ್ತಃ । ದೇವಾ ಅಗ್ರೇ ತದಬ್ರುವನ್ನ್ ।
ಯಸ್ತ್ವೈವ-ಮ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿದ್ಯಾತ್ । ತಸ್ಯ ದೇವಾ ಅಸನ್ವಶೇ ॥ ಹ್ರೀಶ್ಚ ತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ಪತ್ನ್ಯೌ । ಅಹೋರಾತ್ರೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ । ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ರೂಪಮ್ । ಅಶ್ವಿನೌ ವ್ಯಾತ್ತಮ್ । ಇಷ್ಟ-ಮ್ಮನಿಷಾಣ । ಅಮು-ಮ್ಮನಿಷಾಣ । ಸರ್ವ-ಮ್ಮನಿಷಾಣ ॥ 41 ॥
ಯಸ್ತ್ವೈವ-ಮ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿದ್ಯಾತ್ । ತಸ್ಯ ದೇವಾ ಅಸನ್ವಶೇ ॥ ಹ್ರೀಶ್ಚ ತೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ಪತ್ನ್ಯೌ । ಅಹೋರಾತ್ರೇ ಪಾರ್ಶ್ವೇ । ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ರೂಪಮ್ । ಅಶ್ವಿನೌ ವ್ಯಾತ್ತಮ್ । ಇಷ್ಟ-ಮ್ಮನಿಷಾಣ । ಅಮು-ಮ್ಮನಿಷಾಣ । ಸರ್ವ-ಮ್ಮನಿಷಾಣ ॥ 41 ॥
(ಜಾಯತೇ - ವಶೇ ಸಪ್ತ ಚ) (ಅ. 13)
ಅನುವಾಕಂ 14
ಭರ್ತಾ ಸ-ನ್ಭ್ರಿಯಮಾಣೋ ಬಿಭರ್ತಿ । ಏಕೋ ದೇವೋ ಬಹುಧಾ ನಿವಿಷ್ಟಃ । ಯದಾ ಭಾರ-ನ್ತನ್ದ್ರಯತೇ ಸ ಭರ್ತುಮ್ । ನಿಧಾಯ ಭಾರ-ಮ್ಪುನರಸ್ತಮೇತಿ ॥
ತಮೇವ ಮೃತ್ಯುಮಮೃತ-ನ್ತಮಾಹುಃ । ತ-ಮ್ಭರ್ತಾರ-ನ್ತಮು ಗೋಪ್ತಾರಮಾಹುಃ । ಸ ಭೃತೋ ಭ್ರಿಯಮಾಣೋ ಬಿಭರ್ತಿ । ಯ ಏನಂ-ವೇಁದ ಸತ್ಯೇನ ಭರ್ತುಮ್ ॥ ಸದ್ಯೋ ಜಾತಮುತ ಜಹಾತ್ಯೇಷಃ । ಉತೋ ಜರನ್ತ-ನ್ನ ಜಹಾತ್ಯೇಕಮ್ ॥ 42 ॥
ಅನುವಾಕಂ 14
ಭರ್ತಾ ಸ-ನ್ಭ್ರಿಯಮಾಣೋ ಬಿಭರ್ತಿ । ಏಕೋ ದೇವೋ ಬಹುಧಾ ನಿವಿಷ್ಟಃ । ಯದಾ ಭಾರ-ನ್ತನ್ದ್ರಯತೇ ಸ ಭರ್ತುಮ್ । ನಿಧಾಯ ಭಾರ-ಮ್ಪುನರಸ್ತಮೇತಿ ॥
ತಮೇವ ಮೃತ್ಯುಮಮೃತ-ನ್ತಮಾಹುಃ । ತ-ಮ್ಭರ್ತಾರ-ನ್ತಮು ಗೋಪ್ತಾರಮಾಹುಃ । ಸ ಭೃತೋ ಭ್ರಿಯಮಾಣೋ ಬಿಭರ್ತಿ । ಯ ಏನಂ-ವೇಁದ ಸತ್ಯೇನ ಭರ್ತುಮ್ ॥ ಸದ್ಯೋ ಜಾತಮುತ ಜಹಾತ್ಯೇಷಃ । ಉತೋ ಜರನ್ತ-ನ್ನ ಜಹಾತ್ಯೇಕಮ್ ॥ 42 ॥
ಉತೋ ಬಹೂನೇಕಮಹರ್ಜಹಾರ । ಅತನ್ದ್ರೋ ದೇವ-ಸ್ಸದಮೇವ ಪ್ರಾರ್ಥಃ ॥ ಯಸ್ತದ್ವೇದ ಯತ ಆಬಭೂವ । ಸನ್ಧಾ-ಞ್ಚ ಯಾಗ್ಂ ಸನ್ದಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಣೈಷಃ ।
ರಮತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನುತ ಜೀರ್ಣೇ ಶಯಾನೇ । ನೈನ-ಞ್ಜಹಾತ್ಯಹಸ್ಸು ಪೂರ್ವ್ಯೇಷು ॥ ತ್ವಾಮಾಪೋ ಅನು ಸರ್ವಾಶ್ಚರನ್ತಿ ಜಾನತೀಃ । ವಥ್ಸ-ಮ್ಪಯಸಾ ಪುನಾನಾಃ ।
ತ್ವಮಗ್ನಿಗ್ಂ ಹವ್ಯವಾಹಗ್ಂ ಸಮಿನ್ಥ್ಸೇ ।
ತ್ವ-ಮ್ಭರ್ತಾ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ ॥ 43 ॥
ರಮತೇ ತಸ್ಮಿನ್ನುತ ಜೀರ್ಣೇ ಶಯಾನೇ । ನೈನ-ಞ್ಜಹಾತ್ಯಹಸ್ಸು ಪೂರ್ವ್ಯೇಷು ॥ ತ್ವಾಮಾಪೋ ಅನು ಸರ್ವಾಶ್ಚರನ್ತಿ ಜಾನತೀಃ । ವಥ್ಸ-ಮ್ಪಯಸಾ ಪುನಾನಾಃ ।
ತ್ವಮಗ್ನಿಗ್ಂ ಹವ್ಯವಾಹಗ್ಂ ಸಮಿನ್ಥ್ಸೇ ।
ತ್ವ-ಮ್ಭರ್ತಾ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ ॥ 43 ॥
ತ್ವಂ-ಯಁಜ್ಞಸ್ತ್ವಮು ವೇವಾಸಿ ಸೋಮಃ । ತವ ದೇವಾ ಹವಮಾಯನ್ತಿ ಸರ್ವೇ । ತ್ವಮೇಕೋ-ಽಸಿ ಬಹೂನನುಪ್ರವಿಷ್ಟಃ । ನಮಸ್ತೇ ಅಸ್ತು ಸುಹವೋ ಮ ಏಧಿ ॥
ನಮೋ ವಾಮಸ್ತು ಶೃಣುತಗ್ಂ ಹವ-ಮ್ಮೇ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾವಜಿರಗ್ಂ ಸಚಂರನ್ತೌ ।
ಹ್ವಯಾಮಿ ವಾ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ತೂರ್ತಮೇತಮ್ । ಯೋ ಮಾ-ನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ ತ-ಞ್ಜಹಿ ತಂ-ಯುಁವಾನಾ ॥
ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಸಂವಿಁದಾನೌ ಜಹಿತಮ್ ।
ಅಮುಷ್ಯಾಸುನಾ ಮಾ ಸಙ್ಗಸಾಥಾಮ್ ॥ 44 ॥
ನಮೋ ವಾಮಸ್ತು ಶೃಣುತಗ್ಂ ಹವ-ಮ್ಮೇ । ಪ್ರಾಣಾಪಾನಾವಜಿರಗ್ಂ ಸಚಂರನ್ತೌ ।
ಹ್ವಯಾಮಿ ವಾ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ತೂರ್ತಮೇತಮ್ । ಯೋ ಮಾ-ನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ ತ-ಞ್ಜಹಿ ತಂ-ಯುಁವಾನಾ ॥
ಪ್ರಾಣಾಪಾನೌ ಸಂವಿಁದಾನೌ ಜಹಿತಮ್ ।
ಅಮುಷ್ಯಾಸುನಾ ಮಾ ಸಙ್ಗಸಾಥಾಮ್ ॥ 44 ॥
ತ-ಮ್ಮೇ ದೇವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಂವಿಁದಾನೌ ।
ವಧಾಯ ದತ್ತ-ನ್ತಮಹಗ್ಂ ಹನಾಮಿ ॥ ಅಸಜ್ಜಜಾನ ಸತ ಆಬಭೂವ । ಯಂ-ಯಁ-ಞ್ಜಜಾನ ಸ ಉ ಗೋಪೋ ಅಸ್ಯ ।
ಯದಾ ಭಾರ-ನ್ತನ್ದ್ರಯತೇ ಸ ಭರ್ತುಮ್ । ಪರಾಸ್ಯ ಭಾರ-ಮ್ಪುನರಸ್ತಮೇತಿ ॥
ತದ್ವೈ ತ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಣೋ ಅಭವಃ । ಮಹಾನ್ಭೋಗಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ಭುಜಃ ಕರಿಷ್ಯಮಾಣಃ । ಯದ್ದೇವಾನ್ಪ್ರಾಣಯೋ ನವ ॥ 45 ॥
ವಧಾಯ ದತ್ತ-ನ್ತಮಹಗ್ಂ ಹನಾಮಿ ॥ ಅಸಜ್ಜಜಾನ ಸತ ಆಬಭೂವ । ಯಂ-ಯಁ-ಞ್ಜಜಾನ ಸ ಉ ಗೋಪೋ ಅಸ್ಯ ।
ಯದಾ ಭಾರ-ನ್ತನ್ದ್ರಯತೇ ಸ ಭರ್ತುಮ್ । ಪರಾಸ್ಯ ಭಾರ-ಮ್ಪುನರಸ್ತಮೇತಿ ॥
ತದ್ವೈ ತ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಣೋ ಅಭವಃ । ಮಹಾನ್ಭೋಗಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ಭುಜಃ ಕರಿಷ್ಯಮಾಣಃ । ಯದ್ದೇವಾನ್ಪ್ರಾಣಯೋ ನವ ॥ 45 ॥
(ಏಕಂ - ಪ್ರಜಾನಾಂ - ಗಸಾಥಾಂ - ನವ ) (ಅ. 14)
ಅನುವಾಕಂ 15
ಹರಿಗ್ಂ ಹರನ್ತಮನುಯನ್ತಿ ದೇವಾಃ । ವಿಶ್ವಸ್ಯೇಶಾನಂ-ವೃಁಷಭ-ಮ್ಮತೀನಾಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೂಪಮನು ಮೇದಮಾಗಾತ್ । ಅಯನ-ಮ್ಮಾ ವಿವಧೀ-ರ್ವಿಕ್ರಮಸ್ವ ॥
ಮಾಚ್ಛಿದೋ ಮೃತ್ಯೋ ಮಾ ವಧೀಃ । ಮಾ ಮೇ ಬಲಂ-ವಿಁವೃಹೋ ಮಾ ಪ್ರಮೋಷೀಃ । ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಮಾ ಮೇ ರೀರಿಷ ಆಯುರುಗ್ರ । ನೃಚಕ್ಷಸ-ನ್ತ್ವಾ ಹವಿಷಾ ವಿಧೇಮ ॥
ಸದ್ಯಶ್ಚಕಮಾನಾಯ । ಪ್ರವೇಪಾನಾಯ ಮೃತ್ಯವೇ ॥ 46 ॥
ಅನುವಾಕಂ 15
ಹರಿಗ್ಂ ಹರನ್ತಮನುಯನ್ತಿ ದೇವಾಃ । ವಿಶ್ವಸ್ಯೇಶಾನಂ-ವೃಁಷಭ-ಮ್ಮತೀನಾಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೂಪಮನು ಮೇದಮಾಗಾತ್ । ಅಯನ-ಮ್ಮಾ ವಿವಧೀ-ರ್ವಿಕ್ರಮಸ್ವ ॥
ಮಾಚ್ಛಿದೋ ಮೃತ್ಯೋ ಮಾ ವಧೀಃ । ಮಾ ಮೇ ಬಲಂ-ವಿಁವೃಹೋ ಮಾ ಪ್ರಮೋಷೀಃ । ಪ್ರಜಾ-ಮ್ಮಾ ಮೇ ರೀರಿಷ ಆಯುರುಗ್ರ । ನೃಚಕ್ಷಸ-ನ್ತ್ವಾ ಹವಿಷಾ ವಿಧೇಮ ॥
ಸದ್ಯಶ್ಚಕಮಾನಾಯ । ಪ್ರವೇಪಾನಾಯ ಮೃತ್ಯವೇ ॥ 46 ॥
ಪ್ರಾಸ್ಮಾ ಆಶಾ ಅಶೃಣ್ವನ್ನ್ । ಕಾಮೇನಾಜನಯ-ನ್ಪುನಃ ॥
ಕಾಮೇನ ಮೇ ಕಾಮ ಆಗಾತ್ । ಹೃದಯಾದ್ದ್ಧೃದಯ-ಮ್ಮೃತ್ಯೋಃ । ಯದಮೀಷಾಮದಃ ಪ್ರಿಯಮ್ । ತದೈತೂಪ ಮಾಮಭಿ ॥ ಪರ-ಮ್ಮೃತ್ಯೋ ಅನು ಪರೇಹಿ ಪನ್ಥಾಮ್ । ಯಸ್ತೇ ಸ್ವ ಇತರೋ ದೇವಯಾನಾತ್ । ಚಕ್ಷುಷ್ಮತೇ ಶೃಣ್ವತೇ ತೇ ಬ್ರವೀಮಿ । ಮಾ ನಃ ಪ್ರಜಾಗ್ಂ ರೀರಿಷೋ ಮೋತ ವೀರಾನ್ ॥
ಪ್ರ ಪೂರ್ವ್ಯ-ಮ್ಮನಸಾ ವನ್ದಮಾನಃ । ನಾಧಮಾನೋ ವೃಷಭ-ಞ್ಚರ್ಷಣೀನಾಮ್ । ಯಃ ಪ್ರಜಾನಾಮೇಕರಾಣ್ಮಾನುಷೀಣಾಮ್ ।
ಮೃತ್ಯುಂ-ಯಁಜೇ ಪ್ರಥಮಜಾಮೃತಸ್ಯ ॥ 47 ॥
ಕಾಮೇನ ಮೇ ಕಾಮ ಆಗಾತ್ । ಹೃದಯಾದ್ದ್ಧೃದಯ-ಮ್ಮೃತ್ಯೋಃ । ಯದಮೀಷಾಮದಃ ಪ್ರಿಯಮ್ । ತದೈತೂಪ ಮಾಮಭಿ ॥ ಪರ-ಮ್ಮೃತ್ಯೋ ಅನು ಪರೇಹಿ ಪನ್ಥಾಮ್ । ಯಸ್ತೇ ಸ್ವ ಇತರೋ ದೇವಯಾನಾತ್ । ಚಕ್ಷುಷ್ಮತೇ ಶೃಣ್ವತೇ ತೇ ಬ್ರವೀಮಿ । ಮಾ ನಃ ಪ್ರಜಾಗ್ಂ ರೀರಿಷೋ ಮೋತ ವೀರಾನ್ ॥
ಪ್ರ ಪೂರ್ವ್ಯ-ಮ್ಮನಸಾ ವನ್ದಮಾನಃ । ನಾಧಮಾನೋ ವೃಷಭ-ಞ್ಚರ್ಷಣೀನಾಮ್ । ಯಃ ಪ್ರಜಾನಾಮೇಕರಾಣ್ಮಾನುಷೀಣಾಮ್ ।
ಮೃತ್ಯುಂ-ಯಁಜೇ ಪ್ರಥಮಜಾಮೃತಸ್ಯ ॥ 47 ॥
(ಮೃತ್ಯವೇ - ವೀರಾಗ್ಶ್ಚತ್ವಾರಿ ಚ) (ಅ. 15)
ಅನುವಾಕಂ 16
ತರಣಿ-ರ್ವಿಶ್ವದರ್ಶತೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕೃದಸಿ ಸೂರ್ಯ । ವಿಶ್ವಮಾಭಾಸಿ ರೋಚನಮ್ ।
ಉಪಯಾಮಗೃಹೀತೋ-ಽಸಿ ಸೂರ್ಯಾಯ ತ್ವಾ ಭ್ರಾಜಸ್ವತ ಏಷ ತೇ ಯೋನಿ-ಸ್ಸೂರ್ಯಾಯ ತ್ವಾ ಭ್ರಾಜಸ್ವತೇ ॥ 48 ॥
ಅನುವಾಕಂ 16
ತರಣಿ-ರ್ವಿಶ್ವದರ್ಶತೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕೃದಸಿ ಸೂರ್ಯ । ವಿಶ್ವಮಾಭಾಸಿ ರೋಚನಮ್ ।
ಉಪಯಾಮಗೃಹೀತೋ-ಽಸಿ ಸೂರ್ಯಾಯ ತ್ವಾ ಭ್ರಾಜಸ್ವತ ಏಷ ತೇ ಯೋನಿ-ಸ್ಸೂರ್ಯಾಯ ತ್ವಾ ಭ್ರಾಜಸ್ವತೇ ॥ 48 ॥
ಅನುವಾಕಂ 17
ಆ ಪ್ಯಾಯಸ್ವ ಮದಿನ್ತಮ ಸೋಮ ವಿಶ್ವಾಭಿರೂತಿಭಿಃ ।
ಭವಾ ನ-ಸ್ಸಪ್ರಥಸ್ತಮಃ ॥ 49 ॥
ಆ ಪ್ಯಾಯಸ್ವ ಮದಿನ್ತಮ ಸೋಮ ವಿಶ್ವಾಭಿರೂತಿಭಿಃ ।
ಭವಾ ನ-ಸ್ಸಪ್ರಥಸ್ತಮಃ ॥ 49 ॥
ಅನುವಾಕಂ 18
ಈಯುಷ್ಟೇ ಯೇ ಪೂರ್ವತರಾಮಪಶ್ಯನ್ ವ್ಯುಚ್ಛನ್ತೀಮುಷಸ-ಮ್ಮರ್ತ್ಯಾಸಃ ।
ಅಸ್ಮಾಭಿರೂ ನು ಪ್ರತಿಚಕ್ಷ್ಯಾ-ಽಭೂದೋ ತೇ ಯನ್ತಿ ಯೇ ಅಪರೀಷು ಪಶ್ಯಾನ್ ॥ 50 ॥
ಈಯುಷ್ಟೇ ಯೇ ಪೂರ್ವತರಾಮಪಶ್ಯನ್ ವ್ಯುಚ್ಛನ್ತೀಮುಷಸ-ಮ್ಮರ್ತ್ಯಾಸಃ ।
ಅಸ್ಮಾಭಿರೂ ನು ಪ್ರತಿಚಕ್ಷ್ಯಾ-ಽಭೂದೋ ತೇ ಯನ್ತಿ ಯೇ ಅಪರೀಷು ಪಶ್ಯಾನ್ ॥ 50 ॥
ಅನುವಾಕಂ 19
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕೃತ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಿದ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಭಾಸ್ವತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜ್ವಲನ್ತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಮಲ್ಮಲಾಭವನ್ತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ದೀಪ್ಯಮಾನಾ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ರೋಚಮಾನಾಂ
ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮ್ಯಜಸ್ರಾ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಬೃಹಜ್ಜ್ಯೋತಿಷ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಬೋಧಯನ್ತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜಾಗ್ರತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ॥ 51 ॥
ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕೃತ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಿದ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಭಾಸ್ವತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜ್ವಲನ್ತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಮಲ್ಮಲಾಭವನ್ತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ದೀಪ್ಯಮಾನಾ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ರೋಚಮಾನಾಂ
ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮ್ಯಜಸ್ರಾ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಬೃಹಜ್ಜ್ಯೋತಿಷ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಬೋಧಯನ್ತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ಜಾಗ್ರತೀ-ನ್ತ್ವಾ ಸಾದಯಾಮಿ ॥ 51 ॥
ಅನುವಾಕಂ 20
ಪ್ರಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ-ಽಽಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ವಿಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ಸಂಯಾಁಸಾಯ ಸ್ವಾಹೋದ್ಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ-ಽವಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ಶುಚೇ ಸ್ವಾಹಾ ಶೋಕಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ತಪ್ಯತ್ವೈ ಸ್ವಾಹಾ ತಪತೇ ಸ್ವಾಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಯೈ ಸ್ವಾಹಾ ಸರ್ವಸ್ಮೈ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 52 ॥
ಪ್ರಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ-ಽಽಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ವಿಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ಸಂಯಾಁಸಾಯ ಸ್ವಾಹೋದ್ಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ-ಽವಯಾಸಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ಶುಚೇ ಸ್ವಾಹಾ ಶೋಕಾಯ ಸ್ವಾಹಾ ತಪ್ಯತ್ವೈ ಸ್ವಾಹಾ ತಪತೇ ಸ್ವಾಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಯೈ ಸ್ವಾಹಾ ಸರ್ವಸ್ಮೈ ಸ್ವಾಹಾ ॥ 52 ॥
ಅನುವಾಕಂ 21
ಚಿತ್ತಗ್ಂ ಸನ್ತಾನೇನ ಭವಂ-ಯಁಕ್ನಾ ರುದ್ರ-ನ್ತನಿಮ್ನಾ ಪಶುಪತಿಗ್ಗ್ ಸ್ಥೂಲಹೃದಯೇನಾಗ್ನಿಗ್ಂ ಹೃದಯೇನ ರುದ್ರಂ-ಲೋಁಹಿತೇನ ಶರ್ವ-ಮ್ಮತಸ್ನಾಭ್ಯಾಂ
ಮಹಾದೇವಮನ್ತಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇನೌಷಿಷ್ಠಹನಗ್ಂ ಶಿಙ್ಗೀನಿಕೋಶ್ಯಾಭ್ಯಾಮ್ ॥ 53 ॥
(ಚಿತ್ತಿಃ - ಪೃಥಿ - ವ್ಯಗ್ನಿಃ - ಸೂರ್ಯ-ನ್ತೇ ಚಕ್ಷು--ರ್ ಮಹಾಹವಿರ್ ಹೋತಾ - ವಾಘೋತಾ - ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏಕಹೋತಾ - ಽಗ್ನಿರ್ಯಜುರ್ಭಿಃ - ಸೇನೇನ್ದ್ರಸ್ಯ - ದೇವಸ್ಯ - ಸುವರ್ಣ-ಙ್ಘರ್ಮಗ್ಂ - ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ- ಽದ್ಭ್ಯೋ - ಭರ್ತಾ -
ಹರಿಂ - ತರಣಿ - ರಾಪ್ಯಾಯ - ಸ್ವೇಯುಷ್ಟೇ ಯೇ - ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಂ - ಪ್ರಯಾಸಾಯ - ಚಿತ್ತ ಮೇಕವಿಗ್ಂಶತಿಃ)
(ಚಿತ್ತಿ - ರಗ್ನಿರ್ಯಜುರ್ಭಿ - ರನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ - ಪ್ರಜಾಪತಿ - ಸ್ತಸ್ಯ ಧೀರಾ - ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ-ನ್ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶತ್ )
( ಚಿತ್ತಿಃ - ಶಿಙ್ಗೀನಿಕೋಶ್ಯಾಭ್ಯಾಂ )
॥ ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥
ಚಿತ್ತಗ್ಂ ಸನ್ತಾನೇನ ಭವಂ-ಯಁಕ್ನಾ ರುದ್ರ-ನ್ತನಿಮ್ನಾ ಪಶುಪತಿಗ್ಗ್ ಸ್ಥೂಲಹೃದಯೇನಾಗ್ನಿಗ್ಂ ಹೃದಯೇನ ರುದ್ರಂ-ಲೋಁಹಿತೇನ ಶರ್ವ-ಮ್ಮತಸ್ನಾಭ್ಯಾಂ
ಮಹಾದೇವಮನ್ತಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇನೌಷಿಷ್ಠಹನಗ್ಂ ಶಿಙ್ಗೀನಿಕೋಶ್ಯಾಭ್ಯಾಮ್ ॥ 53 ॥
(ಚಿತ್ತಿಃ - ಪೃಥಿ - ವ್ಯಗ್ನಿಃ - ಸೂರ್ಯ-ನ್ತೇ ಚಕ್ಷು--ರ್ ಮಹಾಹವಿರ್ ಹೋತಾ - ವಾಘೋತಾ - ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏಕಹೋತಾ - ಽಗ್ನಿರ್ಯಜುರ್ಭಿಃ - ಸೇನೇನ್ದ್ರಸ್ಯ - ದೇವಸ್ಯ - ಸುವರ್ಣ-ಙ್ಘರ್ಮಗ್ಂ - ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ- ಽದ್ಭ್ಯೋ - ಭರ್ತಾ -
ಹರಿಂ - ತರಣಿ - ರಾಪ್ಯಾಯ - ಸ್ವೇಯುಷ್ಟೇ ಯೇ - ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಂ - ಪ್ರಯಾಸಾಯ - ಚಿತ್ತ ಮೇಕವಿಗ್ಂಶತಿಃ)
(ಚಿತ್ತಿ - ರಗ್ನಿರ್ಯಜುರ್ಭಿ - ರನ್ತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ - ಪ್ರಜಾಪತಿ - ಸ್ತಸ್ಯ ಧೀರಾ - ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ-ನ್ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶತ್ )
( ಚಿತ್ತಿಃ - ಶಿಙ್ಗೀನಿಕೋಶ್ಯಾಭ್ಯಾಂ )
॥ ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥