କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରଚଯନମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଚିତ୍ତି॒-ସ୍ସ୍ରୁକ୍ । ଚି॒ତ୍ତମାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଵାଗ୍ଵେଦିଃ॑ । ଆଧୀ॑ତ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଃ ।
କେତୋ॑ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଵିଜ୍ଞା॑ତମ॒ଗ୍ନିଃ । ଵାକ୍ପ॑ତି॒ର୍॒ହୋତା᳚ । ମନ॑ ଉପଵ॒କ୍ତା । ପ୍ରା॒ଣୋ ହ॒ଵିଃ । ସାମା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ ଵିଧେ ନାମନ୍ନ୍ । ଵି॒ଧେମ॑ ତେ॒ ନାମ॑ । ଵି॒ଧେସ୍ତ୍ଵ-ମ॒ସ୍ମାକ॒-ନ୍ନାମ॑ । ଵା॒ଚସ୍ପତି॒-ସ୍ସୋମ॑-ମ୍ପିବତୁ । ଆ-ଽସ୍ମାସୁ॑ ନୃ॒ମ୍ଣ-ନ୍ଧା॒ଥ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 1 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1
ଚିତ୍ତି॒-ସ୍ସ୍ରୁକ୍ । ଚି॒ତ୍ତମାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଵାଗ୍ଵେଦିଃ॑ । ଆଧୀ॑ତ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଃ ।
କେତୋ॑ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ଵିଜ୍ଞା॑ତମ॒ଗ୍ନିଃ । ଵାକ୍ପ॑ତି॒ର୍॒ହୋତା᳚ । ମନ॑ ଉପଵ॒କ୍ତା । ପ୍ରା॒ଣୋ ହ॒ଵିଃ । ସାମା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ ଵିଧେ ନାମନ୍ନ୍ । ଵି॒ଧେମ॑ ତେ॒ ନାମ॑ । ଵି॒ଧେସ୍ତ୍ଵ-ମ॒ସ୍ମାକ॒-ନ୍ନାମ॑ । ଵା॒ଚସ୍ପତି॒-ସ୍ସୋମ॑-ମ୍ପିବତୁ । ଆ-ଽସ୍ମାସୁ॑ ନୃ॒ମ୍ଣ-ନ୍ଧା॒ଥ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 1 ॥
(ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ହୋତା᳚ । ଦ୍ଯୌର॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନୀତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ରୁପଵ॒କ୍ତା ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ ଵା॒ଚୋ ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଣ । ସମ୍ଭୃ॑ତତ-ମେ॒ନାଯ॑କ୍ଷ୍ଯସେ । ଯଜ॑ମାନାଯ॒ ଵାର୍ଯ᳚ମ୍ ।
ଆ ସୁଵ॒ସ୍କର॑ସ୍ମୈ । ଵା॒ଚସ୍ପତି॒-ସ୍ସୋମ॑-ମ୍ପିବତି ।
ଜ॒ଜନ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 2 ॥
ଅନୁଵାକଂ 2
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ହୋତା᳚ । ଦ୍ଯୌର॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽଗ୍ନୀତ୍ । ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ରୁପଵ॒କ୍ତା ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ ଵା॒ଚୋ ଵୀ॒ର୍ଯେ॑ଣ । ସମ୍ଭୃ॑ତତ-ମେ॒ନାଯ॑କ୍ଷ୍ଯସେ । ଯଜ॑ମାନାଯ॒ ଵାର୍ଯ᳚ମ୍ ।
ଆ ସୁଵ॒ସ୍କର॑ସ୍ମୈ । ଵା॒ଚସ୍ପତି॒-ସ୍ସୋମ॑-ମ୍ପିବତି ।
ଜ॒ଜନ॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑ମିନ୍ଦ୍ରି॒ଯାଯ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 2 ॥
(ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ହୋତା॒ ଦଶ॑) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3
ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ହୋତା᳚ । ଅ॒ଶ୍ଵିନା᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୂ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॒-ଽଗ୍ନୀତ୍ । ମି॒ତ୍ର ଉ॑ପଵ॒କ୍ତା ॥ ସୋମ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଶୁ॒କ୍ର-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରସ୍ଯ॑ ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଶ୍ରା॒ତାସ୍ତ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ସୋମାଃ᳚ । ଵାତା॑ପେର୍-ହଵନ॒ଶ୍ରୁତ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 3 ॥
ଅନୁଵାକଂ 3
ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ହୋତା᳚ । ଅ॒ଶ୍ଵିନା᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୂ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॒-ଽଗ୍ନୀତ୍ । ମି॒ତ୍ର ଉ॑ପଵ॒କ୍ତା ॥ ସୋମ॒-ସ୍ସୋମ॑ସ୍ଯ ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଶୁ॒କ୍ର-ଶ୍ଶୁ॒କ୍ରସ୍ଯ॑ ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଶ୍ରା॒ତାସ୍ତ॑ ଇନ୍ଦ୍ର॒ ସୋମାଃ᳚ । ଵାତା॑ପେର୍-ହଵନ॒ଶ୍ରୁତ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 3 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ହୋତା॒-ଽଷ୍ଟୌ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4
ସୂର୍ଯ॑-ନ୍ତେ॒ ଚକ୍ଷୁଃ॑ । ଵାତ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ଦ୍ଯା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମା॒ତ୍ମା ।
ଅଙ୍ଗୈ᳚-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀଗ୍ଂ ଶରୀ॑ରୈଃ ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପ॒ତେ-ଽଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଯା ଵା॒ଚା । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଯା ଜୁ॒ହ୍ଵା᳚ । ଦି॒ଵି ଦେ॑ଵା॒ଵୃଧ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତ୍ରା॒ ମେର॑ଯସ୍ଵ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 4 ॥
ଅନୁଵାକଂ 4
ସୂର୍ଯ॑-ନ୍ତେ॒ ଚକ୍ଷୁଃ॑ । ଵାତ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ଦ୍ଯା-ମ୍ପୃ॒ଷ୍ଠମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମା॒ତ୍ମା ।
ଅଙ୍ଗୈ᳚-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀଗ୍ଂ ଶରୀ॑ରୈଃ ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପ॒ତେ-ଽଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଯା ଵା॒ଚା । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରଯା ଜୁ॒ହ୍ଵା᳚ । ଦି॒ଵି ଦେ॑ଵା॒ଵୃଧ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତ୍ରା॒ ମେର॑ଯସ୍ଵ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 4 ॥
(ସୂର୍ଯ॑-ନ୍ତେ॒ ନଵ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5
ମ॒ହାହ॑ଵି॒ର୍॒ ହୋତା᳚ । ସ॒ତ୍ଯହ॑ଵିରଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ । ଅଚ୍ଯୁ॑ତପାଜା ଅ॒ଗ୍ନୀତ୍ । ଅଚ୍ଯୁ॑ତମନା ଉପଵ॒କ୍ତା । ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ଯଶ୍ଚା᳚ ପ୍ରତିଧୃ॒ଷ୍ଯଶ୍ଚ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯା॑ଭିଗ॒ରୌ । ଅ॒ଯାସ୍ଯ॑ ଉଦ୍ଗା॒ତା ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ ହୃଦ୍ଵିଧେ ନାମନ୍ନ୍ । ଵି॒ଧେମ॑ ତେ॒ ନାମ॑ ।
ଵି॒ଧେସ୍ତ୍ଵମ॒ସ୍ମାକ॒-ନ୍ନାମ॑ । ଵା॒ଚସ୍ପତି॒-ସ୍ସୋମ॑ମପାତ୍ । ମା ଦୈଵ୍ଯ॒ସ୍ତନ୍ତୁ॒-ଶ୍ଛେଦି॒ ମା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯଃ॑ । ନମୋ॑ ଦି॒ଵେ । ନମଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 5 ॥
ଅନୁଵାକଂ 5
ମ॒ହାହ॑ଵି॒ର୍॒ ହୋତା᳚ । ସ॒ତ୍ଯହ॑ଵିରଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ । ଅଚ୍ଯୁ॑ତପାଜା ଅ॒ଗ୍ନୀତ୍ । ଅଚ୍ଯୁ॑ତମନା ଉପଵ॒କ୍ତା । ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ଯଶ୍ଚା᳚ ପ୍ରତିଧୃ॒ଷ୍ଯଶ୍ଚ॑ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯା॑ଭିଗ॒ରୌ । ଅ॒ଯାସ୍ଯ॑ ଉଦ୍ଗା॒ତା ॥ ଵାଚ॑ସ୍ପତେ ହୃଦ୍ଵିଧେ ନାମନ୍ନ୍ । ଵି॒ଧେମ॑ ତେ॒ ନାମ॑ ।
ଵି॒ଧେସ୍ତ୍ଵମ॒ସ୍ମାକ॒-ନ୍ନାମ॑ । ଵା॒ଚସ୍ପତି॒-ସ୍ସୋମ॑ମପାତ୍ । ମା ଦୈଵ୍ଯ॒ସ୍ତନ୍ତୁ॒-ଶ୍ଛେଦି॒ ମା ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯଃ॑ । ନମୋ॑ ଦି॒ଵେ । ନମଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 5 ॥
(ଅ॒ପା॒-ତ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6
ଵାଘୋତା᳚ । ଦୀ॒କ୍ଷା ପତ୍ନୀ᳚ । ଵାତୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ । ଆପୋ॑-ଽଭିଗ॒ରଃ । ମନୋ॑ ହ॒ଵିଃ । ତପ॑ସି ଜୁହୋମି ॥
ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ୍ଵଯ॒ମ୍ଭୁ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ ସ୍ଵଯ॒ମ୍ଭୁଵେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 6 ॥
ଅନୁଵାକଂ 6
ଵାଘୋତା᳚ । ଦୀ॒କ୍ଷା ପତ୍ନୀ᳚ । ଵାତୋ᳚-ଽଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ । ଆପୋ॑-ଽଭିଗ॒ରଃ । ମନୋ॑ ହ॒ଵିଃ । ତପ॑ସି ଜୁହୋମି ॥
ଭୂର୍ଭୁଵ॒ସ୍ସୁଵଃ॑ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ସ୍ଵଯ॒ମ୍ଭୁ ।
ବ୍ରହ୍ମ॑ଣେ ସ୍ଵଯ॒ମ୍ଭୁଵେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 6 ॥
(ଵାଘୋତା॒ ନଵ॑) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ ଏକ॑ହୋତା । ସ ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞଶ୍ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦ୍ଵିହୋ॑ତା । ସ ଭ॒ର୍ତା । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଭ॒ର୍ତା ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ତ୍ରିହୋ॑ତା । ସ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ॥ 7 ॥
ଅନୁଵାକଂ 7
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ ଏକ॑ହୋତା । ସ ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞଶ୍ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦ୍ଵିହୋ॑ତା । ସ ଭ॒ର୍ତା । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଭ॒ର୍ତା ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥
ପୃ॒ଥି॒ଵୀ ତ୍ରିହୋ॑ତା । ସ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା ॥ 7 ॥
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠା ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ଞ୍ଚତୁ॑ର୍ହୋତା । ସ ଵି॒ଷ୍ଠାଃ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଵି॒ଷ୍ଠାଶ୍ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥
ଵା॒ଯୁଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ସ ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣଶ୍ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ 8 ॥
ଵା॒ଯୁଃ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା । ସ ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣଶ୍ଚ॑ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ 8 ॥
ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒-ଷ୍ଷଡ୍ଢୋ॑ତା । ସ ଋ॒ତୂନ୍ କ॑ଲ୍ପଯାତି ।
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଋ॒ତଵ॑ଶ୍ଚ ମେ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ॥ ଅନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ସ ପ୍ରା॒ଣସ୍ଯ॑ ପ୍ରା॒ଣଃ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣସ୍ଯ॑ ଚ ମେ ପ୍ରା॒ଣୋ ଭୂ॑ଯାତ୍ ॥ ଦ୍ଯୌର॒ଷ୍ଟହୋ॑ତା । ସୋ॑-ଽନାଧୃ॒ଷ୍ଯଃ ॥ 9 ॥
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଋ॒ତଵ॑ଶ୍ଚ ମେ କଲ୍ପନ୍ତାମ୍ ॥ ଅନ୍ନଗ୍ଂ॑ ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା । ସ ପ୍ରା॒ଣସ୍ଯ॑ ପ୍ରା॒ଣଃ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ପ୍ରା॒ଣସ୍ଯ॑ ଚ ମେ ପ୍ରା॒ଣୋ ଭୂ॑ଯାତ୍ ॥ ଦ୍ଯୌର॒ଷ୍ଟହୋ॑ତା । ସୋ॑-ଽନାଧୃ॒ଷ୍ଯଃ ॥ 9 ॥
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ଅ॒ନା॒ଧୃ॒ଷ୍ଯଶ୍ଚ॑ ଭୂଯାସମ୍ ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ନଵ॑ହୋତା । ସ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ।
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵୀ ଚ॑ ଭୂଯାସମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତା । ସ ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ 10 ॥
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ନଵ॑ହୋତା । ସ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ।
ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ତେ॒ଜ॒ସ୍ଵୀ ଚ॑ ଭୂଯାସମ୍ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ର୍ଦଶ॑ହୋତା । ସ ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ସ ମେ॑ ଦଦାତୁ ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ପୁଷ୍ଟିଂ॒-ଯଁଶଃ॑ । ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚ ମେ ଭୂଯାତ୍ ॥ 10 ॥
(ପ୍ର॒ତି॒ଷ୍ଠା-ପ୍ରା॒ଣଶ୍ଚ॑ ମେ ଭୂଯା-ଦନାଧୃ॒ଷ୍ଯଃ-ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚ ମେ ଭୂଯାତ୍) (ଅ. 7)
(ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଯ॒ଜ୍ଞୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଭ॒ର୍ତା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଷ୍ଠା ଵା॒ଯୁଃ
ପ୍ରା॒ଣଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଋ॒ତୂନନ୍ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ପ୍ରା॒ଣସ୍ଯ॑ ପ୍ରା॒ଣୋ ଦ୍ଯୌର॑ନାଧୃ॒ଷ୍ଯ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଃ
ସ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସ ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚ ମେ ଭୂଯାତ୍)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯଜୁ॑ର୍ଭିଃ । ସ॒ଵି॒ତା ସ୍ତୋମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଉକ୍ଥାମ॒ଦୈଃ ।
ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣାଵା॒ଶିଷା᳚ । ଅଙ୍ଗି॑ରସୋ॒ ଧିଷ୍ଣି॑ଯୈର॒ଗ୍ନିଭିଃ॑ । ମ॒ରୁତଃ॑ ସଦୋହଵିର୍ଧା॒ନାଭ୍ଯା᳚ମ୍ । ଆପଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣୀଭିଃ ।
ଓଷ॑ଧଯୋ ବ॒ର୍॒ହିଷା᳚ । ଅଦି॑ତି॒ର୍ଵେଦ୍ଯା᳚ । ସୋମୋ॑ ଦୀ॒କ୍ଷଯା᳚ ॥ 11 ॥
(ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଯ॒ଜ୍ଞୋ᳚-ଽଗ୍ନିର୍ଭ॒ର୍ତା ପୃ॑ଥି॒ଵୀ ପ୍ର॑ତି॒ଷ୍ଠା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷଂ-ଵିଁ॒ଷ୍ଠା ଵା॒ଯୁଃ
ପ୍ରା॒ଣଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଋ॒ତୂନନ୍ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ପ୍ରା॒ଣସ୍ଯ॑ ପ୍ରା॒ଣୋ ଦ୍ଯୌର॑ନାଧୃ॒ଷ୍ଯ ଆ॑ଦି॒ତ୍ଯଃ
ସ ତେ॑ଜ॒ସ୍ଵୀ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒-ସ୍ସ ଇ॒ଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଚ ମେ ଭୂଯାତ୍)
ଅନୁଵାକଂ 8
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯଜୁ॑ର୍ଭିଃ । ସ॒ଵି॒ତା ସ୍ତୋମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଉକ୍ଥାମ॒ଦୈଃ ।
ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॑ଣାଵା॒ଶିଷା᳚ । ଅଙ୍ଗି॑ରସୋ॒ ଧିଷ୍ଣି॑ଯୈର॒ଗ୍ନିଭିଃ॑ । ମ॒ରୁତଃ॑ ସଦୋହଵିର୍ଧା॒ନାଭ୍ଯା᳚ମ୍ । ଆପଃ॒ ପ୍ରୋକ୍ଷ॑ଣୀଭିଃ ।
ଓଷ॑ଧଯୋ ବ॒ର୍॒ହିଷା᳚ । ଅଦି॑ତି॒ର୍ଵେଦ୍ଯା᳚ । ସୋମୋ॑ ଦୀ॒କ୍ଷଯା᳚ ॥ 11 ॥
ତ୍ଵଷ୍ଟେ॒ଦ୍ଧ୍ମେନ॑ । ଵିଷ୍ଣୁ॑-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ । ଵସ॑ଵ॒ ଆଜ୍ଯେ॑ନ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯା ଦକ୍ଷି॑ଣାଭିଃ । ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଊ॒ର୍ଜା ।
ପୂ॒ଷା ସ୍ଵ॑ଗାକା॒ରେଣ॑ । ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପୁରୋ॒ଧଯା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରୁଦ୍ଗୀ॒ଥେନ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ । ଵା॒ଯୁଃ ପାତ୍ରୈଃ᳚ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା᳚ ॥ 12 ॥
ପୂ॒ଷା ସ୍ଵ॑ଗାକା॒ରେଣ॑ । ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ପୁରୋ॒ଧଯା᳚ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିରୁଦ୍ଗୀ॒ଥେନ॑ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ । ଵା॒ଯୁଃ ପାତ୍ରୈଃ᳚ । ଅ॒ହଗ୍ଗ୍ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧଯା᳚ ॥ 12 ॥
(ଦୀ॒କ୍ଷଯା॒ - ପାତ୍ରୈ॒ରେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9
ସେନେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ । ଧେନା॒ ବୃହ॒ସ୍ପତେଃ᳚ । ପ॒ତ୍ଥ୍ଯା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣଃ । ଵାଗ୍ଵା॒ଯୋଃ । ଦୀ॒କ୍ଷା ସୋମ॑ସ୍ଯ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯ॑ଗ୍ନେଃ । ଵସୂ॑ନା-ଙ୍ଗାଯ॒ତ୍ରୀ । ରୁ॒ଦ୍ରାଣା᳚-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁକ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା॒-ଞ୍ଜଗ॑ତୀ । ଵିଷ୍ଣୋ॑ରନୁ॒ଷ୍ଟୁକ୍ ॥ 13 ॥
ଅନୁଵାକଂ 9
ସେନେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ । ଧେନା॒ ବୃହ॒ସ୍ପତେଃ᳚ । ପ॒ତ୍ଥ୍ଯା॑ ପୂ॒ଷ୍ଣଃ । ଵାଗ୍ଵା॒ଯୋଃ । ଦୀ॒କ୍ଷା ସୋମ॑ସ୍ଯ । ପୃ॒ଥି॒ଵ୍ଯ॑ଗ୍ନେଃ । ଵସୂ॑ନା-ଙ୍ଗାଯ॒ତ୍ରୀ । ରୁ॒ଦ୍ରାଣା᳚-ନ୍ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁକ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାନା॒-ଞ୍ଜଗ॑ତୀ । ଵିଷ୍ଣୋ॑ରନୁ॒ଷ୍ଟୁକ୍ ॥ 13 ॥
ଵରୁ॑ଣସ୍ଯ ଵି॒ରାଟ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପ॒ଙ୍କ୍ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରନୁ॑ମତିଃ । ମି॒ତ୍ରସ୍ଯ॑ ଶ୍ର॒ଦ୍ଧା । ସ॒ଵି॒ତୁଃ ପ୍ରସୂ॑ତିଃ । ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ମରୀ॑ଚିଃ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସୋ ରୋହି॒ଣୀ । ଋଷୀ॑ଣାମରୁନ୍ଧ॒ତୀ । ପ॒ର୍ଜନ୍ଯ॑ସ୍ଯ ଵି॒ଦ୍ଯୁତ୍ ।
ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଚତ॑ସ୍ରୋ-ଽଵାନ୍ତରଦି॒ଶାଃ । ଅହ॑ଶ୍ଚ॒ ରାତ୍ରି॑ଶ୍ଚ । କୃ॒ଷିଶ୍ଚ॒ ଵୃଷ୍ଟି॑ଶ୍ଚ ।
ତ୍ଵିଷି॒ଶ୍ଚାପ॑ଚିତିଶ୍ଚ । ଆପ॒ଶ୍ଚୌଷ॑ଧଯଶ୍ଚ ।
ଊର୍କ୍ଚ॑ ସୂ॒ନୃତା॑ ଚ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପତ୍ନ॑ଯଃ ॥ 14 ॥
ଚତ॑ସ୍ରୋ॒ ଦିଶଃ॑ । ଚତ॑ସ୍ରୋ-ଽଵାନ୍ତରଦି॒ଶାଃ । ଅହ॑ଶ୍ଚ॒ ରାତ୍ରି॑ଶ୍ଚ । କୃ॒ଷିଶ୍ଚ॒ ଵୃଷ୍ଟି॑ଶ୍ଚ ।
ତ୍ଵିଷି॒ଶ୍ଚାପ॑ଚିତିଶ୍ଚ । ଆପ॒ଶ୍ଚୌଷ॑ଧଯଶ୍ଚ ।
ଊର୍କ୍ଚ॑ ସୂ॒ନୃତା॑ ଚ ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପତ୍ନ॑ଯଃ ॥ 14 ॥
(ଅ॒ନୁ॒ଷ୍ଟୁଗ୍ - ଦିଶ॒-ଷ୍ଷଟ୍ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10
ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵେ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାମି ।
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ॒-ଽଗ୍ନଯେ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ଯାମ୍ । ଵଯୋ॑ ଦା॒ତ୍ରେ । ମଯୋ॒ ମହ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ରେ । କ ଇ॒ଦ-ଙ୍କସ୍ମା॑ ଅଦାତ୍ । କାମଃ॒ କାମା॑ଯ । କାମୋ॑ ଦା॒ତା ॥ 15 ॥
ଅନୁଵାକଂ 10
ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ତ୍ଵା ସଵି॒ତୁଃ ପ୍ର॑ସ॒ଵେ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୋ᳚-ର୍ବା॒ହୁଭ୍ଯା᳚ମ୍ ।
ପୂ॒ଷ୍ଣୋ ହସ୍ତା᳚ଭ୍ଯା॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାମି ।
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ॒-ଽଗ୍ନଯେ॒ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ଯାମ୍ । ଵଯୋ॑ ଦା॒ତ୍ରେ । ମଯୋ॒ ମହ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ରେ । କ ଇ॒ଦ-ଙ୍କସ୍ମା॑ ଅଦାତ୍ । କାମଃ॒ କାମା॑ଯ । କାମୋ॑ ଦା॒ତା ॥ 15 ॥
କାମଃ॑ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତା । କାମଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରମାଵି॑ଶ । କାମେ॑ନ ତ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାମି ।
କାମୈ॒ତତ୍ତେ᳚ । ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଉ॒ତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଽଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତୁ ।
ସୋମା॑ଯ॒ ଵାସଃ॑ । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ଗାମ୍ । ଵରୁ॑ଣା॒ଯାଶ୍ଵ᳚ମ୍ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ପୁରୁ॑ଷମ୍ ॥ 16 ॥
କାମୈ॒ତତ୍ତେ᳚ । ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଉ॒ତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଽଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତୁ ।
ସୋମା॑ଯ॒ ଵାସଃ॑ । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॒ ଗାମ୍ । ଵରୁ॑ଣା॒ଯାଶ୍ଵ᳚ମ୍ ।
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତଯେ॒ ପୁରୁ॑ଷମ୍ ॥ 16 ॥
ମନ॑ଵେ॒ ତଲ୍ପ᳚ମ୍ । ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରେ॒-ଽଜାମ୍ । ପୂ॒ଷ୍ଣେ-ଽଵି᳚ମ୍ । ନିର୍-ଋ॑ତ୍ଯା ଅଶ୍ଵତରଗର୍ଦ॒ଭୌ । ହି॒ମଵ॑ତୋ ହ॒ସ୍ତିନ᳚ମ୍ । ଗ॒ନ୍ଧ॒ର୍ଵା॒-ଫ୍ସ॒ରାଭ୍ଯଃ॑-ସ୍ରଗଲଙ୍କର॒ଣେ ।
ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଧା॒ନ୍ଯମ୍ । ଵା॒ଚେ-ଽନ୍ନ᳚ମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଓଦ॒ନମ୍ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାଯାପଃ॑ ॥ 17 ॥
ଵିଶ୍ଵେ᳚ଭ୍ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଧା॒ନ୍ଯମ୍ । ଵା॒ଚେ-ଽନ୍ନ᳚ମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ ଓଦ॒ନମ୍ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରାଯାପଃ॑ ॥ 17 ॥
ଉ॒ତ୍ତା॒ନାଯା᳚ଙ୍ଗୀର॒ସାଯାନଃ॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରାଯ॒ ରଥ᳚ମ୍ ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରଃ ପ୍ର॒ତ୍ନଥା॒ ନାକ॒ମାରୁ॑ହତ୍ ।
ଦି॒ଵଃ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭନ୍ଦ॑ମାନ-ସ୍ସୁ॒ମନ୍ମ॑ଭିଃ ।
ସ ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଵଜ୍ଜ॒ନଯ॑ଜ୍ଜ॒ନ୍ତଵେ॒ ଧନ᳚ମ୍ । ସ॒ମା॒ନମ॑ଜ୍ମା॒ ପରି॑ଯାତି॒ ଜାଗୃ॑ଵିଃ ॥
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରାଯ॒ ରଥ᳚ମ୍ । ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ଯାମ୍ । ଵଯୋ॑ ଦା॒ତ୍ରେ ।
ମଯୋ॒ ମହ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ରେ ॥ 18 ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରଃ ପ୍ର॒ତ୍ନଥା॒ ନାକ॒ମାରୁ॑ହତ୍ ।
ଦି॒ଵଃ ପୃ॒ଷ୍ଠ-ମ୍ଭନ୍ଦ॑ମାନ-ସ୍ସୁ॒ମନ୍ମ॑ଭିଃ ।
ସ ପୂ᳚ର୍ଵ॒ଵଜ୍ଜ॒ନଯ॑ଜ୍ଜ॒ନ୍ତଵେ॒ ଧନ᳚ମ୍ । ସ॒ମା॒ନମ॑ଜ୍ମା॒ ପରି॑ଯାତି॒ ଜାଗୃ॑ଵିଃ ॥
ରାଜା᳚ ତ୍ଵା॒ ଵରୁ॑ଣୋ ନଯତୁ ଦେଵି ଦକ୍ଷିଣେ ଵୈଶ୍ଵାନ॒ରାଯ॒ ରଥ᳚ମ୍ । ତେନା॑ମୃତ॒ତ୍ଵମ॑ଶ୍ଯାମ୍ । ଵଯୋ॑ ଦା॒ତ୍ରେ ।
ମଯୋ॒ ମହ୍ଯ॑ମସ୍ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ରେ ॥ 18 ॥
କ ଇ॒ଦ-ଙ୍କସ୍ମା॑ ଅଦାତ୍ । କାମଃ॒ କାମା॑ଯ । କାମୋ॑ ଦା॒ତା ।
କାମଃ॑ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତା । କାମଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରମାଵି॑ଶ । କାମେ॑ନ ତ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାମି । କାମୈ॒ତତ୍ତେ᳚ । ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଉ॒ତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଽଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତୁ ॥ 19 ॥
କାମଃ॑ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତା । କାମଗ୍ଂ॑ ସମୁ॒ଦ୍ରମାଵି॑ଶ । କାମେ॑ନ ତ୍ଵା॒ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାମି । କାମୈ॒ତତ୍ତେ᳚ । ଏ॒ଷା ତେ॑ କାମ॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଉ॒ତ୍ତା॒ନସ୍ତ୍ଵା᳚-ଽଽଙ୍ଗୀର॒ସଃ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣାତୁ ॥ 19 ॥
(ଦା॒ତା - ପୁରୁ॑ଷ॒ - ମାପଃ॑ - ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ॒ତ୍ରେ - +ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11
ସୁ॒ଵର୍ଣ॑-ଙ୍ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପରି॑ଵେଦ ଵେ॒ନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମାନ॑-ନ୍ଦଶ॒ଧା ଚର॑ନ୍ତମ୍ ।
ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ ମନ॑ସା॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା-ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦ॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାର॒ମର୍ଣେ᳚ ।
ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଶ୍ଶା॒ସ୍ତା ଜନା॑ନାମ୍ । ଏକ॒-ସ୍ସନ୍ବ॑ହୁ॒ଧା ଵି॑ଚାରଃ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶୁ॒କ୍ରାଣି॒ ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ସର୍ଵେ॒ ଵେଦା॒ ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ସର୍ଵେ॒ ହୋତା॑ରୋ॒ ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ସ॒ ମାନ॑ସୀନ ଆ॒ତ୍ମା ଜନା॑ନାମ୍ ॥ 20 ॥
ଅନୁଵାକଂ 11
ସୁ॒ଵର୍ଣ॑-ଙ୍ଘ॒ର୍ମ-ମ୍ପରି॑ଵେଦ ଵେ॒ନମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମାନ॑-ନ୍ଦଶ॒ଧା ଚର॑ନ୍ତମ୍ ।
ଅ॒ନ୍ତ-ସ୍ସ॑ମୁ॒ଦ୍ରେ ମନ॑ସା॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା-ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦ॒-ଦ୍ଦଶ॑ହୋତାର॒ମର୍ଣେ᳚ ।
ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଶ୍ଶା॒ସ୍ତା ଜନା॑ନାମ୍ । ଏକ॒-ସ୍ସନ୍ବ॑ହୁ॒ଧା ଵି॑ଚାରଃ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶୁ॒କ୍ରାଣି॒ ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ସର୍ଵେ॒ ଵେଦା॒ ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ସର୍ଵେ॒ ହୋତା॑ରୋ॒ ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ସ॒ ମାନ॑ସୀନ ଆ॒ତ୍ମା ଜନା॑ନାମ୍ ॥ 20 ॥
ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଶ୍ଶା॒ସ୍ତା ଜନା॑ନା॒ଗ୍ଂ॒ ସର୍ଵା᳚ତ୍ମା ।
ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରୋ॒ ଯତ୍ର॑ ସ॒ମ୍ପଦ॒-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ଦେ॒ଵୈଃ । ସ॒ ମାନ॑ସୀନ ଆ॒ତ୍ମା ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ର॑ମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ ।
ଦି॒ଵ ଆ॒ତ୍ମାନଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ତାର॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ।
ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ମ୍ପ୍ର॒ଦିଶୋ-ଽନୁ॑ କ୍ଲ॒ପ୍ତମ୍ । ଵା॒ଚୋ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ତପ॒ସା-ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ ॥ ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଙ୍କ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ତମ୍ ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ରଗ୍ଂ ରୂ॒ପାଣି॑ ଵିକୁ॒ର୍ଵନ୍ତଂ॑-ଵିଁପ॒ଶ୍ଚିମ୍ ॥ 21 ॥
ସର୍ଵାଃ᳚ ପ୍ର॒ଜା ଯତ୍ରୈକ॒-ମ୍ଭଵ॑ନ୍ତି । ଚତୁ॑ର୍ହୋତାରୋ॒ ଯତ୍ର॑ ସ॒ମ୍ପଦ॒-ଙ୍ଗଚ୍ଛ॑ନ୍ତି ଦେ॒ଵୈଃ । ସ॒ ମାନ॑ସୀନ ଆ॒ତ୍ମା ଜନା॑ନାମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମେନ୍ଦ୍ର॑ମ॒ଗ୍ନି-ଞ୍ଜଗ॑ତଃ ପ୍ରତି॒ଷ୍ଠାମ୍ ।
ଦି॒ଵ ଆ॒ତ୍ମାନଗ୍ଂ॑ ସଵି॒ତାର॒-ମ୍ବୃହ॒ସ୍ପତି᳚ମ୍ ।
ଚତୁ॑ର୍ହୋତାର-ମ୍ପ୍ର॒ଦିଶୋ-ଽନୁ॑ କ୍ଲ॒ପ୍ତମ୍ । ଵା॒ଚୋ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ନ୍ତପ॒ସା-ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ ॥ ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଙ୍କ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ତମ୍ ।
ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ରଗ୍ଂ ରୂ॒ପାଣି॑ ଵିକୁ॒ର୍ଵନ୍ତଂ॑-ଵିଁପ॒ଶ୍ଚିମ୍ ॥ 21 ॥
ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ପ୍ରା॒ଣଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞମେ॒ତମ୍ ।
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣାମା॒ତ୍ମାନ॑-ଙ୍କ॒ଵଯୋ॒ ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ॥
ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଙ୍କ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ତମ୍ ।
ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବନ୍ଧୁ॒ ନିହି॑ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ସୁ ।
ଅ॒ମୃତେ॑ନ କ୍ଲ॒ପ୍ତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞମେ॒ତମ୍ ।
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣାମା॒ତ୍ମାନ॑-ଙ୍କ॒ଵଯୋ॒ ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ॥
ଶ॒ତ-ନ୍ନି॒ଯୁତଃ॒ ପରି॑ଵେଦ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦଂ-ଵୃଁ॑ଣାତି ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମା ନିହି॑ତଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା ।
ଅ॒ମୃତ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒ମାଯୁଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ 22 ॥
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣାମା॒ତ୍ମାନ॑-ଙ୍କ॒ଵଯୋ॒ ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ॥
ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଙ୍କ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ତମ୍ ।
ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ବନ୍ଧୁ॒ ନିହି॑ତ॒-ଙ୍ଗୁହା॑ସୁ ।
ଅ॒ମୃତେ॑ନ କ୍ଲ॒ପ୍ତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞମେ॒ତମ୍ ।
ଚତୁ॑ର୍ହୋତୃଣାମା॒ତ୍ମାନ॑-ଙ୍କ॒ଵଯୋ॒ ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ॥
ଶ॒ତ-ନ୍ନି॒ଯୁତଃ॒ ପରି॑ଵେଦ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଵି॒ଶ୍ଵଵା॑ରଃ । ଵିଶ୍ଵ॑ମି॒ଦଂ-ଵୃଁ॑ଣାତି ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମା ନିହି॑ତଃ॒ ପଞ୍ଚ॑ହୋତା ।
ଅ॒ମୃତ॑-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॒ମାଯୁଃ॑ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ 22 ॥
ଇନ୍ଦ୍ର॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନଗ୍ଂ ସଵି॒ତାର॑ମେ॒ତମ୍ । ଵା॒ଯୋରା॒ତ୍ମାନ॑-ଙ୍କ॒ଵଯୋ॒ ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ।
ର॒ଶ୍ମିଗ୍ଂ ର॑ଶ୍ମୀ॒ନା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ତପ॑ନ୍ତମ୍ । ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ କ॒ଵଯୋ॒ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ ଯ ଆ᳚ଣ୍ଡକୋ॒ଶେ ଭୁଵ॑ନ-ମ୍ବି॒ଭର୍ତି॑ । ଅନି॑ର୍ଭିଣ୍ଣ॒-ସ୍ସନ୍ନଥ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ଵି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ ।
ଯସ୍ଯା᳚ଣ୍ଡକୋ॒ଶଗ୍ଂ ଶୁଷ୍ମ॑ମା॒ହୁଃ ପ୍ରା॒ଣମୁଲ୍ବ᳚ମ୍ ।
ତେନ॑ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତୋ॑-ଽମୃତେ॑ନା॒ହମ॑ସ୍ମି ॥ ସୁ॒ଵର୍ଣ॒-ଙ୍କୋଶ॒ଗ୍ଂ॒ ରଜ॑ସା॒ ପରୀ॑ଵୃତମ୍ ।
ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵଁସୁ॒ଧାନୀଂ᳚-ଵିଁ॒ରାଜ᳚ମ୍ ॥ 23 ॥
ର॒ଶ୍ମିଗ୍ଂ ର॑ଶ୍ମୀ॒ନା-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ॒ ତପ॑ନ୍ତମ୍ । ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ କ॒ଵଯୋ॒ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ ଯ ଆ᳚ଣ୍ଡକୋ॒ଶେ ଭୁଵ॑ନ-ମ୍ବି॒ଭର୍ତି॑ । ଅନି॑ର୍ଭିଣ୍ଣ॒-ସ୍ସନ୍ନଥ॑ ଲୋ॒କାନ୍. ଵି॒ଚଷ୍ଟେ᳚ ।
ଯସ୍ଯା᳚ଣ୍ଡକୋ॒ଶଗ୍ଂ ଶୁଷ୍ମ॑ମା॒ହୁଃ ପ୍ରା॒ଣମୁଲ୍ବ᳚ମ୍ ।
ତେନ॑ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତୋ॑-ଽମୃତେ॑ନା॒ହମ॑ସ୍ମି ॥ ସୁ॒ଵର୍ଣ॒-ଙ୍କୋଶ॒ଗ୍ଂ॒ ରଜ॑ସା॒ ପରୀ॑ଵୃତମ୍ ।
ଦେ॒ଵାନାଂ᳚-ଵଁସୁ॒ଧାନୀଂ᳚-ଵିଁ॒ରାଜ᳚ମ୍ ॥ 23 ॥
ଅ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ ପୂ॒ର୍ଣାନ୍ତାମୁ॑ କ॒ଲାଂ-ଵିଁଚ॑କ୍ଷତେ ।
ପାଦ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ॒ର୍ନ କିଲା॑ଵି ଵିଥ୍ସେ ॥ ଯେନ॒ର୍ତଵଃ॑ ପଞ୍ଚ॒ଧୋତ କ୍ଲ॒ପ୍ତାଃ । ଉ॒ତ ଵା॑ ଷ॒ଡ୍ଧା ମନ॒ସୋତ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତାଃ । ତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମୃ॒ତୁଭିଃ॒ କଲ୍ପ॑ମାନମ୍ । ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ କ॒ଵଯୋ॒ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଙ୍କ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ତମ୍ । ଅ॒ନ୍ତଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି॒ ମନ॑ସା॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ସ॒ହୈଵ ସନ୍ତ॒-ନ୍ନ ଵିଜା॑ନନ୍ତି ଦେ॒ଵାଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମାନଗ୍ଂ॑ ଶତ॒ଧା ଚର॑ନ୍ତମ୍ ॥ 24 ॥
ପାଦ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଡ୍ଢୋ॑ତୁ॒ର୍ନ କିଲା॑ଵି ଵିଥ୍ସେ ॥ ଯେନ॒ର୍ତଵଃ॑ ପଞ୍ଚ॒ଧୋତ କ୍ଲ॒ପ୍ତାଃ । ଉ॒ତ ଵା॑ ଷ॒ଡ୍ଧା ମନ॒ସୋତ କ୍ଲୃ॒ପ୍ତାଃ । ତଗ୍ଂ ଷଡ୍ଢୋ॑ତାରମୃ॒ତୁଭିଃ॒ କଲ୍ପ॑ମାନମ୍ । ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ କ॒ଵଯୋ॒ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ ଅ॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟ-ଙ୍କ॒ର୍ତାର॑ମେ॒ତମ୍ । ଅ॒ନ୍ତଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସି॒ ମନ॑ସା॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ସ॒ହୈଵ ସନ୍ତ॒-ନ୍ନ ଵିଜା॑ନନ୍ତି ଦେ॒ଵାଃ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯା॒ତ୍ମାନଗ୍ଂ॑ ଶତ॒ଧା ଚର॑ନ୍ତମ୍ ॥ 24 ॥
ଇନ୍ଦ୍ରୋ॒ ରାଜା॒ ଜଗ॑ତୋ॒ ଯ ଈଶେ᳚ । ସ॒ପ୍ତହୋ॑ତା ସପ୍ତ॒ଧା ଵିକ୍ଲୃ॑ପ୍ତଃ ॥ ପରେ॑ଣ॒ ତନ୍ତୁ॑-ମ୍ପରିଷି॒ଚ୍ଯମା॑ନମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରା॑ଦି॒ତ୍ଯେ ମନ॑ସା॒ ଚର॑ନ୍ତମ୍ । ଦେ॒ଵାନା॒ଗ୍ଂ॒ ହୃଦ॑ଯ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା-ଽନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦତ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମୈ॒ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣ॒ ଉଜ୍ଜ॑ଭାର । ଅ॒ର୍କଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଚୋତ॑ନ୍ତଗ୍ଂ ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ ॥ ଆ ଯସ୍ମିନ୍᳚-ଥ୍ସ॒ପ୍ତ ପେର॑ଵଃ । ମେହ॑ନ୍ତି ବହୁ॒ଲାଗ୍ ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ବ॒ହ୍ଵ॒ଶ୍ଵାମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଗୋମ॑ତୀମ୍ ॥ 25 ॥
ଅଚ୍ଯୁ॑ତା-ମ୍ବହୁ॒ଲାଗ୍ ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ସ ହରି॑ର୍ଵସୁ॒ଵିତ୍ତ॑ମଃ ।
ପେ॒ରୁରିନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପିନ୍ଵତେ ॥ ବ॒ହ୍ଵ॒ଶ୍ଵାମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଗୋମ॑ତୀମ୍ । ଅଚ୍ଯୁ॑ତା-ମ୍ବହୁ॒ଲାଗ୍ ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ମହ୍ଯ॒ମିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତୁ ॥ ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶ॒ତା ଅ॑ସ୍ଯ ଯୁ॒କ୍ତା ହରୀ॑ଣାମ୍ ।
ଅ॒ର୍ଵାଂଆ ଯା॑ତୁ॒ ଵସୁ॑ଭୀ ର॒ଶ୍ମିରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ପ୍ରମଗ୍ଂହ॑ମାଣୋ ବହୁ॒ଲାଗ୍ ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ ।
ର॒ଶ୍ମିରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସଵି॒ତା ମେ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତୁ ॥ 26 ॥
ପେ॒ରୁରିନ୍ଦ୍ରା॑ଯ ପିନ୍ଵତେ ॥ ବ॒ହ୍ଵ॒ଶ୍ଵାମି॑ନ୍ଦ୍ର॒ ଗୋମ॑ତୀମ୍ । ଅଚ୍ଯୁ॑ତା-ମ୍ବହୁ॒ଲାଗ୍ ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ । ମହ୍ଯ॒ମିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତୁ ॥ ଶ॒ତଗ୍ଂ ଶ॒ତା ଅ॑ସ୍ଯ ଯୁ॒କ୍ତା ହରୀ॑ଣାମ୍ ।
ଅ॒ର୍ଵାଂଆ ଯା॑ତୁ॒ ଵସୁ॑ଭୀ ର॒ଶ୍ମିରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ପ୍ରମଗ୍ଂହ॑ମାଣୋ ବହୁ॒ଲାଗ୍ ଶ୍ରିଯ᳚ମ୍ ।
ର॒ଶ୍ମିରିନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସଵି॒ତା ମେ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତୁ ॥ 26 ॥
ଘୃ॒ତ-ନ୍ତେଜୋ॒ ମଧୁ॑ମଦିନ୍ଦ୍ରି॒ଯମ୍ । ମଯ୍ଯ॒ଯମ॒ଗ୍ନିର୍ଦ॑ଧାତୁ ॥ ହରିଃ॑ ପତ॒ଙ୍ଗଃ ପ॑ଟ॒ରୀ ସୁ॑ପ॒ର୍ଣଃ । ଦି॒ଵି॒କ୍ଷଯୋ॒ ନଭ॑ସା॒ ଯ ଏତି॑ ।
ସ ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ କାମଵ॒ର-ନ୍ଦ॑ଦାତୁ ॥ ପଞ୍ଚା॑ର-ଞ୍ଚ॒କ୍ର-ମ୍ପରି॑ଵର୍ତତେ ପୃ॒ଥୁ । ହିର॑ଣ୍ଯଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଅଜ॑ସ୍ର॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ର୍ନଭ॑ସା॒ ସର୍ପ॑ଦେତି ।
ସ ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ କାମଵ॒ର-ନ୍ଦ॑ଦାତୁ ॥
ସ॒ପ୍ତ ଯୁ॑ଞ୍ଜନ୍ତି॒ ରଥ॒ମେକ॑ଚକ୍ରମ୍ ॥ 27 ॥
ସ ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ କାମଵ॒ର-ନ୍ଦ॑ଦାତୁ ॥ ପଞ୍ଚା॑ର-ଞ୍ଚ॒କ୍ର-ମ୍ପରି॑ଵର୍ତତେ ପୃ॒ଥୁ । ହିର॑ଣ୍ଯଜ୍ଯୋତି-ସ୍ସରି॒ରସ୍ଯ॒ ମଦ୍ଧ୍ଯେ᳚ । ଅଜ॑ସ୍ର॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତି॒ର୍ନଭ॑ସା॒ ସର୍ପ॑ଦେତି ।
ସ ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ କାମଵ॒ର-ନ୍ଦ॑ଦାତୁ ॥
ସ॒ପ୍ତ ଯୁ॑ଞ୍ଜନ୍ତି॒ ରଥ॒ମେକ॑ଚକ୍ରମ୍ ॥ 27 ॥
ଏକୋ॒ ଅଶ୍ଵୋ॑ ଵହତି ସପ୍ତନା॒ମା । ତ୍ରି॒ନାଭି॑ ଚ॒କ୍ରମ॒ଜର॒ମନ॑ର୍ଵମ୍ । ଯେନେ॒ମା ଵିଶ୍ଵା॒ ଭୁଵ॑ନାନି ତସ୍ଥୁଃ ॥ ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତ॒ ଉପ॑ସେଦୁ॒ରଗ୍ରେ᳚ ।
ତପୋ॑ ଦୀ॒କ୍ଷାମୃଷ॑ଯ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଵିଦଃ॑ । ତତଃ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ବଲ॒ମୋଜ॑ଶ୍ଚ ଜା॒ତମ୍ । ତଦ॒ସ୍ମୈ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭି ସ-ନ୍ନ॑ମନ୍ତୁ ॥ ଶ୍ଵେ॒ତଗ୍ଂ ର॒ଶ୍ମି-ମ୍ବୋ॑ଭୁ॒ଜ୍ଯମା॑ନମ୍ ।
ଅ॒ପା-ନ୍ନେ॒ତାର॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ 28 ॥
ତପୋ॑ ଦୀ॒କ୍ଷାମୃଷ॑ଯ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଵିଦଃ॑ । ତତଃ॑ କ୍ଷ॒ତ୍ର-ମ୍ବଲ॒ମୋଜ॑ଶ୍ଚ ଜା॒ତମ୍ । ତଦ॒ସ୍ମୈ ଦେ॒ଵା ଅ॒ଭି ସ-ନ୍ନ॑ମନ୍ତୁ ॥ ଶ୍ଵେ॒ତଗ୍ଂ ର॒ଶ୍ମି-ମ୍ବୋ॑ଭୁ॒ଜ୍ଯମା॑ନମ୍ ।
ଅ॒ପା-ନ୍ନେ॒ତାର॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାମ୍ ।
ଇନ୍ଦ୍ର॒-ନ୍ନିଚି॑କ୍ଯୁଃ ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ ॥ 28 ॥
ରୋହି॑ଣୀଃ ପିଙ୍ଗ॒ଲା ଏକ॑ରୂପାଃ । କ୍ଷର॑ନ୍ତୀଃ ପିଙ୍ଗ॒ଲା ଏକ॑ରୂପାଃ । ଶ॒ତଗ୍ଂ ସ॒ହସ୍ରା॑ଣି ପ୍ର॒ଯୁତା॑ନି॒ ନାଵ୍ଯା॑ନାମ୍ ॥ ଅ॒ଯଂ-ଯଁଶ୍ଶ୍ଵେ॒ତୋ ର॒ଶ୍ମିଃ । ପରି॒ ସର୍ଵ॑ମି॒ଦ-ଞ୍ଜଗ॑ତ୍ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ପ॒ଶୂ-ନ୍ଧନା॑ନି । ଅ॒ସ୍ମାକ॑-ନ୍ଦଦାତୁ ॥
ଶ୍ଵେ॒ତୋ ର॒ଶ୍ମିଃ ପରି॒ ସର୍ଵ॑-ମ୍ବଭୂଵ । ସୁଵ॒ନ୍ମହ୍ଯ॑-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାନ୍ ॥ ପ॒ତ॒ଙ୍ଗମ॒କ୍ତମସୁ॑ରସ୍ଯ ମା॒ଯଯା᳚ ॥ 29 ॥
ଶ୍ଵେ॒ତୋ ର॒ଶ୍ମିଃ ପରି॒ ସର୍ଵ॑-ମ୍ବଭୂଵ । ସୁଵ॒ନ୍ମହ୍ଯ॑-ମ୍ପ॒ଶୂନ୍. ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାନ୍ ॥ ପ॒ତ॒ଙ୍ଗମ॒କ୍ତମସୁ॑ରସ୍ଯ ମା॒ଯଯା᳚ ॥ 29 ॥
ହୃ॒ଦା ପ॑ଶ୍ଯନ୍ତି॒ ମନ॑ସା ମନୀ॒ଷିଣଃ॑ । ସ॒ମୁ॒ଦ୍ରେ ଅ॒ନ୍ତଃ କ॒ଵଯୋ॒ ଵିଚ॑କ୍ଷତେ । ମରୀ॑ଚୀନା-ମ୍ପ॒ଦମି॑ଚ୍ଛନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ ॥ ପ॒ତ॒ଙ୍ଗୋ ଵାଚ॒-ମ୍ମନ॑ସା ବିଭର୍ତି ।
ତା-ଙ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ॑-ଽଵଦ॒-ଦ୍ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ । ତା-ନ୍ଦ୍ଯୋତ॑ମାନାଗ୍ ସ୍ଵ॒ର୍ଯ॑-ମ୍ମନୀ॒ଷାମ୍ ।
ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ କ॒ଵଯୋ॒ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ ଯେ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ । ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ । ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତାଗ୍ଂ ଅଗ୍ରେ॒ ପ୍ରମୁ॑ମୋକ୍ତୁ ଦେ॒ଵଃ ॥ 30 ॥
ତା-ଙ୍ଗ॑ନ୍ଧ॒ର୍ଵୋ॑-ଽଵଦ॒-ଦ୍ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ । ତା-ନ୍ଦ୍ଯୋତ॑ମାନାଗ୍ ସ୍ଵ॒ର୍ଯ॑-ମ୍ମନୀ॒ଷାମ୍ ।
ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ପ॒ଦେ କ॒ଵଯୋ॒ ନିପା᳚ନ୍ତି ॥ ଯେ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ । ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ । ଅ॒ଗ୍ନିସ୍ତାଗ୍ଂ ଅଗ୍ରେ॒ ପ୍ରମୁ॑ମୋକ୍ତୁ ଦେ॒ଵଃ ॥ 30 ॥
ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ସଂଵିଁଦା॒ନଃ ॥ ଵୀ॒ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ତୁ॑କେସ୍ତୁକେ । ଯୁ॒ଵମ॒ସ୍ମାସୁ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛତମ୍ । ପ୍ରପ୍ର॑ ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତି-ନ୍ତିର ॥ ଯେ ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ । ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ ।
ତେଷାଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତା॒ନାମି॒ହ ରନ୍ତି॑ରସ୍ତୁ ।
ରା॒ଯସ୍ପୋଷା॑ଯ ସୁପ୍ରଜା॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯା॑ଯ ॥
ଯ ଆ॑ର॒ଣ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ ।
ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ ॥ 31 ॥
ତେଷାଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତା॒ନାମି॒ହ ରନ୍ତି॑ରସ୍ତୁ ।
ରା॒ଯସ୍ପୋଷା॑ଯ ସୁପ୍ରଜା॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯା॑ଯ ॥
ଯ ଆ॑ର॒ଣ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ ।
ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ ॥ 31 ॥
ଵା॒ଯୁସ୍ତାଗ୍ଂ ଅଗ୍ରେ॒ ପ୍ରମୁ॑ମୋକ୍ତୁ ଦେ॒ଵଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ସଂଵିଁଦା॒ନଃ ॥ ଇଡା॑ଯୈ ସୃ॒ପ୍ତ-ଙ୍ଘୃ॒ତଵ॑ଚ୍ଚରାଚ॒ରମ୍ । ଦେ॒ଵା ଅନ୍ଵ॑ଵିନ୍ଦ॒ନ୍ଗୁହା॑ ହି॒ତମ୍ ॥
ଯ ଆ॑ର॒ଣ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ । ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ । ତେଷାଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତା॒ନାମି॒ହ ରନ୍ତି॑ରସ୍ତୁ ।
ରା॒ଯସ୍ପୋଷା॑ଯ ସୁପ୍ରଜା॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯା॑ଯ ॥ 32 ॥
ଯ ଆ॑ର॒ଣ୍ଯାଃ ପ॒ଶଵୋ॑ ଵି॒ଶ୍ଵରୂ॑ପାଃ । ଵିରୂ॑ପା॒-ସ୍ସନ୍ତୋ॑ ବହୁ॒ଧୈକ॑ରୂପାଃ । ତେଷାଗ୍ଂ॑ ସପ୍ତା॒ନାମି॒ହ ରନ୍ତି॑ରସ୍ତୁ ।
ରା॒ଯସ୍ପୋଷା॑ଯ ସୁପ୍ରଜା॒ସ୍ତ୍ଵାଯ॑ ସୁ॒ଵୀର୍ଯା॑ଯ ॥ 32 ॥
(ଆ॒ତ୍ମା ଜନା॑ନାଂ - ଁଵିକୁ॒ର୍ଵନ୍ତଂ॑-ଵିଁପ॒ଶ୍ଵିଂ - ପ୍ର॒ଜାନାଂ᳚ - ଁଵସୁ॒ଧାନୀଂ᳚
ଁଵି॒ରାଜଂ॒ - ଚର॑ନ୍ତଂ॒ - ଗୋମ॑ତୀଂ - ମେ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛ॒ - ତ୍ଵେକ॑ଚକ୍ରଂ॒ - ଁଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ - ମା॒ଯଯା॑ - ଦେ॒ଵ - ଏକ॑ରୂପା - +ଅ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ପାତ୍ । ସ ଭୂମିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ଵା । ଅତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠ-ଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁ॒ଲମ୍ ॥ ପୁରୁ॑ଷ ଏ॒ଵେଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ଯ-ଦ୍ଭୂ॒ତଂ-ଯଁଚ୍ଚ॒ ଭଵ୍ଯ᳚ମ୍ ।
ଉ॒ତାମୃ॑ତ॒ତ୍ଵସ୍ଯେଶା॑ନଃ । ଯଦନ୍ନେ॑ନାତି॒ରୋହ॑ତି ॥ ଏ॒ତାଵା॑ନସ୍ଯ ମହି॒ମା । ଅତୋ॒ ଜ୍ଯାଯାଗ୍॑ଶ୍ଚ॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ॥ 33 ॥
ଁଵି॒ରାଜଂ॒ - ଚର॑ନ୍ତଂ॒ - ଗୋମ॑ତୀଂ - ମେ॒ ନିଯ॑ଚ୍ଛ॒ - ତ୍ଵେକ॑ଚକ୍ରଂ॒ - ଁଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ - ମା॒ଯଯା॑ - ଦେ॒ଵ - ଏକ॑ରୂପା - +ଅ॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12
ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒ ପୁରୁ॑ଷଃ । ସ॒ହ॒ସ୍ରା॒କ୍ଷ-ସ୍ସ॒ହସ୍ର॑ପାତ୍ । ସ ଭୂମିଂ॑-ଵିଁ॒ଶ୍ଵତୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ଵା । ଅତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠ-ଦ୍ଦଶାଙ୍ଗୁ॒ଲମ୍ ॥ ପୁରୁ॑ଷ ଏ॒ଵେଦଗ୍ଂ ସର୍ଵ᳚ମ୍ । ଯ-ଦ୍ଭୂ॒ତଂ-ଯଁଚ୍ଚ॒ ଭଵ୍ଯ᳚ମ୍ ।
ଉ॒ତାମୃ॑ତ॒ତ୍ଵସ୍ଯେଶା॑ନଃ । ଯଦନ୍ନେ॑ନାତି॒ରୋହ॑ତି ॥ ଏ॒ତାଵା॑ନସ୍ଯ ମହି॒ମା । ଅତୋ॒ ଜ୍ଯାଯାଗ୍॑ଶ୍ଚ॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ॥ 33 ॥
ପାଦୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ ଭୂ॒ତାନି॑ । ତ୍ରି॒ପାଦ॑ସ୍ଯା॒ମୃତ॑-ନ୍ଦି॒ଵି ॥
ତ୍ରି॒ପାଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈ॒ତ୍ପୁରୁ॑ଷଃ । ପାଦୋ᳚-ଽସ୍ଯେ॒ହାଭ॑ଵା॒-ତ୍ପୁନଃ॑ । ତତୋ॒ ଵିଷ୍ଵଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑କ୍ରାମତ୍ । ସା॒ଶ॒ନା॒ନ॒ଶ॒ନେ ଅ॒ଭି ॥ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵି॒ରାଡ॑ଜାଯତ । ଵି॒ରାଜୋ॒ ଅଧି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ।
ସ ଜା॒ତୋ ଅତ୍ଯ॑ରିଚ୍ଯତ । ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଭୂମି॒ମଥୋ॑ ପୁ॒ରଃ ॥ 34 ॥
ତ୍ରି॒ପାଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵ ଉଦୈ॒ତ୍ପୁରୁ॑ଷଃ । ପାଦୋ᳚-ଽସ୍ଯେ॒ହାଭ॑ଵା॒-ତ୍ପୁନଃ॑ । ତତୋ॒ ଵିଷ୍ଵଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑କ୍ରାମତ୍ । ସା॒ଶ॒ନା॒ନ॒ଶ॒ନେ ଅ॒ଭି ॥ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵି॒ରାଡ॑ଜାଯତ । ଵି॒ରାଜୋ॒ ଅଧି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ ।
ସ ଜା॒ତୋ ଅତ୍ଯ॑ରିଚ୍ଯତ । ପ॒ଶ୍ଚା-ଦ୍ଭୂମି॒ମଥୋ॑ ପୁ॒ରଃ ॥ 34 ॥
ଯତ୍ପୁରୁ॑ଷେଣ ହ॒ଵିଷା᳚ । ଦେ॒ଵା ଯ॒ଜ୍ଞମତ॑ନ୍ଵତ । ଵ॒ସ॒ନ୍ତୋ ଅ॑ସ୍ଯାସୀ॒ଦାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମ ଇ॒ଦ୍ଧ୍ମ-ଶ୍ଶ॒ରଦ୍ଧ॒ଵିଃ ॥ ସ॒ପ୍ତାସ୍ଯା॑ସ-ନ୍ପରି॒ଧଯଃ॑ ।
ତ୍ରି-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସ॒ମିଧଃ॑ କୃ॒ତାଃ । ଦେ॒ଵା ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ତ॑ନ୍ଵା॒ନାଃ । ଅବ॑ଦ୍ଧ୍ନ॒-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ॒ଶୁମ୍ ॥ ତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଷି॒ ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ନ୍॑ ।
ପୁରୁ॑ଷ-ଞ୍ଜା॒ତମ॑ଗ୍ର॒ତଃ ॥ 35 ॥
ତ୍ରି-ସ୍ସ॒ପ୍ତ ସ॒ମିଧଃ॑ କୃ॒ତାଃ । ଦେ॒ଵା ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ତ॑ନ୍ଵା॒ନାଃ । ଅବ॑ଦ୍ଧ୍ନ॒-ନ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ପ॒ଶୁମ୍ ॥ ତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଷି॒ ପ୍ରୌକ୍ଷନ୍ନ୍॑ ।
ପୁରୁ॑ଷ-ଞ୍ଜା॒ତମ॑ଗ୍ର॒ତଃ ॥ 35 ॥
ତେନ॑ ଦେ॒ଵା ଅଯ॑ଜନ୍ତ । ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା ଋଷ॑ଯଶ୍ଚ॒ ଯେ ॥
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞା-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ସମ୍ଭୃ॑ତ-ମ୍ପୃଷଦା॒ଜ୍ଯମ୍ । ପ॒ଶୂଗ୍ସ୍ତାଗ୍ଶ୍ଚ॑କ୍ରେ ଵାଯ॒ଵ୍ଯାନ୍॑ ।
ଆ॒ର॒ଣ୍ଯା-ନ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଶ୍ଚ॒ ଯେ ॥ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞା-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ଋଚ॒-ସ୍ସାମା॑ନି ଜଜ୍ଞିରେ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ଯଜୁ॒-ସ୍ତସ୍ମା॑ଦଜାଯତ ॥ 36 ॥
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞା-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ସମ୍ଭୃ॑ତ-ମ୍ପୃଷଦା॒ଜ୍ଯମ୍ । ପ॒ଶୂଗ୍ସ୍ତାଗ୍ଶ୍ଚ॑କ୍ରେ ଵାଯ॒ଵ୍ଯାନ୍॑ ।
ଆ॒ର॒ଣ୍ଯା-ନ୍ଗ୍ରା॒ମ୍ଯାଶ୍ଚ॒ ଯେ ॥ ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞା-ଥ୍ସ॑ର୍ଵ॒ହୁତଃ॑ । ଋଚ॒-ସ୍ସାମା॑ନି ଜଜ୍ଞିରେ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ଯଜୁ॒-ସ୍ତସ୍ମା॑ଦଜାଯତ ॥ 36 ॥
ତସ୍ମା॒ଦଶ୍ଵା॑ ଅଜାଯନ୍ତ । ଯେ କେ ଚୋ॑ଭ॒ଯାଦ॑ତଃ । ଗାଵୋ॑ ହ ଜଜ୍ଞିରେ॒ ତସ୍ମା᳚ତ୍ । ତସ୍ମା᳚ ଜ୍ଜା॒ତା ଅ॑ଜା॒ଵଯଃ॑ ॥ ଯ-ତ୍ପୁରୁ॑ଷଂ॒-ଵ୍ଯଁ॑ଦଧୁଃ । କ॒ତି॒ଧା ଵ୍ଯ॑କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ । ମୁଖ॒-ଙ୍କିମ॑ସ୍ଯ॒ କୌ ବା॒ହୂ । କାଵୂ॒ରୂ ପାଦା॑ଵୁଚ୍ଯେତେ ॥
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ମୁଖ॑ମାସୀତ୍ । ବା॒ହୂ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯଃ॑ କୃ॒ତଃ ॥ 37 ॥
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ᳚-ଽସ୍ଯ॒ ମୁଖ॑ମାସୀତ୍ । ବା॒ହୂ ରା॑ଜ॒ନ୍ଯଃ॑ କୃ॒ତଃ ॥ 37 ॥
ଊ॒ରୂ ତଦ॑ସ୍ଯ॒ ଯ-ଦ୍ଵୈଶ୍ଯଃ॑ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ଯାଗ୍ଂ ଶୂ॒ଦ୍ରୋ ଅ॑ଜାଯତ ॥ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॒ ମନ॑ସୋ ଜା॒ତଃ । ଚକ୍ଷୋ॒-ସ୍ସୂର୍ଯୋ॑ ଅଜାଯତ ।
ମୁଖା॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚା॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ । ପ୍ରା॒ଣା-ଦ୍ଵା॒ଯୁର॑ଜାଯତ ॥ ନାଭ୍ଯା॑ ଆସୀଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣୋ ଦ୍ଯୌ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତତ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ଯା-ମ୍ଭୂମି॒-ର୍ଦିଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରା᳚ତ୍ ।
ତଥା॑ ଲୋ॒କାଗ୍ଂ ଅ॑କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ ॥ 38 ॥
ମୁଖା॒ଦିନ୍ଦ୍ର॑ଶ୍ଚା॒ଗ୍ନିଶ୍ଚ॑ । ପ୍ରା॒ଣା-ଦ୍ଵା॒ଯୁର॑ଜାଯତ ॥ ନାଭ୍ଯା॑ ଆସୀଦ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷମ୍ । ଶୀ॒ର୍ଷ୍ଣୋ ଦ୍ଯୌ-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତତ । ପ॒ଦ୍ଭ୍ଯା-ମ୍ଭୂମି॒-ର୍ଦିଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ରା᳚ତ୍ ।
ତଥା॑ ଲୋ॒କାଗ୍ଂ ଅ॑କଲ୍ପଯନ୍ନ୍ ॥ 38 ॥
ଵେଦା॒ହମେ॒ତ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ମ॒ହାନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଵ॑ର୍ଣ॒-ନ୍ତମ॑ସ॒ସ୍ତୁ ପା॒ରେ । ସର୍ଵା॑ଣି ରୂ॒ପାଣି॑ ଵି॒ଚିତ୍ଯ॒ ଧୀରଃ॑ । ନାମା॑ନି କୃ॒ତ୍ଵା-ଽଭି॒ଵଦ॒ନ୍॒. ଯଦାସ୍ତେ᳚ ॥
ଧା॒ତା ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଯମୁ॑ଦାଜ॒ହାର॑ । ଶ॒କ୍ରଃ ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା॒ ଅଯ॑ନାଯ ଵିଦ୍ଯତେ ॥
ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଯଜନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାନି॒ ଧର୍ମା॑ଣି ପ୍ରଥ॒ମାନ୍ଯା॑ସନ୍ନ୍ । ତେ ହ॒ ନାକ॑-ମ୍ମହି॒ମାନଃ॑ ସଚନ୍ତେ । ଯତ୍ର॒ ପୂର୍ଵେ॑ ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ସ୍ସନ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 39 ॥
ଧା॒ତା ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଯମୁ॑ଦାଜ॒ହାର॑ । ଶ॒କ୍ରଃ ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵା-ନ୍ପ୍ର॒ଦିଶ॒ଶ୍ଚତ॑ସ୍ରଃ । ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା॒ ଅଯ॑ନାଯ ଵିଦ୍ଯତେ ॥
ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ॑ଯଜନ୍ତ ଦେ॒ଵାଃ । ତାନି॒ ଧର୍ମା॑ଣି ପ୍ରଥ॒ମାନ୍ଯା॑ସନ୍ନ୍ । ତେ ହ॒ ନାକ॑-ମ୍ମହି॒ମାନଃ॑ ସଚନ୍ତେ । ଯତ୍ର॒ ପୂର୍ଵେ॑ ସା॒ଦ୍ଧ୍ଯା-ସ୍ସନ୍ତି॑ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 39 ॥
(ପୁରୁ॑ଷଃ - ପୁ॒ରୋ᳚ - ଽଗ୍ର॒ତୋ॑ - ଽଜାଯତ - କୃ॒ତୋ॑ - ଽକଲ୍ପଯନ୍ - ନାସ॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 12)
(ଜ୍ଯାଯା॒ନଧି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ) (ଅ॒ନ୍ଯତ୍ର॒ ପୁରୁ॑ଷଃ )
ଅନୁଵାକଂ 13
ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ରସା᳚ଚ୍ଚ । ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣ॒-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ ।
ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵି॒ଦଧ॑-ଦ୍ରୂ॒ପମେ॑ତି । ତ-ତ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମାଜା॑ନ॒ମଗ୍ରେ᳚ ॥ ଵେଦା॒ହମେ॒ତ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ମ॒ହାନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଵ॑ର୍ଣ॒-ନ୍ତମ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ତାତ୍ ।
ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା॑ ଵିଦ୍ଯ॒ତେ-ଽଯ॑ନାଯ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଶ୍ଚରତି॒ ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ । ଅ॒ଜାଯ॑ମାନୋ ବହୁ॒ଧା ଵିଜା॑ଯତେ ॥ 40 ॥
(ଜ୍ଯାଯା॒ନଧି॒ ପୂରୁ॑ଷଃ) (ଅ॒ନ୍ଯତ୍ର॒ ପୁରୁ॑ଷଃ )
ଅନୁଵାକଂ 13
ଅ॒ଦ୍ଭ୍ଯ-ସ୍ସମ୍ଭୂ॑ତଃ ପୃଥି॒ଵ୍ଯୈ ରସା᳚ଚ୍ଚ । ଵି॒ଶ୍ଵକ॑ର୍ମଣ॒-ସ୍ସମ॑ଵର୍ତ॒ତାଧି॑ ।
ତସ୍ଯ॒ ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ ଵି॒ଦଧ॑-ଦ୍ରୂ॒ପମେ॑ତି । ତ-ତ୍ପୁରୁ॑ଷସ୍ଯ॒ ଵିଶ୍ଵ॒ମାଜା॑ନ॒ମଗ୍ରେ᳚ ॥ ଵେଦା॒ହମେ॒ତ-ମ୍ପୁରୁ॑ଷ-ମ୍ମ॒ହାନ୍ତ᳚ମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଵ॑ର୍ଣ॒-ନ୍ତମ॑ସଃ॒ ପର॑ସ୍ତାତ୍ ।
ତମେ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ॒ମୃତ॑ ଇ॒ହ ଭ॑ଵତି । ନାନ୍ଯଃ ପନ୍ଥା॑ ଵିଦ୍ଯ॒ତେ-ଽଯ॑ନାଯ ॥ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଶ୍ଚରତି॒ ଗର୍ଭେ॑ ଅ॒ନ୍ତଃ । ଅ॒ଜାଯ॑ମାନୋ ବହୁ॒ଧା ଵିଜା॑ଯତେ ॥ 40 ॥
ତସ୍ଯ॒ ଧୀରାଃ॒ ପରି॑ଜାନନ୍ତି॒ ଯୋନି᳚ମ୍ । ମରୀ॑ଚୀନା-ମ୍ପ॒ଦମି॑ଚ୍ଛନ୍ତି ଵେ॒ଧସଃ॑ ॥ ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯ॒ ଆତ॑ପତି । ଯୋ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପୁ॒ରୋହି॑ତଃ । ପୂର୍ଵୋ॒ ଯୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଜା॒ତଃ । ନମୋ॑ ରୁ॒ଚାଯ॒ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଯେ ॥ ରୁଚ॑-ମ୍ବ୍ରା॒ହ୍ମ-ଞ୍ଜ॒ନଯ॑ନ୍ତଃ । ଦେ॒ଵା ଅଗ୍ରେ॒ ତଦ॑ବ୍ରୁଵନ୍ନ୍ ।
ଯସ୍ତ୍ଵୈ॒ଵ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୋ ଵି॒ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵା ଅସ॒ନ୍ଵଶେ᳚ ॥ ହ୍ରୀଶ୍ଚ॑ ତେ ଲ॒କ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନ୍ଯୌ᳚ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ପା॒ର୍ଶ୍ଵେ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି ରୂ॒ପମ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵ୍ଯାତ୍ତ᳚ମ୍ । ଇ॒ଷ୍ଟ-ମ୍ମ॑ନିଷାଣ । ଅ॒ମୁ-ମ୍ମ॑ନିଷାଣ । ସର୍ଵ॑-ମ୍ମନିଷାଣ ॥ 41 ॥
ଯସ୍ତ୍ଵୈ॒ଵ-ମ୍ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣୋ ଵି॒ଦ୍ଯାତ୍ । ତସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵା ଅସ॒ନ୍ଵଶେ᳚ ॥ ହ୍ରୀଶ୍ଚ॑ ତେ ଲ॒କ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚ॒ ପତ୍ନ୍ଯୌ᳚ । ଅ॒ହୋ॒ରା॒ତ୍ରେ ପା॒ର୍ଶ୍ଵେ । ନକ୍ଷ॑ତ୍ରାଣି ରୂ॒ପମ୍ । ଅ॒ଶ୍ଵିନୌ॒ ଵ୍ଯାତ୍ତ᳚ମ୍ । ଇ॒ଷ୍ଟ-ମ୍ମ॑ନିଷାଣ । ଅ॒ମୁ-ମ୍ମ॑ନିଷାଣ । ସର୍ଵ॑-ମ୍ମନିଷାଣ ॥ 41 ॥
(ଜା॒ଯ॒ତେ॒ - ଵଶେ॑ ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14
ଭ॒ର୍ତା ସ-ନ୍ଭ୍ରି॒ଯମା॑ଣୋ ବିଭର୍ତି । ଏକୋ॑ ଦେ॒ଵୋ ବ॑ହୁ॒ଧା ନିଵି॑ଷ୍ଟଃ । ଯ॒ଦା ଭା॒ର-ନ୍ତ॒ନ୍ଦ୍ରଯ॑ତେ॒ ସ ଭର୍ତୁ᳚ମ୍ । ନି॒ଧାଯ॑ ଭା॒ର-ମ୍ପୁନ॒ରସ୍ତ॑ମେତି ॥
ତମେ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୁମ॒ମୃତ॒-ନ୍ତମା॑ହୁଃ । ତ-ମ୍ଭ॒ର୍ତାର॒-ନ୍ତମୁ॑ ଗୋ॒ପ୍ତାର॑ମାହୁଃ । ସ ଭୃ॒ତୋ ଭ୍ରି॒ଯମା॑ଣୋ ବିଭର୍ତି । ଯ ଏ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ସ॒ତ୍ଯେନ॒ ଭର୍ତୁ᳚ମ୍ ॥ ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜା॒ତମୁ॒ତ ଜ॑ହାତ୍ଯେ॒ଷଃ । ଉ॒ତୋ ଜର॑ନ୍ତ॒-ନ୍ନ ଜ॑ହା॒ତ୍ଯେକ᳚ମ୍ ॥ 42 ॥
ଅନୁଵାକଂ 14
ଭ॒ର୍ତା ସ-ନ୍ଭ୍ରି॒ଯମା॑ଣୋ ବିଭର୍ତି । ଏକୋ॑ ଦେ॒ଵୋ ବ॑ହୁ॒ଧା ନିଵି॑ଷ୍ଟଃ । ଯ॒ଦା ଭା॒ର-ନ୍ତ॒ନ୍ଦ୍ରଯ॑ତେ॒ ସ ଭର୍ତୁ᳚ମ୍ । ନି॒ଧାଯ॑ ଭା॒ର-ମ୍ପୁନ॒ରସ୍ତ॑ମେତି ॥
ତମେ॒ଵ ମୃ॒ତ୍ଯୁମ॒ମୃତ॒-ନ୍ତମା॑ହୁଃ । ତ-ମ୍ଭ॒ର୍ତାର॒-ନ୍ତମୁ॑ ଗୋ॒ପ୍ତାର॑ମାହୁଃ । ସ ଭୃ॒ତୋ ଭ୍ରି॒ଯମା॑ଣୋ ବିଭର୍ତି । ଯ ଏ॑ନଂ॒-ଵେଁଦ॑ ସ॒ତ୍ଯେନ॒ ଭର୍ତୁ᳚ମ୍ ॥ ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜା॒ତମୁ॒ତ ଜ॑ହାତ୍ଯେ॒ଷଃ । ଉ॒ତୋ ଜର॑ନ୍ତ॒-ନ୍ନ ଜ॑ହା॒ତ୍ଯେକ᳚ମ୍ ॥ 42 ॥
ଉ॒ତୋ ବ॒ହୂନେକ॒ମହ॑ର୍ଜହାର । ଅତ॑ନ୍ଦ୍ରୋ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସଦ॑ମେ॒ଵ ପ୍ରାର୍ଥଃ॑ ॥ ଯସ୍ତଦ୍ଵେଦ॒ ଯତ॑ ଆବ॒ଭୂଵ॑ । ସ॒ନ୍ଧା-ଞ୍ଚ॒ ଯାଗ୍ଂ ସ॑ନ୍ଦ॒ଧେ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣୈ॒ଷଃ ।
ରମ॑ତେ॒ ତସ୍ମି॑ନ୍ନୁ॒ତ ଜୀ॒ର୍ଣେ ଶଯା॑ନେ । ନୈନ॑-ଞ୍ଜହା॒ତ୍ଯହ॑ସ୍ସୁ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯେଷୁ॑ ॥ ତ୍ଵାମାପୋ॒ ଅନୁ॒ ସର୍ଵା᳚ଶ୍ଚରନ୍ତି ଜାନ॒ତୀଃ । ଵ॒ଥ୍ସ-ମ୍ପଯ॑ସା ପୁନା॒ନାଃ ।
ତ୍ଵମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ହ॑ଵ୍ଯ॒ଵାହ॒ଗ୍ଂ॒ ସମି᳚ନ୍ଥ୍ସେ ।
ତ୍ଵ-ମ୍ଭ॒ର୍ତା ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵା᳚ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ 43 ॥
ରମ॑ତେ॒ ତସ୍ମି॑ନ୍ନୁ॒ତ ଜୀ॒ର୍ଣେ ଶଯା॑ନେ । ନୈନ॑-ଞ୍ଜହା॒ତ୍ଯହ॑ସ୍ସୁ ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯେଷୁ॑ ॥ ତ୍ଵାମାପୋ॒ ଅନୁ॒ ସର୍ଵା᳚ଶ୍ଚରନ୍ତି ଜାନ॒ତୀଃ । ଵ॒ଥ୍ସ-ମ୍ପଯ॑ସା ପୁନା॒ନାଃ ।
ତ୍ଵମ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ହ॑ଵ୍ଯ॒ଵାହ॒ଗ୍ଂ॒ ସମି᳚ନ୍ଥ୍ସେ ।
ତ୍ଵ-ମ୍ଭ॒ର୍ତା ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵା᳚ ପ୍ର॒ଜାନା᳚ମ୍ ॥ 43 ॥
ତ୍ଵଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵମୁ॑ ଵେ॒ଵାସି॒ ସୋମଃ॑ । ତଵ॑ ଦେ॒ଵା ହଵ॒ମାଯ॑ନ୍ତି॒ ସର୍ଵେ᳚ । ତ୍ଵମେକୋ॑-ଽସି ବ॒ହୂନନୁ॒ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ । ନମ॑ସ୍ତେ ଅସ୍ତୁ ସୁ॒ହଵୋ॑ ମ ଏଧି ॥
ନମୋ॑ ଵାମସ୍ତୁ ଶୃଣୁ॒ତଗ୍ଂ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ପ୍ରାଣା॑ପାନାଵଜି॒ରଗ୍ଂ ସ॒ଚଂର॑ନ୍ତୌ ।
ହ୍ଵଯା॑ମି ଵା॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ତୂ॒ର୍ତମେତ᳚ମ୍ । ଯୋ ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତ-ଞ୍ଜ॑ହି ତଂ-ଯୁଁଵାନା ॥
ପ୍ରାଣା॑ପାନୌ ସଂଵିଁଦା॒ନୌ ଜ॑ହିତମ୍ ।
ଅ॒ମୁଷ୍ଯାସୁ॑ନା॒ ମା ସଙ୍ଗ॑ସାଥାମ୍ ॥ 44 ॥
ନମୋ॑ ଵାମସ୍ତୁ ଶୃଣୁ॒ତଗ୍ଂ ହଵ॑-ମ୍ମେ । ପ୍ରାଣା॑ପାନାଵଜି॒ରଗ୍ଂ ସ॒ଚଂର॑ନ୍ତୌ ।
ହ୍ଵଯା॑ମି ଵା॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ତୂ॒ର୍ତମେତ᳚ମ୍ । ଯୋ ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି॒ ତ-ଞ୍ଜ॑ହି ତଂ-ଯୁଁଵାନା ॥
ପ୍ରାଣା॑ପାନୌ ସଂଵିଁଦା॒ନୌ ଜ॑ହିତମ୍ ।
ଅ॒ମୁଷ୍ଯାସୁ॑ନା॒ ମା ସଙ୍ଗ॑ସାଥାମ୍ ॥ 44 ॥
ତ-ମ୍ମେ॑ ଦେଵା॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ସଂଵିଁଦା॒ନୌ ।
ଵ॒ଧାଯ॑ ଦତ୍ତ॒-ନ୍ତମ॒ହଗ୍ଂ ହ॑ନାମି ॥ ଅସ॑ଜ୍ଜଜାନ ସ॒ତ ଆବ॑ଭୂଵ । ଯଂ-ଯଁ॑-ଞ୍ଜ॒ଜାନ॒ ସ ଉ॑ ଗୋ॒ପୋ ଅ॑ସ୍ଯ ।
ଯ॒ଦା ଭା॒ର-ନ୍ତ॒ନ୍ଦ୍ରଯ॑ତେ॒ ସ ଭର୍ତୁ᳚ମ୍ । ପ॒ରାସ୍ଯ॑ ଭା॒ର-ମ୍ପୁନ॒ରସ୍ତ॑ମେତି ॥
ତଦ୍ଵୈ ତ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୋ ଅ॑ଭଵଃ । ମ॒ହାନ୍ଭୋଗଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ । ଭୁଜଃ॑ କରି॒ଷ୍ଯମା॑ଣଃ । ଯଦ୍ଦେ॒ଵାନ୍ପ୍ରାଣ॑ଯୋ॒ ନଵ॑ ॥ 45 ॥
ଵ॒ଧାଯ॑ ଦତ୍ତ॒-ନ୍ତମ॒ହଗ୍ଂ ହ॑ନାମି ॥ ଅସ॑ଜ୍ଜଜାନ ସ॒ତ ଆବ॑ଭୂଵ । ଯଂ-ଯଁ॑-ଞ୍ଜ॒ଜାନ॒ ସ ଉ॑ ଗୋ॒ପୋ ଅ॑ସ୍ଯ ।
ଯ॒ଦା ଭା॒ର-ନ୍ତ॒ନ୍ଦ୍ରଯ॑ତେ॒ ସ ଭର୍ତୁ᳚ମ୍ । ପ॒ରାସ୍ଯ॑ ଭା॒ର-ମ୍ପୁନ॒ରସ୍ତ॑ମେତି ॥
ତଦ୍ଵୈ ତ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରା॒ଣୋ ଅ॑ଭଵଃ । ମ॒ହାନ୍ଭୋଗଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେଃ । ଭୁଜଃ॑ କରି॒ଷ୍ଯମା॑ଣଃ । ଯଦ୍ଦେ॒ଵାନ୍ପ୍ରାଣ॑ଯୋ॒ ନଵ॑ ॥ 45 ॥
(ଏକଂ॑ - ପ୍ର॒ଜାନାଂ᳚ - ଗସାଥାଂ॒ - ନଵ॑ ) (ଅ. 14)
ଅନୁଵାକଂ 15
ହରି॒ଗ୍ଂ॒ ହର॑ନ୍ତ॒ମନୁ॑ଯନ୍ତି ଦେ॒ଵାଃ । ଵିଶ୍ଵ॒ସ୍ଯେଶା॑ନଂ-ଵୃଁଷ॒ଭ-ମ୍ମ॑ତୀ॒ନାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସରୂ॑ପ॒ମନୁ॑ ମେ॒ଦମାଗା᳚ତ୍ । ଅଯ॑ନ॒-ମ୍ମା ଵିଵ॑ଧୀ॒-ର୍ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ ॥
ମାଚ୍ଛି॑ଦୋ ମୃତ୍ଯୋ॒ ମା ଵ॑ଧୀଃ । ମା ମେ॒ ବଲଂ॒-ଵିଁଵୃ॑ହୋ॒ ମା ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମା ମେ॑ ରୀରିଷ॒ ଆଯୁ॑ରୁଗ୍ର । ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସ-ନ୍ତ୍ଵା ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥
ସ॒ଦ୍ଯଶ୍ଚ॑କମା॒ନାଯ॑ । ପ୍ର॒ଵେ॒ପା॒ନାଯ॑ ମୃ॒ତ୍ଯଵେ᳚ ॥ 46 ॥
ଅନୁଵାକଂ 15
ହରି॒ଗ୍ଂ॒ ହର॑ନ୍ତ॒ମନୁ॑ଯନ୍ତି ଦେ॒ଵାଃ । ଵିଶ୍ଵ॒ସ୍ଯେଶା॑ନଂ-ଵୃଁଷ॒ଭ-ମ୍ମ॑ତୀ॒ନାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॒ ସରୂ॑ପ॒ମନୁ॑ ମେ॒ଦମାଗା᳚ତ୍ । ଅଯ॑ନ॒-ମ୍ମା ଵିଵ॑ଧୀ॒-ର୍ଵିକ୍ର॑ମସ୍ଵ ॥
ମାଚ୍ଛି॑ଦୋ ମୃତ୍ଯୋ॒ ମା ଵ॑ଧୀଃ । ମା ମେ॒ ବଲଂ॒-ଵିଁଵୃ॑ହୋ॒ ମା ପ୍ରମୋ॑ଷୀଃ । ପ୍ର॒ଜା-ମ୍ମା ମେ॑ ରୀରିଷ॒ ଆଯୁ॑ରୁଗ୍ର । ନୃ॒ଚକ୍ଷ॑ସ-ନ୍ତ୍ଵା ହ॒ଵିଷା॑ ଵିଧେମ ॥
ସ॒ଦ୍ଯଶ୍ଚ॑କମା॒ନାଯ॑ । ପ୍ର॒ଵେ॒ପା॒ନାଯ॑ ମୃ॒ତ୍ଯଵେ᳚ ॥ 46 ॥
ପ୍ରାସ୍ମା॒ ଆଶା॑ ଅଶୃଣ୍ଵନ୍ନ୍ । କାମେ॑ନାଜନଯ॒-ନ୍ପୁନଃ॑ ॥
କାମେ॑ନ ମେ॒ କାମ॒ ଆଗା᳚ତ୍ । ହୃଦ॑ଯା॒ଦ୍ଦ୍ଧୃଦ॑ଯ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୋଃ । ଯଦ॒ମୀଷା॑ମ॒ଦଃ ପ୍ରି॒ଯମ୍ । ତଦୈତୂପ॒ ମାମ॒ଭି ॥ ପର॑-ମ୍ମୃତ୍ଯୋ॒ ଅନୁ॒ ପରେ॑ହି॒ ପନ୍ଥା᳚ମ୍ । ଯସ୍ତେ॒ ସ୍ଵ ଇତ॑ରୋ ଦେଵ॒ଯାନା᳚ତ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑ଷ୍ମତେ ଶୃଣ୍ଵ॒ତେ ତେ᳚ ବ୍ରଵୀମି । ମା ନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ଂ ରୀ॑ରିଷୋ॒ ମୋତ ଵୀ॒ରାନ୍ ॥
ପ୍ର ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯ-ମ୍ମନ॑ସା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନଃ । ନାଧ॑ମାନୋ ଵୃଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଯଃ ପ୍ର॒ଜାନା॑ମେକ॒ରାଣ୍ମାନୁ॑ଷୀଣାମ୍ ।
ମୃ॒ତ୍ଯୁଂ-ଯଁ॑ଜେ ପ୍ରଥମ॒ଜାମୃ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ 47 ॥
କାମେ॑ନ ମେ॒ କାମ॒ ଆଗା᳚ତ୍ । ହୃଦ॑ଯା॒ଦ୍ଦ୍ଧୃଦ॑ଯ-ମ୍ମୃ॒ତ୍ଯୋଃ । ଯଦ॒ମୀଷା॑ମ॒ଦଃ ପ୍ରି॒ଯମ୍ । ତଦୈତୂପ॒ ମାମ॒ଭି ॥ ପର॑-ମ୍ମୃତ୍ଯୋ॒ ଅନୁ॒ ପରେ॑ହି॒ ପନ୍ଥା᳚ମ୍ । ଯସ୍ତେ॒ ସ୍ଵ ଇତ॑ରୋ ଦେଵ॒ଯାନା᳚ତ୍ । ଚକ୍ଷୁ॑ଷ୍ମତେ ଶୃଣ୍ଵ॒ତେ ତେ᳚ ବ୍ରଵୀମି । ମା ନଃ॑ ପ୍ର॒ଜାଗ୍ଂ ରୀ॑ରିଷୋ॒ ମୋତ ଵୀ॒ରାନ୍ ॥
ପ୍ର ପୂ॒ର୍ଵ୍ଯ-ମ୍ମନ॑ସା॒ ଵନ୍ଦ॑ମାନଃ । ନାଧ॑ମାନୋ ଵୃଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍ଷଣୀ॒ନାମ୍ । ଯଃ ପ୍ର॒ଜାନା॑ମେକ॒ରାଣ୍ମାନୁ॑ଷୀଣାମ୍ ।
ମୃ॒ତ୍ଯୁଂ-ଯଁ॑ଜେ ପ୍ରଥମ॒ଜାମୃ॒ତସ୍ଯ॑ ॥ 47 ॥
(ମୃ॒ତ୍ଯଵେ॑ - ଵୀ॒ରାଗ୍ଶ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 15)
ଅନୁଵାକଂ 16
ତ॒ରଣି॑-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦ॑ର୍ଶତୋ ଜ୍ଯୋତି॒ଷ୍କୃଦ॑ସି ସୂର୍ଯ । ଵିଶ୍ଵ॒ମାଭା॑ସି ରୋଚ॒ନମ୍ ।
ଉ॒ପ॒ଯା॒ମଗୃ॑ହୀତୋ-ଽସି॒ ସୂର୍ଯା॑ଯ ତ୍ଵା॒ ଭ୍ରାଜ॑ସ୍ଵତ ଏ॒ଷ ତେ॒ ଯୋନି॒-ସ୍ସୂର୍ଯା॑ଯ ତ୍ଵା॒ ଭ୍ରାଜ॑ସ୍ଵତେ ॥ 48 ॥
ଅନୁଵାକଂ 16
ତ॒ରଣି॑-ର୍ଵି॒ଶ୍ଵଦ॑ର୍ଶତୋ ଜ୍ଯୋତି॒ଷ୍କୃଦ॑ସି ସୂର୍ଯ । ଵିଶ୍ଵ॒ମାଭା॑ସି ରୋଚ॒ନମ୍ ।
ଉ॒ପ॒ଯା॒ମଗୃ॑ହୀତୋ-ଽସି॒ ସୂର୍ଯା॑ଯ ତ୍ଵା॒ ଭ୍ରାଜ॑ସ୍ଵତ ଏ॒ଷ ତେ॒ ଯୋନି॒-ସ୍ସୂର୍ଯା॑ଯ ତ୍ଵା॒ ଭ୍ରାଜ॑ସ୍ଵତେ ॥ 48 ॥
ଅନୁଵାକଂ 17
ଆ ପ୍ଯା॑ଯସ୍ଵ ମଦିନ୍ତମ॒ ସୋମ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ଭିରୂ॒ତିଭିଃ॑ ।
ଭଵା॑ ନ-ସ୍ସ॒ପ୍ରଥ॑ସ୍ତମଃ ॥ 49 ॥
ଆ ପ୍ଯା॑ଯସ୍ଵ ମଦିନ୍ତମ॒ ସୋମ॒ ଵିଶ୍ଵା॑ଭିରୂ॒ତିଭିଃ॑ ।
ଭଵା॑ ନ-ସ୍ସ॒ପ୍ରଥ॑ସ୍ତମଃ ॥ 49 ॥
ଅନୁଵାକଂ 18
ଈ॒ଯୁଷ୍ଟେ ଯେ ପୂର୍ଵ॑ତରା॒ମପ॑ଶ୍ଯନ୍ ଵ୍ଯୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ॑ମୁ॒ଷସ॒-ମ୍ମର୍ତ୍ଯା॑ସଃ ।
ଅ॒ସ୍ମାଭି॑ରୂ॒ ନୁ ପ୍ର॑ତି॒ଚକ୍ଷ୍ଯା॑-ଽଭୂ॒ଦୋ ତେ ଯ॑ନ୍ତି॒ ଯେ ଅ॑ପ॒ରୀଷୁ॒ ପଶ୍ଯାନ୍॑ ॥ 50 ॥
ଈ॒ଯୁଷ୍ଟେ ଯେ ପୂର୍ଵ॑ତରା॒ମପ॑ଶ୍ଯନ୍ ଵ୍ଯୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ॑ମୁ॒ଷସ॒-ମ୍ମର୍ତ୍ଯା॑ସଃ ।
ଅ॒ସ୍ମାଭି॑ରୂ॒ ନୁ ପ୍ର॑ତି॒ଚକ୍ଷ୍ଯା॑-ଽଭୂ॒ଦୋ ତେ ଯ॑ନ୍ତି॒ ଯେ ଅ॑ପ॒ରୀଷୁ॒ ପଶ୍ଯାନ୍॑ ॥ 50 ॥
ଅନୁଵାକଂ 19
ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ଜ୍ଯୋତି॒ଷ୍କୃତ॑-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ଜ୍ଯୋତି॒ର୍ଵିଦ॑-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଭାସ୍ଵ॑ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଜ୍ଵଲ॑ନ୍ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ମଲ୍ମଲା॒ଭଵ॑ନ୍ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଦୀପ୍ଯ॑ମାନା-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ରୋଚ॑ମାନାଂ
ତ୍ଵା ସାଦଯା॒ମ୍ଯଜ॑ସ୍ରା-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ବୃ॒ହଜ୍ଜ୍ଯୋ॑ତିଷ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ବୋ॒ଧଯ॑ନ୍ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଜାଗ୍ର॑ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ॥ 51 ॥
ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ଜ୍ଯୋତି॒ଷ୍କୃତ॑-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ଜ୍ଯୋତି॒ର୍ଵିଦ॑-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଭାସ୍ଵ॑ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଜ୍ଵଲ॑ନ୍ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ମଲ୍ମଲା॒ଭଵ॑ନ୍ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଦୀପ୍ଯ॑ମାନା-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ରୋଚ॑ମାନାଂ
ତ୍ଵା ସାଦଯା॒ମ୍ଯଜ॑ସ୍ରା-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ବୃ॒ହଜ୍ଜ୍ଯୋ॑ତିଷ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ବୋ॒ଧଯ॑ନ୍ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି॒ ଜାଗ୍ର॑ତୀ-ନ୍ତ୍ଵା ସାଦଯାମି ॥ 51 ॥
ଅନୁଵାକଂ 20
ପ୍ର॒ଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽଽଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଵିଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ସଂଯାଁ॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହୋ᳚ଦ୍ଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽଵଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଶୁ॒ଚେ ସ୍ଵାହା॒ ଶୋକା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ତପ୍ଯ॒ତ୍ଵୈ ସ୍ଵାହା॒ ତପ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ବ୍ରହ୍ମହ॒ତ୍ଯାଯୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସର୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 52 ॥
ପ୍ର॒ଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽଽଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଵିଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ସଂଯାଁ॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହୋ᳚ଦ୍ଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑-ଽଵଯା॒ସାଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ଶୁ॒ଚେ ସ୍ଵାହା॒ ଶୋକା॑ଯ॒ ସ୍ଵାହା॑ ତପ୍ଯ॒ତ୍ଵୈ ସ୍ଵାହା॒ ତପ॑ତେ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ବ୍ରହ୍ମହ॒ତ୍ଯାଯୈ॒ ସ୍ଵାହା॒ ସର୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ସ୍ଵାହା᳚ ॥ 52 ॥
ଅନୁଵାକଂ 21
ଚି॒ତ୍ତଗ୍ଂ ସ॑ନ୍ତା॒ନେନ॑ ଭଵଂ-ଯଁ॒କ୍ନା ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ତନି॑ମ୍ନା ପଶୁ॒ପତିଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଥୂଲହୃଦ॒ଯେନା॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ହୃଦ॑ଯେନ ରୁ॒ଦ୍ରଂ-ଲୋଁହି॑ତେନ ଶ॒ର୍ଵ-ମ୍ମତ॑ସ୍ନାଭ୍ଯାଂ
ମହାଦେ॒ଵମ॒ନ୍ତଃ ପା᳚ର୍ଶ୍ଵେନୌଷିଷ୍ଠ॒ହନଗ୍ଂ॑ ଶିଙ୍ଗୀନିକୋ॒ଶ୍ଯା᳚ଭ୍ଯାମ୍ ॥ 53 ॥
(ଚିତ୍ତିଃ॑ - ପୃଥି॒ - ଵ୍ଯ॑ଗ୍ନିଃ॒ - ସୂର୍ଯ॑-ନ୍ତେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑--ର୍ ମ॒ହାହ॑ଵି॒ର୍॒ ହୋତା॒ - ଵାଘୋତା᳚ - ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଏକ॑ହୋତା॒ - ଽଗ୍ନିର୍ଯଜୁ॑ର୍ଭିଃ॒ - ସେନେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ - ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ - ସୁ॒ଵର୍ଣ॑-ଙ୍ଘ॒ର୍ମଗ୍ଂ - ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒- ଽଦ୍ଭ୍ଯୋ - ଭ॒ର୍ତା -
ହରିଂ॑ - ତ॒ରଣି॒ - ରାପ୍ଯା॑ଯ - ସ୍ଵେ॒ଯୁଷ୍ଟେ ଯେ - ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀଂ - ପ୍ରଯା॒ସାଯ॑ - ଚି॒ତ୍ତ ମେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଃ)
(ଚିତ୍ତି॑ - ର॒ଗ୍ନିର୍ଯଜୁ॑ର୍ଭି - ର॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ - ସ୍ତସ୍ଯ॒ ଧୀରା॒ - ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ॒-ନ୍ତ୍ରିପ॑ଞ୍ଚା॒ଶତ୍ )
( ଚିତ୍ତିଃ॑ - ଶିଙ୍ଗୀନିକୋ॒ଶ୍ଯା᳚ଭ୍ଯାଂ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ଚି॒ତ୍ତଗ୍ଂ ସ॑ନ୍ତା॒ନେନ॑ ଭଵଂ-ଯଁ॒କ୍ନା ରୁ॒ଦ୍ର-ନ୍ତନି॑ମ୍ନା ପଶୁ॒ପତିଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ଥୂଲହୃଦ॒ଯେନା॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ହୃଦ॑ଯେନ ରୁ॒ଦ୍ରଂ-ଲୋଁହି॑ତେନ ଶ॒ର୍ଵ-ମ୍ମତ॑ସ୍ନାଭ୍ଯାଂ
ମହାଦେ॒ଵମ॒ନ୍ତଃ ପା᳚ର୍ଶ୍ଵେନୌଷିଷ୍ଠ॒ହନଗ୍ଂ॑ ଶିଙ୍ଗୀନିକୋ॒ଶ୍ଯା᳚ଭ୍ଯାମ୍ ॥ 53 ॥
(ଚିତ୍ତିଃ॑ - ପୃଥି॒ - ଵ୍ଯ॑ଗ୍ନିଃ॒ - ସୂର୍ଯ॑-ନ୍ତେ॒ ଚକ୍ଷୁ॑--ର୍ ମ॒ହାହ॑ଵି॒ର୍॒ ହୋତା॒ - ଵାଘୋତା᳚ - ବ୍ରାହ୍ମ॒ଣ ଏକ॑ହୋତା॒ - ଽଗ୍ନିର୍ଯଜୁ॑ର୍ଭିଃ॒ - ସେନେନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯ - ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ - ସୁ॒ଵର୍ଣ॑-ଙ୍ଘ॒ର୍ମଗ୍ଂ - ସ॒ହସ୍ର॑ଶୀର୍ଷା॒- ଽଦ୍ଭ୍ଯୋ - ଭ॒ର୍ତା -
ହରିଂ॑ - ତ॒ରଣି॒ - ରାପ୍ଯା॑ଯ - ସ୍ଵେ॒ଯୁଷ୍ଟେ ଯେ - ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀଂ - ପ୍ରଯା॒ସାଯ॑ - ଚି॒ତ୍ତ ମେକ॑ଵିଗ୍ଂଶତିଃ)
(ଚିତ୍ତି॑ - ର॒ଗ୍ନିର୍ଯଜୁ॑ର୍ଭି - ର॒ନ୍ତଃ ପ୍ରଵି॑ଷ୍ଟଃ - ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ - ସ୍ତସ୍ଯ॒ ଧୀରା॒ - ଜ୍ଯୋତି॑ଷ୍ମତୀ॒-ନ୍ତ୍ରିପ॑ଞ୍ଚା॒ଶତ୍ )
( ଚିତ୍ତିଃ॑ - ଶିଙ୍ଗୀନିକୋ॒ଶ୍ଯା᳚ଭ୍ଯାଂ )
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ଆରଣ୍ଯକେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥