କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ଅଗ୍ନ୍ଯାଧେଯବ୍ରାହ୍ମଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । କ୍ଷତ୍ରଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଇଷଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଊର୍ଜଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ରଯିଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପୁଷ୍ଟିଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ୍ରଜାଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପଶୂ-ନ୍ଥ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତାନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ ସ୍ତୁତୋ-ଽସି ଜନଧାଃ । ଦେଵାସ୍ତ୍ଵା ଶୁକ୍ରପାଃ ପ୍ରଣଯନ୍ତୁ ॥ 1 ॥
ସୁଵୀରାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜନଯ-ନ୍ପରୀହି । ଶୁକ୍ର-ଶ୍ଶୁକ୍ରଶୋଚିଷା ॥ ସ୍ତୁତୋ-ଽସି ଜନଧାଃ । ଦେଵାସ୍ତ୍ଵା ମନ୍ଥିପାଃ ପ୍ରଣଯନ୍ତୁ ॥ ସୁପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜନଯ-ନ୍ପରୀହି । ମନ୍ଥୀ ମନ୍ଥିଶୋଚିଷା ॥ସଜଙ୍ଗ୍ମାନୌ ଦିଵ ଆ ପୃଥିଵ୍ଯା-ଽଽଯୁଃ । ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ୍ରାଣଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଅପାନଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ 2 ॥
ଵ୍ଯାନଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ମନ-ସ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଵାଚଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ ଆଯୁଃ ସ୍ଥ ଆଯୁର୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଆଯୁ-ର୍ଯଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ । ଆଯୁ-ର୍ଯଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରାଣ-ସ୍ସ୍ଥଃ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରାଣଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ ॥ 3 ॥
ପ୍ରାଣଂ-ଯଁଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁଃ ସ୍ଥଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଯଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଯଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ-ଯଁଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ତୌ ଦେଵୌ ଶୁକ୍ରାମନ୍ଥିନୌ ।କଲ୍ପଯତ-ନ୍ଦୈଵୀର୍ଵିଶଃ । କଲ୍ପଯତ-ମ୍ମାନୁଷୀଃ ॥ 4 ॥
ଇଷ-ମୂର୍ଜମସ୍ମାସୁ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରାଣା-ନ୍ପଶୁଷୁ । ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯି ଚ ଯଜମାନେ ଚ ॥ ନିରସ୍ତ-ଶ୍ଶଣ୍ଡଃ । ନିରସ୍ତୋ ମର୍କଃ ॥ ଅପନୁତ୍ତୌ ଶଣ୍ଡାମର୍କୌ ସହାମୁନା ॥ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ସମିଦସି । ମନ୍ଥିନଃ ସମିଦସି ॥ ସ ପ୍ରଥମ-ସ୍ସଙ୍କୃତି-ର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମା । ସ ପ୍ରଥମୋ ମିତ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ଅଗ୍ନିଃ । ସ ପ୍ରଥମୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚିକିତ୍ଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁତମାଜୁହୋମି ॥ 5 ॥
ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । କ୍ଷତ୍ରଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଇଷଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଊର୍ଜଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ରଯିଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପୁଷ୍ଟିଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ୍ରଜାଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପଶୂ-ନ୍ଥ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତାନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ ସ୍ତୁତୋ-ଽସି ଜନଧାଃ । ଦେଵାସ୍ତ୍ଵା ଶୁକ୍ରପାଃ ପ୍ରଣଯନ୍ତୁ ॥ 1 ॥
ସୁଵୀରାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜନଯ-ନ୍ପରୀହି । ଶୁକ୍ର-ଶ୍ଶୁକ୍ରଶୋଚିଷା ॥ ସ୍ତୁତୋ-ଽସି ଜନଧାଃ । ଦେଵାସ୍ତ୍ଵା ମନ୍ଥିପାଃ ପ୍ରଣଯନ୍ତୁ ॥ ସୁପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜାଃ ପ୍ରଜନଯ-ନ୍ପରୀହି । ମନ୍ଥୀ ମନ୍ଥିଶୋଚିଷା ॥ସଜଙ୍ଗ୍ମାନୌ ଦିଵ ଆ ପୃଥିଵ୍ଯା-ଽଽଯୁଃ । ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ପ୍ରାଣଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଅପାନଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ 2 ॥
ଵ୍ଯାନଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ମନ-ସ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତନ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ । ଵାଚଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତମ୍ ॥ ଆଯୁଃ ସ୍ଥ ଆଯୁର୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଆଯୁ-ର୍ଯଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ । ଆଯୁ-ର୍ଯଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରାଣ-ସ୍ସ୍ଥଃ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରାଣଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ ॥ 3 ॥
ପ୍ରାଣଂ-ଯଁଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁଃ ସ୍ଥଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଯଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଯଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମେ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୋତ୍ରଂ-ଯଁଜ୍ଞପତଯେ ଧତ୍ତମ୍ । ତୌ ଦେଵୌ ଶୁକ୍ରାମନ୍ଥିନୌ ।କଲ୍ପଯତ-ନ୍ଦୈଵୀର୍ଵିଶଃ । କଲ୍ପଯତ-ମ୍ମାନୁଷୀଃ ॥ 4 ॥
ଇଷ-ମୂର୍ଜମସ୍ମାସୁ ଧତ୍ତମ୍ । ପ୍ରାଣା-ନ୍ପଶୁଷୁ । ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯି ଚ ଯଜମାନେ ଚ ॥ ନିରସ୍ତ-ଶ୍ଶଣ୍ଡଃ । ନିରସ୍ତୋ ମର୍କଃ ॥ ଅପନୁତ୍ତୌ ଶଣ୍ଡାମର୍କୌ ସହାମୁନା ॥ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ସମିଦସି । ମନ୍ଥିନଃ ସମିଦସି ॥ ସ ପ୍ରଥମ-ସ୍ସଙ୍କୃତି-ର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମା । ସ ପ୍ରଥମୋ ମିତ୍ରୋ ଵରୁଣୋ ଅଗ୍ନିଃ । ସ ପ୍ରଥମୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚିକିତ୍ଵାନ୍ । ତସ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରାଯ ସୁତମାଜୁହୋମି ॥ 5 ॥
(ନଯ - ନ୍ତ୍ଵପାନଗ୍ଂ ସନ୍ଧତ୍ତଂ ତ-ମ୍ମେ ଜିନ୍ଵତଂ - ପ୍ରାଣଂ-ଯଁଜ୍ଞାଯ ଧତ୍ତଂ - ମାନୁଷୀ--ର୍ ଅଗ୍ନି-ର୍ଦ୍ଵେ ଚ) (ଅ. 1)
ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ତତ୍ । ଇଷମୂର୍ଜଗ୍ଂ ରଯି-ମ୍ପୁଷ୍ଟି-ମ୍ପ୍ରଜା-ନ୍ତାମ୍ । ପଶୁ-ନ୍ତାନ୍ । ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତତ୍ । ପ୍ରାଣମପାନଂ-ଵ୍ଯାଁନ-ନ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମନସ୍ତତ୍ । ଵାଚ-ନ୍ତାମ୍ । ଇଷାଦିପଞ୍ଚକେ ଵାଚ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ । ପଶୂ-ନ୍ଥ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତାନ୍ମେ । ପ୍ରାଣାଦିତ୍ରିତଯେ ତ-ମ୍ମେ । ଅନ୍ଯତ୍ର ତନ୍ମେ । )
କୃତ୍ତିକା-ସ୍ଵଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେ-ର୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯ-ତ୍କୃତ୍ତିକାଃ । ସ୍ଵାଯାମେଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଯାମାଧାଯ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭଵତି ॥ ମୁଖଂ-ଵାଁ ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣାମ୍ । ଯ-ତ୍କୃତ୍ତିକାଃ । ଯଃ କୃତ୍ତିକା-ସ୍ଵଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ମୁଖ୍ଯ ଏଵ ଭଵତି ॥ ଅଥୋ ଖଲୁ ॥ 6 ॥
ଅଗ୍ନି-ନକ୍ଷତ୍ରମିତ୍ଯ-ପଚାଯନ୍ତି । ଗୃହାନଃଅ ଦାହୁକୋ ଭଵତି ॥ ପ୍ରଜାପତୀ ରୋହିଣ୍ଯା-ମଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେଵା ରୋହିଣ୍ଯା-ମାଦଧତ । ତତୋ ଵୈ ତେ ସର୍ଵା-ନ୍ରୋହାନରୋହନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ରୋହିଣ୍ଯୈ ରୋହିଣିତ୍ଵମ୍ । ଯୋ ରୋହିଣ୍ଯା-ମଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ଋଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ । ସର୍ଵା-ନ୍ରୋହାନ୍-ରୋହତି ॥ ଦେଵା ଵୈ ଭଦ୍ରା-ସ୍ସନ୍ତୋ-ଽଗ୍ନି-ମାଧିଥ୍ସନ୍ତ ॥ 7 ॥
ତେଷାମନାହିତୋ ଽଗ୍ନିରାସୀତ୍ । ଅଥୈଭ୍ଯୋ ଵାମଂ-ଵଁସ୍ଵପାକ୍ରାମତ୍ । ତେ ପୁନର୍ଵସ୍ଵୋରାଦଧତ । ତତୋ ଵୈ ତାନ୍ ଵାମଂ-ଵଁସୂପାଵର୍ତତ । ଯଃ ପୁରା ଭଦ୍ର-ସ୍ସନ୍ପାପୀଯା-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପୁନର୍ଵସ୍ଵୋ-ରଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ପୁନରେଵୈନଂ-ଵାଁମଂ-ଵଁସୂପାଵର୍ତତେ । ଭଦ୍ରୋ ଭଵତି ॥ ଯଃ କାମଯେତ ଦାନକାମା ମେ ପ୍ରଜା-ସ୍ସ୍ଯୁରିତି । ସ ପୂର୍ଵଯୋଃ ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋ-ରଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ ॥ 8 ॥
ଅର୍ଯମ୍ଣୋ ଵା ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯତ୍ପୂର୍ଵେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ଅର୍ଯମେତି ତମାହୁର୍ଯୋ ଦଦାତି । ଦାନକାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଭଵନ୍ତି ॥ ଯଃ କାମଯେତ ଭଗୀ ସ୍ଯାମିତି । ସ ଉତ୍ତରଯୋଃ ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋ-ରଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଭଗସ୍ଯ ଵା ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯଦୁତ୍ତରେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ଭଗ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥ କାଲକଞ୍ଜା ଵୈ ନାମାସୁରା ଆସନ୍ନ୍ ॥ 9 ॥
ତେ ସୁଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯାଗ୍ନି-ମଚିନ୍ଵତ । ପୁରୁଷ ଇଷ୍ଟକା-ମୁପାଦଧାତ୍-ପୁରୁଷ ଇଷ୍ଟକାମ୍ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରୁଵାଣ ଇଷ୍ଟକାମୁପାଧତ୍ତ । ଏଷା ମେ ଚିତ୍ରା ନାମେତି । ତେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାପ୍ରାରୋହନ୍ନ୍ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଷ୍ଟକାମାଵୃହତ୍ । ତେ-ଽଵାକୀର୍ଯନ୍ତ । ଯେ-ଽଵାକୀର୍ଯନ୍ତ । ତ ଊର୍ଣାଵଭଯୋ-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଦ୍ଵାଵୁଦପତତାମ୍ ॥ 10 ॥
ତୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଶ୍ଵାନାଵଭଵତାମ୍ । ଯୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଵା-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଚିତ୍ରାଯା-ମଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ଅଵକୀର୍ଯୈଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନ୍ । ଓଜୋ ବଲମିନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ ॥ ଵସନ୍ତା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଵସନ୍ତୋ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯର୍ତୁଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନ-ମୃତାଵାଧାଯ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭଵତି । ମୁଖଂ-ଵାଁ ଏତଦୃତୂନାମ୍ ॥ 11 ॥
ଯ-ଦ୍ଵସନ୍ତଃ । ଯୋ ଵସନ୍ତା-ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ମୁଖ୍ଯ ଏଵ ଭଵତି । ଅଥୋ ଯୋନିମନ୍ତମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରଜାତମାଧତ୍ତେ । ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ରାଜନ୍ଯ ଆଦଧୀତ । ଗ୍ରୀଷ୍ମୋ ଵୈ ରାଜନ୍ଯସ୍ଯର୍ତୁଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନମୃତାଵାଧାଯ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵୀ ଭଵତି । ଶରଦି ଵୈଶ୍ଯ ଆଦଧୀତ । ଶରଦ୍ଵୈ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯର୍ତୁଃ ॥ 12 ॥
ସ୍ଵ ଏଵୈନମୃତାଵାଧାଯ । ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ॥ ନ ପୂର୍ଵଯୋଃ ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋ-ରଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଏଷା ଵୈ ଜଘନ୍ଯା ରାତ୍ରିଃ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ । ଯତ୍ପୂର୍ଵେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ପୃଷ୍ଟିତ ଏଵ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯା-ଗ୍ନିମାଧାଯ । ପାପୀଯାନ୍-ଭଵତି । ଉତ୍ତରଯୋରାଦଧୀତ । ଏଷା ଵୈ ପ୍ରଥମା ରାତ୍ରିଃ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ । ଯଦୁତ୍ତରେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ମୁଖତ ଏଵ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯା-ଗ୍ନିମାଧାଯ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଅଥୋ ଖଲୁ । ଯଦୈଵୈନଂ-ଯଁଜ୍ଞ ଉପନମେତ୍ । ଅଥାଦଧୀତ । ସୈଵାସ୍ଯର୍ଧିଃ ॥ 13 ॥
ବ୍ରହ୍ମ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ତତ୍ । ଇଷମୂର୍ଜଗ୍ଂ ରଯି-ମ୍ପୁଷ୍ଟି-ମ୍ପ୍ରଜା-ନ୍ତାମ୍ । ପଶୁ-ନ୍ତାନ୍ । ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତତ୍ । ପ୍ରାଣମପାନଂ-ଵ୍ଯାଁନ-ନ୍ତମ୍ । ଚକ୍ଷୁ-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମନସ୍ତତ୍ । ଵାଚ-ନ୍ତାମ୍ । ଇଷାଦିପଞ୍ଚକେ ଵାଚ-ନ୍ତା-ମ୍ମେ । ପଶୂ-ନ୍ଥ୍ସନ୍ଧତ୍ତ-ନ୍ତାନ୍ମେ । ପ୍ରାଣାଦିତ୍ରିତଯେ ତ-ମ୍ମେ । ଅନ୍ଯତ୍ର ତନ୍ମେ । )
କୃତ୍ତିକା-ସ୍ଵଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେ-ର୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯ-ତ୍କୃତ୍ତିକାଃ । ସ୍ଵାଯାମେଵୈନ-ନ୍ଦେଵତାଯାମାଧାଯ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭଵତି ॥ ମୁଖଂ-ଵାଁ ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣାମ୍ । ଯ-ତ୍କୃତ୍ତିକାଃ । ଯଃ କୃତ୍ତିକା-ସ୍ଵଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ମୁଖ୍ଯ ଏଵ ଭଵତି ॥ ଅଥୋ ଖଲୁ ॥ 6 ॥
ଅଗ୍ନି-ନକ୍ଷତ୍ରମିତ୍ଯ-ପଚାଯନ୍ତି । ଗୃହାନଃଅ ଦାହୁକୋ ଭଵତି ॥ ପ୍ରଜାପତୀ ରୋହିଣ୍ଯା-ମଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ତ-ନ୍ଦେଵା ରୋହିଣ୍ଯା-ମାଦଧତ । ତତୋ ଵୈ ତେ ସର୍ଵା-ନ୍ରୋହାନରୋହନ୍ନ୍ । ତ-ଦ୍ରୋହିଣ୍ଯୈ ରୋହିଣିତ୍ଵମ୍ । ଯୋ ରୋହିଣ୍ଯା-ମଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ଋଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ । ସର୍ଵା-ନ୍ରୋହାନ୍-ରୋହତି ॥ ଦେଵା ଵୈ ଭଦ୍ରା-ସ୍ସନ୍ତୋ-ଽଗ୍ନି-ମାଧିଥ୍ସନ୍ତ ॥ 7 ॥
ତେଷାମନାହିତୋ ଽଗ୍ନିରାସୀତ୍ । ଅଥୈଭ୍ଯୋ ଵାମଂ-ଵଁସ୍ଵପାକ୍ରାମତ୍ । ତେ ପୁନର୍ଵସ୍ଵୋରାଦଧତ । ତତୋ ଵୈ ତାନ୍ ଵାମଂ-ଵଁସୂପାଵର୍ତତ । ଯଃ ପୁରା ଭଦ୍ର-ସ୍ସନ୍ପାପୀଯା-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ପୁନର୍ଵସ୍ଵୋ-ରଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ପୁନରେଵୈନଂ-ଵାଁମଂ-ଵଁସୂପାଵର୍ତତେ । ଭଦ୍ରୋ ଭଵତି ॥ ଯଃ କାମଯେତ ଦାନକାମା ମେ ପ୍ରଜା-ସ୍ସ୍ଯୁରିତି । ସ ପୂର୍ଵଯୋଃ ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋ-ରଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ ॥ 8 ॥
ଅର୍ଯମ୍ଣୋ ଵା ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯତ୍ପୂର୍ଵେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ଅର୍ଯମେତି ତମାହୁର୍ଯୋ ଦଦାତି । ଦାନକାମା ଅସ୍ମୈ ପ୍ରଜା ଭଵନ୍ତି ॥ ଯଃ କାମଯେତ ଭଗୀ ସ୍ଯାମିତି । ସ ଉତ୍ତରଯୋଃ ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋ-ରଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଭଗସ୍ଯ ଵା ଏତନ୍ନକ୍ଷତ୍ରମ୍ । ଯଦୁତ୍ତରେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ଭଗ୍ଯେଵ ଭଵତି ॥ କାଲକଞ୍ଜା ଵୈ ନାମାସୁରା ଆସନ୍ନ୍ ॥ 9 ॥
ତେ ସୁଵର୍ଗାଯ ଲୋକାଯାଗ୍ନି-ମଚିନ୍ଵତ । ପୁରୁଷ ଇଷ୍ଟକା-ମୁପାଦଧାତ୍-ପୁରୁଷ ଇଷ୍ଟକାମ୍ । ସ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରୁଵାଣ ଇଷ୍ଟକାମୁପାଧତ୍ତ । ଏଷା ମେ ଚିତ୍ରା ନାମେତି । ତେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାପ୍ରାରୋହନ୍ନ୍ । ସ ଇନ୍ଦ୍ର ଇଷ୍ଟକାମାଵୃହତ୍ । ତେ-ଽଵାକୀର୍ଯନ୍ତ । ଯେ-ଽଵାକୀର୍ଯନ୍ତ । ତ ଊର୍ଣାଵଭଯୋ-ଽଭଵନ୍ନ୍ । ଦ୍ଵାଵୁଦପତତାମ୍ ॥ 10 ॥
ତୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଶ୍ଵାନାଵଭଵତାମ୍ । ଯୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯଵା-ନ୍ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ । ସ ଚିତ୍ରାଯା-ମଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ଅଵକୀର୍ଯୈଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯାନ୍ । ଓଜୋ ବଲମିନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମାତ୍ମନ୍-ଧତ୍ତେ ॥ ଵସନ୍ତା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଽଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଵସନ୍ତୋ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯର୍ତୁଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନ-ମୃତାଵାଧାଯ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସୀ ଭଵତି । ମୁଖଂ-ଵାଁ ଏତଦୃତୂନାମ୍ ॥ 11 ॥
ଯ-ଦ୍ଵସନ୍ତଃ । ଯୋ ଵସନ୍ତା-ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ମୁଖ୍ଯ ଏଵ ଭଵତି । ଅଥୋ ଯୋନିମନ୍ତମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରଜାତମାଧତ୍ତେ । ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ରାଜନ୍ଯ ଆଦଧୀତ । ଗ୍ରୀଷ୍ମୋ ଵୈ ରାଜନ୍ଯସ୍ଯର୍ତୁଃ । ସ୍ଵ ଏଵୈନମୃତାଵାଧାଯ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵୀ ଭଵତି । ଶରଦି ଵୈଶ୍ଯ ଆଦଧୀତ । ଶରଦ୍ଵୈ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯର୍ତୁଃ ॥ 12 ॥
ସ୍ଵ ଏଵୈନମୃତାଵାଧାଯ । ପଶୁମା-ନ୍ଭଵତି ॥ ନ ପୂର୍ଵଯୋଃ ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋ-ରଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଏଷା ଵୈ ଜଘନ୍ଯା ରାତ୍ରିଃ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ । ଯତ୍ପୂର୍ଵେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ପୃଷ୍ଟିତ ଏଵ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯା-ଗ୍ନିମାଧାଯ । ପାପୀଯାନ୍-ଭଵତି । ଉତ୍ତରଯୋରାଦଧୀତ । ଏଷା ଵୈ ପ୍ରଥମା ରାତ୍ରିଃ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯ । ଯଦୁତ୍ତରେ ଫଲ୍ଗୁନୀ । ମୁଖତ ଏଵ ସଂଵଁଥ୍ସରସ୍ଯା-ଗ୍ନିମାଧାଯ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ ଅଥୋ ଖଲୁ । ଯଦୈଵୈନଂ-ଯଁଜ୍ଞ ଉପନମେତ୍ । ଅଥାଦଧୀତ । ସୈଵାସ୍ଯର୍ଧିଃ ॥ 13 ॥
(ଖଲ୍ଵା - ଧିଥ୍ସନ୍ତ - ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯୋରଗ୍ନିମାଦଧୀତା - ସନ୍ - ନପତତା - ମତୂନାଂ - ଁଵୈଶ୍ଯସ୍ଯର୍ତୁ - ରୁତ୍ତରେ ଫଲ୍ଗୁନୀ ଷଟ୍ ଚ) (ଅ. 2)
ଉଦ୍ଧନ୍ତି । ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦପ ହନ୍ତି ॥ ଅପୋ-ଽଵୋକ୍ଷତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ସିକତା ନିଵପତି । ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେ-ର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ରୂପମ୍ । ରୂପେଣୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ-ରୁନ୍ଧେ ॥ ଊଷା-ନ୍ନିଵପତି । ପୁଷ୍ଟିର୍ଵା ଏଷା ପ୍ରଜନନମ୍ । ଯଦୂଷାଃ ॥ 14 ॥
ପୁଷ୍ଟ୍ଯାମେଵ ପ୍ରଜନନେ ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ଅଥୋ ସଞ୍ଜ୍ଞାନ ଏଵ । ସ-ଞ୍ଜ୍ଞାନଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ତ୍ପଶୂନାମ୍ । ଯଦୂଷାଃ ॥ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସହାସ୍ତାମ୍ । ତେ ଵିଯତୀ ଅବ୍ରୂତାମ୍ । ଅସ୍ତ୍ଵେଵ ନୌ ସହ ଯଜ୍ଞିଯମିତି । ଯଦମୁଷ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀତ୍ । ତଦସ୍ଯା-ମଦଧାତ୍ । ତ ଊଷା ଅଭଵନ୍ନ୍ ॥ 15 ॥
ଯଦସ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀତ୍ । ତଦମୁଷ୍ଯା-ମଦଧାତ୍ । ତଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି କୃଷ୍ଣମ୍ । ଊଷାନ୍ନିଵପନ୍ନଦୋ ଦ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରେଵ ଯଜ୍ଞିଯେ-ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ ॥ ଅଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ । ଆଖୂ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ସ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ସ ଊତୀଃ କୁର୍ଵାଣଃ ପୃଥିଵୀମନୁ ସମଚରତ୍ । ତଦାଖୁକରୀଷ-ମଭଵତ୍ ॥ 16 ॥
ଯଦାଖୁକରୀଷଗ୍ଂ ସଭାଂରୋ ଭଵତି । ଯଦେଵାସ୍ଯ ତତ୍ର ନ୍ଯକ୍ତମ୍ । ତଦେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଊର୍ଜଂ-ଵାଁ ଏତଗ୍ଂ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଉପଦୀକା ଉଦ୍ଦିହନ୍ତି । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଵପା ସଭାଂରୋ ଭଵତି । ଊର୍ଜମେଵ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଶ୍ରୋତ୍ରମେଵ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଃ ॥ 17 ॥
ଅବଧିରୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତାସାମନ୍ନ-ମୁପାକ୍ଷୀଯତ । ତାଭ୍ଯ-ସ୍ସୂଦମୁପ ପ୍ରାଭିନତ୍ । ତତୋ ଵୈ ତାସାମନ୍ନ-ନ୍ନାକ୍ଷୀଯତ । ଯସ୍ଯ ସୂଦଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ନାସ୍ଯ ଗୃହେ-ଽନ୍ନ-ଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ॥ ଆପୋ ଵା ଇଦମଗ୍ରେ ସଲିଲମାସୀତ୍ । ତେନ ପ୍ରଜାପତିରଶ୍ରାମ୍ଯତ୍ ॥ 18 ॥
କଥମିଦଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାଦିତି । ସୋ-ଽପଶ୍ଯ-ତ୍ପୁଷ୍କରପର୍ଣ-ନ୍ତିଷ୍ଠତ୍ । ସୋ-ଽମନ୍ଯତ । ଅସ୍ତି ଵୈ ତତ୍ । ଯସ୍ମି-ନ୍ନିଦମଧି ତିଷ୍ଠତୀତି । ସ ଵରାହୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵୋପନ୍ଯମଜ୍ଜତ୍ । ସ ପୃଥିଵୀମଧ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତସ୍ଯା ଉପହତ୍ଯୋଦମଜ୍ଜତ୍ । ତ-ତ୍ପୁଷ୍କରପର୍ଣେ ଽପ୍ରଥଯତ୍ । ଯଦପ୍ରଥଯତ୍ ॥ 19 ॥
ତ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯୈ ପୃଥିଵିତ୍ଵମ୍ । ଅଭୂଦ୍ଵା ଇଦମିତି । ତଦ୍ଭୂମ୍ଯୈ ଭୂମିତ୍ଵମ୍ । ତା-ନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵାତ-ସ୍ସମଵହତ୍ । ତାଗ୍ଂ ଶର୍କରାଭିରଦୃଗ୍ଂ ହତ୍ । ଶଂ-ଵୈଁ ନୋ-ଽଭୂଦିତି । ତଚ୍ଛର୍କରାଣାଗ୍ଂ ଶର୍କରତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵରାହଵିହତଗ୍ଂ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଅସ୍ଯାମେଵା-ଛମ୍ବଟ୍କାରମଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ଶର୍କରା ଭଵନ୍ତି ଧୃତ୍ଯୈ ॥ 20 ॥
ଅଥୋ ଶତ୍ଵାଂଯଁ ॥ ସରେତା ଅଗ୍ନିରାଧେଯ ଇତ୍ଯାହୁଃ । ଆପୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ପତ୍ନଯ ଆସନ୍ନ୍ । ତା ଅଗ୍ନିରଭ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯାଯତ୍ । ତା-ସ୍ସମଭଵତ୍ । ତସ୍ଯ ରେତଃ ପରା-ଽପତତ୍ । ତଦ୍ଧିରଣ୍ଯ-ମଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଧିରଣ୍ଯ-ମୁପାସ୍ଯତି । ସରେତସମେଵାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ ॥ ପୁରୁଷ ଇନ୍ଵୈ ସ୍ଵା-ଦ୍ରେତସୋ ବୀଭଥ୍ସତ ଇତ୍ଯାହୁଃ ॥ 21 ॥
ଉତ୍ତରତ ଉପାସ୍ଯତ୍ଯ-ବୀଭଥ୍ସାଯୈ ॥ ଅତି ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଆର୍ତିମେଵାତି ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ॥ ଅଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ । ଅଶ୍ଵୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ସୋ-ଽଶ୍ଵତ୍ଥେ ସଂଵଁଥ୍ସର-ମତିଷ୍ଠତ୍ । ତଦଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯା-ଶ୍ଵତ୍ଥତ୍ଵମ୍ । ଯଦାଶ୍ଵତ୍ଥ-ସ୍ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଯଦେଵାସ୍ଯ ତତ୍ର ନ୍ଯକ୍ତମ୍ । ତଦେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ ॥ 22 ॥
ଦେଵା ଵା ଊର୍ଜଂ-ଵ୍ଯଁଭଜନ୍ତ । ତତ ଉଦୁମ୍ବର ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଯଦୌଦୁମ୍ବର-ସ୍ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଊର୍ଜମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ ॥ ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି ସୋମ ଆସୀତ୍ । ତ-ଙ୍ଗାଯତ୍ର୍ଯାହରତ୍ । ତସ୍ଯ ପର୍ଣମଚ୍ଛିଦ୍ଯତ । ତତ୍ପର୍ଣୋ ଽଭଵତ୍ । ତ-ତ୍ପର୍ଣସ୍ଯ ପର୍ଣତ୍ଵମ୍ ॥ 23 ॥
ଯସ୍ଯ ପର୍ଣମଯଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ସୋମପୀଥମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ଦେଵା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଵଦନ୍ତ । ତ-ତ୍ପର୍ଣ ଉପାଶୃଣୋତ୍ । ସୁଶ୍ରଵା ଵୈ ନାମ । ଯ-ତ୍ପର୍ଣମଯଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽବିଭେତ୍ପ୍ର ମା ଧକ୍ଷ୍ଯତୀତି । ତଗ୍ଂ ଶମ୍ଯା-ଽଶମଯତ୍ ॥ 24 ॥
ତଚ୍ଛମ୍ଯୈ ଶମିତ୍ଵମ୍ । ଯଚ୍ଛମୀମଯଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ ॥ ଅଗ୍ନେ-ସ୍ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତଃ । ଵିକଙ୍କତ-ମ୍ଭା ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈକଙ୍କତ-ସ୍ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଭା ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ସହୃଦଯୋ ଽଗ୍ନିରାଧେଯ ଇତ୍ଯାହୁଃ । ମରୁତୋ-ଽଦ୍ଭିରଗ୍ନି-ମତମଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ ତାନ୍ତସ୍ଯ ହୃଦଯମାଚ୍ଛିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ସା-ଽଶନିରଭଵତ୍ । ଯଦଶନିହତସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି ।ସହୃଦଯ-ମେଵାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ ॥ 25 ॥
ଉଦ୍ଧନ୍ତି । ଯଦେଵାସ୍ଯା ଅମେଦ୍ଧ୍ଯମ୍ । ତଦପ ହନ୍ତି ॥ ଅପୋ-ଽଵୋକ୍ଷତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ॥ ସିକତା ନିଵପତି । ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେ-ର୍ଵୈଶ୍ଵାନରସ୍ଯ ରୂପମ୍ । ରୂପେଣୈଵ ଵୈଶ୍ଵାନରମଵ-ରୁନ୍ଧେ ॥ ଊଷା-ନ୍ନିଵପତି । ପୁଷ୍ଟିର୍ଵା ଏଷା ପ୍ରଜନନମ୍ । ଯଦୂଷାଃ ॥ 14 ॥
ପୁଷ୍ଟ୍ଯାମେଵ ପ୍ରଜନନେ ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ଅଥୋ ସଞ୍ଜ୍ଞାନ ଏଵ । ସ-ଞ୍ଜ୍ଞାନଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ତ୍ପଶୂନାମ୍ । ଯଦୂଷାଃ ॥ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ସହାସ୍ତାମ୍ । ତେ ଵିଯତୀ ଅବ୍ରୂତାମ୍ । ଅସ୍ତ୍ଵେଵ ନୌ ସହ ଯଜ୍ଞିଯମିତି । ଯଦମୁଷ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀତ୍ । ତଦସ୍ଯା-ମଦଧାତ୍ । ତ ଊଷା ଅଭଵନ୍ନ୍ ॥ 15 ॥
ଯଦସ୍ଯା ଯଜ୍ଞିଯମାସୀତ୍ । ତଦମୁଷ୍ଯା-ମଦଧାତ୍ । ତଦଦଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସି କୃଷ୍ଣମ୍ । ଊଷାନ୍ନିଵପନ୍ନଦୋ ଦ୍ଧ୍ଯାଯେତ୍ । ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋରେଵ ଯଜ୍ଞିଯେ-ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ ॥ ଅଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ । ଆଖୂ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ସ ପୃଥିଵୀ-ମ୍ପ୍ରାଵିଶତ୍ । ସ ଊତୀଃ କୁର୍ଵାଣଃ ପୃଥିଵୀମନୁ ସମଚରତ୍ । ତଦାଖୁକରୀଷ-ମଭଵତ୍ ॥ 16 ॥
ଯଦାଖୁକରୀଷଗ୍ଂ ସଭାଂରୋ ଭଵତି । ଯଦେଵାସ୍ଯ ତତ୍ର ନ୍ଯକ୍ତମ୍ । ତଦେଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଊର୍ଜଂ-ଵାଁ ଏତଗ୍ଂ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଉପଦୀକା ଉଦ୍ଦିହନ୍ତି । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଵପା ସଭାଂରୋ ଭଵତି । ଊର୍ଜମେଵ ରସ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଅଵରୁନ୍ଧେ । ଅଥୋ ଶ୍ରୋତ୍ରମେଵ । ଶ୍ରୋତ୍ରଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେତ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ଵଲ୍ମୀକଃ ॥ 17 ॥
ଅବଧିରୋ ଭଵତି । ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ॥ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତାସାମନ୍ନ-ମୁପାକ୍ଷୀଯତ । ତାଭ୍ଯ-ସ୍ସୂଦମୁପ ପ୍ରାଭିନତ୍ । ତତୋ ଵୈ ତାସାମନ୍ନ-ନ୍ନାକ୍ଷୀଯତ । ଯସ୍ଯ ସୂଦଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ନାସ୍ଯ ଗୃହେ-ଽନ୍ନ-ଙ୍କ୍ଷୀଯତେ ॥ ଆପୋ ଵା ଇଦମଗ୍ରେ ସଲିଲମାସୀତ୍ । ତେନ ପ୍ରଜାପତିରଶ୍ରାମ୍ଯତ୍ ॥ 18 ॥
କଥମିଦଗ୍ଗ୍ ସ୍ଯାଦିତି । ସୋ-ଽପଶ୍ଯ-ତ୍ପୁଷ୍କରପର୍ଣ-ନ୍ତିଷ୍ଠତ୍ । ସୋ-ଽମନ୍ଯତ । ଅସ୍ତି ଵୈ ତତ୍ । ଯସ୍ମି-ନ୍ନିଦମଧି ତିଷ୍ଠତୀତି । ସ ଵରାହୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵୋପନ୍ଯମଜ୍ଜତ୍ । ସ ପୃଥିଵୀମଧ ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ତସ୍ଯା ଉପହତ୍ଯୋଦମଜ୍ଜତ୍ । ତ-ତ୍ପୁଷ୍କରପର୍ଣେ ଽପ୍ରଥଯତ୍ । ଯଦପ୍ରଥଯତ୍ ॥ 19 ॥
ତ-ତ୍ପୃଥିଵ୍ଯୈ ପୃଥିଵିତ୍ଵମ୍ । ଅଭୂଦ୍ଵା ଇଦମିତି । ତଦ୍ଭୂମ୍ଯୈ ଭୂମିତ୍ଵମ୍ । ତା-ନ୍ଦିଶୋ-ଽନୁ ଵାତ-ସ୍ସମଵହତ୍ । ତାଗ୍ଂ ଶର୍କରାଭିରଦୃଗ୍ଂ ହତ୍ । ଶଂ-ଵୈଁ ନୋ-ଽଭୂଦିତି । ତଚ୍ଛର୍କରାଣାଗ୍ଂ ଶର୍କରତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵରାହଵିହତଗ୍ଂ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଅସ୍ଯାମେଵା-ଛମ୍ବଟ୍କାରମଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ଶର୍କରା ଭଵନ୍ତି ଧୃତ୍ଯୈ ॥ 20 ॥
ଅଥୋ ଶତ୍ଵାଂଯଁ ॥ ସରେତା ଅଗ୍ନିରାଧେଯ ଇତ୍ଯାହୁଃ । ଆପୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ପତ୍ନଯ ଆସନ୍ନ୍ । ତା ଅଗ୍ନିରଭ୍ଯଦ୍ଧ୍ଯାଯତ୍ । ତା-ସ୍ସମଭଵତ୍ । ତସ୍ଯ ରେତଃ ପରା-ଽପତତ୍ । ତଦ୍ଧିରଣ୍ଯ-ମଭଵତ୍ । ଯଦ୍ଧିରଣ୍ଯ-ମୁପାସ୍ଯତି । ସରେତସମେଵାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ ॥ ପୁରୁଷ ଇନ୍ଵୈ ସ୍ଵା-ଦ୍ରେତସୋ ବୀଭଥ୍ସତ ଇତ୍ଯାହୁଃ ॥ 21 ॥
ଉତ୍ତରତ ଉପାସ୍ଯତ୍ଯ-ବୀଭଥ୍ସାଯୈ ॥ ଅତି ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଆର୍ତିମେଵାତି ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ॥ ଅଗ୍ନିର୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଲାଯତ । ଅଶ୍ଵୋ ରୂପ-ଙ୍କୃତ୍ଵା । ସୋ-ଽଶ୍ଵତ୍ଥେ ସଂଵଁଥ୍ସର-ମତିଷ୍ଠତ୍ । ତଦଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯା-ଶ୍ଵତ୍ଥତ୍ଵମ୍ । ଯଦାଶ୍ଵତ୍ଥ-ସ୍ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଯଦେଵାସ୍ଯ ତତ୍ର ନ୍ଯକ୍ତମ୍ । ତଦେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ ॥ 22 ॥
ଦେଵା ଵା ଊର୍ଜଂ-ଵ୍ଯଁଭଜନ୍ତ । ତତ ଉଦୁମ୍ବର ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ । ଊର୍ଗ୍ଵା ଉଦୁମ୍ବରଃ । ଯଦୌଦୁମ୍ବର-ସ୍ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଊର୍ଜମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ ॥ ତୃତୀଯସ୍ଯାମିତୋ ଦିଵି ସୋମ ଆସୀତ୍ । ତ-ଙ୍ଗାଯତ୍ର୍ଯାହରତ୍ । ତସ୍ଯ ପର୍ଣମଚ୍ଛିଦ୍ଯତ । ତତ୍ପର୍ଣୋ ଽଭଵତ୍ । ତ-ତ୍ପର୍ଣସ୍ଯ ପର୍ଣତ୍ଵମ୍ ॥ 23 ॥
ଯସ୍ଯ ପର୍ଣମଯଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ସୋମପୀଥମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ଦେଵା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଵଦନ୍ତ । ତ-ତ୍ପର୍ଣ ଉପାଶୃଣୋତ୍ । ସୁଶ୍ରଵା ଵୈ ନାମ । ଯ-ତ୍ପର୍ଣମଯଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽବିଭେତ୍ପ୍ର ମା ଧକ୍ଷ୍ଯତୀତି । ତଗ୍ଂ ଶମ୍ଯା-ଽଶମଯତ୍ ॥ 24 ॥
ତଚ୍ଛମ୍ଯୈ ଶମିତ୍ଵମ୍ । ଯଚ୍ଛମୀମଯଃ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ ॥ ଅଗ୍ନେ-ସ୍ସୃଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତଃ । ଵିକଙ୍କତ-ମ୍ଭା ଆର୍ଚ୍ଛତ୍ । ଯ-ଦ୍ଵୈକଙ୍କତ-ସ୍ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି । ଭା ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ସହୃଦଯୋ ଽଗ୍ନିରାଧେଯ ଇତ୍ଯାହୁଃ । ମରୁତୋ-ଽଦ୍ଭିରଗ୍ନି-ମତମଯନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ ତାନ୍ତସ୍ଯ ହୃଦଯମାଚ୍ଛିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ସା-ଽଶନିରଭଵତ୍ । ଯଦଶନିହତସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ସମ୍ଭାରୋ ଭଵତି ।ସହୃଦଯ-ମେଵାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ ॥ 25 ॥
(ଊଷା - ଅଭଵନ୍ - ନଭଵ-ଦ୍- ଵଲ୍ମୀକ୍ରୋ - ଽଶ୍ରାମ୍ଯ - ଦପ୍ରଥଯ - ଦ୍ଧୃତ୍ଯୈ - ବୀଭଥ୍ସତ ଇତ୍ଯାହୁ - ରୁନ୍ଧେ - ପର୍ଣତ୍ଵ - ମଶମଯଦ - ଚ୍ଛିନ୍ଦଗ୍ଗ୍ ସ୍ତ୍ରୀଣି ଚ) (ଅ. 3)
ଦ୍ଵାଦଶସୁ ଵିକ୍ରାମେଷ୍ଵଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରା-ଦେଵୈନ-ମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା-ଧତ୍ତେ ॥ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶସୁ ଵିକ୍ରାମେ-ଷ୍ଵାଦଧୀତ । ପରିମିତମଵରୁନ୍ଧୀତ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ନିମିତ ଆଦଧୀତ । ଇଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ ଵିକ୍ରାମା(3) ଇତି । ପରିମିତ-ଞ୍ଚୈଵାପରିମିତ-ଞ୍ଚାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅନୃତଂ-ଵୈଁ ଵାଚା ଵଦତି । ଅନୃତ-ମ୍ମନସା ଦ୍ଧ୍ଯାଯତି ॥ 26 ॥
ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଵୈ ସତ୍ଯମ୍ । ଅଦ୍ରା(3)ଗିତ୍ଯାହ । ଅଦର୍ଶମିତି । ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ର୍ନିମିତେ-ଽଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ସତ୍ଯ ଏଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ତସ୍ମାଦାହିତାଗ୍ନିର୍ନାନୃତଂ-ଵଁଦେତ୍ । ନାସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ-ଽନାଶ୍ଵା-ନ୍ଗୃହେ ଵସେତ୍ । ସତ୍ଯେ ହ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନିରାହିତଃ ॥ ଆଗ୍ନେଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ ॥ 27 ॥
ଆଗ୍ନେଯାଃ ପଶଵଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମହଃ । ନକ୍ତ-ଙ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ପଶୂନେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଦିଵା-ଽଽହଵନୀଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅର୍ଧୋଦିତେ ସୂର୍ଯ ଆହଵନୀଯ-ମାଦଧାତି । ଏତସ୍ମିନ୍ ଵୈ ଲୋକେ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ପ୍ରଜା ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ଅଥୋ ଭୂତ-ଞ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥ 28 ॥
ଇଡା ଵୈ ମାନଵୀ ଯଜ୍ଞାନୂକାଶିନ୍ଯାସୀତ୍ । ସା-ଽଶୃଣୋତ୍ । ଅସୁରା ଅଗ୍ନିମାଦଧତ ଇତି । ତଦଗଚ୍ଛତ୍ । ତ ଆହଵନୀଯମଗ୍ର ଆଦଧତ । ଅଥ ଗାର୍ହପତ୍ଯମ୍ । ଅଥା-ନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ । ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ପ୍ରତୀଚ୍ଯେଷାଗ୍ ଶ୍ରୀରଗାତ୍ । ଭଦ୍ରା ଭୂତ୍ଵା ପରାଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ॥ 29 ॥
ଯସ୍ଯୈଵ-ମଗ୍ନିରାଧୀଯତେ । ପ୍ରତୀଚ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୀରେତି । ଭଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ପରାଭଵତି ॥ ସା-ଽଶୃଣୋତ୍ । ଦେଵା ଅଗ୍ନି-ମାଦଧତ ଇତି । ତଦଗଚ୍ଛତ୍ । ତେ-ଽନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମଗ୍ର ଆଦଧତ । ଅଥ ଗାର୍ହପତ୍ଯମ୍ । ଅଥାହଵନୀଯମ୍ । ସା-ଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 30 ॥
ପ୍ରାଚ୍ଯେଷାଗ୍ ଶ୍ରୀରଗାତ୍ । ଭଦ୍ରା ଭୂତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେଷ୍ଯନ୍ତି । ପ୍ରଜା-ନ୍ତୁ ନ ଵେଥ୍ସ୍ଯନ୍ତ ଇତି । ଯସ୍ଯୈଵମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ପ୍ରାଚ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୀରେତି । ଭଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି । ପ୍ରଜା-ନ୍ତୁ ନ ଵିନ୍ଦତେ ॥ ସା-ଽବ୍ରଵୀଦିଡା ମନୁମ୍ । ତଥା ଵା ଅହ-ନ୍ତଵାଗ୍ନି-ମାଧାସ୍ଯାମି । ଯଥା ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜନିଷ୍ଯସେ ॥ 31 ॥
ପ୍ରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ସ୍ଥାସ୍ଯସି । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜେଷ୍ଯସୀତି । ଗାର୍ହପତ୍ଯମଗ୍ର ଆଦଧାତ୍ । ଗାର୍ହପତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ । ଗାର୍ହପତ୍ଯେନୈଵାସ୍ମୈ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଜନଯତ୍ । ଅଥା-ନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ । ତିର୍ଯଙ୍ଙ୍ଵ ଵା ଅଯଂ-ଲୋଁକଃ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ତେନ ଲୋକେ ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ । ଅଥାହଵନୀଯମ୍ । ତେନୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ମଭ୍ଯଜଯତ୍ ॥ 32 ॥
ଯସ୍ଯୈଵମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ । ପ୍ରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ତିଷ୍ଠତି । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ॥ ଯସ୍ଯ ଵା ଅଯଥାଦେଵତମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ଆ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି । ଯସ୍ଯ ଯଥା ଦେଵତମ୍ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 33 ॥
ଭୃଗୂଣା-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗିରସାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତେନା-ଦଧାମୀତି ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରସାମାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନା-ନ୍ତ୍ଵା ଦେଵାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତ୍ଯନ୍ଯାସା-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୀନା-ମ୍ପ୍ରଜାନାମ୍ । ଵରୁଣସ୍ଯ ତ୍ଵା ରାଜ୍ଞୋ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ରାଜ୍ଞଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ । ମନୋସ୍ତ୍ଵା ଗ୍ରାମଣ୍ଯୋ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ । ଋଭୂଣା-ନ୍ତ୍ଵା ଦେଵାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ରଥକାରସ୍ଯ । ଯଥା ଦେଵତମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 34 ॥
ଦ୍ଵାଦଶସୁ ଵିକ୍ରାମେଷ୍ଵଗ୍ନିମାଦଧୀତ । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରା-ଦେଵୈନ-ମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା-ଧତ୍ତେ ॥ ଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶସୁ ଵିକ୍ରାମେ-ଷ୍ଵାଦଧୀତ । ପରିମିତମଵରୁନ୍ଧୀତ । ଚକ୍ଷୁ-ର୍ନିମିତ ଆଦଧୀତ । ଇଯ-ଦ୍ଦ୍ଵାଦଶ ଵିକ୍ରାମା(3) ଇତି । ପରିମିତ-ଞ୍ଚୈଵାପରିମିତ-ଞ୍ଚାଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅନୃତଂ-ଵୈଁ ଵାଚା ଵଦତି । ଅନୃତ-ମ୍ମନସା ଦ୍ଧ୍ଯାଯତି ॥ 26 ॥
ଚକ୍ଷୁ-ର୍ଵୈ ସତ୍ଯମ୍ । ଅଦ୍ରା(3)ଗିତ୍ଯାହ । ଅଦର୍ଶମିତି । ତ-ଥ୍ସତ୍ଯମ୍ । ଯଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ର୍ନିମିତେ-ଽଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ସତ୍ଯ ଏଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ତସ୍ମାଦାହିତାଗ୍ନିର୍ନାନୃତଂ-ଵଁଦେତ୍ । ନାସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ-ଽନାଶ୍ଵା-ନ୍ଗୃହେ ଵସେତ୍ । ସତ୍ଯେ ହ୍ଯସ୍ଯାଗ୍ନିରାହିତଃ ॥ ଆଗ୍ନେଯୀ ଵୈ ରାତ୍ରିଃ ॥ 27 ॥
ଆଗ୍ନେଯାଃ ପଶଵଃ । ଐନ୍ଦ୍ରମହଃ । ନକ୍ତ-ଙ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ପଶୂନେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଦିଵା-ଽଽହଵନୀଯମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥ ଅର୍ଧୋଦିତେ ସୂର୍ଯ ଆହଵନୀଯ-ମାଦଧାତି । ଏତସ୍ମିନ୍ ଵୈ ଲୋକେ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ପ୍ରଜା ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ଅଥୋ ଭୂତ-ଞ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚା-ଵରୁନ୍ଧେ ॥ 28 ॥
ଇଡା ଵୈ ମାନଵୀ ଯଜ୍ଞାନୂକାଶିନ୍ଯାସୀତ୍ । ସା-ଽଶୃଣୋତ୍ । ଅସୁରା ଅଗ୍ନିମାଦଧତ ଇତି । ତଦଗଚ୍ଛତ୍ । ତ ଆହଵନୀଯମଗ୍ର ଆଦଧତ । ଅଥ ଗାର୍ହପତ୍ଯମ୍ । ଅଥା-ନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ । ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ । ପ୍ରତୀଚ୍ଯେଷାଗ୍ ଶ୍ରୀରଗାତ୍ । ଭଦ୍ରା ଭୂତ୍ଵା ପରାଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ॥ 29 ॥
ଯସ୍ଯୈଵ-ମଗ୍ନିରାଧୀଯତେ । ପ୍ରତୀଚ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୀରେତି । ଭଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ପରାଭଵତି ॥ ସା-ଽଶୃଣୋତ୍ । ଦେଵା ଅଗ୍ନି-ମାଦଧତ ଇତି । ତଦଗଚ୍ଛତ୍ । ତେ-ଽନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମଗ୍ର ଆଦଧତ । ଅଥ ଗାର୍ହପତ୍ଯମ୍ । ଅଥାହଵନୀଯମ୍ । ସା-ଽବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 30 ॥
ପ୍ରାଚ୍ଯେଷାଗ୍ ଶ୍ରୀରଗାତ୍ । ଭଦ୍ରା ଭୂତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେଷ୍ଯନ୍ତି । ପ୍ରଜା-ନ୍ତୁ ନ ଵେଥ୍ସ୍ଯନ୍ତ ଇତି । ଯସ୍ଯୈଵମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ପ୍ରାଚ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୀରେତି । ଭଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମେତି । ପ୍ରଜା-ନ୍ତୁ ନ ଵିନ୍ଦତେ ॥ ସା-ଽବ୍ରଵୀଦିଡା ମନୁମ୍ । ତଥା ଵା ଅହ-ନ୍ତଵାଗ୍ନି-ମାଧାସ୍ଯାମି । ଯଥା ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜନିଷ୍ଯସେ ॥ 31 ॥
ପ୍ରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ସ୍ଥାସ୍ଯସି । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜେଷ୍ଯସୀତି । ଗାର୍ହପତ୍ଯମଗ୍ର ଆଦଧାତ୍ । ଗାର୍ହପତ୍ଯଂ-ଵାଁ ଅନୁ ପ୍ରଜାଃ ପଶଵଃ ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ । ଗାର୍ହପତ୍ଯେନୈଵାସ୍ମୈ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରାଜନଯତ୍ । ଅଥା-ନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ । ତିର୍ଯଙ୍ଙ୍ଵ ଵା ଅଯଂ-ଲୋଁକଃ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ତେନ ଲୋକେ ପ୍ରତ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ । ଅଥାହଵନୀଯମ୍ । ତେନୈଵ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ମଭ୍ଯଜଯତ୍ ॥ 32 ॥
ଯସ୍ଯୈଵମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ପ୍ର ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭି-ର୍ମିଥୁନୈ-ର୍ଜାଯତେ । ପ୍ରତ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଁଲୋକେ ତିଷ୍ଠତି । ଅଭି ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ଞ୍ଜଯତି ॥ ଯସ୍ଯ ଵା ଅଯଥାଦେଵତମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ଆ ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି । ଯସ୍ଯ ଯଥା ଦେଵତମ୍ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 33 ॥
ଭୃଗୂଣା-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଙ୍ଗିରସାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତେନା-ଦଧାମୀତି ଭୃଗ୍ଵଙ୍ଗିରସାମାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଆଦିତ୍ଯାନା-ନ୍ତ୍ଵା ଦେଵାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତ୍ଯନ୍ଯାସା-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୀନା-ମ୍ପ୍ରଜାନାମ୍ । ଵରୁଣସ୍ଯ ତ୍ଵା ରାଜ୍ଞୋ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ରାଜ୍ଞଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ । ମନୋସ୍ତ୍ଵା ଗ୍ରାମଣ୍ଯୋ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ । ଋଭୂଣା-ନ୍ତ୍ଵା ଦେଵାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତେ ଵ୍ରତେନାଦଧାମୀତି ରଥକାରସ୍ଯ । ଯଥା ଦେଵତମଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ । ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 34 ॥
(ଧ୍ଯାଯତି - ଵୈ ରାତ୍ରି - ଶ୍ଚାଵରୁନ୍ଧେ - ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀତ୍ଯ - ବ୍ରଵୀ - ଜ୍ଜନିଷ୍ଯସେ - ଽଜଯ-ଦ୍- ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି - ନଵ ଚ) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ତତ୍ର ପଵମାନହବୀଂଷି
ଅନୁଵାକଂ 5 - ତତ୍ର ପଵମାନହବୀଂଷି
ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଵାଚ-ସ୍ସତ୍ଯ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତେନାଗ୍ନିମାଧତ୍ତ । ତେନ ଵୈ ସ ଆର୍ଧ୍ନୋତ୍ । ଭୂର୍ଭୁଵ-ସ୍ସୁଵରିତ୍ଯାହ । ଏତଦ୍ଵୈ ଵାଚ-ସ୍ସତ୍ଯମ୍ । ଯ ଏତେନାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତେ । ଋଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେଵ । ଅଥୋ ସତ୍ଯପ୍ରାଶୂରେଵ ଭଵତି । ଅଥୋ ଯ ଏଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵାନଭିଚରତି । ସ୍ତୃଣୁତ ଏଵୈନମ୍ ॥ 35 ॥
ଭୂରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ଭୁଵ ଇତ୍ଯାହ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି । ସୁଵରିତ୍ଯାହ । ସୁଵର୍ଗ ଏଵ ଲୋକେ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ॥ ତ୍ରିଭିରକ୍ଷରୈ-ର୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷ୍ଵେଵୈନଂ-ଲୋଁକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ସର୍ଵୈଃ ପଞ୍ଚଭି-ରାହଵନୀଯମ୍ ॥ 36 ॥
ସୁଵର୍ଗାଯ ଵା ଏଷ ଲୋକାଯାଧୀଯତେ । ଯଦାହଵନୀଯଃ । ସୁଵର୍ଗ ଏଵାସ୍ମୈ ଲୋକେ ଵାଚ-ସ୍ସତ୍ଯଗ୍ଂ ସର୍ଵମାପ୍ନୋତି ॥ ତ୍ରିଭି-ର୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ପଞ୍ଚଭି-ରାହଵନୀଯମ୍ । ଅଷ୍ଟୌ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ । ଗାଯତ୍ରୋ-ଽଗ୍ନିଃ । ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିଃ । ତମାଧତ୍ତେ ॥ 37 ॥
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତା ଅସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ପରାଚୀରାଯନ୍ନ୍ । ତାଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ରୁଦଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ ପ୍ରଜା ଅଭିସମାଵର୍ତନ୍ତ । ଉପରୀଵାଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଗୃହ୍ଣୀଯା-ଦୁଦ୍ଧରନ୍ନ୍ । ଜ୍ଯୋତିରେଵ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ ପ୍ରଜା ଯଜମାନ-ମଭି-ସମାଵର୍ତନ୍ତେ ॥ ପ୍ରଜାପତେରକ୍ଷ୍ଯଶ୍ଵଯତ୍ । ତ-ତ୍ପରା-ଽପତତ୍ । ତଦଶ୍ଵୋ-ଽଭଵତ୍ । ତଦଶ୍ଵସ୍ଯା-ଶ୍ଵତ୍ଵମ୍ ॥ 38 ॥
ଏଷ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵଃ । ଯଦଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି । ସ୍ଵମେଵ ଚକ୍ଷୁଃ ପଶ୍ଯ-ନ୍ପ୍ରଜାପତି-ରନୂଦେତି ॥ ଵଜ୍ରୀ ଵା ଏଷଃ । ଯଦଶ୍ଵଃ । ଯଦଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି । ଜାତାନେଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା-ନ୍ପ୍ରଣୁଦତେ ॥ ପୁନରାଵର୍ତଯତି ॥ 39 ॥
ଜନିଷ୍ଯମାଣାନେଵ ପ୍ରତିନୁଦତେ ॥ ନ୍ଯାହଵନୀଯୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମକାମଯତ । ନି ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଆହଵନୀଯମ୍ । ତୌ ଵିଭାଜ-ନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ । ସୋଶ୍ଵଃ ପୂର୍ଵଵାଡ୍-ଭୂତ୍ଵା । ପ୍ରାଞ୍ଚ-ମ୍ପୂର୍ଵମୁଦଵହତ୍ । ତ-ତ୍ପୂର୍ଵଵାହଃ ପୂର୍ଵଵାଟ୍-ତ୍ଵମ୍ । ଯଦଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି । ଵିଭକ୍ତିରେଵୈନଯୋସ୍ସା । ଅଥୋ ନାନାଵୀର୍ଯାଵେଵୈନୌ କୁରୁତେ ॥ 40 ॥
ଯଦୁପର୍ଯୁପରି ଶିରୋ ହରେତ୍ । ପ୍ରାଣାନ୍ ଵିଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ଅଧୋ-ଽଧ-ଶ୍ଶିରୋ ହରତି । ପ୍ରାଣାନା-ଙ୍ଗୋପୀଥାଯ ॥ ଇଯତ୍ଯଗ୍ରେ ହରତି । ଅଥେଯତ୍ଯଥେଯତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷ୍ଵେଵୈନଂ-ଲୋଁକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମା-ଧତ୍ତେ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽବିଭେତ୍ପ୍ର ମା ଧକ୍ଷ୍ଯତୀତି ॥ 41 ॥
ତସ୍ଯ ତ୍ରେଧା ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯୌଁହତ୍ । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ । ଯତ୍-ତ୍ରେଧା-ଽଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ମହିମାନମେଵାସ୍ଯ ତ-ଦ୍ଵ୍ଯୂହତି । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ ॥ ପୁନରାଵର୍ତଯତି । ମହିମାନମେଵାସ୍ଯ ସନ୍ଦଧାତି ॥ ପଶୁର୍ଵା ଏଷଃ । ଯଦଶ୍ଵଃ । ଏଷ ରୁଦ୍ରଃ ॥ 42 ॥
ଯଦଗ୍ନିଃ । ଯଦଶ୍ଵସ୍ଯ ପଦେ-ଽଗ୍ନି-ମାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରୁଦ୍ରାଯ ପଶୂ-ନପିଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅପଶୁ-ର୍ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯ-ନ୍ନାକ୍ରମଯେତ୍ । ଅନଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପଶଵଃ ସ୍ଯୁଃ । ପାର୍ଶ୍ଵତ ଆକ୍ରମଯେତ୍ । ଯଥା ଽଽହିତସ୍ଯାଗ୍ନେ-ରଙ୍ଗାରା ଅଭ୍ଯଵଵର୍ତେରନ୍ନ୍ । ଅଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପଶଵୋ ଭଵନ୍ତି । ନ ରୁଦ୍ରାଯାପିଦଧାତି ॥ 43 ॥
ତ୍ରୀଣି ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପତି । ଵିରାଜ ଏଵ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽନୁ ଵିକ୍ରମତେ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ପଵମାନାଯ । ଅଗ୍ନଯେ ପାଵକାଯ । ଅଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯେ । ଯଦଗ୍ନଯେ ପଵମାନାଯ ନିର୍ଵପତି । ପୁନାତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ଯଦଗ୍ନଯେ ପାଵକାଯ । ପୂତ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ନନ୍ନାଦ୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି । ଯଦଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯେ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ନୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଦଧାତି ॥ 44 ॥
ଭୂରିତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜା ଏଵ ତ-ଦ୍ଯଜମାନ-ସ୍ସୃଜତେ । ଭୁଵ ଇତ୍ଯାହ । ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୋକେ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି । ସୁଵରିତ୍ଯାହ । ସୁଵର୍ଗ ଏଵ ଲୋକେ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି ॥ ତ୍ରିଭିରକ୍ଷରୈ-ର୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷ୍ଵେଵୈନଂ-ଲୋଁକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ସର୍ଵୈଃ ପଞ୍ଚଭି-ରାହଵନୀଯମ୍ ॥ 36 ॥
ସୁଵର୍ଗାଯ ଵା ଏଷ ଲୋକାଯାଧୀଯତେ । ଯଦାହଵନୀଯଃ । ସୁଵର୍ଗ ଏଵାସ୍ମୈ ଲୋକେ ଵାଚ-ସ୍ସତ୍ଯଗ୍ଂ ସର୍ଵମାପ୍ନୋତି ॥ ତ୍ରିଭି-ର୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ପଞ୍ଚଭି-ରାହଵନୀଯମ୍ । ଅଷ୍ଟୌ ସମ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ । ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରା ଗାଯତ୍ରୀ । ଗାଯତ୍ରୋ-ଽଗ୍ନିଃ । ଯାଵାନେଵାଗ୍ନିଃ । ତମାଧତ୍ତେ ॥ 37 ॥
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ତା ଅସ୍ମା-ଥ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ପରାଚୀରାଯନ୍ନ୍ । ତାଭ୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତି-ରୁଦଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ ପ୍ରଜା ଅଭିସମାଵର୍ତନ୍ତ । ଉପରୀଵାଗ୍ନି-ମୁଦ୍ଗୃହ୍ଣୀଯା-ଦୁଦ୍ଧରନ୍ନ୍ । ଜ୍ଯୋତିରେଵ ପଶ୍ଯନ୍ତୀଃ ପ୍ରଜା ଯଜମାନ-ମଭି-ସମାଵର୍ତନ୍ତେ ॥ ପ୍ରଜାପତେରକ୍ଷ୍ଯଶ୍ଵଯତ୍ । ତ-ତ୍ପରା-ଽପତତ୍ । ତଦଶ୍ଵୋ-ଽଭଵତ୍ । ତଦଶ୍ଵସ୍ଯା-ଶ୍ଵତ୍ଵମ୍ ॥ 38 ॥
ଏଷ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ । ପ୍ରାଜାପତ୍ଯୋ-ଽଶ୍ଵଃ । ଯଦଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି । ସ୍ଵମେଵ ଚକ୍ଷୁଃ ପଶ୍ଯ-ନ୍ପ୍ରଜାପତି-ରନୂଦେତି ॥ ଵଜ୍ରୀ ଵା ଏଷଃ । ଯଦଶ୍ଵଃ । ଯଦଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି । ଜାତାନେଵ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯା-ନ୍ପ୍ରଣୁଦତେ ॥ ପୁନରାଵର୍ତଯତି ॥ 39 ॥
ଜନିଷ୍ଯମାଣାନେଵ ପ୍ରତିନୁଦତେ ॥ ନ୍ଯାହଵନୀଯୋ ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମକାମଯତ । ନି ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଆହଵନୀଯମ୍ । ତୌ ଵିଭାଜ-ନ୍ନାଶକ୍ନୋତ୍ । ସୋଶ୍ଵଃ ପୂର୍ଵଵାଡ୍-ଭୂତ୍ଵା । ପ୍ରାଞ୍ଚ-ମ୍ପୂର୍ଵମୁଦଵହତ୍ । ତ-ତ୍ପୂର୍ଵଵାହଃ ପୂର୍ଵଵାଟ୍-ତ୍ଵମ୍ । ଯଦଶ୍ଵ-ମ୍ପୁରସ୍ତାନ୍ନଯତି । ଵିଭକ୍ତିରେଵୈନଯୋସ୍ସା । ଅଥୋ ନାନାଵୀର୍ଯାଵେଵୈନୌ କୁରୁତେ ॥ 40 ॥
ଯଦୁପର୍ଯୁପରି ଶିରୋ ହରେତ୍ । ପ୍ରାଣାନ୍ ଵିଚ୍ଛିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ଅଧୋ-ଽଧ-ଶ୍ଶିରୋ ହରତି । ପ୍ରାଣାନା-ଙ୍ଗୋପୀଥାଯ ॥ ଇଯତ୍ଯଗ୍ରେ ହରତି । ଅଥେଯତ୍ଯଥେଯତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷ୍ଵେଵୈନଂ-ଲୋଁକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମା-ଧତ୍ତେ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ । ସୋ-ଽବିଭେତ୍ପ୍ର ମା ଧକ୍ଷ୍ଯତୀତି ॥ 41 ॥
ତସ୍ଯ ତ୍ରେଧା ମହିମାନଂ-ଵ୍ଯୌଁହତ୍ । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ । ଯତ୍-ତ୍ରେଧା-ଽଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ମହିମାନମେଵାସ୍ଯ ତ-ଦ୍ଵ୍ଯୂହତି । ଶାନ୍ତ୍ଯା ଅପ୍ରଦାହାଯ ॥ ପୁନରାଵର୍ତଯତି । ମହିମାନମେଵାସ୍ଯ ସନ୍ଦଧାତି ॥ ପଶୁର୍ଵା ଏଷଃ । ଯଦଶ୍ଵଃ । ଏଷ ରୁଦ୍ରଃ ॥ 42 ॥
ଯଦଗ୍ନିଃ । ଯଦଶ୍ଵସ୍ଯ ପଦେ-ଽଗ୍ନି-ମାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରୁଦ୍ରାଯ ପଶୂ-ନପିଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅପଶୁ-ର୍ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯ-ନ୍ନାକ୍ରମଯେତ୍ । ଅନଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପଶଵଃ ସ୍ଯୁଃ । ପାର୍ଶ୍ଵତ ଆକ୍ରମଯେତ୍ । ଯଥା ଽଽହିତସ୍ଯାଗ୍ନେ-ରଙ୍ଗାରା ଅଭ୍ଯଵଵର୍ତେରନ୍ନ୍ । ଅଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପଶଵୋ ଭଵନ୍ତି । ନ ରୁଦ୍ରାଯାପିଦଧାତି ॥ 43 ॥
ତ୍ରୀଣି ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପତି । ଵିରାଜ ଏଵ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ-ଯଁଜମାନୋ-ଽନୁ ଵିକ୍ରମତେ ॥ ଅଗ୍ନଯେ ପଵମାନାଯ । ଅଗ୍ନଯେ ପାଵକାଯ । ଅଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯେ । ଯଦଗ୍ନଯେ ପଵମାନାଯ ନିର୍ଵପତି । ପୁନାତ୍ଯେଵୈନମ୍ । ଯଦଗ୍ନଯେ ପାଵକାଯ । ପୂତ ଏଵାସ୍ମି-ନ୍ନନ୍ନାଦ୍ଯ-ନ୍ଦଧାତି । ଯଦଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯେ । ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସ-ମେଵାସ୍ମି-ନ୍ନୁପରିଷ୍ଟା-ଦ୍ଦଧାତି ॥ 44 ॥
(ଏନ - ମାହଵନୀଯଂ - ଧତ୍ତେ - ଽଶ୍ଵତ୍ଵଂ - ଁଵର୍ତଯତି - କୁରୁତ - ଇତି -ରୁଦ୍ରୋ - ଦଧାତି - ଯଦଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯ ଏକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ପଵମାନହଵିର୍ଵିସ୍ତାରଃ, ହଵିରନ୍ତରାଣି, ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚ
ଅନୁଵାକଂ 6 - ପଵମାନହଵିର୍ଵିସ୍ତାରଃ, ହଵିରନ୍ତରାଣି, ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚ
ଦେଵାସୁରା-ସ୍ସଂଯଁତ୍ତା ଆସନ୍ନ୍ । ତେ ଦେଵା ଵିଜଯ-ମୁପଯନ୍ତଃ । ଅଗ୍ନୌ ଵାମଂ-ଵଁସୁ ସ-ନ୍ନ୍ଯଦଧତ । ଇଦମୁ ନୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଯଦି ନୋ ଜେଷ୍ଯନ୍ତୀତି । ତଦଗ୍ନିର୍ନୋ-ଥ୍ସହମଶକ୍ନୋତ୍ । ତତ୍-ତ୍ରେଧା ଵିନ୍ଯଦଧାତ୍ । ପଶୁଷୁ ତୃତୀଯମ୍ । ଅଫ୍ସୁ ତୃତୀଯମ୍ । ଆଦିତ୍ଯେ ତୃତୀଯମ୍ ॥ 45 ॥
ତ-ଦ୍ଦେଵା ଵିଜିତ୍ଯ । ପୁନରଵାରୁରୁଥ୍ସନ୍ତ । ତେ-ଽଗ୍ନଯେ ପଵମାନାଯ ପୁରୋଡାଶ-ମଷ୍ଟାକପାଲ-ନ୍ନିରଵପନ୍ନ୍ । ପଶଵୋ ଵା ଅଗ୍ନିଃ ପଵମାନଃ । ଯଦେଵ ପଶୁଷ୍ଵାସୀତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ । ତେ-ଽଗ୍ନଯେ ପାଵକାଯ । ଆପୋ ଵା ଅଗ୍ନିଃ ପାଵକଃ । ଯଦେଵାଫ୍ସ୍ଵାସୀତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ ॥ 46 ॥
ତେ-ଽଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯେ । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ଶ୍ଶୁଚିଃ । ଯଦେଵାଦିତ୍ଯ ଆସୀତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ତନୁଵୋ ଵାଵୈତା ଅଗ୍ନ୍ଯାଧେଯସ୍ଯ । ଆଗ୍ନେଯୋ ଵା ଅଷ୍ଟାକପାଲୋ ଽଗ୍ନ୍ଯାଧେଯମିତି । ଯତ୍ତ-ନ୍ନିର୍ଵପେତ୍ । ନୈତାନି । ଯଥା-ଽଽତ୍ମା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 47 ॥
ନାଙ୍ଗାନି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଯଦେତାନି ନିର୍ଵପେତ୍ । ନ ତମ୍ । ଯଥା-ଽଙ୍ଗାନି ସ୍ଯୁଃ । ନାତ୍ମା । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଉଭଯାନି ସହନିରୁପ୍ଯାଣି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସାତ୍ମତ୍ଵାଯ ॥ ଉଭଯଂ-ଵାଁ ଏତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମାପ୍ଯତେ ॥ 48 ॥
ଯୋ-ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ-ମେକାଦଶକପାଲ- ମନୁ ନିର୍ଵପେତ୍ । ଆଦିତ୍ଯ-ଞ୍ଚରୁମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେଵାନା-ମଯାତଯାମାନୌ । ଯେ ଏଵ ଦେଵତେ ଅଯାତଯାମ୍ନୀ । ତାଭ୍ଯାମେଵାସ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମଵ- ରୁନ୍ଧେ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଭଵତି । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଧେନ୍ଵୈ ଵା ଏତ-ଦ୍ରେତଃ ॥ 49 ॥
ଯଦାଜ୍ଯମ୍ । ଅନଡୁହସ୍ତଣ୍ଡୁଲାଃ । ମିଥୁନମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଘୃତେ ଭଵତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଲୂକ୍ଷାନ୍ତତ୍ଵାଯ ॥ ଚତ୍ଵାର ଆର୍ଷେଯାଃ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି । ଦିଶାମେଵ ଜ୍ଯୋତିଷି ଜୁହୋତି ॥ ପଶଵୋ ଵା ଏତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି । ଏଷ ରୁଦ୍ରଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ ॥ 50 ॥
ଯଥ୍ସଦ୍ଯ ଏତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପେତ୍ । ରୁଦ୍ରାଯ ପଶୂନପି ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅପଶୁ-ର୍ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯନ୍ନାନୁନିର୍ଵପେତ୍ । ଅନଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପଶଵଃ ସ୍ଯୁଃ । ଦ୍ଵାଦଶସୁ ରାତ୍ରୀଷ୍ଵନୁ ନିର୍ଵପେତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସର ପ୍ରତିମା ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶ ରାତ୍ରଯଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ମୈ ରୁଦ୍ରଗ୍ଂ ଶମଯିତ୍ଵା । ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ଯଦେକ-ମେକମେତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପେତ୍ ॥ 51 ॥
ଯଥା ତ୍ରୀଣ୍ଯାଵପନାନି ପୂରଯେତ୍ । ତାଦୃକ୍ତତ୍ । ନ ପ୍ରଜନନମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂଷେତ୍ । ଏକ-ନ୍ନିରୁପ୍ଯ । ଉତ୍ତରେ ସମସ୍ଯେତ୍ । ତୃତୀଯମେଵାସ୍ମୈ ଲୋକମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂଷତି ପ୍ରଜନନାଯ । ତ-ମ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିରନୁ ପ୍ରଜାଯତେ । ଅଥୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵୈଷା-ଽଭିକ୍ରାନ୍ତିଃ ॥ ରଥଚକ୍ର-ମ୍ପ୍ରଵର୍ତଯତି । ମନୁଷ୍ଯରଥେନୈଵ ଦେଵରଥ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯଵରୋହତି ॥ 52 ॥
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ହୋତଵ୍ଯ-ମଗ୍ନିହୋତ୍ରାଂ(3) ନହୋତଵ୍ଯା(3)ମିତି । ଯ-ଦ୍ଯଜୁଷା ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅଯଥାପୂର୍ଵମାହୁତୀ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିଃ ପରାଭଵେତ୍ । ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ହୋତଵ୍ଯମ୍ । ଯଥାପୂର୍ଵ-ମାହୁତୀ ଜୁହୋତି । ନାଗ୍ନିଃ ପରାଭଵତି ॥ ଅଗ୍ନୀଧେ ଦଦାତି ॥ 53 ॥
ଅଗ୍ନିମୁଖା-ନେଵର୍ତୂ-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି । ଉପବର୍ହଣ-ନ୍ଦଦାତି । ରୂପାଣାମଵ-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣେ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଧେନୁଗ୍ଂ ହୋତ୍ରେ । ଆଶିଷ ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଅନଡ୍ଵାହ-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯଵେ । ଵହ୍ନିର୍ଵା ଅନଡ୍ଵାନ୍ । ଵହ୍ନିରଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ॥ 54 ॥
ଵହ୍ନିନୈଵ ଵହ୍ନି ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ମିଥୁନୌ ଗାଵୌ ଦଦାତି । ମିଥୁନସ୍ଯାଵ-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଵାସୋ ଦଦାତି । ସର୍ଵ ଦେଵତ୍ଯଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ । ସର୍ଵା ଏଵ ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣାତି । ଆ ଦ୍ଵାଦଶଭ୍ଯୋ ଦଦାତି । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ । ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି । କାମମୂର୍ଧ୍ଵ-ନ୍ଦେଯମ୍ । ଅପରିମିତସ୍ଯାଵ-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 55 ॥
ତ-ଦ୍ଦେଵା ଵିଜିତ୍ଯ । ପୁନରଵାରୁରୁଥ୍ସନ୍ତ । ତେ-ଽଗ୍ନଯେ ପଵମାନାଯ ପୁରୋଡାଶ-ମଷ୍ଟାକପାଲ-ନ୍ନିରଵପନ୍ନ୍ । ପଶଵୋ ଵା ଅଗ୍ନିଃ ପଵମାନଃ । ଯଦେଵ ପଶୁଷ୍ଵାସୀତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ । ତେ-ଽଗ୍ନଯେ ପାଵକାଯ । ଆପୋ ଵା ଅଗ୍ନିଃ ପାଵକଃ । ଯଦେଵାଫ୍ସ୍ଵାସୀତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ ॥ 46 ॥
ତେ-ଽଗ୍ନଯେ ଶୁଚଯେ । ଅସୌ ଵା ଆଦିତ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନି-ଶ୍ଶୁଚିଃ । ଯଦେଵାଦିତ୍ଯ ଆସୀତ୍ । ତତ୍-ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ତନୁଵୋ ଵାଵୈତା ଅଗ୍ନ୍ଯାଧେଯସ୍ଯ । ଆଗ୍ନେଯୋ ଵା ଅଷ୍ଟାକପାଲୋ ଽଗ୍ନ୍ଯାଧେଯମିତି । ଯତ୍ତ-ନ୍ନିର୍ଵପେତ୍ । ନୈତାନି । ଯଥା-ଽଽତ୍ମା ସ୍ଯାତ୍ ॥ 47 ॥
ନାଙ୍ଗାନି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଯଦେତାନି ନିର୍ଵପେତ୍ । ନ ତମ୍ । ଯଥା-ଽଙ୍ଗାନି ସ୍ଯୁଃ । ନାତ୍ମା । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ । ଉଭଯାନି ସହନିରୁପ୍ଯାଣି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସାତ୍ମତ୍ଵାଯ ॥ ଉଭଯଂ-ଵାଁ ଏତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମାପ୍ଯତେ ॥ 48 ॥
ଯୋ-ଽଗ୍ନିମାଧତ୍ତେ । ଐନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନ-ମେକାଦଶକପାଲ- ମନୁ ନିର୍ଵପେତ୍ । ଆଦିତ୍ଯ-ଞ୍ଚରୁମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଵୈ ଦେଵାନା-ମଯାତଯାମାନୌ । ଯେ ଏଵ ଦେଵତେ ଅଯାତଯାମ୍ନୀ । ତାଭ୍ଯାମେଵାସ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମଵ- ରୁନ୍ଧେ । ଆଦିତ୍ଯୋ ଭଵତି । ଇଯଂ-ଵାଁ ଅଦିତିଃ । ଅସ୍ଯାମେଵ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତି ॥ ଧେନ୍ଵୈ ଵା ଏତ-ଦ୍ରେତଃ ॥ 49 ॥
ଯଦାଜ୍ଯମ୍ । ଅନଡୁହସ୍ତଣ୍ଡୁଲାଃ । ମିଥୁନମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଘୃତେ ଭଵତି । ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଲୂକ୍ଷାନ୍ତତ୍ଵାଯ ॥ ଚତ୍ଵାର ଆର୍ଷେଯାଃ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି । ଦିଶାମେଵ ଜ୍ଯୋତିଷି ଜୁହୋତି ॥ ପଶଵୋ ଵା ଏତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି । ଏଷ ରୁଦ୍ରଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ ॥ 50 ॥
ଯଥ୍ସଦ୍ଯ ଏତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପେତ୍ । ରୁଦ୍ରାଯ ପଶୂନପି ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅପଶୁ-ର୍ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯନ୍ନାନୁନିର୍ଵପେତ୍ । ଅନଵରୁଦ୍ଧା ଅସ୍ଯ ପଶଵଃ ସ୍ଯୁଃ । ଦ୍ଵାଦଶସୁ ରାତ୍ରୀଷ୍ଵନୁ ନିର୍ଵପେତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସର ପ୍ରତିମା ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶ ରାତ୍ରଯଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରେଣୈଵାସ୍ମୈ ରୁଦ୍ରଗ୍ଂ ଶମଯିତ୍ଵା । ପଶୂନଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ଯଦେକ-ମେକମେତାନି ହଵୀଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପେତ୍ ॥ 51 ॥
ଯଥା ତ୍ରୀଣ୍ଯାଵପନାନି ପୂରଯେତ୍ । ତାଦୃକ୍ତତ୍ । ନ ପ୍ରଜନନମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂଷେତ୍ । ଏକ-ନ୍ନିରୁପ୍ଯ । ଉତ୍ତରେ ସମସ୍ଯେତ୍ । ତୃତୀଯମେଵାସ୍ମୈ ଲୋକମୁଚ୍ଛିଗ୍ଂଷତି ପ୍ରଜନନାଯ । ତ-ମ୍ପ୍ରଜଯା ପଶୁଭିରନୁ ପ୍ରଜାଯତେ । ଅଥୋ ଯଜ୍ଞସ୍ଯୈଵୈଷା-ଽଭିକ୍ରାନ୍ତିଃ ॥ ରଥଚକ୍ର-ମ୍ପ୍ରଵର୍ତଯତି । ମନୁଷ୍ଯରଥେନୈଵ ଦେଵରଥ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯଵରୋହତି ॥ 52 ॥
ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । ହୋତଵ୍ଯ-ମଗ୍ନିହୋତ୍ରାଂ(3) ନହୋତଵ୍ଯା(3)ମିତି । ଯ-ଦ୍ଯଜୁଷା ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅଯଥାପୂର୍ଵମାହୁତୀ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଯନ୍ନ ଜୁହୁଯାତ୍ । ଅଗ୍ନିଃ ପରାଭଵେତ୍ । ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ହୋତଵ୍ଯମ୍ । ଯଥାପୂର୍ଵ-ମାହୁତୀ ଜୁହୋତି । ନାଗ୍ନିଃ ପରାଭଵତି ॥ ଅଗ୍ନୀଧେ ଦଦାତି ॥ 53 ॥
ଅଗ୍ନିମୁଖା-ନେଵର୍ତୂ-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି । ଉପବର୍ହଣ-ନ୍ଦଦାତି । ରୂପାଣାମଵ-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଅଶ୍ଵ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଣେ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ଧେନୁଗ୍ଂ ହୋତ୍ରେ । ଆଶିଷ ଏଵାଵରୁନ୍ଧେ । ଅନଡ୍ଵାହ-ମଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯଵେ । ଵହ୍ନିର୍ଵା ଅନଡ୍ଵାନ୍ । ଵହ୍ନିରଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ॥ 54 ॥
ଵହ୍ନିନୈଵ ଵହ୍ନି ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଵ-ରୁନ୍ଧେ । ମିଥୁନୌ ଗାଵୌ ଦଦାତି । ମିଥୁନସ୍ଯାଵ-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ । ଵାସୋ ଦଦାତି । ସର୍ଵ ଦେଵତ୍ଯଂ-ଵୈଁ ଵାସଃ । ସର୍ଵା ଏଵ ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣାତି । ଆ ଦ୍ଵାଦଶଭ୍ଯୋ ଦଦାତି । ଦ୍ଵାଦଶ ମାସା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରଃ । ସଂଵଁଥ୍ସର ଏଵ ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତି । କାମମୂର୍ଧ୍ଵ-ନ୍ଦେଯମ୍ । ଅପରିମିତସ୍ଯାଵ-ରୁଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 55 ॥
(ଆଦିତ୍ଯେ ତୃତୀଯ - ମଫ୍ସ୍ଵାସୀ-ତ୍ତ-ତ୍ତେନାଵାରୁନ୍ଧତ - ସ୍ଯା - ଦାପ୍ଯତେ - ରେତୋ - ଽଗ୍ନି - ରେକମେକ ମେତାନି ହଵିଗ୍ଂଷି ନିର୍ଵପେତ୍ - ପ୍ରତ୍ଯଵରୋହତି - ଦଦାତ୍ଯ - ଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁ--ର୍ ଦେଯ ମେକ-ଞ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଆଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଆଧାନମନ୍ତ୍ରାଃ
ଘର୍ମ-ଶ୍ଶିରସ୍ତଦଯମଗ୍ନିଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରିଯଃ ପଶୁଭି-ର୍ଭୁଵତ୍ । ଛର୍ଦିସ୍ତୋକାଯ ତନଯାଯ ଯଚ୍ଛ ॥ ଵାତଃ ପ୍ରାଣସ୍ତଦଯମଗ୍ନିଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରିଯଃ ପଶୁଭି-ର୍ଭୁଵତ୍ । ସ୍ଵଦିତ-ନ୍ତୋକାଯ ତନଯାଯ ପିତୁ-ମ୍ପଚ ॥ ପ୍ରାଚୀମନୁ ପ୍ରଦିଶ-ମ୍ପ୍ରେହି ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ଅଗ୍ନେରଗ୍ନେ ପୁରୋ ଅଗ୍ନି-ର୍ଭଵେହ । ଵିଶ୍ଵା ଆଶା ଦୀଦ୍ଯାନୋ ଵିଭାହି । ଊର୍ଜ-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦେ ॥ 56 ॥
ଅର୍କଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ତଦସୌ ସୂର୍ଯସ୍ତଦଯମଗ୍ନିଃ । ସମ୍ପ୍ରିଯଃ ପଶୁଭି-ର୍ଭୁଵତ୍ । ଯ-ତ୍ତେ ଶୁକ୍ର ଶୁକ୍ରଂ-ଵଁର୍ଚଃ ଶୁକ୍ରା ତନୂଃ । ଶୁକ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଜସ୍ରମ୍ । ତେନ ମେ ଦୀଦିହି ତେନ ତ୍ଵା-ଽଽଦଧେ । ଅଗ୍ନିନା-ଽଗ୍ନେ ବ୍ରହ୍ମଣା ॥ ଆନଶେ ଵ୍ଯାନଶେ ସର୍ଵମାଯୁ-ର୍ଵ୍ଯାନଶେ ॥ ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ଵିରାଟ୍ ଚ ସ୍ଵରାଟ୍ ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ ॥ 57 ॥
ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ସମ୍ରାଟ୍ ଚାଭିଭୂଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ଵିଭୂଶ୍ଚ ପରିଭୂଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ପ୍ରଭ୍ଵୀ ଚ ପ୍ରଭୂତିଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦଧେ ॥ ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିରମୁ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ॥ 58 ॥
ଅର୍କଶ୍ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ତଦସୌ ସୂର୍ଯସ୍ତଦଯମଗ୍ନିଃ । ସମ୍ପ୍ରିଯଃ ପଶୁଭି-ର୍ଭୁଵତ୍ । ଯ-ତ୍ତେ ଶୁକ୍ର ଶୁକ୍ରଂ-ଵଁର୍ଚଃ ଶୁକ୍ରା ତନୂଃ । ଶୁକ୍ର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଜସ୍ରମ୍ । ତେନ ମେ ଦୀଦିହି ତେନ ତ୍ଵା-ଽଽଦଧେ । ଅଗ୍ନିନା-ଽଗ୍ନେ ବ୍ରହ୍ମଣା ॥ ଆନଶେ ଵ୍ଯାନଶେ ସର୍ଵମାଯୁ-ର୍ଵ୍ଯାନଶେ ॥ ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ଵିରାଟ୍ ଚ ସ୍ଵରାଟ୍ ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ ॥ 57 ॥
ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ସମ୍ରାଟ୍ ଚାଭିଭୂଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ଵିଭୂଶ୍ଚ ପରିଭୂଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯେ ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵେ ତନୁଵୌ । ପ୍ରଭ୍ଵୀ ଚ ପ୍ରଭୂତିଶ୍ଚ । ତେ ମା ଵିଶତା-ନ୍ତେ ମା ଜିନ୍ଵତାମ୍ । ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦଧେ ॥ ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିରମୁ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ॥ 58 ॥
(ଚତୁଷ୍ପଦେ - ଜିନ୍ଵତାଂ - ତନୁଵ ସ୍ତ୍ରୀଣି ଚ ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଏତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଏତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଂ
ଇମେ ଵା ଏତେ ଲୋକା ଅଗ୍ନଯଃ । ତେ ଯଦଵ୍ଯାଵୃତ୍ତା ଆଧୀଯେରନ୍ନ୍ । ଶୋଚଯେଯୁ-ର୍ଯଜମାନମ୍ । ଘର୍ମ-ଶ୍ଶିର ଇତି ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ଵାତଃ ପ୍ରାଣ ଇତ୍ଯନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ । ଅର୍କ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରିତ୍ଯା-ହଵନୀଯମ୍ । ତେନୈଵୈନାନ୍ ଵ୍ଯାଵର୍ତଯତି । ତଥା ନ ଶୋଚଯନ୍ତି ଯଜମାନମ୍ ॥ ରଥନ୍ତର-ମଭିଗାଯତେ ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଆଧୀଯମାନେ । ରାଥନ୍ତରୋ ଵା ଅଯଂ-ଲୋଁକଃ ॥ 59 ॥
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵୈନଂ-ଲୋଁକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଵାମଦେଵ୍ଯ-ମଭିଗାଯତ ଉଦ୍ଧ୍ରିଯମାଣେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵୈଁ ଵାମଦେଵ୍ଯମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଏଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଅଥୋ ଶାନ୍ତି-ର୍ଵୈ ଵାମଦେଵ୍ଯମ୍ । ଶାନ୍ତମେଵୈନ-ମ୍ପଶଵ୍ଯମୁଦ୍ଧରତେ । ବୃହଦଭିଗାଯତ ଆହଵନୀଯ ଆଧୀଯମାନେ । ବାର୍ହତୋ ଵା ଅସୌ ଲୋକଃ । ଅମୁଷ୍ମିନ୍ନେଵୈନଂ-ଲୋଁକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ ॥ 60 ॥
ସୋ-ଽଶ୍ଵୋ ଵାରୋ ଭୂତ୍ଵା ପରାଂଐତ୍ । ତଂ-ଵାଁରଵନ୍ତୀଯେନାଵାରଯତ ।ତ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯସ୍ଯ ଵାରଵନ୍ତୀଯତ୍ଵମ୍ । ଶ୍ଯୈତେନ ଶ୍ଯେତୀ ଅକୁରୁତ ।ତଚ୍ଛ୍ଯୈତସ୍ଯ ଶ୍ଯୈତତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯ-ମଭିଗାଯତେ । ଵାରଯିତ୍ଵୈଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଶ୍ଯୈତେନ ଶ୍ଯେତୀ କୁରୁତେ ॥ ଘର୍ମ-ଶ୍ଶିର ଇତି ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ସଶୀର୍ଷାଣ-ମେଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ ॥ 61 ॥
ଉପୈନମୁତ୍ତରୋ ଯଜ୍ଞୋ ନମତି ॥ ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଏଷଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ । ସ ଆଧୀଯମାନ ଈଶ୍ଵରୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶୂନ୍ ହିଗ୍ଂସିତୋଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରିଯଃ ପଶୁଭି-ର୍ଭୁଵଦିତ୍ଯାହ । ପଶୁଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମ୍ପ୍ରିଯ-ଙ୍କରୋତି । ପଶୂନା-ମହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ଛର୍ଦିସ୍ତୋକାଯ ତନଯାଯ ଯଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ।ଆଶିଷମେଵୈତା-ମାଶାସ୍ତେ ॥ ଵାତଃ ପ୍ରାଣ ଇତ୍ଯନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ ॥ 62 ॥
ସପ୍ରାଣ-ମେଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ସ୍ଵଦିତ-ନ୍ତୋକାଯ ତନଯାଯ ପିତୁ-ମ୍ପଚେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ନମେଵାସ୍ମୈ ସ୍ଵଦଯତି ॥ ପ୍ରାଚୀମନୁ ପ୍ରଦିଶ-ମ୍ପ୍ରେହି ଵିଦ୍ଵାନିତ୍ଯାହ । ଵିଭକ୍ତିରେଵୈନଯୋସ୍ସା । ଅଥୋ ନାନା ଵୀର୍ଯାଵେଵୈନୌ କୁରୁତେ ॥ ଊର୍ଜ-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଇତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥ ଅର୍କ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରିତ୍ଯା-ହଵନୀଯମ୍ । ଅର୍କୋ ଵୈ ଦେଵାନାମନ୍ନମ୍ ॥ 63 ॥
ଅନ୍ନମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ତେନ ମେ ଦୀଦିହୀତ୍ଯାହ । ସମିନ୍ଧ ଏଵୈନମ୍ ॥ ଆନଶେ ଵ୍ଯାନଶ ଇତି ତ୍ରିରୁଦିଙ୍ଗଯତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷ୍ଵେଵୈନଂ-ଲୋଁକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ତତ୍-ତଥା ନ କାର୍ଯମ୍ । ଵୀଙ୍ଗିତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଦଧୀତ । ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯୈ-ଵାଧାଯା-ଭିମନ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅଵୀଙ୍ଗିତ-ମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ଵିରାଟ୍ ଚ ସ୍ଵରାଟ୍ ଚ ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵାସ୍ତନୁଵ-ସ୍ତାଭିସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦଧ ଇତ୍ଯାହ । ଏତା ଵା ଅଗ୍ନେ-ଶ୍ଶିଵାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵ ସ୍ତାଭିରମୁ-ଙ୍ଗଚ୍ଛେତି ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ । ତାଭିରେଵୈନ-ମ୍ପରାଭାଵଯତି ॥ 64 ॥
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵୈନଂ-ଲୋଁକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଵାମଦେଵ୍ଯ-ମଭିଗାଯତ ଉଦ୍ଧ୍ରିଯମାଣେ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ-ଵୈଁ ଵାମଦେଵ୍ଯମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଏଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଅଥୋ ଶାନ୍ତି-ର୍ଵୈ ଵାମଦେଵ୍ଯମ୍ । ଶାନ୍ତମେଵୈନ-ମ୍ପଶଵ୍ଯମୁଦ୍ଧରତେ । ବୃହଦଭିଗାଯତ ଆହଵନୀଯ ଆଧୀଯମାନେ । ବାର୍ହତୋ ଵା ଅସୌ ଲୋକଃ । ଅମୁଷ୍ମିନ୍ନେଵୈନଂ-ଲୋଁକେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ପ୍ରଜାପତି-ରଗ୍ନି-ମସୃଜତ ॥ 60 ॥
ସୋ-ଽଶ୍ଵୋ ଵାରୋ ଭୂତ୍ଵା ପରାଂଐତ୍ । ତଂ-ଵାଁରଵନ୍ତୀଯେନାଵାରଯତ ।ତ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯସ୍ଯ ଵାରଵନ୍ତୀଯତ୍ଵମ୍ । ଶ୍ଯୈତେନ ଶ୍ଯେତୀ ଅକୁରୁତ ।ତଚ୍ଛ୍ଯୈତସ୍ଯ ଶ୍ଯୈତତ୍ଵମ୍ । ଯ-ଦ୍ଵାରଵନ୍ତୀଯ-ମଭିଗାଯତେ । ଵାରଯିତ୍ଵୈଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଶ୍ଯୈତେନ ଶ୍ଯେତୀ କୁରୁତେ ॥ ଘର୍ମ-ଶ୍ଶିର ଇତି ଗାର୍ହପତ୍ଯ-ମାଦଧାତି । ସଶୀର୍ଷାଣ-ମେଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ ॥ 61 ॥
ଉପୈନମୁତ୍ତରୋ ଯଜ୍ଞୋ ନମତି ॥ ରୁଦ୍ରୋ ଵା ଏଷଃ । ଯଦଗ୍ନିଃ । ସ ଆଧୀଯମାନ ଈଶ୍ଵରୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶୂନ୍ ହିଗ୍ଂସିତୋଃ । ସ-ମ୍ପ୍ରିଯଃ ପଶୁଭି-ର୍ଭୁଵଦିତ୍ଯାହ । ପଶୁଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମ୍ପ୍ରିଯ-ଙ୍କରୋତି । ପଶୂନା-ମହିଗ୍ଂସାଯୈ ॥ ଛର୍ଦିସ୍ତୋକାଯ ତନଯାଯ ଯଚ୍ଛେତ୍ଯାହ ।ଆଶିଷମେଵୈତା-ମାଶାସ୍ତେ ॥ ଵାତଃ ପ୍ରାଣ ଇତ୍ଯନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନମ୍ ॥ 62 ॥
ସପ୍ରାଣ-ମେଵୈନ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ସ୍ଵଦିତ-ନ୍ତୋକାଯ ତନଯାଯ ପିତୁ-ମ୍ପଚେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ନମେଵାସ୍ମୈ ସ୍ଵଦଯତି ॥ ପ୍ରାଚୀମନୁ ପ୍ରଦିଶ-ମ୍ପ୍ରେହି ଵିଦ୍ଵାନିତ୍ଯାହ । ଵିଭକ୍ତିରେଵୈନଯୋସ୍ସା । ଅଥୋ ନାନା ଵୀର୍ଯାଵେଵୈନୌ କୁରୁତେ ॥ ଊର୍ଜ-ନ୍ନୋ ଧେହି ଦ୍ଵିପଦେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଇତ୍ଯାହ । ଆଶିଷମେଵୈତାମାଶାସ୍ତେ ॥ ଅର୍କ-ଶ୍ଚକ୍ଷୁରିତ୍ଯା-ହଵନୀଯମ୍ । ଅର୍କୋ ଵୈ ଦେଵାନାମନ୍ନମ୍ ॥ 63 ॥
ଅନ୍ନମେଵାଵ ରୁନ୍ଧେ ॥ ତେନ ମେ ଦୀଦିହୀତ୍ଯାହ । ସମିନ୍ଧ ଏଵୈନମ୍ ॥ ଆନଶେ ଵ୍ଯାନଶ ଇତି ତ୍ରିରୁଦିଙ୍ଗଯତି । ତ୍ରଯ ଇମେ ଲୋକାଃ । ଏଷ୍ଵେଵୈନଂ-ଲୋଁକେଷୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ତତ୍-ତଥା ନ କାର୍ଯମ୍ । ଵୀଙ୍ଗିତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଦଧୀତ । ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯୈ-ଵାଧାଯା-ଭିମନ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅଵୀଙ୍ଗିତ-ମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ ॥ ଵିରାଟ୍ ଚ ସ୍ଵରାଟ୍ ଚ ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଶିଵାସ୍ତନୁଵ-ସ୍ତାଭିସ୍ତ୍ଵା ଽଽଦଧ ଇତ୍ଯାହ । ଏତା ଵା ଅଗ୍ନେ-ଶ୍ଶିଵାସ୍ତନୁଵଃ । ତାଭିରେଵୈନଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯତି ॥ ଯାସ୍ତେ ଅଗ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତନୁଵ ସ୍ତାଭିରମୁ-ଙ୍ଗଚ୍ଛେତି ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ । ତାଭିରେଵୈନ-ମ୍ପରାଭାଵଯତି ॥ 64 ॥
(ଲୋକୋ - ଽସୃଜତୈନ - ମାଧତ୍ତେ - ଽନ୍ଵାହାର୍ଯପଚନଂ - ଦେଵାନାମନ୍ନ - ମେନ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମାଧତ୍ତେ ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 9 - ବ୍ରହ୍ମୌଦନମ୍
ଶମୀଗର୍ଭାଦଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥତି । ଏଷା ଵା ଅଗ୍ନେ-ର୍ଯଜ୍ଞିଯା ତନୂଃ । ତାମେଵାସ୍ମୈ ଜନଯତି ॥ ଅଦିତିଃ ପୁତ୍ରକାମା । ସାଦ୍ଧ୍ଯେଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମପଚତ୍ । ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯୈ ଧାତା ଚାର୍ଯମା ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ଦ୍ଵିତୀଯ-ମପଚତ୍ ॥ 65 ॥
ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯୈ ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ତୃତୀଯ-ମପଚତ୍ । ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯା ଅଗ୍ଂଶଶ୍ଚ ଭଗଶ୍ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ଚତୁର୍ଥ-ମପଚତ୍ ॥ 66 ॥
ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯା ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଵସ୍ଵାଗ୍ଶ୍ଚା-ଜାଯେତାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମ୍ପଚତି । ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି ॥ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣା ଓଦନମ୍ ॥ ଯଦାଜ୍ଯ-ମୁଚ୍ଛିଷ୍ଯତେ । ତେନ ସମିଧୋ-ଽଭ୍ଯଜ୍ଯାଦଧାତି । ଉଚ୍ଛେଷଣାଦ୍ଵା ଅଦିତୀ ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ ॥ 67 ॥
ଉଚ୍ଛେଷଣାଦେଵ ତ-ଦ୍ରେତୋ ଧତ୍ତେ ॥ ଅସ୍ଥି ଵା ଏତତ୍ । ଯ-ଥ୍ସମିଧଃ । ଏତ-ଦ୍ରେତଃ । ଯଦାଜ୍ଯମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯେନ ସମିଧୋ-ଽଭ୍ଯଜ୍ଯାଦଧାତି । ଅସ୍ଥ୍ଯେଵ ତ-ଦ୍ରେତସି ଦଧାତି ॥ ତିସ୍ର ଆଦଧାତି ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ॥ ଇଯତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତାଃ ॥ 68 ॥
ଇଯତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞପରୁଷା ସମ୍ମିତାଃ । ଇଯତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଏତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯମ୍ । ଵୀର୍ଯ ସମ୍ମିତାଃ ॥ ଆର୍ଦ୍ରା ଭଵନ୍ତି । ଆର୍ଦ୍ରମିଵ ହି ରେତଃ ସିଚ୍ଯତେ ॥ ଚିତ୍ରିଯସ୍ଯାଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯାଦଧାତି । ଚିତ୍ରମେଵ ଭଵତି ॥ ଘୃତଵତୀଭି-ରାଦଧାତି ॥ 69 ॥
ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ । ଯ-ଦ୍ଘୃତମ୍ । ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ଧାମ୍ନା ସମର୍ଧଯତି । ଅଥୋ ତେଜସା ॥ ଗାଯତ୍ରୀଭି-ର୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦା ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵାଯ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗ୍ଭୀ-ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ଛନ୍ଦା ଵୈ ରାଜନ୍ଯଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵାଯ ॥ 70 ॥
ଜଗତୀଭି-ର୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ । ଜଗତୀ ଛନ୍ଦା ଵୈ ଵୈଶ୍ଯଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵାଯ ॥ ତଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସର-ଙ୍ଗୋପାଯେତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଂ ହି ରେତୋ ହିତଂ-ଵଁର୍ଧତେ ॥ ଯ-ଦ୍ଯେନଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରେ ନୋପନମେତ୍ । ସମିଧଃ ପୁନରାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରେତ ଏଵ ତଦ୍ଧିତଂ-ଵଁର୍ଧମାନମେତି ॥ ନ ମାଗ୍ଂସ-ମଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ନ ସ୍ତ୍ରିଯମୁପେଯାତ୍ ॥ 71 ॥
ଯ-ନ୍ମାଗ୍ଂସ-ମଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ଯଥ୍ସ୍ତ୍ରିଯ-ମୁପେଯାତ୍ । ନିର୍ଵୀର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ନୈନମଗ୍ନି-ରୁପନମେତ୍ ॥ ଶ୍ଵ ଆଧାସ୍ଯମାନୋ ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମ୍ପଚତି । ଆଦିତ୍ଯା ଵା ଇତ ଉତ୍ତମା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ତେ ଵା ଇତୋ ଯନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରତିନୁଦନ୍ତେ । ଏତେ ଖଲୁ ଵାଵାଦିତ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ । ତୈରେଵ ସତ୍ଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 72 ॥
ନୈନ-ମ୍ପ୍ରତିନୁଦନ୍ତେ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କ୍ଵା ସଃ । ଅଗ୍ନିଃ କାର୍ଯଃ । ଯୋ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରଜନଯତୀତି । ଶଲ୍କୈସ୍ତାଗ୍ଂ ରାତ୍ରିମଗ୍ନି-ମିନ୍ଧୀତ । ତସ୍ମି-ନ୍ନୁପଵ୍ଯୁଷମରଣୀ ନିଷ୍ଟପେତ୍ । ଯଥର୍ଷଭାଯ ଵାଶିତା ନ୍ଯାଵିଚ୍ଛାଯତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଅପୋଦୂହ୍ଯ ଭସ୍ମାଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥତି ॥ 73 ॥
ସୈଵ ସା-ଽଗ୍ନେ-ସ୍ସନ୍ତତିଃ ॥ ତ-ମ୍ମଥିତ୍ଵା ପ୍ରାଞ୍ଚମୁଦ୍ଧରତି । ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵ ତ-ଦ୍ରେତୋ ହିତ-ମ୍ପ୍ରଜନଯତି ॥ ଅନାହିତ-ସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ନି-ରିତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ସ୍ସମିଧୋ-ଽନାଧାଯାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତ ଇତି । ତା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରେ ପୁରସ୍ତା-ଦାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରାଦେଵୈନ-ମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା-ଧତ୍ତେ ॥ ଯଦି ସଂଵଁଥ୍ସରେ ଽନାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯା-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଦାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସର ପ୍ରତିମା ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶ ରାତ୍ରଯଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵାସ୍ଯାହିତା ଭଵନ୍ତି ॥ ଯଦି ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯା-ନ୍ନାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ତ୍ର୍ଯହେ ପୁରସ୍ତାଦାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଆହିତା ଏଵାସ୍ଯ ଭଵନ୍ତି ॥ 74 ॥
ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯୈ ମିତ୍ରଶ୍ଚ ଵରୁଣଶ୍ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ତୃତୀଯ-ମପଚତ୍ । ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯା ଅଗ୍ଂଶଶ୍ଚ ଭଗଶ୍ଚାଜାଯେତାମ୍ । ସା ଚତୁର୍ଥ-ମପଚତ୍ ॥ 66 ॥
ତସ୍ଯା ଉଚ୍ଛେଷଣ-ମଦଦୁଃ । ତ-ତ୍ପ୍ରାଶ୍ଞାତ୍ । ସା ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ । ତସ୍ଯା ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଵିଵସ୍ଵାଗ୍ଶ୍ଚା-ଜାଯେତାମ୍ । ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମ୍ପଚତି । ରେତ ଏଵ ତ-ଦ୍ଦଧାତି ॥ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣା ଓଦନମ୍ ॥ ଯଦାଜ୍ଯ-ମୁଚ୍ଛିଷ୍ଯତେ । ତେନ ସମିଧୋ-ଽଭ୍ଯଜ୍ଯାଦଧାତି । ଉଚ୍ଛେଷଣାଦ୍ଵା ଅଦିତୀ ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ ॥ 67 ॥
ଉଚ୍ଛେଷଣାଦେଵ ତ-ଦ୍ରେତୋ ଧତ୍ତେ ॥ ଅସ୍ଥି ଵା ଏତତ୍ । ଯ-ଥ୍ସମିଧଃ । ଏତ-ଦ୍ରେତଃ । ଯଦାଜ୍ଯମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯେନ ସମିଧୋ-ଽଭ୍ଯଜ୍ଯାଦଧାତି । ଅସ୍ଥ୍ଯେଵ ତ-ଦ୍ରେତସି ଦଧାତି ॥ ତିସ୍ର ଆଦଧାତି ମିଥୁନତ୍ଵାଯ ॥ ଇଯତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ପ୍ରଜାପତିନା ଯଜ୍ଞମୁଖେନ ସମ୍ମିତାଃ ॥ 68 ॥
ଇଯତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଯଜ୍ଞପରୁଷା ସମ୍ମିତାଃ । ଇଯତୀ-ର୍ଭଵନ୍ତି । ଏତାଵଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେ ଵୀର୍ଯମ୍ । ଵୀର୍ଯ ସମ୍ମିତାଃ ॥ ଆର୍ଦ୍ରା ଭଵନ୍ତି । ଆର୍ଦ୍ରମିଵ ହି ରେତଃ ସିଚ୍ଯତେ ॥ ଚିତ୍ରିଯସ୍ଯାଶ୍ଵତ୍ଥସ୍ଯାଦଧାତି । ଚିତ୍ରମେଵ ଭଵତି ॥ ଘୃତଵତୀଭି-ରାଦଧାତି ॥ 69 ॥
ଏତଦ୍ଵା ଅଗ୍ନେଃ ପ୍ରିଯ-ନ୍ଧାମ । ଯ-ଦ୍ଘୃତମ୍ । ପ୍ରିଯେଣୈଵୈନ-ନ୍ଧାମ୍ନା ସମର୍ଧଯତି । ଅଥୋ ତେଜସା ॥ ଗାଯତ୍ରୀଭି-ର୍ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଗାଯତ୍ରଛନ୍ଦା ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵାଯ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁଗ୍ଭୀ-ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ । ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ଛନ୍ଦା ଵୈ ରାଜନ୍ଯଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵାଯ ॥ 70 ॥
ଜଗତୀଭି-ର୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ । ଜଗତୀ ଛନ୍ଦା ଵୈ ଵୈଶ୍ଯଃ । ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵାଯ ॥ ତଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସର-ଙ୍ଗୋପାଯେତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରଗ୍ଂ ହି ରେତୋ ହିତଂ-ଵଁର୍ଧତେ ॥ ଯ-ଦ୍ଯେନଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରେ ନୋପନମେତ୍ । ସମିଧଃ ପୁନରାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ରେତ ଏଵ ତଦ୍ଧିତଂ-ଵଁର୍ଧମାନମେତି ॥ ନ ମାଗ୍ଂସ-ମଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ନ ସ୍ତ୍ରିଯମୁପେଯାତ୍ ॥ 71 ॥
ଯ-ନ୍ମାଗ୍ଂସ-ମଶ୍ଞୀଯାତ୍ । ଯଥ୍ସ୍ତ୍ରିଯ-ମୁପେଯାତ୍ । ନିର୍ଵୀର୍ଯ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ନୈନମଗ୍ନି-ରୁପନମେତ୍ ॥ ଶ୍ଵ ଆଧାସ୍ଯମାନୋ ବ୍ରହ୍ମୌଦନ-ମ୍ପଚତି । ଆଦିତ୍ଯା ଵା ଇତ ଉତ୍ତମା-ସ୍ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକମାଯନ୍ନ୍ । ତେ ଵା ଇତୋ ଯନ୍ତ-ମ୍ପ୍ରତିନୁଦନ୍ତେ । ଏତେ ଖଲୁ ଵାଵାଦିତ୍ଯାଃ । ଯ-ଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ । ତୈରେଵ ସତ୍ଵ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତି ॥ 72 ॥
ନୈନ-ମ୍ପ୍ରତିନୁଦନ୍ତେ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି । କ୍ଵା ସଃ । ଅଗ୍ନିଃ କାର୍ଯଃ । ଯୋ-ଽସ୍ମୈ ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂ-ନ୍ପ୍ରଜନଯତୀତି । ଶଲ୍କୈସ୍ତାଗ୍ଂ ରାତ୍ରିମଗ୍ନି-ମିନ୍ଧୀତ । ତସ୍ମି-ନ୍ନୁପଵ୍ଯୁଷମରଣୀ ନିଷ୍ଟପେତ୍ । ଯଥର୍ଷଭାଯ ଵାଶିତା ନ୍ଯାଵିଚ୍ଛାଯତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ଅପୋଦୂହ୍ଯ ଭସ୍ମାଗ୍ନି-ମ୍ମନ୍ଥତି ॥ 73 ॥
ସୈଵ ସା-ଽଗ୍ନେ-ସ୍ସନ୍ତତିଃ ॥ ତ-ମ୍ମଥିତ୍ଵା ପ୍ରାଞ୍ଚମୁଦ୍ଧରତି । ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵ ତ-ଦ୍ରେତୋ ହିତ-ମ୍ପ୍ରଜନଯତି ॥ ଅନାହିତ-ସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ନି-ରିତ୍ଯାହୁଃ । ଯ-ସ୍ସମିଧୋ-ଽନାଧାଯାଗ୍ନି-ମାଧତ୍ତ ଇତି । ତା-ସ୍ସଂଵଁଥ୍ସରେ ପୁରସ୍ତା-ଦାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସରାଦେଵୈନ-ମଵରୁଦ୍ଧ୍ଯା-ଧତ୍ତେ ॥ ଯଦି ସଂଵଁଥ୍ସରେ ଽନାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯା-ମ୍ପୁରସ୍ତା-ଦାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ସଂଵଁଥ୍ସର ପ୍ରତିମା ଵୈ ଦ୍ଵାଦଶ ରାତ୍ରଯଃ । ସଂଵଁଥ୍ସରମେଵାସ୍ଯାହିତା ଭଵନ୍ତି ॥ ଯଦି ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯା-ନ୍ନାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ତ୍ର୍ଯହେ ପୁରସ୍ତାଦାଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଆହିତା ଏଵାସ୍ଯ ଭଵନ୍ତି ॥ 74 ॥
(ଦ୍ଵିତୀଯମପଚଚ୍ - ଚତୁର୍ଥମପଚ - ଦଦିତୀ ରେତୋ-ଽଧତ୍ତ - ସମ୍ମିତା -
ଘୃତଵତୀଭିରାଦଧାତି - ରାଜନ୍ଯଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଛନ୍ଦସଃ ପ୍ରତ୍ଯଯନସ୍ତ୍ଵା - ଯେଯା-ଦ୍- ଗଚ୍ଛତି - ମନ୍ଥତି - ରାତ୍ରଯ ଶ୍ଚତ୍ଵାରି ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ପଞ୍ଚାଗ୍ନ୍ଯାଧାନମ୍
ଅନୁଵାକଂ 10 - ପଞ୍ଚାଗ୍ନ୍ଯାଧାନମ୍
ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ । ସ ରିରିଚାନୋ-ଽମନ୍ଯତ । ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ । ସ ଆତ୍ମନ୍ ଵୀର୍ଯ-ମପଶ୍ଯତ୍ । ତଦଵର୍ଧତ । ତଦସ୍ମା-ଥ୍ସହସୋର୍ଧ୍ଵ-ମସୃଜ୍ଯତ । ସା ଵିରାଡଭଵତ୍ । ତା-ନ୍ଦେଵାସୁରା ଵ୍ଯଗୃହ୍ଣତ । ସୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ । ମମ ଵା ଏଷା ॥ 75 ॥
ଦୋହା ଏଵ ଯୁଷ୍ମାକମିତି ॥ ସା ତତଃ ପ୍ରାଚ୍ଯୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅଥର୍ଵ ପିତୁ-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ସା ଦ୍ଵିତୀଯ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ନର୍ଯ ପ୍ରଜା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ସା ତୃତୀଯ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ ପଶୂ-ନ୍ମେ ଗୋପାଯେତି ॥ 76 ॥
ସା ଚତୁର୍ଥ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ସପ୍ରଥ ସଭା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ସା ପଞ୍ଚମ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅହେ ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ ମନ୍ତ୍ର-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ଅଗ୍ନୀନ୍ ଵାଵ ସା ତାନ୍ ଵ୍ଯକ୍ରମତ । ତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅଥୋ ପଙ୍କ୍ତିମେଵ ॥ ପଙ୍କ୍ତିର୍ଵା ଏଷା ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ॥ 77 ॥
ତାମାତ୍ମନୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ । ଯଦଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ତସ୍ମା-ଦେତାଵନ୍ତୋ-ଽଗ୍ନଯ ଆଧୀଯନ୍ତେ । ପାଙ୍କ୍ତଂ-ଵାଁ ଇଦଗ୍ଂ ସର୍ଵମ୍ । ପାଙ୍କ୍ତେନୈଵ ପାଙ୍କ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି ॥ ଅଥର୍ଵ ପିତୁ-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ନମେଵୈ ତେନ ସ୍ପୃଣୋତି । ନର୍ଯ ପ୍ରଜା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାମେଵୈତେନ ସ୍ପୃଣୋତି । ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ ପଶୂ-ନ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ ॥ 78 ॥
ପଶୂନେଵୈତେନ ସ୍ପୃଣୋତି । ସପ୍ରଥ ସଭା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ସଭାମେଵୈତେନେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି । ଅହେ ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ ମନ୍ତ୍ର-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ମନ୍ତ୍ରମେଵୈ ତେନ ଶ୍ରିଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି ॥ ଯଦନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନେ-ଽନ୍ଵାହାର୍ଯ-ମ୍ପଚନ୍ତି । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଆଜ୍ଯମଧିଶ୍ରଯନ୍ତି ସମ୍ପତ୍ନୀର୍ଯାଜଯନ୍ତି । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯଦାହଵନୀଯେ ଜୁହ୍ଵତି ॥ 79 ॥
ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯଥ୍ସଭାଯାଂ-ଵିଁଜଯନ୍ତେ । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯଦାଵସଥେ-ଽନ୍ନଗ୍ଂ ହରନ୍ତି । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ତଥା-ଽସ୍ଯ ସର୍ଵେ ପ୍ରୀତା ଅଭୀଷ୍ଟା ଆଧୀଯନ୍ତେ ॥ ପ୍ରଵସଥ-ମେଷ୍ଯନ୍ନେଵ-ମୁପତିଷ୍ଠେ-ତୈକମେକମ୍ । ଯଥା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଗୃହେଵାସିନେ ପରିଦାଯ ଗୃହାନେତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ପୁନରାଗ-ତ୍ଯୋପତିଷ୍ଠତେ । ସା ଭାଗେଯମେଵୈଷା-ନ୍ତତ୍ । ସା ତତ ଊର୍ଧ୍ଵା-ଽଽରୋହତ୍ । ସା ରୋହିଣ୍ଯଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ରୋହିଣ୍ଯୈ ରୋହିଣିତ୍ଵମ୍ । ରୋହିଣ୍ଯା-ମଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଋଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେନେନ ॥ 80 ॥
ଦୋହା ଏଵ ଯୁଷ୍ମାକମିତି ॥ ସା ତତଃ ପ୍ରାଚ୍ଯୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅଥର୍ଵ ପିତୁ-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ସା ଦ୍ଵିତୀଯ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ନର୍ଯ ପ୍ରଜା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ସା ତୃତୀଯ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ ପଶୂ-ନ୍ମେ ଗୋପାଯେତି ॥ 76 ॥
ସା ଚତୁର୍ଥ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ସପ୍ରଥ ସଭା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ସା ପଞ୍ଚମ-ମୁଦକ୍ରାମତ୍ । ତ-ତ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅହେ ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ ମନ୍ତ୍ର-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତି । ଅଗ୍ନୀନ୍ ଵାଵ ସା ତାନ୍ ଵ୍ଯକ୍ରମତ । ତା-ନ୍ପ୍ରଜାପତିଃ ପର୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ । ଅଥୋ ପଙ୍କ୍ତିମେଵ ॥ ପଙ୍କ୍ତିର୍ଵା ଏଷା ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ॥ 77 ॥
ତାମାତ୍ମନୋ-ଽଧି ନିର୍ମିମୀତେ । ଯଦଗ୍ନି-ରାଧୀଯତେ । ତସ୍ମା-ଦେତାଵନ୍ତୋ-ଽଗ୍ନଯ ଆଧୀଯନ୍ତେ । ପାଙ୍କ୍ତଂ-ଵାଁ ଇଦଗ୍ଂ ସର୍ଵମ୍ । ପାଙ୍କ୍ତେନୈଵ ପାଙ୍କ୍ତଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି ॥ ଅଥର୍ଵ ପିତୁ-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ଅନ୍ନମେଵୈ ତେନ ସ୍ପୃଣୋତି । ନର୍ଯ ପ୍ରଜା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ପ୍ରଜାମେଵୈତେନ ସ୍ପୃଣୋତି । ଶଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ ପଶୂ-ନ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ ॥ 78 ॥
ପଶୂନେଵୈତେନ ସ୍ପୃଣୋତି । ସପ୍ରଥ ସଭା-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ସଭାମେଵୈତେନେନ୍ଦ୍ରିଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି । ଅହେ ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯ ମନ୍ତ୍ର-ମ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ । ମନ୍ତ୍ରମେଵୈ ତେନ ଶ୍ରିଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ପୃଣୋତି ॥ ଯଦନ୍ଵାହାର୍ଯ-ପଚନେ-ଽନ୍ଵାହାର୍ଯ-ମ୍ପଚନ୍ତି । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯ-ଦ୍ଗାର୍ହପତ୍ଯ ଆଜ୍ଯମଧିଶ୍ରଯନ୍ତି ସମ୍ପତ୍ନୀର୍ଯାଜଯନ୍ତି । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯଦାହଵନୀଯେ ଜୁହ୍ଵତି ॥ 79 ॥
ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯଥ୍ସଭାଯାଂ-ଵିଁଜଯନ୍ତେ । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ଯଦାଵସଥେ-ଽନ୍ନଗ୍ଂ ହରନ୍ତି । ତେନ ସୋ-ଽସ୍ଯାଭୀଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତଃ । ତଥା-ଽସ୍ଯ ସର୍ଵେ ପ୍ରୀତା ଅଭୀଷ୍ଟା ଆଧୀଯନ୍ତେ ॥ ପ୍ରଵସଥ-ମେଷ୍ଯନ୍ନେଵ-ମୁପତିଷ୍ଠେ-ତୈକମେକମ୍ । ଯଥା ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଗୃହେଵାସିନେ ପରିଦାଯ ଗୃହାନେତି । ତାଦୃଗେଵ ତତ୍ ॥ ପୁନରାଗ-ତ୍ଯୋପତିଷ୍ଠତେ । ସା ଭାଗେଯମେଵୈଷା-ନ୍ତତ୍ । ସା ତତ ଊର୍ଧ୍ଵା-ଽଽରୋହତ୍ । ସା ରୋହିଣ୍ଯଭଵତ୍ । ତ-ଦ୍ରୋହିଣ୍ଯୈ ରୋହିଣିତ୍ଵମ୍ । ରୋହିଣ୍ଯା-ମଗ୍ନି-ମାଦଧୀତ । ସ୍ଵ ଏଵୈନଂ-ଯୋଁନୌ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ମାଧତ୍ତେ । ଋଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେନେନ ॥ 80 ॥
(ଏଷା - ପଶୂନ୍ମେ ଗୋପାଯେତି - ପ୍ରଵିଷ୍ଟା -
ପଶୂନ୍ମେ ଗୋପାଯେତ୍ଯାହ - ଜୁହ୍ଵତି - ତିଷ୍ଠତେ ସପ୍ତ ଚ) (ଅ. 10)
(ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ଧତ୍ତଂ - କୃତ୍ତିକା - ସୂଦ୍ଧନ୍ତି - ଦ୍ଵାଦଶସୁ - ପ୍ରଜାପତି-ର୍ଵାଚୋ - ଦେଵାସୁରାସ୍ତଦଗ୍ନିର୍ନୋ-ଦ୍- ଘର୍ମ-ଶ୍ଶିର - ଇମେ ଵୈ - ଶମୀଗର୍ଭାତ୍ - ପ୍ରଜାପତି-ସ୍ସ ରିରିଚାନ-ସ୍ସତପ-ସ୍ସ ଆତ୍ମନ୍ ଵୀର୍ଯ-ନ୍ଦଶ )
(ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ଧତ୍ତଂ - ତୌ ଦିଵ୍ଯା - ଵଥୋ ଶତ୍ଵାଂଯଁ - ପ୍ରାଚ୍ଯେଷାଂ - ଁଯଦୁପର୍ଯୁପରି - ଯ-ଥ୍ସଦ୍ଯଃ - ସୋ-ଽଶ୍ଵୋ ଵାରୋ ଭୂତ୍ଵା - ଜଗତୀଭି ରଶୀତିଃ)
(ବ୍ରହ୍ମ ସନ୍ଧତ୍ତ - ମୃଦ୍ଧ୍ନୋତ୍ଯେନେନ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥