Supreme Brahman

1.2 - gavāmayanabrāhmaṇaṃ - kṛṣṇa yajurveda taittirīya brāhmaṇa pāṭhaḥ - uddhanyamāna-masyā

(Gavamayana Brahmanam in English (IAST))

From Taittiriya Brahmana, Krishna Yajurveda

Gavamayana Brahmanam is a sacred section of the Taittiriya Brahmana belonging to the Krishna Yajurveda tradition. It focuses on the ritualistic intricacies and philosophical dimensions of the Gavamayana sacrifice, a year-long Vedic session. Through the chanting of these mantras, seekers invoke purification and cosmic alignment, seeking to remove impurities and cultivate harmony with the four directions and the earth. Traditionally recited to ensure spiritual order and success in ritual performance, it serves as a foundational text for understanding Vedic cosmology and the transformative power of yajna, ultimately leading the practitioner toward divine grace and cosmic auspiciousness.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - gavāmayanabrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
anuvākaṃ 1 - ādhānamantrāḥ pūrvaprapāṭhakaśeṣabhūtāḥ
uddhanyamā̭na-masyā a̭meddhyam | apa̭ pāpmānaṃ-ya~ja̭mānasya hantu | śivā naḥ̭ santu pradiśaścata̭sraḥ | śa-nno̭ mātā pṛ̭thivī toka̭sātā || śa-nno̭ devīrabhiṣṭa̭ye | āpo̭ bhavantu pītaye | śaṃ-yo~rabhi sra̭vantu naḥ || vaiśvānarasya̭ rūpam | pṛthivyā-mpa̭risrasā | syona-māvi̭śantu naḥ || 1 ||
yadida-ndivo yadadaḥ pṛ̭thivyāḥ | sajañjñāne roda̭sī sambabhūvatuḥ̭ | ūṣān kṛṣṇama̭vatu kṛṣṇamūṣāḥ | ihobhayo-ryajñiya-māga̭miṣṭhāḥ || ūtīḥ kṷrvāṇo ya-tpṛ̭thivīmaca̭raḥ | guhākāra̭-mākhurūpa-mpratītya̭ | ta-tte nya̭ktamiha sabhaṃra̭ntaḥ | śata-ñjī̭vema śarada-ssavī̭rāḥ || ūrja̭-mpṛthivyā rasa̭-mābhara̭ntaḥ | śata-ñjī̭vema śaradaḥ̭ purūcīḥ || 2 ||
vamrībhi-ranṷvitta-ṅguhā̭su | śrotra̭-nta urvyaba̭dhirā bhavāmaḥ || prajāpa̭ti sṛṣṭānā-mprajānām | kṣudhopa̭hatyai suvita-nno̭ astu | upaprabhi̭nnamiṣa-mūrja̭-mprajābhyaḥ̭ | sūda̭-ṅgṛhebhyo rasamābha̭rāmi || yasya̭ rūpa-mbibhra̭dimā-mavi̭ndat | guhā pravi̭ṣṭāgṃ sarirasya maddhye | tasyedaṃ-vi~ha̭ta-mābhara̭ntaḥ | acha̭mbaṭkāramasyāṃ-vi~̭dhema || 3 ||
ya-tparyapa̭śya-thsarirasya maddhye | urvīmapa̭śya-jjaga̭taḥ pratiṣṭhām | ta-tpuṣka̭rasyāyata̭nāddhi jātam | parṇa-mpṛ̭thivyāḥ pratha̭nagṃ harāmi || yābhiradṛgṃ̭hajjaga̭taḥ pratiṣṭhām | urvīmimāṃ-vi~̭śvajanasya̭ bhartrīm | tā naḥ̭ śivā-śśarka̭rā-ssantu sarvāḥ || agne reta̭ścandragṃ hira̭ṇyam | adbhya-ssambhṷ̄ta-mamṛta̭-mprajāsṷ | ta-thsabhaṃra̭nnuttarato nidhāya̭ || 4 ||
ati prayaccha-nduri̭ti-ntareyam || aśvo̭ rūpa-ṅkṛtvā yada̭śvatthe 'ti̭ṣṭhaḥ | saṃva~thsara-ndevebhyo̭ nilāya̭ | tatte nya̭ktamiha sabhaṃra̭ntaḥ | śata-ñjī̭vema śarada-ssavī̭rāḥ || ūrjaḥ pṛ̭thivyā addhyutthi̭to-'si | vana̭spate śatava̭lśo viro̭ha | tvayā̭ vayamiṣamūrja-mmada̭ntaḥ | rāyaspoṣḙṇa samiṣā ma̭dema || gāyatriyā hriyamā̭ṇasya yatte || 5 ||
parṇamapa̭ta-ttṛtīya̭syai divo-'dhi̭ | so̭-'ya-mparṇa-sso̭maparṇāddhi jātaḥ | tato̭ harāmi somapīthasyāva̭-ruddhyai | devānā-mbrahmavādaṃ-va~da̭tāṃ-ya~t | upāśṛ̭ṇo-ssuśravā vai śruto̭-'si | tato māmāvi̭śatu brahmavarcasam | ta-thsabhaṃragg stadava̭rundhīya sākṣāt || yayā̭ te sṛṣṭasyāgneḥ | hetimaśa̭maya-tprajāpa̭tiḥ | tāmimāma pra̭dāhāya || 6 ||
śamīgṃ śāntyai̭ harāmyaham || yattḙ sṛṣṭasya̭ yataḥ | vika̭ṅkata-mbhā ārchajjātavedaḥ | tayā̭ bhāsā sammi̭taḥ | uru-nno̭ lokamanu prabhā̭hi || yattḙ tāntasya hṛda̭yamācchi̭ndan jātavedaḥ | maruto-'dbhista̭mayitvā | etatte tada̭śane-ssambha̭rāmi | sātmā̭ agne sahṛ̭dayo bhaveha || citri̭yādaśvatthā-thsambhṛ̭tā bṛhatyaḥ̭ || 7 ||
śarī̭ramabhi sagg skṛ̭tā-sstha | prajāpa̭tinā yajñamukhena sammi̭tāḥ | tisras trivṛdbhi̭-rmithunāḥ prajātyai || aśvatthā-ddha̭vyavāhā-ddhi jātām | agne stanūṃ-ya~jñiyāgṃ sambha̭rāmi | śāntayo̭nigṃ śamīgarbham | agnaye praja̭nayitave || yo a̭śvattha-śśa̭mīgarbhaḥ | āruroha tve sacā | ta-ntḙ harāmi brahma̭ṇā || 8 ||
yajñiyaiḥ ketubhiḥ̭ saha || ya-ntvā̭ samabha̭ran-jātavedaḥ | yathā śarīra-mbhūteṣu nya̭ktam | sa sambhṛ̭ta-ssīda śivaḥ prajābhyaḥ̭ | uru-nno̭ lokamanṷneṣi vidvān || pra vedhasḙ kavaye meddhyā̭ya | vaco̭ vandārṷ vṛṣabhāya vṛṣṇe | yato̭ bhayamabha̭ya-ntanno̭ astu | ava̭ devān. ya̭je heḍyāṋ || samidhā-'gni-ndṷvasyata || 9 ||
ghṛtai-rbo̭dhayatāti̭thim | ā-'smi̭n. havyā jṷhotana || upa̭ tvā-'gne haviṣma̭tīḥ | ghṛtācīryantu haryata | juṣasva̭ samidho mama̭ || ta-ntvā̭ samidbhi̭raṅgiraḥ | ghṛtena̭ vardhayāmasi | bṛhaccho̭cā yaviṣṭhya || samiddhyamā̭naḥ prathamo nu dharmaḥ̭ | samaktubhi̭rajyate viśvavā̭raḥ || 10 ||
śociṣkḙśo ghṛtani̭rṇik-pāvakaḥ | suyajño agni-ryajathā̭ya devān || ghṛtapra̭tīko ghṛtayo̭niragniḥ | ghṛtai-ssami̭ddho ghṛtamasyānnam | ghṛtapruṣa̭stvā sarito̭ vahanti | ghṛta-mpiban-thsuyajā̭ yakṣi devān || āyurdā a̭gne haviṣo̭ juṣāṇaḥ | ghṛta pra̭tīko ghṛtayo̭niredhi | ghṛta-mpītvā madhucāru gavyam | piteva̭ putramabhi ra̭kṣatādimam || 11 ||
tvāma̭gne samidhānaṃ-ya~̭viṣṭha | devā dūta-ñca̭krire havyavāham | urujraya̭sa-ṅghṛtayo̭ni-māhṷtam | tveṣa-ñcakṣṷrdadhire codayanva̭ti || tvāma̭gne pradiva āhṷta-ṅghṛtena̭ | sumnāyavaḥ̭ suṣamidhā samī̭dhire | sa vā̭vṛdhāna oṣa̭dhībhirukṣitaḥ | urujrayāgṃ̭si pārthi̭vā viti̭ṣṭhase || ghṛta pra̭tīkaṃ-va~ ṛtasya̭ dhūrṣadam (dhūrṣadam) | agni-mmitranna sa̭midhāna ṛ̭ñjate || 12 ||
indhā̭no akro vidathḙṣu dīdya̭t | śukrava̭rṇāmudṷ no yagṃsate dhiyam || prajā a̭gne saṃvā~̭saya | āśāśca paśubhiḥ̭ saha | rāṣṭrāṇya̭smā ādhḙhi | yānyāsan-thsavitu-ssave || mahī viśpatnī sada̭ne ṛtasya̭ | arvācī eta̭-ndharuṇe rayīṇām | antarva̭tnī janya̭-ñjātavḙdasam | addhvarāṇā-ñjanayathaḥ purogām || 13 ||
āro̭hata-ndaśatagṃ śakva̭rī-rmama̭ | ṛtenāgna āyṷṣā varca̭sā saha | jyog jīva̭nta utta̭rāmuttarāgṃ samām | darśa̭maha-mpūrṇamā̭saṃ-ya~jñaṃ-ya~thā yajai || ṛtvi̭yavatī stho agnirḙtasau | garbha̭-ndadhāthā-nte vā̭maha-nda̭de | ta-thsatyaṃ-ya~-dvīra-mbi̭bhṛthaḥ | vīra-ñja̭nayiṣyathaḥ̭ | te ma-tprātaḥ praja̭niṣyethe | te mā prajā̭te praja̭nayiṣyathaḥ̭ || 14 ||
prajayā̭ paśubhi̭-rbrahmavarcasena̭ suvarge loke || anṛ̭tā-thsatyamupai̭mi | mānuṣā-ddaivya-mupai̭mi | daivīṃ-vā~caṃ̭-ya~cchāmi || śalkai̭ragnimi̭ndhānaḥ | ubhau lokau sa̭nemaham | ubhayo-rlokayor̭. ṛddhvā | ati̭ mṛtyu-nta̭rāmyaham || jāta̭vedo bhuva̭nasya retaḥ̭ | iha si̭ñca tapa̭so yajja̭niṣyate || 15 ||
agnima̭śvatthādadhi̭ havyavāham | śamīgarbhā-jjanayana.yo ma̭yo bhūḥ || aya-nte yoni̭r-ṛtviyaḥ̭ | yato̭ jāto aro̭cathāḥ | ta-ñjānanna̭gna āro̭ha | athā̭ no vardhayā rayim || apḙta vīta vi ca̭ sarpatātaḥ̭ | ye-'tra stha pṷrāṇā ye ca nūta̭nāḥ | adā̭didaṃ-ya~mo̭-'vasāna̭-mpṛthivyāḥ | akra̭nnima-mpitaro̭ lokama̭smai || 16 ||
agnerbhasmāsyagneḥ purī̭ṣamasi || sajñānna̭masi kāmadhara̭ṇam | mayi̭ te kāmadhara̭ṇa-mbhūyāt || saṃ-vaḥ̭ ~sṛjāmi hṛda̭yāni | sagṃ sṛ̭ṣṭa-mmano̭ astu vaḥ | sagṃ sṛ̭ṣṭaḥ prāṇo a̭stu vaḥ || saṃ-yā~ vaḥ̭ priyāstanuvaḥ̭ | sampriyā hṛda̭yāni vaḥ | ātmā vo̭ astu sampri̭yaḥ | sampri̭yā-stanuvo mama̭ || 17 ||
kalpḙtā-ndyāvā̭pṛthivī | kalpa̭ntāmāpa oṣa̭dhīḥ | kalpa̭ntāmagnayaḥ pṛtha̭k | mama jyaiṣṭhyā̭ya savra̭tāḥ || ye-'gnaya-ssama̭nasaḥ | antarā dyāvā̭pṛthivī | vāsa̭ntikāvṛtū abhi kalpa̭mānāḥ | indra̭miva devā abhi saṃvi~̭śantu || divastvā̭ vīryḙṇa | pṛthivyai-ma̭himnā || 18 ||
antari̭kṣasya poṣḙṇa | sarvapa̭śu-māda̭dhe || ajī̭jana-nnamṛta-mmartyā̭saḥ | asremāṇa̭-ntaraṇiṃ̭-vī~ḍuja̭mbham | daśa svasā̭ro agruvaḥ̭ samīcīḥ | pumāgṃ̭sa-ñjātamabhi sagṃra̭bhantām || prajāpa̭testvā prāṇenābhi prāṇi̭mi | pūṣṇaḥ poṣḙṇa mahyam | dīrghāyutvāya̭ śataśā̭radāya | śatagṃ śaradbhya āyṷṣe varca̭se || 19 ||
jīvātvai puṇyā̭ya || aha-ntvada̭smi mada̭si tvametat | mamā̭si yonistava yoni̭rasmi | mamaiva sanvaha̭ havyānya̭gne | putraḥ pitre lo̭kakṛ-jjā̭tavedaḥ || prāṇe tvā 'mṛtamāda̭dhāmi | annādamannādyā̭ya | goptāra-ṅguptyai || sugārhapatyo vidahannarā̭tīḥ | uṣasa-śśreya̭sī-śśreyasī-rdadha̭t || 20 ||
agnḙ sapatnāgṃ̭ apa bādha̭mānaḥ | rāyaspoṣa-miṣamūrja̭-masmāsṷ dhehi || imā u māmupa̭tiṣṭhantu rāyaḥ̭ | ābhiḥ prajābhi̭riha saṃ-va~̭seya | iho iḍā̭ tiṣṭhatu viśvarūpī | maddhye vaso-rdīdihi jātavedaḥ || oja̭se balā̭ya tvodya̭cche | vṛṣa̭ṇe śuṣmāyāyṷṣe varca̭se | sapatnatūra̭si vṛtratūḥ | yastḙ deveṣṷ mahimā sṷvargaḥ || 21 ||
yasta̭ ātmā paśuṣu pravi̭ṣṭaḥ | puṣṭiryā tḙ manuṣyḙṣu paprathe | tayā̭ no agne juṣamā̭ṇa ehi̭ || divaḥ pṛ̭thivyāḥ paryantari̭kṣāt | vātā-tpaśubhyo addhyoṣa̭dhībhyaḥ | yatra̭yatra jātaveda-ssa-mbabhūtha̭ | tato̭ no agne juṣamā̭ṇa ehi̭ || prācīmanṷ pradiśa-mprehi̭ vidvān | agnera̭gne puro a̭gni-rbhaveha | viśvā āśā dīdyā̭no vi bhā̭hi || 22 ||
ūrja̭-nno dhehi dvipade catṷṣpade || anvagniruṣasā-magra̭-makhyat | anvahā̭ni prathamo jātavḙdāḥ | anu sūrya̭sya purutrā ca̭ raśmīn | anu dyāvā̭pṛthivī āta̭tāna || vikra̭masva mahāgṃ a̭si | vediṣa-nmānṷṣebhyaḥ | triṣu lokeṣṷ jāgṛhi || yadida-ndivo yadadaḥ pṛ̭thivyāḥ | saṃ-vi~dāne roda̭sī sa-mbabhūvatuḥ̭ || 23 ||
tayoḥ pṛṣṭhe sī̭datu jātavḙdāḥ | śabhūṃḥ prajābhya̭-stanuve syonaḥ || prāṇa-ntvā-'mṛta āda̭dhāmi | annādamannādyā̭ya | goptāra-ṅguptyai | yattḙ śukra śukraṃ-va~rcaḥ̭ śukrā tanūḥ | śukra-ñjyoti-raja̭sram | tena̭ me dīdihi tena tvā-''da̭dhe | agninā-''gne brahma̭ṇā | ānaśe vyā̭naśe sarvamāyu-rvyā̭naśe || 24 ||
narya̭ prajā-mmḙ gopāya | amṛtatvāya̭ jīvase | jātā-ñja̭niṣyamā̭ṇā-ñca | amṛtḙ satye prati̭ṣṭhitām || atha̭rva pitu-mmḙ gopāya | rasamanna̭mihāyṷṣe | ada̭bdhāyo-'śī̭tatano | avi̭ṣa-nnaḥ pitu-ṅkṛ̭ṇu || śaggsya̭ paśū-nmḙ gopāya | dvipādo ye catṷṣpadaḥ || 25 ||
aṣṭāśa̭phāśca ya ihāgne | ye caika̭śaphā āśugāḥ || sapra̭tha sabhā-mmḙ gopāya | ye ca sabhyā-ssabhāsadaḥ̭ | tāni̭ndriyāva̭taḥ kuru | sarvamāyu-rupā̭satām || ahḙbuddhniya mantra̭-mme gopāya | yamṛṣa̭yastraividā viduḥ | ṛca-ssāmā̭ni yajūgṃ̭ṣi | sā hi śrīramṛtā̭ satām || 26 ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuvati-ssupeśāḥ | ghṛtapra̭tīkā bhuva̭nasya maddhye | marmṛjyamā̭nā mahate saubha̭gāya | mahya̭-ndhukṣva yaja̭mānāya kāmāṋ || ihaiva santatra̭ sato vo̭ agnayaḥ | prāṇena̭ vācā mana̭sā bibharmi | tiro mā santamāyurmā prahā̭sīt | jyoti̭ṣā vo vaiśvānare-ṇopa̭tiṣṭhe || pañcadhā-'gnīn-vya̭krāmat | virāṭ-thsṛṣṭā prajāpa̭teḥ | ūrdhvā-''ro̭ha-drohiṇī | yoni̭ragneḥ prati̭ṣṭhitiḥ || 27 ||
(viśantu naḥ - purucī--r vi̭dhema - nidhāya - ya-tte - 'pra̭dāhāya - bṛhatyo - brahma̭ṇā - duvasyata - viśvavā̭ra - ima - mṛ̭ñjate - purogāṃ - praja̭nayiṣyatho̭ - janiṣyate-' - smai - mama̭ - mahimnā - varca̭se - dadha̭th - suvargā - bhā̭hi - sambabhūvatu - rāyu-rvyā̭naśe - catṷṣpadaḥ - satāṃ - prajāpa̭te-rdve ca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - viṣūvannāmaka-mmukhyamaha, tadubhayapārśvavartīni catvāryahāni cocyante
navaitānyahā̭ni bhavanti | nava vai sṷvargā lokāḥ | yadetānyahā-nyupayanti̭ | navasveva ta-thsṷvargeṣṷ lokeṣṷ satriṇaḥ̭ pratitiṣṭha̭nto yanti || agniṣṭomāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kāryā̭ ityā̭huḥ | agniṣṭomasa̭minta-ssuvargo loka iti̭ | dvāda̭śā-gniṣṭomasya̭ stotrāṇi̭ | dvāda̭śa māsā-ssaṃva~thsaraḥ || ta-ttanna sūrkṣyam | ukthyā̭ eva sa̭ptadaśāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ kāryāḥ || 28 ||
paśavo vā ukthāni̭ | paśūnāmava̭-ruddhyai || viśvajidabhijitā̭-vagniṣṭomau || ukthyā-ssaptadaśāḥ paraḥ̭ sāmānaḥ | te saggstṷtā virāja̭mabhi sampa̭dyante | dve carcāvati̭ ricyete | eka̭yā gaurati̭riktaḥ | ekayā-''yṷrūnaḥ | suvargo vai loko jyotiḥ̭ | ūrg virāṭ || 29 ||
suvargameva tena̭ lokamabhi ja̭yanti || ya-tparagṃ rātha̭ntaram | ta-tpra̭thame-'ha̭n-kāryam | bṛha-ddvitīye | vairūpa-ntṛtīye | vairāja-ñca̭turthe | śākvara-mpa̭ñcame | raivatagṃ ṣaṣṭhe | tadṷ pṛṣṭhebhyo naya̭nti || satanna̭ya ete grahā̭ gṛhyante || 30 ||
atigrāhyāḥ paraḥ̭ sāmasu | imānevaitai-rlokān-thsanta̭nvanti || mithunā ete grahā̭ gṛhyante | atigrāhyāḥ paraḥ̭ sāmasu | mithunameva tai-ryaja̭mānā ava̭rundhate || bṛha-tpṛṣṭha-mbha̭vati | bṛha-dvai sṷvargo lokaḥ | bṛhataiva sṷvargaṃ-lo~kaṃ-ya~̭nti || trayastrigṃśi nāma sāma̭ | māddhya̭ndine pava̭māne bhavati || 31 ||
traya̭strigṃśadvai devatāḥ | devatā̭ evāva̭rundhate || ye vā itaḥ parāñcagṃ saṃva~thsara-mṷpa yanti̭ | na hai̭na-nte svasti sama̭śñuvate | atha yḙ-'muto-'rvāñca̭mupa yanti̭ | te hai̭nagg svasti sama̭śñuvate | etadvā amuto-'rvāñcamupa̭ yanti | yadevam | yo ha khalu vāva prajāpa̭tiḥ | sa ṷ vevendraḥ̭ | tadṷ devebhyo naya̭nti || 32 ||
(kāryā̭-virāḍ - gṛ̭hyante - pava̭māne bhavatī - ndra ekaṃ̭ ca) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - viṣuvaddine-'tigrāhyaviśeṣāḥ
santa̭tirvā ete grahāḥ | ya-tparaḥ̭ sāmānaḥ | viṣūvān-di̭vākīrtyam | yathā śālā̭yai pakṣa̭sī | evagṃ saṃ̭va~thsarasya pakṣa̭sī | yadetena gṛhyeranṋ | viṣṷ̄cī saṃva~thsarasya pakṣa̭sī vyava̭sragṃ seyātām | ārtimārcchḙyuḥ | yadete gṛhyante | yathā śālā̭yai pakṣa̭sī maddhyamaṃva~gṃśamabhi sa̭māyaccha̭ti || 33 ||
evagṃ saṃ̭va~thsarasya pakṣa̭sī divākīrtya̭mabhi santa̭nvanti | nārtimārccha̭nti || ekavigṃśa-maha̭rbhavati | śukrāgrā grahā̭ gṛhyante | pratyutta̭bdhyai sayatvāya̭ || saurya̭ etadahaḥ̭ paśurāla̭bhyate | sauryo̭-'tigrāhyo̭ gṛhyate | aha̭reva rūpeṇa sama̭rdhayanti | atho ahna̭ evaiṣa balir-hri̭yate || saptai-tadaha̭rati-grāhyā̭ gṛhyante || 34 ||
sapta vai śī̭rṣaṇyāḥ prāṇāḥ | asāvā̭ditya-śśiraḥ̭ prajānām | śīrṣanneva prajānā-mprāṇā-nda̭dhāti | tasmāthsapta śīrṣa-nprāṇāḥ || indro̭ vṛtragṃ hatvā | asṷrā-nparābhāvya̭ | sa imā~llokā-nabhya̭jayat | tasyāsau loko-'na̭bhijita āsīt | taṃ-vi~śvaka̭rmā bhūtvā-'bhya̭jayat | ya-dvaiśvakarmaṇo gṛhyate || 35 ||
suvargasya̭ lokasyā-bhiji̭tyai || pra vā ete-'smā-llokā-ccya̭vante | ye vaiśvakarmaṇa-ṅgṛhṇate | ādityaśśvo gṛ̭hyate | iyaṃ-vā~ adi̭tiḥ | asyāmeva prati̭tiṣṭhanti || anyonyo gṛhyete | viśvānyevānyena karmā̭ṇi kurvāṇā ya̭nti | asyāmanyena prati̭ tiṣṭhanti || tāvā-'pa̭rārdhā-thsaṃ̭va~thsarasyā-nyonyo gṛhyete || tāvubhau saha ma̭hāvrate gṛ̭hyete | yajñasyaivānta̭-ṅgatvā | ubhayo-rlokayoḥ prati̭ tiṣṭhanti || arkya̭muktha-mbha̭vati |
annādyasyā-va̭ruddhyai || 36 ||
(samāyaccha̭ - tyatigrāhyā̭ gṛhyante - gṛhyatḙ - saṃva~thsarasthānyonyo gṛhyete pañca̭ ca ) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - tasminneva dine divākīrtyanāmāni sāmāni
ekavigṃśa eṣa bha̭vati | etena vai devā ḙkavigṃśena̭ | ādityamita ṷttamagṃ sṷvargaṃ-lo~ka-māro̭hayann | sa vā eṣa ita ḙkavigṃśaḥ | tasya daśāvastādahā̭ni | daśa̭ parastāt | sa vā eṣa virājyṷbhayataḥ prati̭ṣṭhitaḥ | virāji hi vā eṣa ṷbhayataḥ prati̭ṣṭhitaḥ | tasmā̭dantaremau lokau yann | sarvḙṣu suvargeṣṷ loke-ṣva̭bhitapa̭nneti || 37 ||
devā vā ā̭dityasya̭ suvargasya̭ lokasya̭ | parā̭co-'tipādāda̭bibhayuḥ | ta-ñchando̭bhiradṛgṃ handhṛtyai | devā vā ā̭dityasya̭ suvargasya̭ lokasya̭ | avā̭co-'vapādāda̭bibhayuḥ | ta-mpañcabhī̭ raśmibhi-ruda̭vayann | tasmā̭dekavigṃśe 'ha-npañca̭ divākīrtyā̭ni kriyante | raśmayo vai di̭vākīrtyā̭ni || ye gā̭yatre | te gā̭yatrīṣūtta̭rayoḥ pava̭mānayoḥ || 38 ||
mahādi̭vākīrtyagṃ hotuḥ̭ pṛṣṭham | vikarṇa-mbra̭hmasāmam | bhāso-'gniṣṭomaḥ || athaitāni parā̭ṇi | parairvai devā ā̭dityagṃ sṷvargaṃ-lo~kama̭pārayann | yadapā̭rayann | ta-tparā̭ṇā-mparatvam | pāraya̭ntyena-mparā̭ṇi | ya evaṃ-ve~da̭ | athaitāni sparā̭ṇi | sparairvai devā ā̭dityagṃ sṷvargaṃ-lo~kama̭spārayann | yadaspā̭rayann | ta-thsparā̭ṇāg sparatvam | spāraya̭ntyenagg sparā̭ṇi | ya evaṃ-ve~da̭ || 39 ||
(eti-pava̭mānayoḥ-sparā̭ṇī pañca̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - paśavaḥ vaiṣṇavādyā nava
apra̭tiṣṭhāṃ-vā~ ete ga̭cchanti | yeṣāgṃ̭ saṃva~thsare-'nāpte-'tha̭ | ekādaśinyāpyate || vaiṣṇavaṃ-vā~̭mana-māla̭bhante | yajño vai viṣṇuḥ̭ | yajñamevāla̭bhante prati̭ṣṭhityai | aindrāgna-māla̭bhante | indrāgnī vai devānā-mayā̭tayāmānau | ye eva devate ayā̭tayāmnī | te evāla̭bhante || 40 ||
vaiśvadeva-māla̭bhante | devatā̭ evāva̭-rundhate | dyāvāpṛthivyā-ndhenu-māla̭bhante | dyāvā̭pṛthivyoreva prati̭ tiṣṭhanti | vāyavyaṃ̭-va~thsamāla̭bhante | vāyurevaibhyo̭ yathā-''yatanā-ddevatā ava̭rundhe | ādityāmaviṃ̭-va~śā-māla̭bhante | iyaṃ-vā~ adi̭tiḥ | asyāmeva prati̭ tiṣṭhanti | maitrāvaruṇī-māla̭bhante || 41 ||
mitreṇaiva yajñasya svi̭ṣṭagṃ śamayanti | varṷṇena duri̭ṣṭam | prājāpatya-ntṷ̄para-mma̭hāvrata āla̭bhante | prājāpatyo̭-'tigrāhyo̭ gṛhyate | aha̭reva rūpeṇa sama̭rdhayanti | atho ahna̭ evaiṣa balir-hri̭yate | āgneyamāla̭bhante prati prajñātyai || ajapetvān. vā ete pūrvairmāsaira-va̭rundhate | yadete gavyāḥ paśava̭ ālabhyante | ubhayḙṣā-mpaśūnā-mava̭ruddhyai || 42 ||
yadati̭riktā-mekādaśinī̭-mālabhḙrann | apri̭ya-mbhrātṛ̭vya-mabhyati̭ricyeta | ya-ddvaudvaṷ paśū samasyḙyuḥ | kanī̭ya āyuḥ̭ kurvīrann | yadete brāhma̭ṇavantaḥ paśava̭ ālabhyante | nāpri̭ya-mbhrātṛ̭vya-mabhya̭tiricya̭te | na kanī̭ya āyuḥ̭ kurvate || 43 ||
(te-evāla̭bhante-maitrāvaruṇīmāla̭bhante-'va̭ruddhyai-+sapta ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - mahāvratam
prajāpa̭tiḥ prajā-ssṛṣṭvā vṛtto̭-'śayat | ta-ndevā bhūtānāgṃ rasa-ntejaḥ̭ sabhṛntya̭ | tenai̭namabhiṣajyann | mahāna̭vavartīti̭ | ta-nma̭hāvratasya̭ mahāvratatvam | maha-dvratamiti̭ | ta-nma̭hāvratasya̭ mahāvratatvam | mahato vratamiti̭ | ta-nma̭hāvratasya̭ mahāvratatvam || pañcavigṃśa-sstomo̭ bhavati || 44 ||
catṷrvigṃśa-tyardhamāsa-ssaṃva~thsaraḥ | ya-dvā etasmin-thsaṃva~thsare 'dhiprājā̭yata | tadanna̭-mpañcavigṃśa-ma̭bhavat || maddhyataḥ kri̭yate | maddhyato hyanna̭maśita-ndhinoti̭ | atho̭ maddhyata eva prajānāmūrgdhī̭yate || atha yadvā idama̭ntataḥ kriyate | tasmā̭dudante prajā-ssamḙdhante | antataḥ kri̭yate prajana̭nāyaiva || trivṛcchiro̭ bhavati || 45 ||
tredhā vihitagṃ hi śiraḥ̭ | loma̭ chavīrasthi̭ || parā̭cā stuvanti | tasmā-tta-thsadṛgeva | na medyato-'nṷ medyati | na kṛśyato-'nṷ kṛśyati || pañcadaśo-'nyaḥ pakṣo bha̭vati | saptadaśo-'nyaḥ | tasmā-dvayāg̭sya-nyataramardhamabhi paryāva̭rtante | anyatarato hi ta-dgarī̭yaḥ kriyate || 46 ||
pañcavigṃśa ātmā bha̭vati | tasmā-nmaddhyataḥ paśavo vari̭ṣṭhāḥ || ekavigṃśa-mpuccham | dvipadā̭su stuvanti prati̭ṣṭhityai || sarvḙṇa saha stṷvanti | sarvḙṇa hyātmanā-''tmanvī | sahotpata̭nti || ekai̭kā-mucchigṃ̭ṣanti | ātmann. hyaṅgā̭ni baddhāni̭ || na vā etena sarvaḥ purṷṣaḥ || 47 ||
yadita i̭to lomā̭ni dato nakhān | parimādaḥ̭ kriyante | tānyeva tena pratyṷpyante || audṷmbarastalpo̭ bhavati | ūrgvā anna̭mudumbaraḥ̭ | ūrja evānnādyasyā-va̭ruddhyai || yasya̭ talpasadya-mana̭bhijitagg syāt | sa devānāgṃ sāmya̭kṣe | talpasadya̭-mabhija̭yānīti talpa̭mā-ruhyo-dgā̭yet | talpasadya̭-mevābhija̭yati || 48 ||
yasya̭ talpasadya̭-mabhiji̭tagg syāt | sa devānāgṃ sāmya̭kṣe | talpasadya-mmā parā̭jeṣīti talpa̭-māruhyo-dgā̭yet | na ta̭lpasadya-mparā̭jayate || pleṅkhe śagṃ̭sati | maho vai pleṅkhaḥ | maha̭sa evānnādyasyā-va̭ruddhyai || devāsurā-ssaṃya~̭ttā āsann | ta ā̭ditye vyāya̭cchanta | ta-ndevā-ssama̭jayann || 49 ||
brāhmaṇaśca̭ śūdraśca̭ carmakarte vyāya̭cchete | daivyo vai varṇo brāhmaṇaḥ | asaryaḥ̭ śūdraḥ | imḙ-'rā-thsurime sṷbhūta-ma̭kra-nnitya̭nyataro brṷ̄yāt | ima ṷdvāsīkāriṇa̭ ime dṷrbhūta-ma̭krannitya̭nyataraḥ | yadevaiṣāgṃ̭ sukṛtaṃ-yā~ rāddhiḥ̭ | tada̭nyataro̭-'bhiśrī̭ṇāti | yadevaiṣā-nduṣkṛtaṃ-yā~-'rāddhiḥ | tada̭nyataro-'pa̭hanti | brāhmaṇa-ssa-ñja̭yati | amumevāditya-mbhrātṛ̭vyasya saṃvi~̭ndante || 50 ||
(bhavati - bhavati - kriyate - purṷṣo - jayatya - jaya - ñjayatyeka̭-ñca) (a. 6) (uddhyanyamā̭naṃ - navaitāni - santa̭ti - rekavigṃśa eṣo - 'pra̭tiṣṭhāṃ - prajāpa̭ti-rvṛtta-ṣṣaṭ ) (uddhanyamā̭nagṃ - śociṣkeśo - 'gnḙ sapatnā̭ - natigrāhyā̭ - vaiśvadevamāla̭bhante pañcāśat ) (uddhanyamā̭nagṃ - saṃvi~̭ndante ) || hariḥ̭ om || || kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake dvidīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Explore More