1.4 - সোমাদিব্ৰাহ্মণং - কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদ তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণ পাঠঃ - উভযে ৱা

কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমাষ্টকে চতুৰ্থঃ প্ৰপাঠকঃ - সোমাদিব্ৰাহ্মণং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অনুৱাকং 1 - গ্ৰহণা গ্ৰহণম্
উভযে ৱা এতে প্ৰজাপতেৰদ্ধ্য-সৃজ্যন্ত । দেৱাশ্চাসুৰাশ্চ । তান্ন ৱ্যজানাত্ । ইমে-ঽন্য ইমে-ঽন্য ইতি । স দেৱানগ্ং শূনকৰোত্ । তানভ্যষুণোত্ । তা-ন্পৱিত্ৰেণা-পুনাত্ । তান্-পৰস্তাত্-পৱিত্ৰস্য-ৱ্যগৃহ্ণাত্ । তে গ্ৰহা অভৱন্ন্ । তদ্গ্ৰহাণা-ঙ্গ্ৰহত্ৱম্ ॥ 1 ॥

দেৱতা ৱা এতা যজমানস্য গৃহে গৃহ্যন্তে । য-দ্গ্ৰহাঃ । ৱিদুৰেন-ন্দেৱাঃ । যস্যৈৱং-ৱিঁদুষ এতে গ্ৰহা গৃহ্যন্তে ॥ এষা ৱৈ সোমস্যাহুতিঃ । যদুপাগ্ংশুঃ । সোমেন দেৱাগ্ স্তৰ্পযাণীতি খলু ৱৈ সোমেন যজতে । যদুপাগ্ংশু-ঞ্জুহোতি । সোমেনৈৱ ত-দ্দেৱাগ্ স্তৰ্পযতি ॥ যদ্গ্ৰহাঞ্জুহোতি ॥ 2 ॥

দেৱা এৱ ত-দ্দেৱান্-গচ্ছন্তি ॥ যচ্চমসাঞ্জুহোতি । তেনৈৱানুৰূপেণ যজমান-স্সুৱৰ্গং-লোঁকমেতি ॥ কি-ন্ন্ৱেতদগ্ৰ আসীদিত্যাহুঃ । য-ত্পাত্ৰাণীতি । ইযং-ৱাঁ এতদগ্ৰ আসীত্ । মৃন্মযানি ৱা এতান্যাসন্ন্ । তৈৰ্দেৱা ন ৱ্যাৱৃত-মগচ্ছন্ন্ । ত এতানি দাৰুমযাণি পাত্ৰাণ্য-পশ্যন্ন্ । তান্যকুৰ্ৱত ॥ 3 ॥

তৈৰ্ৱৈ তে ৱ্যাৱৃত-মগচ্ছন্ন্ । য-দ্দাৰুমযাণি পাত্ৰাণি ভৱন্তি । ৱ্যাৱৃতমেৱ তৈ-ৰ্যজমানো গচ্ছতি ॥ যানি দাৰুমযাণি পাত্ৰাণি ভৱন্তি । অমুমেৱ তৈ-ৰ্লোক-মভিজযতি । যানি মৃন্মযানি । ইমমেৱ তৈ-ৰ্লোক-মভিজযতি ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কাশ্চতস্ৰ-স্স্থালীৰ্ৱাযৱ্যা-স্সোমগ্ৰহণীৰিতি । দেৱা ৱৈ পৃশ্ঞিমদুহ্ৰন্ন্ ॥ 4 ॥

তস্যা এতে স্তনা আসন্ন্ । ইযং-ৱৈঁ পৃশ্ঞিঃ । তামাদিত্যা আদিত্যস্থাল্যা চতুষ্পদঃ পশূনদুহ্ৰন্ন্ । যদাদিত্যস্থালী ভৱতি । চতুষ্পদ এৱ তযা পশূন্. যজমান ইমা-ন্দুহে । তামিন্দ্ৰ উক্থ্যস্থাল্যেন্দ্ৰিয-মদুহত্ । যদুক্থ্যস্থালী ভৱতি । ইন্দ্ৰিযমেৱ তযা যজমান ইমা-ন্দুহে । তাং-ৱিঁশ্ৱে দেৱা আগ্ৰযণস্থাল্যোৰ্জ-মদুহ্ৰন্ন্ । যদাগ্ৰযণস্থালী ভৱতি ॥ 5 ॥

ঊৰ্জমেৱ তযা যজমান ইমা-ন্দুহে । তা-ম্মনুষ্যা ধ্ৰুৱস্থাল্যা ঽঽযুৰদুহ্ৰন্ন্ । যদ্ধ্ৰুৱস্থালী ভৱতি । আযুৰেৱ তযা যজমান ইমা-ন্দুহে । স্থাল্যা গৃহ্ণাতি । ৱাযৱ্যেন জুহোতি । তস্মাদন্যেন পাত্ৰেণ পশূ-ন্দুহন্তি । অন্যেন প্ৰতিগৃহ্ণন্তি । অথো ৱ্যাৱৃতমেৱ ত-দ্যজমানো গচ্ছতি ॥ 6 ॥

(গ্ৰহত্ৱং - গ্ৰহান্ জুহোত্য-কুৰ্ৱ-তাদুহ্ৰ-ন্নাগ্ৰযণস্থালী ভৱতি-+নৱ চ) (অ. 1)
অনুৱাকং 2 - সোত্ৰামণীশেষা মন্ত্ৰাঃ
যুৱগ্ং সুৰামমশ্ৱিনা । নমুচাৱা-ঽসুৰে সচা । ৱিপিপানা শুভস্পতী । ইন্দ্ৰ-ঙ্কৰ্মস্ৱাৱতম্ ॥ পুত্ৰমিৱ পিতৰাৱশ্ৱিনোভা । ইন্দ্ৰাৱত-ঙ্কৰ্মণা দগ্ংসনাভিঃ । য-থ্সুৰামং-ৱ্যঁপিব-শ্শচীভিঃ । সৰস্ৱতী ত্ৱা মঘৱন্নভীষ্ণাত্ ॥ অহাৱ্যগ্নে হৱিৰাস্যে তে । স্ৰুচীৱ ঘৃত-ঞ্চমূ ইৱ সোমঃ ॥ 7 ॥

ৱাজসনিগ্ং ৰযিমস্মে সুৱীৰম্ । প্ৰশস্ত-ন্ধেহি যশস-ম্বৃহন্তম্ ॥ যস্মিন্নশ্ৱাস ঋষভাস উক্ষণঃ । ৱশা মেষা অৱসৃষ্টাস আহুতাঃ । কীলালপে সোমপৃষ্ঠায ৱেধসে । হৃদামতি-ঞ্জনয চাৰুমগ্নযে ॥ নানা হি ৱা-ন্দেৱহিতগ্ং সদো মিতম্ । মা সগ্ংসৃক্ষাথা-ম্পৰমে ৱ্যোমন্ন্ । সুৰা ত্ৱমসি শুষ্মিণী সোম এষঃ । মা মা হিগ্ংসী-স্স্ৱাং-যোঁনিমাৱিশন্ন্ ॥ 8 ॥

যদত্ৰ শিষ্টগ্ং ৰসিনঃ সুতস্য । যদিন্দ্ৰো অপিবচ্ছচীভিঃ । অহ-ন্তদস্য মনসা শিৱেন । সোমগ্ং ৰাজানমিহ ভক্ষযামি ॥ দ্ৱে স্ৰুতী অশৃণৱ-ম্পিতৃণাম্ । অহ-ন্দেৱানামুত মৰ্ত্যানাম্ । তাভ্যামিদং-ৱিঁশ্ৱ-ম্ভুৱনগ্ং সমেতি । অন্তৰা পূৰ্ৱমপৰ-ঞ্চ কেতুম্ ॥ যস্তে দেৱ ৱৰুণ গাযত্ৰছন্দাঃ পাশঃ । ত-ন্ত এতেনাৱযজে ॥ 9 ॥

যস্তে দেৱ ৱৰুণ ত্ৰিষ্টুপ্ছন্দাঃ পাশঃ । ত-ন্ত এতেনাৱযজে । যস্তে দেৱ ৱৰুণ জগতীছন্দাঃ পাশঃ । ত-ন্ত এতেনাৱযজে ॥ সোমো ৱা এতস্য ৰাজ্যমাদত্তে । যো ৰাজা স-ন্ৰাজ্যো ৱা সোমেন যজতে । দেৱসুৱামেতানি হৱীগ্ংষি ভৱন্তি । এতাৱন্তো ৱৈ দেৱানাগ্ং সৱাঃ । ত এৱাস্মৈ সৱা-ন্প্ৰযচ্ছন্তি । ত এন-ম্পুনঃ সুৱন্তে ৰাজ্যায । দেৱসূ ৰাজা ভৱতি ॥ 10 ॥

(সোম - আৱিশন্. - যজে - ৰাজ্যাযৈকং চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - দোহপ্ৰাযশ্চিত্তম্, অগ্নিহোত্ৰে
উদস্থা-দ্দেৱ্যদিতি-ৰ্ৱিশ্ৱৰূপী । আযুৰ্যজ্ঞপতাৱধাত্ । ইন্দ্ৰায কৃণ্ৱতী ভাগম্ । মিত্ৰায ৱৰুণায চ ॥ ইযং-ৱাঁ অগ্নিহোত্ৰী । ইযং-ৱাঁ এতস্য নিষীদতি । যস্যাগ্নিহোত্ৰী নিষীদতি । তামুত্থাপযেত্ । উদস্থা-দ্দেৱ্যদিতিৰিতি । ইযং-ৱৈঁ দেৱ্যদিতিঃ ॥ 11 ॥

ইমামেৱাস্মা উত্থাপযতি ॥ আযুৰ্যজ্ঞপতাৱধাদিত্যাহ । আযুৰেৱাস্মি-ন্দধাতি ॥ ইন্দ্ৰায কৃণ্ৱতী ভাগ-ম্মিত্ৰায ৱৰুণায চেত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥ অৱৰ্তিং-ৱাঁ এষৈতস্য পাপ্মান-ম্প্ৰতিখ্যায নিষীদতি । যস্যা-গ্নিহোত্ৰ্যুপসৃষ্টা নিষীদতি । তা-ন্দুগ্ধ্ৱা ব্ৰাহ্মণায দদ্যাত্ । যস্যান্ন-ন্নাদ্যাত্ । অৱৰ্তিমেৱাস্মি-ন্পাপ্মান-ম্প্ৰতিমুঞ্চতি ॥ 12 ॥

দুগ্ধ্ৱা দদাতি । ন হ্যদৃষ্টা দক্ষিণা দীযতে ॥ পৃথিৱীং-ৱাঁ এতস্য পযঃ প্ৰৱিশতি । যস্যাগ্নিহোত্ৰ-ন্দুহ্যমানগ্গ্ স্কন্দতি ॥ যদদ্য দুগ্ধ-ম্পৃথিৱীমসক্ত । যদোষধী-ৰপ্যসৰ-দ্যদাপঃ । পযো গৃহেষু পযো অঘ্নিযাসু । পযো ৱথ্সেষু পযো অস্তু তন্মযীত্যাহ । পয এৱাত্ম-ন্গৃহেষু পশুষু ধত্তে ॥ অপ উপসৃজতি ॥ 13 ॥

অদ্ভিৰেৱৈনদাপ্নোতি ॥ যো ৱৈ যজ্ঞস্যাৰ্তেনানাৰ্তগ্ং সগ্ং সৃজতি । উভে ৱৈ তে তৰ্হ্যাৰ্চ্ছতঃ । আৰ্চ্ছতি খলু ৱা এতদগ্নিহোত্ৰম্ । য-দ্দুহ্যমানগ্গ্ স্কন্দতি । যদভিদুহ্যাত্ । আৰ্তেনানাৰ্তং-যঁজ্ঞস্য সগ্ংসৃজেত্ । তদেৱ যাদৃক্কীদৃক্চ হোতৱ্যম্ । অথান্যা-ন্দুগ্ধ্ৱা পুনৰ্-হোতৱ্যম্ । অনাৰ্তেনৈৱাৰ্তং-যঁজ্ঞস্য নিষ্কৰোতি ॥ 14 ॥

য-দ্যুদ্দ্ৰুতস্য স্কন্দেত্ । য-ত্ততো-ঽহুত্ৱা পুনৰেযাত্ । যজ্ঞং-ৱিঁচ্ছিন্দ্যাত্ । যত্ৰ স্কন্দেত্ । তন্নিষদ্য পুনৰ্গৃহ্ণীযাত্ । যত্ৰৈৱ স্কন্দতি । তত এৱৈনত্-পুনৰ্গৃহ্ণাতি । তদেৱ যাদৃক্-কীদৃক্চ হোতৱ্যম্ । অথান্যা-ন্দুগ্ধ্ৱা পুনৰ্-হোতৱ্যম্ । অনাৰ্তেনৈৱাৰ্তং-যঁজ্ঞস্য নিষ্কৰোতি ॥ 15 ॥

ৱি ৱা এতস্য যজ্ঞশ্ছিদ্যতে । যস্যাগ্নিহোত্ৰে-ঽধিশ্ৰিতে শ্ৱা-ঽন্তৰা ধাৱতি । ৰুদ্ৰঃ খলু ৱা এষঃ । যদগ্নিঃ । য-দ্গামন্ৱত্যাৱৰ্তযেত্ । ৰুদ্ৰায পশূ-নপিদদ্ধ্যাত্ । অপশু-ৰ্যজমান-স্স্যাত্ । যদপো ঽন্ৱতিষিঞ্চেত্ । অনাদ্য-মগ্নেৰাপঃ । অনাদ্যমাভ্যা-মপিদদ্ধ্যাত্ । গাৰ্হপত্যা-দ্ভস্মাদায । ইদং-ৱিঁষ্ণু-ৰ্ৱিচক্ৰম ইতি ৱৈষ্ণৱ্যৰ্চা ঽঽহৱনীযাদ্ধ্ৱগ্ং সযন্নুদ্ৰৱেত্ । যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণুঃ । যজ্ঞেনৈৱ যজ্ঞগ্ং সন্তনোতি । ভস্মনা পদমপিৱপতি শান্ত্যৈ ॥ 16 ॥

(ৱৈ দেৱ্যদিতি--ৰ্ মুঞ্চতি - সৃজতি - কৰোতি - কৰোত্যা - ভ্যামপিদদ্ধ্যা-ত্পঞ্চ চ) (অ. 3)
অনুৱাকং 4 - অগ্নিপ্ৰাযশ্চিত্তং অগ্নিহোত্ৰে
নি ৱা এতস্যাহৱনীযো গাৰ্হপত্য-ঙ্কামযতে । নি গাৰ্হপত্য আহৱনীযম্ । যস্যাগ্নিমনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভিনিম্ৰোচতি । দৰ্ভেণ হিৰণ্য-ম্প্ৰবদ্ধ্য পুৰস্তাদ্ধৰেত্ । অথাগ্নিম্ । অথাগ্নিহোত্ৰম্ । যদ্ধিৰণ্য-ম্পুৰস্তাদ্ধৰতি । জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্যম্ । জ্যোতিৰেৱৈন-ম্পশ্য-ন্নুদ্ধৰতি । যদগ্নি-ম্পূৰ্ৱগ্ং হৰত্যথা-গ্নিহোত্ৰম্ ॥ 17 ॥

ভাগধেযেনৈৱৈন-ম্প্ৰণযতি ॥ ব্ৰাহ্মণ আৰ্ষেয উদ্ধৰেত্ । ব্ৰাহ্মণো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতাঃ । সৰ্ৱাভিৰেৱৈন-ন্দেৱতাভিৰুদ্ধৰতি ॥ অগ্নিহোত্ৰ-মুপসা-দ্যাতমিতো-ৰাসীত । ৱ্ৰতমেৱ হতমনু ম্ৰিযতে ॥ অন্তং-ৱাঁ এষ আত্মনো গচ্ছতি । যস্তাম্যতি । অন্তমেষ যজ্ঞস্য গচ্ছতি । যস্যাগ্নিমনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভিনিম্ৰোচতি ॥ 18 ॥

পুনঃ সমন্য জুহোতি । অন্তেনৈৱান্তং-যঁজ্ঞস্য নিষ্কৰোতি ॥ ৱৰুণো ৱা এতস্য যজ্ঞ-ঙ্গৃহ্ণাতি । যস্যাগ্নি-মনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভিনিম্ৰোচতি । ৱাৰুণ-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপেত্ । তেনৈৱ যজ্ঞ-ন্নিষ্ক্ৰীণীতে ॥ নি ৱা এতস্যাহৱনীযো গাৰ্হপত্য-ঙ্কামযতে । নি গাৰ্হপত্য আহৱনীযম্ । যস্যাগ্নি-মনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভ্যুদেতি । চতুৰ্গৃহীত-মাজ্য-ম্পুৰস্তাদ্ধৰেত্ ॥ 19 ॥

অথাগ্নিম্ । অথাগ্নিহোত্ৰম্ । যদাজ্য-ম্পুৰস্তাদ্ধৰতি । এতদ্ৱা অগ্নেঃ প্ৰিয-ন্ধাম । যদাজ্যম্ । প্ৰিযেণৈৱৈন-ন্ধাম্না সমৰ্ধযতি । যদগ্নি-ম্পূৰ্ৱগ্ং হৰত্যথা-গ্নিহোত্ৰম্ । ভাগধেযেনৈৱৈন-ম্প্ৰণযতি । ব্ৰাহ্মণ আৰ্ষেয উদ্ধৰেত্ । ব্ৰাহ্মণো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতাঃ ॥ 20 ॥

সৰ্ৱাভিৰেৱৈন-ন্দেৱতাভিৰুদ্ধৰতি ॥ পৰাচী ৱা এতস্মৈ ৱ্যুচ্ছন্তী ৱ্যুচ্ছতি । যস্যাগ্নি-মনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভ্যুদেতি । উষাঃ কেতুনা জুষতাম্ । যজ্ঞ-ন্দেৱেভিৰিন্ৱিতম্ । দেৱেভ্যো মধুমত্তমগ্গ্ স্ৱাহেতি প্ৰত্যং-নিষদ্যাজ্যেন জুহুযাত্ । প্ৰতীচীমেৱাস্মৈ ৱিৱাসযতি ॥ অগ্নিহোত্ৰ-মুপসাদ্যাতমিতো-ৰাসীত । ৱ্ৰতমেৱ হতমনু ম্ৰিযতে । অন্তং-ৱাঁ এষ আত্মনো গচ্ছতি ॥ 21 ॥

যস্তাম্যতি । অন্তমেষ যজ্ঞস্য গচ্ছতি । যস্যাগ্নি-মনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভ্যুদেতি । পুনঃ সমন্য জুহোতি । অন্তেনৈৱান্তং-যঁজ্ঞস্য নিষ্কৰোতি । মিত্ৰো ৱা এতস্য যজ্ঞ-ঙ্গৃহ্ণাতি । যস্যাগ্নি-মনুদ্ধৃতগ্ং সূৰ্যো-ঽভ্যুদেতি । মৈত্ৰ-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপেত্ । তেনৈৱ যজ্ঞ-ন্নিষ্ক্ৰীণীতে ॥ যস্যা-হৱনীযে-ঽনুদ্ৱাতে গাৰ্হপত্য উদ্ৱাযেত্ ॥ 22 ॥

যদাহৱনীয-মনুদ্ৱাপ্য গাৰ্হপত্য-ম্মন্থেত্ । ৱিচ্ছিন্দ্যাত্ । ভ্ৰাতৃৱ্যমস্মৈ জনযেত্ । যদ্ৱৈ যজ্ঞস্য ৱাস্তৱ্য-ঙ্ক্ৰিযতে । তদনু ৰুদ্ৰো-ঽৱচৰতি । য-ত্পূৰ্ৱ-মন্ৱৱস্যেত্ । ৱাস্তৱ্য-মগ্নিমুপাসীত । ৰুদ্ৰো-ঽস্য পশূ-ন্ঘাতুক-স্স্যাত্ । আহৱনীয-মুদ্ৱাপ্য । গাৰ্হপত্য-ম্মন্থেত্ ॥ 23 ॥

ইতঃ প্ৰথম-ঞ্জজ্ঞে অগ্নিঃ । স্ৱাদ্যোনেৰধি জাতৱেদাঃ । স গাযত্ৰিযা ত্ৰিষ্টুভা জগত্যা । দেৱেভ্যো হৱ্যং-ৱঁহতু প্ৰজানন্নিতি । ছন্দোভিৰেৱৈনগ্গ্ স্ৱাদ্যোনেঃ প্ৰজনযতি ॥ গাৰ্হপত্য-ম্মন্থতি । গাৰ্হপত্যং-ৱাঁ অন্ৱাহিতাগ্নেঃ পশৱ উপ তিষ্ঠন্তে । স যদুদ্ৱাযতি । তদনু পশৱো-ঽপক্ৰামন্তি । ইষে ৰয্যৈ ৰমস্ৱ ॥ 24 ॥

সহসে দ্যুম্নায । ঊৰ্জে পত্যাযেত্যাহ । পশৱো ৱৈ ৰযিঃ । পশূনেৱাস্মৈ ৰমযতি ॥ সাৰস্ৱতৌ ত্ৱোথ্সৌ সমিন্ধাতামিত্যাহ । ঋ-খ্সামে ৱৈ সাৰস্ৱতাৱুথ্সৌ । ঋখ্-সামাভ্যামেৱৈনগ্ং সমিন্ধে ॥ সম্ৰাডসি ৱিৰাডসীত্যাহ । ৰথন্তৰং-ৱৈঁ সম্ৰাট্ । বৃহ-দ্ৱিৰাট্ ॥ 25 ॥

তাভ্যামেৱৈনগ্ং সমিন্ধে ॥ ৱজ্ৰো ৱৈ চক্ৰম্ । ৱজ্ৰো ৱা এতস্য যজ্ঞং-ৱিঁচ্ছিনত্তি । যস্যানো ৱা ৰথো ৱা-ঽন্তৰা-ঽগ্নী যাতি । আহৱনীয-মুদ্ৱাপ্য । গাৰ্হপত্যা-দুদ্ধৰেত্ । যদগ্নে পূৰ্ৱ-ম্প্ৰভৃত-ম্পদগ্ং হি তে । সূৰ্যস্য ৰশ্মীন-ন্ৱাততান । তত্ৰ ৰযিষ্ঠামনু সম্ভৰৈতম্ । স-ন্নঃ সৃজ সুমত্যা ৱাজৱত্যেতি ॥ 26 ॥

পূৰ্ৱেণৈৱাস্য যজ্ঞেন যজ্ঞমনু স-ন্তনোতি ॥ ত্ৱমগ্নে সপ্ৰথা অসীত্যাহ । অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতাঃ । দেৱতাভিৰেৱ যজ্ঞগ্ং স-ন্তনোতি ॥ অগ্নযে পথিকৃতে পুৰোডাশমষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেত্ । অগ্নিমেৱ পথিকৃতগ্গ্ স্ৱেন ভাগধেযেনোপ ধাৱতি । স এৱৈনং-যঁজ্ঞিয-ম্পন্থামপি-নযতি । অনড্ৱান্-দক্ষিণা । ৱহী হ্যেষ সমৃদ্ধ্যৈ ॥ 27 ॥

(হৰত্যথাগ্নিহোত্ৰং - নিম্ৰোচতি - হৰে-দ্- দেৱতা - গচ্ছ - ত্যুদ্ৱাযে-ন্মন্থে-দ্ৰমস্ৱ-বৃহ-দ্ৱিৰাড্-ইতি-নৱ চ) (অ. 4)
(নি ৱৈ পূৰ্ৱ-ন্ত্ৰীণি নিম্ৰোচতি দৰ্ভেণ যদ্ধিৰণ্যমগ্নিহোত্ৰ-ম্পুনৰ্ৱৰুণো
ৱাৰুণ-ন্নি ৱা এতস্যাভ্যুদেতি চতুৰ্গৃহীতমাজ্যং যদাজ্যং পৰাচ্যুষাঃ পুনৰ্মিত্ৰো মেত্ৰং-যঁস্যাহৱনীযে-ঽনুদ্ৱাতে গাৰ্হপত্যো যদ্ৱৈ মন্থেদুদ্ধৰেত্)
অনুৱাকং 5 - সোমাতিৰেকপ্ৰাযশ্চিত্তম্
যস্য প্ৰাতস্সৱনে সোমো-ঽতিৰিচ্যতে । মাদ্ধ্যন্দিনগ্ং সৱন-ঙ্কামযমানো-ঽভ্যতিৰিচ্যতে । গৌৰ্ধযতি মৰুতামিতি ধযদ্ৱতীষু কুৰ্ৱন্তি । হিনস্তি ৱৈ সন্ধ্যধীতম্ । সন্ধীৱ খলু ৱা এতত্ । য-থ্সৱন স্যাতিৰিচ্যতে । যদ্ধযদ্ৱতীষু কুৰ্ৱন্তি । সন্ধে-শ্শান্ত্যৈ ॥ গাযত্ৰগ্ং সাম ভৱতি পঞ্চদশ-স্স্তোমঃ । তেনৈৱ প্ৰাতস্সৱনান্নযন্তি ॥ 28 ॥

মৰুত্ৱতীষু কুৰ্ৱন্তি । তেনৈৱ মাদ্ধ্যন্দিনা-থ্সৱনান্নযন্তি ॥ হোতুশ্চ মসমনূন্নযন্তে । হোতা-ঽনুশগ্ংসতি । মদ্ধ্যত এৱ যজ্ঞগ্ং সমাদধাতি ॥ যস্য মাদ্ধ্যন্দিনে সৱনে সোমো-ঽতিৰিচ্যতে । আদিত্য-ন্তৃতীযসৱন-ঙ্কামযমানো-ঽভ্যতিৰিচ্যতে । গৌৰিৱীতগ্ং সাম ভৱতি । অতিৰিক্তং-ৱৈঁ গৌৰিৱীতম্ । অতিৰিক্তং-যঁ-থ্সৱনস্যা-তিৰিচ্যতে ॥ 29 ॥

অতিৰিক্তস্য শান্ত্যৈ ॥ বণ্মহাগ্ং অসি সূৰ্যেতি কুৰ্ৱন্তি । যস্যৈৱাদিত্যস্য সৱনস্য কামেনাতিৰিচ্যতে । তেনৈৱৈন-ঙ্কামেন সমৰ্ধযন্তি ॥ গৌৰিৱীতগ্ং সাম ভৱতি । তেনৈৱ মাদ্ধ্যন্দিনা-থ্সৱনান্নযন্তি ॥ সপ্তদশ-স্স্তোমঃ । তেনৈৱ তৃতীযসৱনান্নযন্তি ॥ হোতুশ্চমসমনূন্নযন্তে । হোতা-ঽনুশগ্ং সতি ॥ 30 ॥

মদ্ধ্যত এৱ যজ্ঞগ্ং সমাদধাতি ॥ যস্য তৃতীযসৱনে সোমো-ঽতিৰিচ্যেত । উক্থ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত । যস্যোক্থ্যে-ঽতিৰিচ্যেত । অতিৰাত্ৰ-ঙ্কুৰ্ৱীত । যস্যা-তিৰাত্ৰে-ঽতিৰিচ্যতে। তত্ত্ৱৈ দুষ্প্ৰজ্ঞানম্ । যজমানং-ৱাঁ এত-ত্পশৱ আসাহ্য যন্তি । বৃহ-থ্সাম ভৱতি । বৃহদ্ৱা ইমাং-লোঁকা-ন্দাধাৰ । বাৰ্হতাঃ পশৱঃ । বৃহতৈৱাস্মৈ পশূ-ন্দাধাৰ ॥ শিপিৱিষ্টৱতীষু কুৰ্ৱন্তি । শিপিৱিষ্টো ৱৈ দেৱানা-ম্পুষ্টম্ । পুষ্ট্যৈৱৈনগ্ং সমৰ্ধযন্তি ॥ হোতুশ্চমসমনূন্নযন্তে । হোতা-ঽনুশগ্ংসতি । মদ্ধ্যত এৱ যজ্ঞগ্ং সমাদধাতি ॥ 31 ॥

(যন্তি - সৱনস্যাতিৰিচ্যতে - শগ্ংসতি - দাধাৰাষ্টৌ চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6 - সৱননিমিত্ত-ম্প্ৰাযশ্চিত্তম্
একৈকো ৱৈ জনতাযা-মিন্দ্ৰঃ । একং-ৱাঁ এতাৱিন্দ্ৰমভি সগ্ংসুনুতঃ । যৌ দ্ৱৌ সগ্ংসুনুতঃ । প্ৰজাপতিৰ্ৱা এষ ৱিতাযতে । য-দ্যজ্ঞঃ । তস্য গ্ৰাৱাণো দন্তাঃ । অন্যতৰং-ৱাঁ এতে সগ্ংসুন্ৱতো-ৰ্নিৰ্বফ্সতি । পূৰ্ৱেণোপসৃত্যা দেৱতা ইত্যাহুঃ । পূৰ্ৱোপসৃতস্য ৱৈ শ্ৰেযা-ন্ভৱতি । এতিৱন্ত্যাজ্যানি ভৱন্ত্য-ভিজিত্যৈ ॥ 32 ॥

মৰুত্ৱতীঃ প্ৰতিপদঃ । মৰুতো ৱৈ দেৱানা-মপৰাজিত-মাযতনম্ । দেৱানা-মেৱাপৰাজিত আযতনে যততে ॥উভে বৃহদ্ৰথন্তৰে ভৱতঃ । ইযং-ৱাঁৱ ৰথন্তৰম্ । অসৌ বৃহত্ । আভ্যামেৱৈন-মন্তৰেতি । ৱাচশ্চ মনসশ্চ । প্ৰাণাচ্চা-পানাচ্চ । দিৱশ্চ পৃথিৱ্যাশ্চ ॥ 33 ॥

সৰ্ৱস্মা-দ্ৱিত্তা-দ্ৱেদ্যাত্ ॥ অভিৱৰ্তো ব্ৰহ্মসাম-ম্ভৱতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিৱৃত্ত্যৈ ॥ অভিজি-দ্ভৱতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিজিত্যৈ । ৱিশ্ৱজি-দ্ভৱতি । ৱিশ্ৱস্য জিত্যৈ ॥ যস্য ভূযাগ্ংসো যজ্ঞক্ৰতৱ ইত্যাহুঃ । স দেৱতা ৱৃঙ্ক্ত ইতি । যদ্যগ্নিষ্টোম-স্সোমঃ পৰস্তা-থ্স্যাত্ ॥ 34 ॥

উক্থ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত । যদ্যুক্থ্যঃ স্যাত্ । অতিৰাত্ৰ-ঙ্কুৰ্ৱীত । যজ্ঞক্ৰতুভি-ৰেৱাস্য দেৱতা ৱৃঙ্ক্তে ॥ যো ৱৈ ছন্দোভি-ৰভিভৱতি । স সগ্ং সুন্ৱতো-ৰভিভৱতি । সংৱেঁশায ত্ৱোপৱেশায-ত্ৱেত্যাহ । ছন্দাগ্ংসি ৱৈ সংৱেঁশ উপৱেশঃ । ছন্দোভিৰেৱাস্য ছন্দাগ্স্য-ভিভৱতি ॥ ইষ্টৰ্গো ৱা ঋত্ৱিজা-মদ্ধ্ৱৰ্যুঃ ॥ 35 ॥

ইষ্টৰ্গঃ খলু ৱৈ পূৰ্ৱো-ঽৰ্ষ্টুঃ, ক্ষীযতে । প্ৰাণাপানৌ মৃত্যোৰ্মা পাতমিত্যাহ । প্ৰাণাপানযোৰেৱ শ্ৰযতে । প্ৰাণাপানৌ মা মা হাসিষ্টমিত্যাহ । নৈন-ম্পুৰা-ঽঽযুষঃ প্ৰাণাপানৌ জহিতঃ ॥ আৰ্তিং-ৱাঁ এতে নিযন্তি । যেষা-ন্দীক্ষিতানা-ম্প্ৰমীযতে । তং-যঁদৱৱৰ্জেযুঃ । ক্ৰূৰকৃতামিৱৈষাং-লোঁক-স্স্যাত্ । আহৰ দহেতি ব্ৰূযাত্ ॥ 36 ॥

ত-ন্দক্ষিণতো ৱেদ্যৈ নিধায । সৰ্পৰাজ্ঞিযা ঋগ্ভি-স্স্তুযুঃ । ইযং-ৱৈঁ সৰ্পতো ৰাজ্ঞী । অস্যা এৱৈন-ম্পৰিদদতি ॥ ৱ্যৃদ্ধ-ন্তদিত্যাহুঃ । য-থ্স্তুত-মননুশস্ত-মিতি । হোতা প্ৰথমঃ প্ৰাচীনাৱীতী মাৰ্জালীয-ম্পৰীযাত্ । যামীৰনু-ব্ৰুৱন্ন্ । সৰ্পৰাজ্ঞীনা-ঙ্কীৰ্তযেত্ । উভযোৰেৱৈনং-লোঁকযোঃ পৰিদদতি ॥ 37 ॥

অথো ধুৱন্ত্যেৱৈনম্ । অথো ন্যেৱাস্মৈ হ্নুৱতে ॥ ত্ৰিঃ পৰিযন্তি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যো ধুৱতে । ত্ৰিঃ পুনঃ পৰিযন্তি । ষট্-থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ । ঋতুভিৰেৱৈন-ন্ধুৱতে ॥ অগ্ন আযূগ্ংষি পৱস ইতি প্ৰতিপদ-ঙ্কুৰ্ৱীৰন্ন্ । ৰথন্তৰসামৈষাগ্ং সোমঃ স্যাত্ । আযুৰেৱাত্মন্-দধতে । অথো পাপ্মানমেৱ ৱিজহতো যন্তি ॥ 38 ॥

(অভিজিত্যৈ - পৃথিৱ্যাশ্চ - স্যা - দদ্ধ্ৱৰ্যু--ৰ্ ব্ৰুযাল্ - লোকযোঃ পৰিদদতি - কুৰ্ৱৰগ্গ্ স্ত্ৰীণি চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - যূপৱিৰোহণাদিপ্ৰাযশ্চিত্তম্
অসুৰ্যং-ৱাঁ এতস্মা-দ্ৱৰ্ণ-ঙ্কৃত্ৱা । পশৱো ৱীৰ্য-মপক্ৰামন্তি । যস্য যূপো ৱিৰোহতি । ত্ৱাষ্ট্ৰ-ম্বহুৰূপ-মালভেত । ত্ৱষ্টা ৱৈ ৰূপাণামীশে । য এৱ ৰূপাণামীশে । সো-ঽস্মি-ন্পশূন্. ৱীৰ্যং-যঁচ্ছতি । নাস্মাত্-পশৱো ৱীৰ্য-মপক্ৰামন্তি ॥ আৰ্তিং-ৱাঁ এতে নিযন্তি । যেষা-ন্দীক্ষিতানা-মগ্নি-ৰুদ্ৱাযতি ॥ 39 ॥

যদাহৱনীয উদ্ৱাযেত্ । যত্ত-ম্মন্থেত্ । ৱিচ্ছিন্দ্যাত্ । ভ্ৰাতৃৱ্যমস্মৈ জনযেত্ । যদাহৱনীয উদ্ৱাযেত্ । আগ্নীদ্ধ্ৰা-দুদ্ধৰেত্ । যদাগ্নীদ্ধ্ৰ উদ্ৱাযেত্ । গাৰ্হপত্যা-দুদ্ধৰেত্ । য-দ্গাৰ্হপত্য উদ্ৱাযেত্ । অত এৱ পুন-ৰ্মন্থেত্ ॥ 40 ॥

অত্ৰ ৱাৱ স নিলযতে । যত্ৰ খলু ৱৈ নিলীন-মুত্তম-ম্পশ্যন্তি । তদেন-মিচ্ছন্তি ॥ যস্মা-দ্দাৰোৰুদ্ৱাযেত্ । তস্যাৰণী কুৰ্যাত্ । ক্ৰুমুকমপি কুৰ্যাত্ । এষা ৱা অগ্নেঃ প্ৰিযা তনূঃ । যত্-ক্ৰুমুকঃ । প্ৰিযযৈৱৈন-ন্তনুৱা সমৰ্ধযতি ॥ গাৰ্হপত্য-ম্মন্থতি ॥ 41 ॥

গাৰ্হপত্যো ৱা অগ্নেৰ্যোনিঃ । স্ৱাদেৱৈনং-যোঁনে-ৰ্জনযতি । নাস্মৈ ভ্ৰাতৃৱ্য-ঞ্জনযতি ॥ যস্য সোম উপদস্যেত্ । সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-ন্দ্ৱেধা ৱিচ্ছিদ্য । ঋজীষে-ঽন্যদাধূনুযাত্ । জুহুযাদন্যত্ । সোমমেৱা-ভিষুণোতি । সোম-ঞ্জুহোতি ॥ সোমস্য ৱা অভিষূযমাণস্য প্ৰিযা তনূ-ৰুদক্ৰামত্ ॥ 42 ॥

ত-থ্সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-মভৱত্ । য-থ্সুৱৰ্ণগ্ং হিৰণ্য-ঙ্কুৰ্ৱন্তি । প্ৰিযযৈৱৈন-ন্তনুৱা সমৰ্ধযন্তি ॥ যস্যাক্ৰীতগ্ং সোম-মপহৰেযুঃ । ক্ৰীণীযাদেৱ । সৈৱ ততঃ প্ৰাযশ্চিত্তিঃ ॥ যস্য ক্ৰীতমপহৰেযুঃ । আদাৰাগ্শ্চ ফাল্গুনানি চাভিষুণুযাত্ । গাযত্ৰী যগ্ং সোমমাহৰত্ । তস্য যো-ঽগ্ংশুঃ পৰা-ঽপতত্ ॥ 43 ॥

ত আদাৰা অভৱন্ন্ । ইন্দ্ৰো ৱৃত্ৰমহন্ন্ । তস্য ৱল্কঃ পৰা-ঽপতত্ । তানি ফাল্গুনান্যভৱন্ন্ । পশৱো ৱৈ ফাল্গুনানি । পশৱ-স্সোমো ৰাজা । যদাদাৰাগ্শ্চ ফাল্গুনানি চাভিষুণোতি । সোমমেৱ ৰাজানমভিষুণোতি ॥ শৃতেন প্ৰাতস্সৱনে শ্ৰীণীযাত্ । দদ্ধ্না মদ্ধ্যন্দিনে ॥ 44 ॥

নীতমিশ্ৰেণ তৃতীযসৱনে । অগ্নিষ্টোম-স্সোমঃ স্যা-দ্ৰথন্তৰসামা । য এৱৰ্ত্ৱিজো ৱৃতা-স্স্যুঃ । ত এনং-যাঁজযেযুঃ । একা-ঙ্গা-ন্দক্ষিণা-ন্দদ্যাত্তেভ্য এৱ । পুন-স্সোম-ঙ্ক্ৰীণীযাত্ । যজ্ঞেনৈৱ ত-দ্যজ্ঞ-মিচ্ছতি । সৈৱ ততঃ প্ৰাযশ্চিত্তিঃ ॥ সৰ্ৱাভ্যো ৱা এষ দেৱতাভ্য-স্সৰ্ৱেভ্যঃ পৃষ্ঠেভ্য আত্মান-মাগুৰতে । য-স্সত্ৰাযাগুৰতে । এতাৱান্-খলু ৱৈ পুৰুষঃ । যাৱদস্য ৱিত্তম্ । সৰ্ৱৱেদসেন যজেত । সৰ্ৱপৃষ্ঠো-ঽস্য সোমঃ স্যাত্ । সৰ্ৱাভ্য এৱ দেৱতাভ্য-স্সৰ্ৱেভ্যঃ পৃষ্ঠেভ্য আত্মান-ন্নিষ্ক্ৰীণীতে ॥ 45 ॥

(উদ্ৱাযতি - মন্থেন্ - মন্থ - ত্যক্ৰামত্ - পৰা-ঽপতন্ - মদ্ধ্যন্দিন - আগুৰতে পঞ্চ চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - পাৱমানীমন্ত্ৰাঃ (স্মাৰ্তে শ্ঞানাদৌ মাৰ্জনাৰ্থাশ্চ)
পৱমান-স্সুৱৰ্জনঃ । পৱিত্ৰেণ ৱিচৰ্ষণিঃ । যঃ পোতা স পুনাতু মা ॥ পুনন্তু মা দেৱজনাঃ । পুনন্তু মন ৱো ধিযা । পুনন্তু ৱিশ্ৱ আযৱঃ ॥ জাতৱেদঃ পৱিত্ৰৱত্ । পৱিত্ৰেণ পুনাহি মা । শুক্ৰেণ দেৱ দীদ্যত্ । অগ্নে ক্ৰত্ৱা ক্ৰতূগ্ং ৰনু ॥ 46 ॥

যত্তে পৱিত্ৰ-মৰ্চিষি । অগ্নে ৱিততমন্তৰা । ব্ৰহ্ম তেন পুনীমহে ॥ উভাভ্যা-ন্দেৱ সৱিতঃ ।পৱিত্ৰেণ সৱেন চ । ইদ-ম্ব্ৰহ্ম পুনীমহে ॥ ৱৈশ্ৱদেৱী পুনতী দেৱ্যাগাত্ । যস্যৈ বহ্ৱী-স্তনুৱো ৱীতপৃষ্ঠাঃ । তযা মদন্ত-স্সধমাদ্যেষু । ৱযগ্গ্ স্যাম পতযো ৰযীণাম্ ॥ 47 ॥

ৱৈশ্ৱানৰো ৰশ্মিভিৰ্মা পুনাতু । ৱাতঃ প্ৰাণেনেষিৰো মযোভূঃ । দ্যাৱাপৃথিৱী পযসা পযোভিঃ । ঋতাৱৰী যজ্ঞিযে মা পুনীতাম্ ॥ বৃহদ্ভিঃ সৱিতস্তৃভিঃ । ৱৰ্ষিষ্ঠৈ-ৰ্দেৱ মন্মভিঃ । অগ্নে দক্ষৈঃ পুনাহি মা ॥ যেন দেৱা অপুনত । যেনাপো দিৱ্য-ঙ্কশঃ । তেন দিৱ্যেন ব্ৰহ্মণা ॥ 48 ॥

ইদ-ম্ব্ৰহ্ম পুনীমহে ॥ যঃ পাৱমানীৰদ্ধ্যেতি । ঋষিভি-স্সম্ভৃতগ্ং ৰসম্ । সৰ্ৱগ্ং স পূতমশ্ঞাতি । স্ৱদিত-ম্মাতৰিশ্ৱনা ॥ পাৱমানীৰ্যো অদ্ধ্যেতি । ঋষিভি-স্সম্ভৃতগ্ং ৰসম্ । তস্মৈ সৰস্ৱতী দুহে । ক্ষীৰগ্ং সৰ্পি-ৰ্মধূদকম্ ॥ পাৱমানী-স্স্ৱস্ত্যযনীঃ ॥ 49 ॥

সুদুঘা হি পযস্ৱতীঃ । ঋষিভি-স্সম্ভৃতো ৰসঃ । ব্ৰাহ্মণেষ্ৱমৃতগ্ং হিতম্ ॥ পাৱমানী-ৰ্দিশন্তু নঃ । ইমং-লোঁকমথো অমুম্ । কামান্-থ্সমৰ্ধযন্তু নঃ । দেৱী-ৰ্দেৱৈ-স্সমাভৃতাঃ ॥ পাৱমানী-স্স্ৱস্ত্যযনীঃ । সুদুঘাহি ঘৃতশ্চুতঃ । ঋষিভি-স্সম্ভৃতো ৰসঃ ॥ 50 ॥

ব্ৰাহ্মণেষ্ৱমৃতগ্ং হিতম্ ॥ যেন দেৱাঃ পৱিত্ৰেণ । আত্মান-ম্পুনতে সদা । তেন সহস্ৰধাৰেণ । পাৱমান্যঃ পুনন্তু মা ॥ প্ৰাজাপত্য-ম্পৱিত্ৰম্ । শতোদ্যামগ্ং হিৰণ্মযম্ । তেন ব্ৰহ্ম ৱিদো ৱযম্ । পূত-ম্ব্ৰহ্ম পুনীমহে ॥ ইন্দ্ৰঃ সুনীতী সহ মা পুনাতু । সোমঃ স্ৱস্ত্যা ৱৰুণ-স্সমীচ্যা । যমো ৰাজা প্ৰমৃণাভিঃ পুনাতু মা । জাতৱেদা মোৰ্জযন্ত্যা পুনাতু ॥ 51 ॥

(অনু - ৰযীণাং - ব্ৰহ্মণা - স্ৱস্ত্যযনীঃ - সুদুঘা হি ঘৃতশ্চুত ঋষিভি-স্সম্ভৃতো ৰসঃ - পুনাতু ত্ৰীণি চ ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - ৰাজসূযগতচাতুৰ্মাস্যশেষঃ
প্ৰজা ৱৈ সত্ৰমাসত তপস্তপ্যমানা অজুহ্ৱতীঃ । দেৱা অপশ্য-ঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধাম্ । তমুপোদতিষ্ঠন্ত-মজুহৱুঃ । তেনাৰ্ধমাস ঊৰ্জমৱাৰুন্ধত । তস্মাদৰ্ধমাসে দেৱা ইজ্যন্তে ॥ পিতৰো-ঽপশ্য-ঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধাম্ । তমুপোদতিষ্ঠন্ত- মজুহৱুঃ । তেন মাস্যূৰ্জমৱাৰুন্ধত । তস্মা-ন্মাসি পিতৃভ্যঃ ক্ৰিযতে । মনুষ্যা অপশ্য-ঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধাম্ ॥ 52 ॥

তমুপোদতিষ্ঠন্ত-মজুহৱুঃ । তেন-দ্ৱযীমূৰ্জমৱাৰুন্ধত । তস্মা-দ্দ্ৱিৰহ্নো-মনুষ্যেভ্য উপহ্ৰিযতে । প্ৰাতশ্চ সায-ঞ্চ । পশৱো-ঽপশ্য-ঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধাম্ । তমুপোদতিষ্ঠন্ত-মজুহৱুঃ । তেন-ত্ৰযীমূৰ্জমৱা-ৰুন্ধত । তস্মা-ত্ত্ৰিৰহ্নঃ পশৱঃ প্ৰেৰতে । প্ৰাতস্সগংৱে সাযম্ । অসুৰা অপশ্য-ঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধাম্ ॥ 53 ॥

তমুপোদতিষ্ঠন্ত-মজুহৱুঃ । তেন সংৱঁথ্সৰ ঊৰ্জমৱা-ৰুন্ধত ॥ তে দেৱা অমন্যন্ত । অমী ৱা ইদমভূৱন্ন্ । যদ্ৱযগ্গ্স্ম ইতি । ত এতানি চাতুৰ্মাস্যান্যপশ্যন্ন্ । তানি নিৰৱপন্ন্ । তৈৰেৱৈষা-ন্তামূৰ্জমৱৃঞ্জত । ততো দেৱা অভৱন্ন্ । পৰা-ঽসুৰাঃ ॥ 54 ॥

য-দ্যজতে । যামেৱ দেৱা ঊৰ্জমৱাৰুন্ধত । তা-ন্তেনা-ৱৰুন্ধে । য-ত্পিতৃভ্যঃ কৰোতি । যামেৱ পিতৰ ঊৰ্জমৱা-ৰুন্ধত । তা-ন্তেনা-ৱৰুন্ধে । যদাৱসথে-ঽন্নগ্ং হৰন্তি । যামেৱ মনুষ্যা ঊৰ্জমৱা-ৰুন্ধত । তা-ন্তেনা-ৱৰুন্ধে । য-দ্দক্ষিণা-ন্দদাতি ॥ 55 ॥

যামেৱ পশৱ ঊৰ্জমৱা-ৰুন্ধত । তা-ন্তেনা-ৱৰুন্ধে । যচ্চাতু-ৰ্মাস্যৈ-ৰ্যজতে । যামেৱাসুৰা ঊৰ্জম-ৱাৰুন্ধত । তা-ন্তেনা-ৱৰুন্ধে । ভৱত্যাত্মনা । পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱতি ॥ ৱিৰাজো ৱা এষা ৱিক্ৰান্তিঃ । যচ্চাতু-ৰ্মাস্যানি । ৱৈশ্ৱদেৱেনাস্মিঁল্লোকে প্ৰত্যতিষ্ঠত্ । ৱৰুণ প্ৰঘাসৈ-ৰন্তৰিক্ষে । সাকমেধৈ-ৰমুষ্মিঁল্লোকে । এষ হ ত্ৱাৱৈত-থ্সৰ্ৱ-ম্ভৱতি । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্শ্চাতুৰ্মাস্যৈ-ৰ্যজতে ॥ 56 ॥

(মনুষ্যা অপশ্যঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধা-মসুৰা অপশ্যঞ্চমস-ঙ্ঘৃতস্য পূৰ্ণগ্গ্ স্ৱধা-মসুৰা-দদা-ত্যতিষ্ঠ চ্চত্ৱাৰি চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10 - চাতুৰ্মাস্যপ্ৰশংসনম্
অগ্নিৰ্ৱাৱ সংৱঁথ্সৰঃ । আদিত্যঃ পৰিৱথ্সৰঃ । চন্দ্ৰমা ইদাৱথ্সৰঃ । ৱাযু-ৰনুৱথ্সৰঃ ॥ য-দ্ৱৈশ্ৱদেৱেন যজতে । অগ্নিমেৱ ত-থ্সংৱঁথ্সৰ-মাপ্নোতি । তস্মা-দ্ৱৈশ্ৱদেৱেন যজমানঃ । সংৱঁথ্সৰীণাগ্ স্ৱস্তি-মাশাস্ত ইত্যাশাসীত ॥ য-দ্ৱৰুণ প্ৰঘাসৈ-ৰ্যজতে । আদিত্যমেৱ ত-ত্পৰিৱথ্সৰ-মাপ্নোতি ॥ 57 ॥

তস্মা-দ্ৱৰুণ-প্ৰঘাসৈ-ৰ্যজমানঃ । পৰিৱথ্সৰীণাগ্ স্ৱস্তি-মাশাস্ত ইত্যাশাসীত । য-থ্সাকমেধৈ-ৰ্যজতে । চন্দ্ৰমসমেৱ তদিদাৱথ্সৰ-মাপ্নোতি । তস্মা-থ্সাকমেধৈ-ৰ্যজমানঃ । ইদাৱথ্সৰীণাগ্ স্ৱস্তি-মাশাস্ত ইত্যাশাসীত ॥ য-ত্পিতৃ যজ্ঞেন যজতে । দেৱানেৱ তদন্ৱৱস্যতি ॥ অথ ৱা অস্য ৱাযুশ্চা-নুৱথ্সৰশ্চা প্ৰীতাৱুচ্ছিষ্যেতে । যচ্ছুনাসীৰীযেণ যজতে ॥ 58 ॥

ৱাযুমেৱ তদনুৱথ্সৰ-মাপ্নোতি । তস্মা-চ্ছুনাসীৰীযেণ যজমানঃ । অনুৱথ্সৰীণাগ্ স্ৱস্তি-মাশাস্ত ইত্যাশাসীত ॥ সংৱঁথ্সৰং-ৱাঁ এষ ঈফ্সতীত্যাহুঃ । যশ্চাতু-ৰ্মাস্যৈ-ৰ্যজত ইতি । এষ হ ত্ৱৈ সৱন্থ্সৰ-মাপ্নোতি । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্ শ্চাতুৰ্মাস্যৈ-ৰ্যজতে ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা-স্সমযজন্ত । তে-ঽগ্নিমেৱাযজন্ত । ত এতং-লোঁকমজযন্ন্ ॥ 59 ॥

যস্মিন্নগ্নিঃ । য-দ্ৱৈশ্ৱদেৱেন যজতে । এতমেৱ লোক-ঞ্জযতি । যস্মিন্নগ্নিঃ । অগ্নেৰেৱ সাযুজ্যমুপৈতি ॥ যদা ৱৈশ্ৱদেৱেন যজতে । অথ সংৱঁথ্সৰস্য গৃহপতি-মাপ্নোতি । যদা সংৱঁথ্সৰস্য গৃহপতি-মাপ্নোতি । অথ সহস্ৰযাজিন-মাপ্নোতি । যদা সহস্ৰযাজিন-মাপ্নোতি ॥ 60 ॥

অথ গৃহমেধিন-মাপ্নোতি । যদা গৃহমেধিন-মাপ্নোতি । অথাগ্নি-ৰ্ভৱতি । যদা-ঽগ্নি-ৰ্ভৱতি । অথ গৌৰ্ভৱতি । এষা ৱৈ ৱৈশ্ৱদেৱস্য মাত্ৰা । এত-দ্ৱা এতেষামৱমম্ । অতো-ঽতো ৱা উত্তৰাণি শ্ৰেযাগ্ংসি ভৱন্তি । য-দ্ৱিশ্ৱে দেৱা-স্সমযজন্ত । ত-দ্ৱৈশ্ৱদেৱস্য ৱৈশ্ৱদেৱত্ৱম্ ॥ 61 ॥

অথাদিত্যো ৱৰুণগ্ং ৰাজানং-ৱঁৰুণ প্ৰঘাসৈৰযজত । স এতং-লোঁকমজযত্ । যস্মিন্নাদিত্যঃ । য-দ্ৱৰুণ-প্ৰঘাসৈ-ৰ্যজতে । এতমেৱ লোক-ঞ্জযতি । যস্মিন্নাদিত্যঃ । আদিত্যস্যৈৱ-সাযুজ্য-মুপৈতি । যদাদিত্যো ৱৰুণগ্ং ৰাজানং-ৱঁৰুণ প্ৰঘাসৈৰযজত । ত-দ্ৱৰুণ প্ৰঘাসানাং-ৱঁৰুণ প্ৰঘাসত্ৱম্ ॥ অথ সোমো ৰাজা ছন্দাগ্ংসি সাকমেধৈৰযজত ॥ 62 ॥

স এতং-লোঁকমজযত্ । যস্মিগ্গ্ শ্চন্দ্ৰমা ৱিভাতি । য-থ্সাকমেধৈ-ৰ্যজতে । এতমেৱ লোক-ঞ্জযতি । যস্মিগ্গ্ শ্চন্দ্ৰমা ৱিভাতি । চন্দ্ৰমস এৱ সাযুজ্য-মুপৈতি । সোমো ৱৈ চন্দ্ৰমাঃ । এষ হ ত্ৱৈ সাক্ষা-থ্সোম-ম্ভক্ষযতি । য এৱং-ৱিঁদ্ৱান্-থ্সাকমেধৈ-ৰ্যজতে । য-থ্সোমশ্চ ৰাজা ছন্দাগ্ংসি চ সমৈধন্ত ॥ 63 ॥

ত-থ্সাকমেধানাগ্ং সাকমেধত্ৱম্ ॥ অথৰ্তৱঃ পিতৰঃ প্ৰজাপতি-ম্পিতৰ-ম্পিতৃযজ্ঞে-নাযজন্ত । ত এতং-লোঁকমজযন্ন্ । যস্মিন্নৃতৱঃ । য-ত্পিতৃযজ্ঞেন যজতে । এতমেৱ লোক-ঞ্জযতি । যস্মিন্নৃতৱঃ । ঋতূনামেৱ সাযুজ্য-মুপৈতি । যদ্-ঋতৱঃ পিতৰঃ প্ৰজাপতি-ম্পিতৰ-ম্পিতৃযজ্ঞেনাযজন্ত । ত-ত্পিতৃযজ্ঞস্য পিতৃযজ্ঞত্ৱম্ ॥ 64 ॥

অথৌষধয ইম-ন্দেৱ-ন্ত্ৰ্যম্বকৈ-ৰযজন্ত প্ৰথেমহীতি । ততো ৱৈ তা অপ্ৰথন্ত । য এৱং-ৱিঁদ্ৱাগ্ স্ত্ৰ্যম্বকৈ-ৰ্যজতে । প্ৰথতে প্ৰজযা পশুভিঃ ॥ অথ ৱাযুঃ পৰমেষ্ঠিনগ্ং শুনাসীৰীযেণাযজত । স এতং-লোঁকমজযত্ । যস্মিন্-ৱাযুঃ । যচ্ছুনাসীৰীযেণ যজতে । এতমেৱ লোক-ঞ্জযতি । যস্মিন্-ৱাযুঃ ॥ 65 ॥

ৱাযোৰেৱ সাযুজ্য-মুপৈতি ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । প্ৰ চাতুৰ্মাস্যযাজী-মীযতা(3) ন প্ৰমীযতা(3) ইতি । জীৱন্ৱা এষ ঋতূনপ্যেতি । যদি ৱসন্তা প্ৰমীযতে । ৱসন্তো ভৱতি । যদি গ্ৰীষ্মে গ্ৰীষ্মঃ । যদি ৱৰ্ষাসু ৱৰ্ষাঃ । যদি শৰদি শৰত্ । যদি হেমন্. হেমন্তঃ । ঋতুৰ্ভূত্ৱা সংৱঁথ্সৰমপ্যেতি । সংৱঁথ্সৰঃ প্ৰজাপতিঃ । প্ৰজাপতিৰ্ৱা ৱৈষঃ ॥ 66 ॥
(পৰিৱথ্সৰমাপ্নোতি - শুনাসীৰীযেণ যজতে - ঽজযন্থ্ - সহস্ৰযাজিনমাপ্নোতি - ৱৈশ্ৱদেৱত্ৱগ্ং - সাকমেধৈৰযজত - সমৈধন্ত - পিতৃযজ্ঞত্ৱং - জযতি যস্মিন্ ৱাযু--ৰ্ হেমন্ত স্ত্ৰীণী চ) (অ. 10)
(উভযে - যুৱগ্ং সুৰাম - মুদস্থান্ - নি ৱৈ - যস্য প্ৰাতস্সৱন - একৈকো - ঽসুৰ্যম্ - পৱমানঃ - প্ৰজা ৱৈ সত্ৰমাস - তাগ্নিৰ্ৱাৱ সংৱঁথ্সৰো দশ )
(উভযে ৱা - উদস্থাথ্ - সৰ্ৱাভি--ৰ্ মদ্ধ্যতো - ঽত্ৰ ৱাৱ - ব্ৰাহ্মণেষ্ৱ - থ গৃহমেধিনগ্ং ষট্-থ্ষষ্টিঃ)
(উভযে - ৱাৱৈষঃ)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমাষ্টকে চতুৰ্থঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
1 কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমাষ্টকং