1.4 - సోమాదిబ్రాహ్మణం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణ పాఠః - ఉభయే వా

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే చతుర్థః ప్రపాఠకః - సోమాదిబ్రాహ్మణం
ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ॥
అనువాకం 1 - గ్రహణా గ్రహణమ్
ఉభయే వా ఏతే ప్రజాపతేరద్ధ్య-సృజ్యన్త । దేవాశ్చాసురాశ్చ । తాన్న వ్యజానాత్ । ఇమే-ఽన్య ఇమే-ఽన్య ఇతి । స దేవానగ్ం శూనకరోత్ । తానభ్యషుణోత్ । తా-న్పవిత్రేణా-పునాత్ । తాన్-పరస్తాత్-పవిత్రస్య-వ్యగృహ్ణాత్ । తే గ్రహా అభవన్న్ । తద్గ్రహాణా-ఙ్గ్రహత్వమ్ ॥ 1 ॥

దేవతా వా ఏతా యజమానస్య గృహే గృహ్యన్తే । య-ద్గ్రహాః । విదురేన-న్దేవాః । యస్యైవం-విఁదుష ఏతే గ్రహా గృహ్యన్తే ॥ ఏషా వై సోమస్యాహుతిః । యదుపాగ్ంశుః । సోమేన దేవాగ్ స్తర్పయాణీతి ఖలు వై సోమేన యజతే । యదుపాగ్ంశు-ఞ్జుహోతి । సోమేనైవ త-ద్దేవాగ్ స్తర్పయతి ॥ యద్గ్రహాఞ్జుహోతి ॥ 2 ॥

దేవా ఏవ త-ద్దేవాన్-గచ్ఛన్తి ॥ యచ్చమసాఞ్జుహోతి । తేనైవానురూపేణ యజమాన-స్సువర్గం-లోఁకమేతి ॥ కి-న్న్వేతదగ్ర ఆసీదిత్యాహుః । య-త్పాత్రాణీతి । ఇయం-వాఁ ఏతదగ్ర ఆసీత్ । మృన్మయాని వా ఏతాన్యాసన్న్ । తైర్దేవా న వ్యావృత-మగచ్ఛన్న్ । త ఏతాని దారుమయాణి పాత్రాణ్య-పశ్యన్న్ । తాన్యకుర్వత ॥ 3 ॥

తైర్వై తే వ్యావృత-మగచ్ఛన్న్ । య-ద్దారుమయాణి పాత్రాణి భవన్తి । వ్యావృతమేవ తై-ర్యజమానో గచ్ఛతి ॥ యాని దారుమయాణి పాత్రాణి భవన్తి । అముమేవ తై-ర్లోక-మభిజయతి । యాని మృన్మయాని । ఇమమేవ తై-ర్లోక-మభిజయతి ॥ బ్రహ్మవాదినో వదన్తి । కాశ్చతస్ర-స్స్థాలీర్వాయవ్యా-స్సోమగ్రహణీరితి । దేవా వై పృశ్ఞిమదుహ్రన్న్ ॥ 4 ॥

తస్యా ఏతే స్తనా ఆసన్న్ । ఇయం-వైఁ పృశ్ఞిః । తామాదిత్యా ఆదిత్యస్థాల్యా చతుష్పదః పశూనదుహ్రన్న్ । యదాదిత్యస్థాలీ భవతి । చతుష్పద ఏవ తయా పశూన్. యజమాన ఇమా-న్దుహే । తామిన్ద్ర ఉక్థ్యస్థాల్యేన్ద్రియ-మదుహత్ । యదుక్థ్యస్థాలీ భవతి । ఇన్ద్రియమేవ తయా యజమాన ఇమా-న్దుహే । తాం-విఁశ్వే దేవా ఆగ్రయణస్థాల్యోర్జ-మదుహ్రన్న్ । యదాగ్రయణస్థాలీ భవతి ॥ 5 ॥

ఊర్జమేవ తయా యజమాన ఇమా-న్దుహే । తా-మ్మనుష్యా ధ్రువస్థాల్యా ఽఽయురదుహ్రన్న్ । యద్ధ్రువస్థాలీ భవతి । ఆయురేవ తయా యజమాన ఇమా-న్దుహే । స్థాల్యా గృహ్ణాతి । వాయవ్యేన జుహోతి । తస్మాదన్యేన పాత్రేణ పశూ-న్దుహన్తి । అన్యేన ప్రతిగృహ్ణన్తి । అథో వ్యావృతమేవ త-ద్యజమానో గచ్ఛతి ॥ 6 ॥

(గ్రహత్వం - గ్రహాన్ జుహోత్య-కుర్వ-తాదుహ్ర-న్నాగ్రయణస్థాలీ భవతి-+నవ చ) (అ. 1)
అనువాకం 2 - సోత్రామణీశేషా మన్త్రాః
యువగ్ం సురామమశ్వినా । నముచావా-ఽసురే సచా । విపిపానా శుభస్పతీ । ఇన్ద్ర-ఙ్కర్మస్వావతమ్ ॥ పుత్రమివ పితరావశ్వినోభా । ఇన్ద్రావత-ఙ్కర్మణా దగ్ంసనాభిః । య-థ్సురామం-వ్యఁపిబ-శ్శచీభిః । సరస్వతీ త్వా మఘవన్నభీష్ణాత్ ॥ అహావ్యగ్నే హవిరాస్యే తే । స్రుచీవ ఘృత-ఞ్చమూ ఇవ సోమః ॥ 7 ॥

వాజసనిగ్ం రయిమస్మే సువీరమ్ । ప్రశస్త-న్ధేహి యశస-మ్బృహన్తమ్ ॥ యస్మిన్నశ్వాస ఋషభాస ఉక్షణః । వశా మేషా అవసృష్టాస ఆహుతాః । కీలాలపే సోమపృష్ఠాయ వేధసే । హృదామతి-ఞ్జనయ చారుమగ్నయే ॥ నానా హి వా-న్దేవహితగ్ం సదో మితమ్ । మా సగ్ంసృక్షాథా-మ్పరమే వ్యోమన్న్ । సురా త్వమసి శుష్మిణీ సోమ ఏషః । మా మా హిగ్ంసీ-స్స్వాం-యోఁనిమావిశన్న్ ॥ 8 ॥

యదత్ర శిష్టగ్ం రసినః సుతస్య । యదిన్ద్రో అపిబచ్ఛచీభిః । అహ-న్తదస్య మనసా శివేన । సోమగ్ం రాజానమిహ భక్షయామి ॥ ద్వే స్రుతీ అశృణవ-మ్పితృణామ్ । అహ-న్దేవానాముత మర్త్యానామ్ । తాభ్యామిదం-విఁశ్వ-మ్భువనగ్ం సమేతి । అన్తరా పూర్వమపర-ఞ్చ కేతుమ్ ॥ యస్తే దేవ వరుణ గాయత్రఛన్దాః పాశః । త-న్త ఏతేనావయజే ॥ 9 ॥

యస్తే దేవ వరుణ త్రిష్టుప్ఛన్దాః పాశః । త-న్త ఏతేనావయజే । యస్తే దేవ వరుణ జగతీఛన్దాః పాశః । త-న్త ఏతేనావయజే ॥ సోమో వా ఏతస్య రాజ్యమాదత్తే । యో రాజా స-న్రాజ్యో వా సోమేన యజతే । దేవసువామేతాని హవీగ్ంషి భవన్తి । ఏతావన్తో వై దేవానాగ్ం సవాః । త ఏవాస్మై సవా-న్ప్రయచ్ఛన్తి । త ఏన-మ్పునః సువన్తే రాజ్యాయ । దేవసూ రాజా భవతి ॥ 10 ॥

(సోమ - ఆవిశన్. - యజే - రాజ్యాయైకం చ) (అ. 2)
అనువాకం 3 - దోహప్రాయశ్చిత్తమ్, అగ్నిహోత్రే
ఉదస్థా-ద్దేవ్యదితి-ర్విశ్వరూపీ । ఆయుర్యజ్ఞపతావధాత్ । ఇన్ద్రాయ కృణ్వతీ భాగమ్ । మిత్రాయ వరుణాయ చ ॥ ఇయం-వాఁ అగ్నిహోత్రీ । ఇయం-వాఁ ఏతస్య నిషీదతి । యస్యాగ్నిహోత్రీ నిషీదతి । తాముత్థాపయేత్ । ఉదస్థా-ద్దేవ్యదితిరితి । ఇయం-వైఁ దేవ్యదితిః ॥ 11 ॥

ఇమామేవాస్మా ఉత్థాపయతి ॥ ఆయుర్యజ్ఞపతావధాదిత్యాహ । ఆయురేవాస్మి-న్దధాతి ॥ ఇన్ద్రాయ కృణ్వతీ భాగ-మ్మిత్రాయ వరుణాయ చేత్యాహ । యథా యజురేవైతత్ ॥ అవర్తిం-వాఁ ఏషైతస్య పాప్మాన-మ్ప్రతిఖ్యాయ నిషీదతి । యస్యా-గ్నిహోత్ర్యుపసృష్టా నిషీదతి । తా-న్దుగ్ధ్వా బ్రాహ్మణాయ దద్యాత్ । యస్యాన్న-న్నాద్యాత్ । అవర్తిమేవాస్మి-న్పాప్మాన-మ్ప్రతిముఞ్చతి ॥ 12 ॥

దుగ్ధ్వా దదాతి । న హ్యదృష్టా దక్షిణా దీయతే ॥ పృథివీం-వాఁ ఏతస్య పయః ప్రవిశతి । యస్యాగ్నిహోత్ర-న్దుహ్యమానగ్గ్ స్కన్దతి ॥ యదద్య దుగ్ధ-మ్పృథివీమసక్త । యదోషధీ-రప్యసర-ద్యదాపః । పయో గృహేషు పయో అఘ్నియాసు । పయో వథ్సేషు పయో అస్తు తన్మయీత్యాహ । పయ ఏవాత్మ-న్గృహేషు పశుషు ధత్తే ॥ అప ఉపసృజతి ॥ 13 ॥

అద్భిరేవైనదాప్నోతి ॥ యో వై యజ్ఞస్యార్తేనానార్తగ్ం సగ్ం సృజతి । ఉభే వై తే తర్హ్యార్చ్ఛతః । ఆర్చ్ఛతి ఖలు వా ఏతదగ్నిహోత్రమ్ । య-ద్దుహ్యమానగ్గ్ స్కన్దతి । యదభిదుహ్యాత్ । ఆర్తేనానార్తం-యఁజ్ఞస్య సగ్ంసృజేత్ । తదేవ యాదృక్కీదృక్చ హోతవ్యమ్ । అథాన్యా-న్దుగ్ధ్వా పునర్-హోతవ్యమ్ । అనార్తేనైవార్తం-యఁజ్ఞస్య నిష్కరోతి ॥ 14 ॥

య-ద్యుద్ద్రుతస్య స్కన్దేత్ । య-త్తతో-ఽహుత్వా పునరేయాత్ । యజ్ఞం-విఁచ్ఛిన్ద్యాత్ । యత్ర స్కన్దేత్ । తన్నిషద్య పునర్గృహ్ణీయాత్ । యత్రైవ స్కన్దతి । తత ఏవైనత్-పునర్గృహ్ణాతి । తదేవ యాదృక్-కీదృక్చ హోతవ్యమ్ । అథాన్యా-న్దుగ్ధ్వా పునర్-హోతవ్యమ్ । అనార్తేనైవార్తం-యఁజ్ఞస్య నిష్కరోతి ॥ 15 ॥

వి వా ఏతస్య యజ్ఞశ్ఛిద్యతే । యస్యాగ్నిహోత్రే-ఽధిశ్రితే శ్వా-ఽన్తరా ధావతి । రుద్రః ఖలు వా ఏషః । యదగ్నిః । య-ద్గామన్వత్యావర్తయేత్ । రుద్రాయ పశూ-నపిదద్ధ్యాత్ । అపశు-ర్యజమాన-స్స్యాత్ । యదపో ఽన్వతిషిఞ్చేత్ । అనాద్య-మగ్నేరాపః । అనాద్యమాభ్యా-మపిదద్ధ్యాత్ । గార్హపత్యా-ద్భస్మాదాయ । ఇదం-విఁష్ణు-ర్విచక్రమ ఇతి వైష్ణవ్యర్చా ఽఽహవనీయాద్ధ్వగ్ం సయన్నుద్రవేత్ । యజ్ఞో వై విష్ణుః । యజ్ఞేనైవ యజ్ఞగ్ం సన్తనోతి । భస్మనా పదమపివపతి శాన్త్యై ॥ 16 ॥

(వై దేవ్యదితి--ర్ ముఞ్చతి - సృజతి - కరోతి - కరోత్యా - భ్యామపిదద్ధ్యా-త్పఞ్చ చ) (అ. 3)
అనువాకం 4 - అగ్నిప్రాయశ్చిత్తం అగ్నిహోత్రే
ని వా ఏతస్యాహవనీయో గార్హపత్య-ఙ్కామయతే । ని గార్హపత్య ఆహవనీయమ్ । యస్యాగ్నిమనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభినిమ్రోచతి । దర్భేణ హిరణ్య-మ్ప్రబద్ధ్య పురస్తాద్ధరేత్ । అథాగ్నిమ్ । అథాగ్నిహోత్రమ్ । యద్ధిరణ్య-మ్పురస్తాద్ధరతి । జ్యోతిర్వై హిరణ్యమ్ । జ్యోతిరేవైన-మ్పశ్య-న్నుద్ధరతి । యదగ్ని-మ్పూర్వగ్ం హరత్యథా-గ్నిహోత్రమ్ ॥ 17 ॥

భాగధేయేనైవైన-మ్ప్రణయతి ॥ బ్రాహ్మణ ఆర్షేయ ఉద్ధరేత్ । బ్రాహ్మణో వై సర్వా దేవతాః । సర్వాభిరేవైన-న్దేవతాభిరుద్ధరతి ॥ అగ్నిహోత్ర-ముపసా-ద్యాతమితో-రాసీత । వ్రతమేవ హతమను మ్రియతే ॥ అన్తం-వాఁ ఏష ఆత్మనో గచ్ఛతి । యస్తామ్యతి । అన్తమేష యజ్ఞస్య గచ్ఛతి । యస్యాగ్నిమనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభినిమ్రోచతి ॥ 18 ॥

పునః సమన్య జుహోతి । అన్తేనైవాన్తం-యఁజ్ఞస్య నిష్కరోతి ॥ వరుణో వా ఏతస్య యజ్ఞ-ఙ్గృహ్ణాతి । యస్యాగ్ని-మనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభినిమ్రోచతి । వారుణ-ఞ్చరు-న్నిర్వపేత్ । తేనైవ యజ్ఞ-న్నిష్క్రీణీతే ॥ ని వా ఏతస్యాహవనీయో గార్హపత్య-ఙ్కామయతే । ని గార్హపత్య ఆహవనీయమ్ । యస్యాగ్ని-మనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభ్యుదేతి । చతుర్గృహీత-మాజ్య-మ్పురస్తాద్ధరేత్ ॥ 19 ॥

అథాగ్నిమ్ । అథాగ్నిహోత్రమ్ । యదాజ్య-మ్పురస్తాద్ధరతి । ఏతద్వా అగ్నేః ప్రియ-న్ధామ । యదాజ్యమ్ । ప్రియేణైవైన-న్ధామ్నా సమర్ధయతి । యదగ్ని-మ్పూర్వగ్ం హరత్యథా-గ్నిహోత్రమ్ । భాగధేయేనైవైన-మ్ప్రణయతి । బ్రాహ్మణ ఆర్షేయ ఉద్ధరేత్ । బ్రాహ్మణో వై సర్వా దేవతాః ॥ 20 ॥

సర్వాభిరేవైన-న్దేవతాభిరుద్ధరతి ॥ పరాచీ వా ఏతస్మై వ్యుచ్ఛన్తీ వ్యుచ్ఛతి । యస్యాగ్ని-మనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభ్యుదేతి । ఉషాః కేతునా జుషతామ్ । యజ్ఞ-న్దేవేభిరిన్వితమ్ । దేవేభ్యో మధుమత్తమగ్గ్ స్వాహేతి ప్రత్యం-నిషద్యాజ్యేన జుహుయాత్ । ప్రతీచీమేవాస్మై వివాసయతి ॥ అగ్నిహోత్ర-ముపసాద్యాతమితో-రాసీత । వ్రతమేవ హతమను మ్రియతే । అన్తం-వాఁ ఏష ఆత్మనో గచ్ఛతి ॥ 21 ॥

యస్తామ్యతి । అన్తమేష యజ్ఞస్య గచ్ఛతి । యస్యాగ్ని-మనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభ్యుదేతి । పునః సమన్య జుహోతి । అన్తేనైవాన్తం-యఁజ్ఞస్య నిష్కరోతి । మిత్రో వా ఏతస్య యజ్ఞ-ఙ్గృహ్ణాతి । యస్యాగ్ని-మనుద్ధృతగ్ం సూర్యో-ఽభ్యుదేతి । మైత్ర-ఞ్చరు-న్నిర్వపేత్ । తేనైవ యజ్ఞ-న్నిష్క్రీణీతే ॥ యస్యా-హవనీయే-ఽనుద్వాతే గార్హపత్య ఉద్వాయేత్ ॥ 22 ॥

యదాహవనీయ-మనుద్వాప్య గార్హపత్య-మ్మన్థేత్ । విచ్ఛిన్ద్యాత్ । భ్రాతృవ్యమస్మై జనయేత్ । యద్వై యజ్ఞస్య వాస్తవ్య-ఙ్క్రియతే । తదను రుద్రో-ఽవచరతి । య-త్పూర్వ-మన్వవస్యేత్ । వాస్తవ్య-మగ్నిముపాసీత । రుద్రో-ఽస్య పశూ-న్ఘాతుక-స్స్యాత్ । ఆహవనీయ-ముద్వాప్య । గార్హపత్య-మ్మన్థేత్ ॥ 23 ॥

ఇతః ప్రథమ-ఞ్జజ్ఞే అగ్నిః । స్వాద్యోనేరధి జాతవేదాః । స గాయత్రియా త్రిష్టుభా జగత్యా । దేవేభ్యో హవ్యం-వఁహతు ప్రజానన్నితి । ఛన్దోభిరేవైనగ్గ్ స్వాద్యోనేః ప్రజనయతి ॥ గార్హపత్య-మ్మన్థతి । గార్హపత్యం-వాఁ అన్వాహితాగ్నేః పశవ ఉప తిష్ఠన్తే । స యదుద్వాయతి । తదను పశవో-ఽపక్రామన్తి । ఇషే రయ్యై రమస్వ ॥ 24 ॥

సహసే ద్యుమ్నాయ । ఊర్జే పత్యాయేత్యాహ । పశవో వై రయిః । పశూనేవాస్మై రమయతి ॥ సారస్వతౌ త్వోథ్సౌ సమిన్ధాతామిత్యాహ । ఋ-ఖ్సామే వై సారస్వతావుథ్సౌ । ఋఖ్-సామాభ్యామేవైనగ్ం సమిన్ధే ॥ సమ్రాడసి విరాడసీత్యాహ । రథన్తరం-వైఁ సమ్రాట్ । బృహ-ద్విరాట్ ॥ 25 ॥

తాభ్యామేవైనగ్ం సమిన్ధే ॥ వజ్రో వై చక్రమ్ । వజ్రో వా ఏతస్య యజ్ఞం-విఁచ్ఛినత్తి । యస్యానో వా రథో వా-ఽన్తరా-ఽగ్నీ యాతి । ఆహవనీయ-ముద్వాప్య । గార్హపత్యా-దుద్ధరేత్ । యదగ్నే పూర్వ-మ్ప్రభృత-మ్పదగ్ం హి తే । సూర్యస్య రశ్మీన-న్వాతతాన । తత్ర రయిష్ఠామను సమ్భరైతమ్ । స-న్నః సృజ సుమత్యా వాజవత్యేతి ॥ 26 ॥

పూర్వేణైవాస్య యజ్ఞేన యజ్ఞమను స-న్తనోతి ॥ త్వమగ్నే సప్రథా అసీత్యాహ । అగ్ని-స్సర్వా దేవతాః । దేవతాభిరేవ యజ్ఞగ్ం స-న్తనోతి ॥ అగ్నయే పథికృతే పురోడాశమష్టాకపాల-న్నిర్వపేత్ । అగ్నిమేవ పథికృతగ్గ్ స్వేన భాగధేయేనోప ధావతి । స ఏవైనం-యఁజ్ఞియ-మ్పన్థామపి-నయతి । అనడ్వాన్-దక్షిణా । వహీ హ్యేష సమృద్ధ్యై ॥ 27 ॥

(హరత్యథాగ్నిహోత్రం - నిమ్రోచతి - హరే-ద్- దేవతా - గచ్ఛ - త్యుద్వాయే-న్మన్థే-ద్రమస్వ-బృహ-ద్విరాడ్-ఇతి-నవ చ) (అ. 4)
(ని వై పూర్వ-న్త్రీణి నిమ్రోచతి దర్భేణ యద్ధిరణ్యమగ్నిహోత్ర-మ్పునర్వరుణో
వారుణ-న్ని వా ఏతస్యాభ్యుదేతి చతుర్గృహీతమాజ్యం యదాజ్యం పరాచ్యుషాః పునర్మిత్రో మేత్రం-యఁస్యాహవనీయే-ఽనుద్వాతే గార్హపత్యో యద్వై మన్థేదుద్ధరేత్)
అనువాకం 5 - సోమాతిరేకప్రాయశ్చిత్తమ్
యస్య ప్రాతస్సవనే సోమో-ఽతిరిచ్యతే । మాద్ధ్యన్దినగ్ం సవన-ఙ్కామయమానో-ఽభ్యతిరిచ్యతే । గౌర్ధయతి మరుతామితి ధయద్వతీషు కుర్వన్తి । హినస్తి వై సన్ధ్యధీతమ్ । సన్ధీవ ఖలు వా ఏతత్ । య-థ్సవన స్యాతిరిచ్యతే । యద్ధయద్వతీషు కుర్వన్తి । సన్ధే-శ్శాన్త్యై ॥ గాయత్రగ్ం సామ భవతి పఞ్చదశ-స్స్తోమః । తేనైవ ప్రాతస్సవనాన్నయన్తి ॥ 28 ॥

మరుత్వతీషు కుర్వన్తి । తేనైవ మాద్ధ్యన్దినా-థ్సవనాన్నయన్తి ॥ హోతుశ్చ మసమనూన్నయన్తే । హోతా-ఽనుశగ్ంసతి । మద్ధ్యత ఏవ యజ్ఞగ్ం సమాదధాతి ॥ యస్య మాద్ధ్యన్దినే సవనే సోమో-ఽతిరిచ్యతే । ఆదిత్య-న్తృతీయసవన-ఙ్కామయమానో-ఽభ్యతిరిచ్యతే । గౌరివీతగ్ం సామ భవతి । అతిరిక్తం-వైఁ గౌరివీతమ్ । అతిరిక్తం-యఁ-థ్సవనస్యా-తిరిచ్యతే ॥ 29 ॥

అతిరిక్తస్య శాన్త్యై ॥ బణ్మహాగ్ం అసి సూర్యేతి కుర్వన్తి । యస్యైవాదిత్యస్య సవనస్య కామేనాతిరిచ్యతే । తేనైవైన-ఙ్కామేన సమర్ధయన్తి ॥ గౌరివీతగ్ం సామ భవతి । తేనైవ మాద్ధ్యన్దినా-థ్సవనాన్నయన్తి ॥ సప్తదశ-స్స్తోమః । తేనైవ తృతీయసవనాన్నయన్తి ॥ హోతుశ్చమసమనూన్నయన్తే । హోతా-ఽనుశగ్ం సతి ॥ 30 ॥

మద్ధ్యత ఏవ యజ్ఞగ్ం సమాదధాతి ॥ యస్య తృతీయసవనే సోమో-ఽతిరిచ్యేత । ఉక్థ్య-ఙ్కుర్వీత । యస్యోక్థ్యే-ఽతిరిచ్యేత । అతిరాత్ర-ఙ్కుర్వీత । యస్యా-తిరాత్రే-ఽతిరిచ్యతే। తత్త్వై దుష్ప్రజ్ఞానమ్ । యజమానం-వాఁ ఏత-త్పశవ ఆసాహ్య యన్తి । బృహ-థ్సామ భవతి । బృహద్వా ఇమాం-లోఁకా-న్దాధార । బార్హతాః పశవః । బృహతైవాస్మై పశూ-న్దాధార ॥ శిపివిష్టవతీషు కుర్వన్తి । శిపివిష్టో వై దేవానా-మ్పుష్టమ్ । పుష్ట్యైవైనగ్ం సమర్ధయన్తి ॥ హోతుశ్చమసమనూన్నయన్తే । హోతా-ఽనుశగ్ంసతి । మద్ధ్యత ఏవ యజ్ఞగ్ం సమాదధాతి ॥ 31 ॥

(యన్తి - సవనస్యాతిరిచ్యతే - శగ్ంసతి - దాధారాష్టౌ చ) (అ. 5)
అనువాకం 6 - సవననిమిత్త-మ్ప్రాయశ్చిత్తమ్
ఏకైకో వై జనతాయా-మిన్ద్రః । ఏకం-వాఁ ఏతావిన్ద్రమభి సగ్ంసునుతః । యౌ ద్వౌ సగ్ంసునుతః । ప్రజాపతిర్వా ఏష వితాయతే । య-ద్యజ్ఞః । తస్య గ్రావాణో దన్తాః । అన్యతరం-వాఁ ఏతే సగ్ంసున్వతో-ర్నిర్బఫ్సతి । పూర్వేణోపసృత్యా దేవతా ఇత్యాహుః । పూర్వోపసృతస్య వై శ్రేయా-న్భవతి । ఏతివన్త్యాజ్యాని భవన్త్య-భిజిత్యై ॥ 32 ॥

మరుత్వతీః ప్రతిపదః । మరుతో వై దేవానా-మపరాజిత-మాయతనమ్ । దేవానా-మేవాపరాజిత ఆయతనే యతతే ॥ఉభే బృహద్రథన్తరే భవతః । ఇయం-వాఁవ రథన్తరమ్ । అసౌ బృహత్ । ఆభ్యామేవైన-మన్తరేతి । వాచశ్చ మనసశ్చ । ప్రాణాచ్చా-పానాచ్చ । దివశ్చ పృథివ్యాశ్చ ॥ 33 ॥

సర్వస్మా-ద్విత్తా-ద్వేద్యాత్ ॥ అభివర్తో బ్రహ్మసామ-మ్భవతి । సువర్గస్య లోకస్యా-భివృత్త్యై ॥ అభిజి-ద్భవతి । సువర్గస్య లోకస్యా-భిజిత్యై । విశ్వజి-ద్భవతి । విశ్వస్య జిత్యై ॥ యస్య భూయాగ్ంసో యజ్ఞక్రతవ ఇత్యాహుః । స దేవతా వృఙ్క్త ఇతి । యద్యగ్నిష్టోమ-స్సోమః పరస్తా-థ్స్యాత్ ॥ 34 ॥

ఉక్థ్య-ఙ్కుర్వీత । యద్యుక్థ్యః స్యాత్ । అతిరాత్ర-ఙ్కుర్వీత । యజ్ఞక్రతుభి-రేవాస్య దేవతా వృఙ్క్తే ॥ యో వై ఛన్దోభి-రభిభవతి । స సగ్ం సున్వతో-రభిభవతి । సంవేఁశాయ త్వోపవేశాయ-త్వేత్యాహ । ఛన్దాగ్ంసి వై సంవేఁశ ఉపవేశః । ఛన్దోభిరేవాస్య ఛన్దాగ్స్య-భిభవతి ॥ ఇష్టర్గో వా ఋత్విజా-మద్ధ్వర్యుః ॥ 35 ॥

ఇష్టర్గః ఖలు వై పూర్వో-ఽర్ష్టుః, క్షీయతే । ప్రాణాపానౌ మృత్యోర్మా పాతమిత్యాహ । ప్రాణాపానయోరేవ శ్రయతే । ప్రాణాపానౌ మా మా హాసిష్టమిత్యాహ । నైన-మ్పురా-ఽఽయుషః ప్రాణాపానౌ జహితః ॥ ఆర్తిం-వాఁ ఏతే నియన్తి । యేషా-న్దీక్షితానా-మ్ప్రమీయతే । తం-యఁదవవర్జేయుః । క్రూరకృతామివైషాం-లోఁక-స్స్యాత్ । ఆహర దహేతి బ్రూయాత్ ॥ 36 ॥

త-న్దక్షిణతో వేద్యై నిధాయ । సర్పరాజ్ఞియా ఋగ్భి-స్స్తుయుః । ఇయం-వైఁ సర్పతో రాజ్ఞీ । అస్యా ఏవైన-మ్పరిదదతి ॥ వ్యృద్ధ-న్తదిత్యాహుః । య-థ్స్తుత-మననుశస్త-మితి । హోతా ప్రథమః ప్రాచీనావీతీ మార్జాలీయ-మ్పరీయాత్ । యామీరను-బ్రువన్న్ । సర్పరాజ్ఞీనా-ఙ్కీర్తయేత్ । ఉభయోరేవైనం-లోఁకయోః పరిదదతి ॥ 37 ॥

అథో ధువన్త్యేవైనమ్ । అథో న్యేవాస్మై హ్నువతే ॥ త్రిః పరియన్తి । త్రయ ఇమే లోకాః । ఏభ్య ఏవైనం-లోఁకేభ్యో ధువతే । త్రిః పునః పరియన్తి । షట్-థ్సమ్పద్యన్తే । షడ్వా ఋతవః । ఋతుభిరేవైన-న్ధువతే ॥ అగ్న ఆయూగ్ంషి పవస ఇతి ప్రతిపద-ఙ్కుర్వీరన్న్ । రథన్తరసామైషాగ్ం సోమః స్యాత్ । ఆయురేవాత్మన్-దధతే । అథో పాప్మానమేవ విజహతో యన్తి ॥ 38 ॥

(అభిజిత్యై - పృథివ్యాశ్చ - స్యా - దద్ధ్వర్యు--ర్ బ్రుయాల్ - లోకయోః పరిదదతి - కుర్వరగ్గ్ స్త్రీణి చ) (అ. 6)
అనువాకం 7 - యూపవిరోహణాదిప్రాయశ్చిత్తమ్
అసుర్యం-వాఁ ఏతస్మా-ద్వర్ణ-ఙ్కృత్వా । పశవో వీర్య-మపక్రామన్తి । యస్య యూపో విరోహతి । త్వాష్ట్ర-మ్బహురూప-మాలభేత । త్వష్టా వై రూపాణామీశే । య ఏవ రూపాణామీశే । సో-ఽస్మి-న్పశూన్. వీర్యం-యఁచ్ఛతి । నాస్మాత్-పశవో వీర్య-మపక్రామన్తి ॥ ఆర్తిం-వాఁ ఏతే నియన్తి । యేషా-న్దీక్షితానా-మగ్ని-రుద్వాయతి ॥ 39 ॥

యదాహవనీయ ఉద్వాయేత్ । యత్త-మ్మన్థేత్ । విచ్ఛిన్ద్యాత్ । భ్రాతృవ్యమస్మై జనయేత్ । యదాహవనీయ ఉద్వాయేత్ । ఆగ్నీద్ధ్రా-దుద్ధరేత్ । యదాగ్నీద్ధ్ర ఉద్వాయేత్ । గార్హపత్యా-దుద్ధరేత్ । య-ద్గార్హపత్య ఉద్వాయేత్ । అత ఏవ పున-ర్మన్థేత్ ॥ 40 ॥

అత్ర వావ స నిలయతే । యత్ర ఖలు వై నిలీన-ముత్తమ-మ్పశ్యన్తి । తదేన-మిచ్ఛన్తి ॥ యస్మా-ద్దారోరుద్వాయేత్ । తస్యారణీ కుర్యాత్ । క్రుముకమపి కుర్యాత్ । ఏషా వా అగ్నేః ప్రియా తనూః । యత్-క్రుముకః । ప్రియయైవైన-న్తనువా సమర్ధయతి ॥ గార్హపత్య-మ్మన్థతి ॥ 41 ॥

గార్హపత్యో వా అగ్నేర్యోనిః । స్వాదేవైనం-యోఁనే-ర్జనయతి । నాస్మై భ్రాతృవ్య-ఞ్జనయతి ॥ యస్య సోమ ఉపదస్యేత్ । సువర్ణగ్ం హిరణ్య-న్ద్వేధా విచ్ఛిద్య । ఋజీషే-ఽన్యదాధూనుయాత్ । జుహుయాదన్యత్ । సోమమేవా-భిషుణోతి । సోమ-ఞ్జుహోతి ॥ సోమస్య వా అభిషూయమాణస్య ప్రియా తనూ-రుదక్రామత్ ॥ 42 ॥

త-థ్సువర్ణగ్ం హిరణ్య-మభవత్ । య-థ్సువర్ణగ్ం హిరణ్య-ఙ్కుర్వన్తి । ప్రియయైవైన-న్తనువా సమర్ధయన్తి ॥ యస్యాక్రీతగ్ం సోమ-మపహరేయుః । క్రీణీయాదేవ । సైవ తతః ప్రాయశ్చిత్తిః ॥ యస్య క్రీతమపహరేయుః । ఆదారాగ్శ్చ ఫాల్గునాని చాభిషుణుయాత్ । గాయత్రీ యగ్ం సోమమాహరత్ । తస్య యో-ఽగ్ంశుః పరా-ఽపతత్ ॥ 43 ॥

త ఆదారా అభవన్న్ । ఇన్ద్రో వృత్రమహన్న్ । తస్య వల్కః పరా-ఽపతత్ । తాని ఫాల్గునాన్యభవన్న్ । పశవో వై ఫాల్గునాని । పశవ-స్సోమో రాజా । యదాదారాగ్శ్చ ఫాల్గునాని చాభిషుణోతి । సోమమేవ రాజానమభిషుణోతి ॥ శృతేన ప్రాతస్సవనే శ్రీణీయాత్ । దద్ధ్నా మద్ధ్యన్దినే ॥ 44 ॥

నీతమిశ్రేణ తృతీయసవనే । అగ్నిష్టోమ-స్సోమః స్యా-ద్రథన్తరసామా । య ఏవర్త్విజో వృతా-స్స్యుః । త ఏనం-యాఁజయేయుః । ఏకా-ఙ్గా-న్దక్షిణా-న్దద్యాత్తేభ్య ఏవ । పున-స్సోమ-ఙ్క్రీణీయాత్ । యజ్ఞేనైవ త-ద్యజ్ఞ-మిచ్ఛతి । సైవ తతః ప్రాయశ్చిత్తిః ॥ సర్వాభ్యో వా ఏష దేవతాభ్య-స్సర్వేభ్యః పృష్ఠేభ్య ఆత్మాన-మాగురతే । య-స్సత్రాయాగురతే । ఏతావాన్-ఖలు వై పురుషః । యావదస్య విత్తమ్ । సర్వవేదసేన యజేత । సర్వపృష్ఠో-ఽస్య సోమః స్యాత్ । సర్వాభ్య ఏవ దేవతాభ్య-స్సర్వేభ్యః పృష్ఠేభ్య ఆత్మాన-న్నిష్క్రీణీతే ॥ 45 ॥

(ఉద్వాయతి - మన్థేన్ - మన్థ - త్యక్రామత్ - పరా-ఽపతన్ - మద్ధ్యన్దిన - ఆగురతే పఞ్చ చ) (అ. 7)
అనువాకం 8 - పావమానీమన్త్రాః (స్మార్తే శ్ఞానాదౌ మార్జనార్థాశ్చ)
పవమాన-స్సువర్జనః । పవిత్రేణ విచర్షణిః । యః పోతా స పునాతు మా ॥ పునన్తు మా దేవజనాః । పునన్తు మన వో ధియా । పునన్తు విశ్వ ఆయవః ॥ జాతవేదః పవిత్రవత్ । పవిత్రేణ పునాహి మా । శుక్రేణ దేవ దీద్యత్ । అగ్నే క్రత్వా క్రతూగ్ం రను ॥ 46 ॥

యత్తే పవిత్ర-మర్చిషి । అగ్నే వితతమన్తరా । బ్రహ్మ తేన పునీమహే ॥ ఉభాభ్యా-న్దేవ సవితః ।పవిత్రేణ సవేన చ । ఇద-మ్బ్రహ్మ పునీమహే ॥ వైశ్వదేవీ పునతీ దేవ్యాగాత్ । యస్యై బహ్వీ-స్తనువో వీతపృష్ఠాః । తయా మదన్త-స్సధమాద్యేషు । వయగ్గ్ స్యామ పతయో రయీణామ్ ॥ 47 ॥

వైశ్వానరో రశ్మిభిర్మా పునాతు । వాతః ప్రాణేనేషిరో మయోభూః । ద్యావాపృథివీ పయసా పయోభిః । ఋతావరీ యజ్ఞియే మా పునీతామ్ ॥ బృహద్భిః సవితస్తృభిః । వర్షిష్ఠై-ర్దేవ మన్మభిః । అగ్నే దక్షైః పునాహి మా ॥ యేన దేవా అపునత । యేనాపో దివ్య-ఙ్కశః । తేన దివ్యేన బ్రహ్మణా ॥ 48 ॥

ఇద-మ్బ్రహ్మ పునీమహే ॥ యః పావమానీరద్ధ్యేతి । ఋషిభి-స్సమ్భృతగ్ం రసమ్ । సర్వగ్ం స పూతమశ్ఞాతి । స్వదిత-మ్మాతరిశ్వనా ॥ పావమానీర్యో అద్ధ్యేతి । ఋషిభి-స్సమ్భృతగ్ం రసమ్ । తస్మై సరస్వతీ దుహే । క్షీరగ్ం సర్పి-ర్మధూదకమ్ ॥ పావమానీ-స్స్వస్త్యయనీః ॥ 49 ॥

సుదుఘా హి పయస్వతీః । ఋషిభి-స్సమ్భృతో రసః । బ్రాహ్మణేష్వమృతగ్ం హితమ్ ॥ పావమానీ-ర్దిశన్తు నః । ఇమం-లోఁకమథో అముమ్ । కామాన్-థ్సమర్ధయన్తు నః । దేవీ-ర్దేవై-స్సమాభృతాః ॥ పావమానీ-స్స్వస్త్యయనీః । సుదుఘాహి ఘృతశ్చుతః । ఋషిభి-స్సమ్భృతో రసః ॥ 50 ॥

బ్రాహ్మణేష్వమృతగ్ం హితమ్ ॥ యేన దేవాః పవిత్రేణ । ఆత్మాన-మ్పునతే సదా । తేన సహస్రధారేణ । పావమాన్యః పునన్తు మా ॥ ప్రాజాపత్య-మ్పవిత్రమ్ । శతోద్యామగ్ం హిరణ్మయమ్ । తేన బ్రహ్మ విదో వయమ్ । పూత-మ్బ్రహ్మ పునీమహే ॥ ఇన్ద్రః సునీతీ సహ మా పునాతు । సోమః స్వస్త్యా వరుణ-స్సమీచ్యా । యమో రాజా ప్రమృణాభిః పునాతు మా । జాతవేదా మోర్జయన్త్యా పునాతు ॥ 51 ॥

(అను - రయీణాం - బ్రహ్మణా - స్వస్త్యయనీః - సుదుఘా హి ఘృతశ్చుత ఋషిభి-స్సమ్భృతో రసః - పునాతు త్రీణి చ ) (అ. 8)
అనువాకం 9 - రాజసూయగతచాతుర్మాస్యశేషః
ప్రజా వై సత్రమాసత తపస్తప్యమానా అజుహ్వతీః । దేవా అపశ్య-ఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధామ్ । తముపోదతిష్ఠన్త-మజుహవుః । తేనార్ధమాస ఊర్జమవారున్ధత । తస్మాదర్ధమాసే దేవా ఇజ్యన్తే ॥ పితరో-ఽపశ్య-ఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధామ్ । తముపోదతిష్ఠన్త- మజుహవుః । తేన మాస్యూర్జమవారున్ధత । తస్మా-న్మాసి పితృభ్యః క్రియతే । మనుష్యా అపశ్య-ఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధామ్ ॥ 52 ॥

తముపోదతిష్ఠన్త-మజుహవుః । తేన-ద్వయీమూర్జమవారున్ధత । తస్మా-ద్ద్విరహ్నో-మనుష్యేభ్య ఉపహ్రియతే । ప్రాతశ్చ సాయ-ఞ్చ । పశవో-ఽపశ్య-ఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధామ్ । తముపోదతిష్ఠన్త-మజుహవుః । తేన-త్రయీమూర్జమవా-రున్ధత । తస్మా-త్త్రిరహ్నః పశవః ప్రేరతే । ప్రాతస్సగంవే సాయమ్ । అసురా అపశ్య-ఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధామ్ ॥ 53 ॥

తముపోదతిష్ఠన్త-మజుహవుః । తేన సంవఁథ్సర ఊర్జమవా-రున్ధత ॥ తే దేవా అమన్యన్త । అమీ వా ఇదమభూవన్న్ । యద్వయగ్గ్స్మ ఇతి । త ఏతాని చాతుర్మాస్యాన్యపశ్యన్న్ । తాని నిరవపన్న్ । తైరేవైషా-న్తామూర్జమవృఞ్జత । తతో దేవా అభవన్న్ । పరా-ఽసురాః ॥ 54 ॥

య-ద్యజతే । యామేవ దేవా ఊర్జమవారున్ధత । తా-న్తేనా-వరున్ధే । య-త్పితృభ్యః కరోతి । యామేవ పితర ఊర్జమవా-రున్ధత । తా-న్తేనా-వరున్ధే । యదావసథే-ఽన్నగ్ం హరన్తి । యామేవ మనుష్యా ఊర్జమవా-రున్ధత । తా-న్తేనా-వరున్ధే । య-ద్దక్షిణా-న్దదాతి ॥ 55 ॥

యామేవ పశవ ఊర్జమవా-రున్ధత । తా-న్తేనా-వరున్ధే । యచ్చాతు-ర్మాస్యై-ర్యజతే । యామేవాసురా ఊర్జమ-వారున్ధత । తా-న్తేనా-వరున్ధే । భవత్యాత్మనా । పరా-ఽస్య భ్రాతృవ్యో భవతి ॥ విరాజో వా ఏషా విక్రాన్తిః । యచ్చాతు-ర్మాస్యాని । వైశ్వదేవేనాస్మిఁల్లోకే ప్రత్యతిష్ఠత్ । వరుణ ప్రఘాసై-రన్తరిక్షే । సాకమేధై-రముష్మిఁల్లోకే । ఏష హ త్వావైత-థ్సర్వ-మ్భవతి । య ఏవం-విఁద్వాగ్శ్చాతుర్మాస్యై-ర్యజతే ॥ 56 ॥

(మనుష్యా అపశ్యఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధా-మసురా అపశ్యఞ్చమస-ఙ్ఘృతస్య పూర్ణగ్గ్ స్వధా-మసురా-దదా-త్యతిష్ఠ చ్చత్వారి చ) (అ. 9)
అనువాకం 10 - చాతుర్మాస్యప్రశంసనమ్
అగ్నిర్వావ సంవఁథ్సరః । ఆదిత్యః పరివథ్సరః । చన్ద్రమా ఇదావథ్సరః । వాయు-రనువథ్సరః ॥ య-ద్వైశ్వదేవేన యజతే । అగ్నిమేవ త-థ్సంవఁథ్సర-మాప్నోతి । తస్మా-ద్వైశ్వదేవేన యజమానః । సంవఁథ్సరీణాగ్ స్వస్తి-మాశాస్త ఇత్యాశాసీత ॥ య-ద్వరుణ ప్రఘాసై-ర్యజతే । ఆదిత్యమేవ త-త్పరివథ్సర-మాప్నోతి ॥ 57 ॥

తస్మా-ద్వరుణ-ప్రఘాసై-ర్యజమానః । పరివథ్సరీణాగ్ స్వస్తి-మాశాస్త ఇత్యాశాసీత । య-థ్సాకమేధై-ర్యజతే । చన్ద్రమసమేవ తదిదావథ్సర-మాప్నోతి । తస్మా-థ్సాకమేధై-ర్యజమానః । ఇదావథ్సరీణాగ్ స్వస్తి-మాశాస్త ఇత్యాశాసీత ॥ య-త్పితృ యజ్ఞేన యజతే । దేవానేవ తదన్వవస్యతి ॥ అథ వా అస్య వాయుశ్చా-నువథ్సరశ్చా ప్రీతావుచ్ఛిష్యేతే । యచ్ఛునాసీరీయేణ యజతే ॥ 58 ॥

వాయుమేవ తదనువథ్సర-మాప్నోతి । తస్మా-చ్ఛునాసీరీయేణ యజమానః । అనువథ్సరీణాగ్ స్వస్తి-మాశాస్త ఇత్యాశాసీత ॥ సంవఁథ్సరం-వాఁ ఏష ఈఫ్సతీత్యాహుః । యశ్చాతు-ర్మాస్యై-ర్యజత ఇతి । ఏష హ త్వై సవన్థ్సర-మాప్నోతి । య ఏవం-విఁద్వాగ్ శ్చాతుర్మాస్యై-ర్యజతే ॥ విశ్వే దేవా-స్సమయజన్త । తే-ఽగ్నిమేవాయజన్త । త ఏతం-లోఁకమజయన్న్ ॥ 59 ॥

యస్మిన్నగ్నిః । య-ద్వైశ్వదేవేన యజతే । ఏతమేవ లోక-ఞ్జయతి । యస్మిన్నగ్నిః । అగ్నేరేవ సాయుజ్యముపైతి ॥ యదా వైశ్వదేవేన యజతే । అథ సంవఁథ్సరస్య గృహపతి-మాప్నోతి । యదా సంవఁథ్సరస్య గృహపతి-మాప్నోతి । అథ సహస్రయాజిన-మాప్నోతి । యదా సహస్రయాజిన-మాప్నోతి ॥ 60 ॥

అథ గృహమేధిన-మాప్నోతి । యదా గృహమేధిన-మాప్నోతి । అథాగ్ని-ర్భవతి । యదా-ఽగ్ని-ర్భవతి । అథ గౌర్భవతి । ఏషా వై వైశ్వదేవస్య మాత్రా । ఏత-ద్వా ఏతేషామవమమ్ । అతో-ఽతో వా ఉత్తరాణి శ్రేయాగ్ంసి భవన్తి । య-ద్విశ్వే దేవా-స్సమయజన్త । త-ద్వైశ్వదేవస్య వైశ్వదేవత్వమ్ ॥ 61 ॥

అథాదిత్యో వరుణగ్ం రాజానం-వఁరుణ ప్రఘాసైరయజత । స ఏతం-లోఁకమజయత్ । యస్మిన్నాదిత్యః । య-ద్వరుణ-ప్రఘాసై-ర్యజతే । ఏతమేవ లోక-ఞ్జయతి । యస్మిన్నాదిత్యః । ఆదిత్యస్యైవ-సాయుజ్య-ముపైతి । యదాదిత్యో వరుణగ్ం రాజానం-వఁరుణ ప్రఘాసైరయజత । త-ద్వరుణ ప్రఘాసానాం-వఁరుణ ప్రఘాసత్వమ్ ॥ అథ సోమో రాజా ఛన్దాగ్ంసి సాకమేధైరయజత ॥ 62 ॥

స ఏతం-లోఁకమజయత్ । యస్మిగ్గ్ శ్చన్ద్రమా విభాతి । య-థ్సాకమేధై-ర్యజతే । ఏతమేవ లోక-ఞ్జయతి । యస్మిగ్గ్ శ్చన్ద్రమా విభాతి । చన్ద్రమస ఏవ సాయుజ్య-ముపైతి । సోమో వై చన్ద్రమాః । ఏష హ త్వై సాక్షా-థ్సోమ-మ్భక్షయతి । య ఏవం-విఁద్వాన్-థ్సాకమేధై-ర్యజతే । య-థ్సోమశ్చ రాజా ఛన్దాగ్ంసి చ సమైధన్త ॥ 63 ॥

త-థ్సాకమేధానాగ్ం సాకమేధత్వమ్ ॥ అథర్తవః పితరః ప్రజాపతి-మ్పితర-మ్పితృయజ్ఞే-నాయజన్త । త ఏతం-లోఁకమజయన్న్ । యస్మిన్నృతవః । య-త్పితృయజ్ఞేన యజతే । ఏతమేవ లోక-ఞ్జయతి । యస్మిన్నృతవః । ఋతూనామేవ సాయుజ్య-ముపైతి । యద్-ఋతవః పితరః ప్రజాపతి-మ్పితర-మ్పితృయజ్ఞేనాయజన్త । త-త్పితృయజ్ఞస్య పితృయజ్ఞత్వమ్ ॥ 64 ॥

అథౌషధయ ఇమ-న్దేవ-న్త్ర్యమ్బకై-రయజన్త ప్రథేమహీతి । తతో వై తా అప్రథన్త । య ఏవం-విఁద్వాగ్ స్త్ర్యమ్బకై-ర్యజతే । ప్రథతే ప్రజయా పశుభిః ॥ అథ వాయుః పరమేష్ఠినగ్ం శునాసీరీయేణాయజత । స ఏతం-లోఁకమజయత్ । యస్మిన్-వాయుః । యచ్ఛునాసీరీయేణ యజతే । ఏతమేవ లోక-ఞ్జయతి । యస్మిన్-వాయుః ॥ 65 ॥

వాయోరేవ సాయుజ్య-ముపైతి ॥ బ్రహ్మవాదినో వదన్తి । ప్ర చాతుర్మాస్యయాజీ-మీయతా(3) న ప్రమీయతా(3) ఇతి । జీవన్వా ఏష ఋతూనప్యేతి । యది వసన్తా ప్రమీయతే । వసన్తో భవతి । యది గ్రీష్మే గ్రీష్మః । యది వర్షాసు వర్షాః । యది శరది శరత్ । యది హేమన్. హేమన్తః । ఋతుర్భూత్వా సంవఁథ్సరమప్యేతి । సంవఁథ్సరః ప్రజాపతిః । ప్రజాపతిర్వా వైషః ॥ 66 ॥
(పరివథ్సరమాప్నోతి - శునాసీరీయేణ యజతే - ఽజయన్థ్ - సహస్రయాజినమాప్నోతి - వైశ్వదేవత్వగ్ం - సాకమేధైరయజత - సమైధన్త - పితృయజ్ఞత్వం - జయతి యస్మిన్ వాయు--ర్ హేమన్త స్త్రీణీ చ) (అ. 10)
(ఉభయే - యువగ్ం సురామ - ముదస్థాన్ - ని వై - యస్య ప్రాతస్సవన - ఏకైకో - ఽసుర్యమ్ - పవమానః - ప్రజా వై సత్రమాస - తాగ్నిర్వావ సంవఁథ్సరో దశ )
(ఉభయే వా - ఉదస్థాథ్ - సర్వాభి--ర్ మద్ధ్యతో - ఽత్ర వావ - బ్రాహ్మణేష్వ - థ గృహమేధినగ్ం షట్-థ్షష్టిః)
(ఉభయే - వావైషః)
॥ హరిః ఓమ్ ॥
॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకే చతుర్థః ప్రపాఠక-స్సమాప్తః ॥
1 కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణే ప్రథమాష్టకం