Lord Prajapati

1.4 - ସୋମାଦିବ୍ରାହ୍ମଣଂ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ଉଭଯେ ଵା

(Somadi Brahmanam in Odia)

From Taittiriya Brahmana, Krishna Yajurveda

This text originates from the fourth Prapathaka of the first Ashtaka of the Taittiriya Brahmana, part of the Krishna Yajurveda. It recounts the creation of Devas and Asuras from Prajapati and describes the ritual processes associated with Soma sacrifices. The text holds immense spiritual significance as it delineates the philosophical and liturgical foundations of Vedic ritualism. Chanting these verses helps practitioners connect with the ancient cosmic order, fostering mental clarity, spiritual discipline, and an understanding of the duality present in existence, ultimately guiding the devotee toward deeper Vedic wisdom and cosmic alignment.

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ସୋମାଦିବ୍ରାହ୍ମଣଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଗ୍ରହଣା ଗ୍ରହଣମ୍
ଉ॒ଭଯେ॒ ଵା ଏ॒ତେ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତେ॒ରଦ୍ଧ୍ଯ॑-ସୃଜ୍ଯନ୍ତ । ଦେ॒ଵାଶ୍ଚାସୁ॑ରାଶ୍ଚ । ତାନ୍ନ ଵ୍ଯ॑ଜାନାତ୍ । ଇ॒ମେ᳚-ଽନ୍ଯ ଇ॒ମେ᳚-ଽନ୍ଯ ଇତି॑ । ସ ଦେ॒ଵାନ॒ଗ୍ଂ॒ ଶୂନ॑କରୋତ୍ । ତାନ॒ଭ୍ଯ॑ଷୁଣୋତ୍ । ତା-ନ୍ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣା-ପୁନାତ୍ । ତାନ୍-ପ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍-ପ॒ଵିତ୍ର॑ସ୍ଯ॒-ଵ୍ଯ॑ଗୃହ୍ଣାତ୍ । ତେ ଗ୍ରହା॑ ଅଭଵନ୍ନ୍ । ତଦ୍ଗ୍ରହା॑ଣା-ଙ୍ଗ୍ରହ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 1 ॥
ଦେ॒ଵତା॒ ଵା ଏ॒ତା ଯଜ॑ମାନସ୍ଯ ଗୃ॒ହେ ଗୃ॑ହ୍ଯନ୍ତେ । ଯ-ଦ୍ଗ୍ରହାଃ᳚ । ଵି॒ଦୁରେ॑ନ-ନ୍ଦେ॒ଵାଃ । ଯସ୍ଯୈ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦୁଷ॑ ଏ॒ତେ ଗ୍ରହା॑ ଗୃ॒ହ୍ଯନ୍ତେ᳚ ॥ ଏ॒ଷା ଵୈ ସୋମ॒ସ୍ଯାହୁ॑ତିଃ । ଯଦୁ॑ପା॒ଗ୍ଂ॒ଶୁଃ । ସୋମେ॑ନ ଦେ॒ଵାଗ୍​ ସ୍ତ॑ର୍ପଯା॒ଣୀତି॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ସୋମେ॑ନ ଯଜତେ । ଯଦୁ॑ପା॒ଗ୍ଂ॒ଶୁ-ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ସୋମେ॑ନୈ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାଗ୍​ ସ୍ତ॑ର୍ପଯତି ॥ ଯଦ୍ଗ୍ରହା᳚ଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ ॥ 2 ॥
ଦେ॒ଵା ଏ॒ଵ ତ-ଦ୍ଦେ॒ଵାନ୍-ଗ॑ଚ୍ଛନ୍ତି ॥ ଯଚ୍ଚ॑ମ॒ସାଞ୍ଜୁ॒ହୋତି॑ । ତେନୈ॒ଵାନୁ॑ରୂପେଣ॒ ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଗଂ-ଲୋଁ॒କମେ॑ତି ॥ କି-ନ୍ନ୍ଵେ॑ତଦଗ୍ର॑ ଆସୀ॒ଦିତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ତ୍ପାତ୍ରା॒ଣୀତି॑ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଏ॒ତଦଗ୍ର॑ ଆସୀତ୍ । ମୃ॒ନ୍ମଯା॑ନି॒ ଵା ଏ॒ତାନ୍ଯା॑ସନ୍ନ୍ । ତୈର୍ଦେ॒ଵା ନ ଵ୍ଯା॒ଵୃତ॑-ମଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ତ ଏ॒ତାନି॑ ଦାରୁ॒ମଯା॑ଣି॒ ପାତ୍ରା᳚ଣ୍ଯ-ପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତାନ୍ଯ॑କୁର୍ଵତ ॥ 3 ॥
ତୈର୍ଵୈ ତେ ଵ୍ଯା॒ଵୃତ॑-ମଗଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଯ-ଦ୍ଦା॑ରୁ॒ମଯା॑ଣି॒ ପାତ୍ରା॑ଣି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ଵ୍ଯା॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ତୈ-ର୍ଯଜ॑ମାନୋ ଗଚ୍ଛତି ॥ ଯାନି॑ ଦାରୁ॒ମଯା॑ଣି॒ ପାତ୍ରା॑ଣି॒ ଭଵ॑ନ୍ତି । ଅ॒ମୁମେ॒ଵ ତୈ-ର୍ଲୋ॒କ-ମ॒ଭିଜ॑ଯତି । ଯାନି॑ ମୃ॒ନ୍ମଯା॑ନି । ଇ॒ମମେ॒ଵ ତୈ-ର୍ଲୋ॒କ-ମ॒ଭିଜ॑ଯତି ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । କାଶ୍ଚତ॑ସ୍ର-ସ୍ସ୍ଥା॒ଲୀର୍ଵା॑ଯ॒ଵ୍ଯା᳚-ସ୍ସୋମ॒ଗ୍ରହ॑ଣୀ॒ରିତି॑ । ଦେ॒ଵା ଵୈ ପୃଶ୍ଞି॑ମଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ ॥ 4 ॥
ତସ୍ଯା॑ ଏ॒ତେ ସ୍ତନା॑ ଆସନ୍ନ୍ । ଇ॒ଯଂ-ଵୈଁ ପୃଶ୍ଞିଃ॑ । ତାମା॑ଦି॒ତ୍ଯା ଆ॑ଦିତ୍ଯସ୍ଥା॒ଲ୍ଯା ଚତୁ॑ଷ୍ପଦଃ ପ॒ଶୂନ॑ଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ଯଦା॑ଦିତ୍ଯସ୍ଥା॒ଲୀ ଭଵ॑ତି । ଚତୁ॑ଷ୍ପଦ ଏ॒ଵ ତଯା॑ ପ॒ଶୂନ୍. ଯଜ॑ମାନ ଇ॒ମା-ନ୍ଦୁ॑ହେ । ତାମିନ୍ଦ୍ର॑ ଉକ୍ଥ୍ଯସ୍ଥା॒ଲ୍ଯେନ୍ଦ୍ରି॒ଯ-ମ॑ଦୁହତ୍ । ଯଦୁ॑କ୍ଥ୍ଯସ୍ଥା॒ଲୀ ଭଵ॑ତି । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରି॒ଯମେ॒ଵ ତଯା॒ ଯଜ॑ମାନ ଇ॒ମା-ନ୍ଦୁ॑ହେ । ତାଂ-ଵିଁଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା ଆ᳚ଗ୍ରଯଣସ୍ଥା॒ଲ୍ଯୋର୍ଜ॑-ମଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ଯଦା᳚ଗ୍ରଯଣସ୍ଥା॒ଲୀ ଭଵ॑ତି ॥ 5 ॥
ଊର୍ଜ॑ମେ॒ଵ ତଯା॒ ଯଜ॑ମାନ ଇ॒ମା-ନ୍ଦୁ॑ହେ । ତା-ମ୍ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା᳚ ଧ୍ରୁଵସ୍ଥା॒ଲ୍ଯା ଽଽଯୁ॑ରଦୁହ୍ରନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଧ୍ରୁ॑ଵସ୍ଥା॒ଲୀ ଭଵ॑ତି । ଆଯୁ॑ରେ॒ଵ ତଯା॒ ଯଜ॑ମାନ ଇ॒ମା-ନ୍ଦୁ॑ହେ । ସ୍ଥା॒ଲ୍ଯା ଗୃ॒ହ୍ଣାତି॑ । ଵା॒ଯ॒ଵ୍ଯେ॑ନ ଜୁହୋତି । ତସ୍ମା॑ଦ॒ନ୍ଯେନ॒ ପାତ୍ରେ॑ଣ ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦୁ॒ହନ୍ତି॑ । ଅ॒ନ୍ଯେନ॒ ପ୍ରତି॑ଗୃହ୍ଣନ୍ତି । ଅଥୋ᳚ ଵ୍ଯା॒ଵୃତ॑ମେ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯଜ॑ମାନୋ ଗଚ୍ଛତି ॥ 6 ॥
(ଗ୍ର॒ହ॒ତ୍ଵଂ - ଗ୍ରହା᳚ନ୍ ଜୁ॒ହୋତ୍ଯ॑-କୁର୍ଵ-ତାଦୁହ୍ର-ନ୍ନାଗ୍ରଯଣସ୍ଥା॒ଲୀ ଭଵ॑ତି॒-+ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ସୋତ୍ରାମଣୀଶେଷା ମନ୍ତ୍ରାଃ
ଯୁ॒ଵଗ୍ଂ ସୁ॒ରାମ॑ମଶ୍ଵିନା । ନମୁ॑ଚାଵା-ଽସୁ॒ରେ ସଚା᳚ । ଵି॒ପି॒ପା॒ନା ଶୁ॑ଭସ୍ପତୀ । ଇନ୍ଦ୍ର॒-ଙ୍କର୍ମ॑ସ୍ଵାଵତମ୍ ॥ ପୁ॒ତ୍ରମି॑ଵ ପି॒ତରା॑ଵ॒ଶ୍ଵିନୋ॒ଭା । ଇନ୍ଦ୍ରାଵ॑ତ॒-ଙ୍କର୍ମ॑ଣା ଦ॒ଗ୍ଂ॒ସନା॑ଭିଃ । ଯ-ଥ୍ସୁ॒ରାମଂ॒-ଵ୍ଯଁପି॑ବ॒-ଶ୍ଶଚୀ॑ଭିଃ । ସର॑ସ୍ଵତୀ ତ୍ଵା ମଘଵନ୍ନଭୀଷ୍ଣାତ୍ ॥ ଅହା᳚ଵ୍ଯଗ୍ନେ ହ॒ଵିରା॒ସ୍ଯେ॑ ତେ । ସ୍ରୁ॒ଚୀଵ॑ ଘୃ॒ତ-ଞ୍ଚ॒ମୂ ଇ॑ଵ॒ ସୋମଃ॑ ॥ 7 ॥
ଵା॒ଜ॒ସନିଗ୍ଂ॑ ର॒ଯିମ॒ସ୍ମେ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ । ପ୍ର॒ଶ॒ସ୍ତ-ନ୍ଧେ॑ହି ଯ॒ଶସ॑-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ ॥ ଯସ୍ମି॒ନ୍ନଶ୍ଵା॑ସ ଋଷ॒ଭାସ॑ ଉ॒କ୍ଷଣଃ॑ । ଵ॒ଶା ମେ॒ଷା ଅ॑ଵସୃ॒ଷ୍ଟାସ॒ ଆହୁ॑ତାଃ । କୀ॒ଲା॒ଲ॒ପେ ସୋମ॑ପୃଷ୍ଠାଯ ଵେ॒ଧସେ᳚ । ହୃ॒ଦାମ॒ତି-ଞ୍ଜ॑ନଯ॒ ଚାରୁ॑ମ॒ଗ୍ନଯେ᳚ ॥ ନାନା॒ ହି ଵା᳚-ନ୍ଦେ॒ଵହି॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସଦୋ॑ ମି॒ତମ୍ । ମା ସଗ୍ଂସୃ॑କ୍ଷାଥା-ମ୍ପର॒ମେ ଵ୍ଯୋ॑ମନ୍ନ୍ । ସୁରା॒ ତ୍ଵମସି॑ ଶୁ॒ଷ୍ମିଣୀ॒ ସୋମ॑ ଏ॒ଷଃ । ମା ମା॑ ହିଗ୍ଂସୀ॒-ସ୍ସ୍ଵାଂ-ଯୋଁନି॑ମାଵି॒ଶନ୍ନ୍ ॥ 8 ॥
ଯଦତ୍ର॑ ଶି॒ଷ୍ଟଗ୍ଂ ର॒ସିନଃ॑ ସୁ॒ତସ୍ଯ॑ । ଯଦିନ୍ଦ୍ରୋ॒ ଅପି॑ବ॒ଚ୍ଛଚୀ॑ଭିଃ । ଅ॒ହ-ନ୍ତଦ॑ସ୍ଯ॒ ମନ॑ସା ଶି॒ଵେନ॑ । ସୋମ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନମି॒ହ ଭ॑କ୍ଷଯାମି ॥ ଦ୍ଵେ ସ୍ରୁ॒ତୀ ଅ॑ଶୃଣଵ-ମ୍ପିତୃ॒ଣାମ୍ । ଅ॒ହ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମୁ॒ତ ମର୍ତ୍ଯା॑ନାମ୍ । ତାଭ୍ଯା॑ମି॒ଦଂ-ଵିଁଶ୍ଵ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମେ॑ତି । ଅ॒ନ୍ତ॒ରା ପୂର୍ଵ॒ମପ॑ର-ଞ୍ଚ କେ॒ତୁମ୍ ॥ ଯସ୍ତେ॑ ଦେଵ ଵରୁଣ ଗାଯ॒ତ୍ରଛ॑ନ୍ଦାଃ॒ ପାଶଃ॑ । ତ-ନ୍ତ॑ ଏ॒ତେନାଵ॑ଯଜେ ॥ 9 ॥
ଯସ୍ତେ॑ ଦେଵ ଵରୁଣ ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁପ୍ଛ॑ନ୍ଦାଃ॒ ପାଶଃ॑ । ତ-ନ୍ତ॑ ଏ॒ତେନାଵ॑ଯଜେ । ଯସ୍ତେ॑ ଦେଵ ଵରୁଣ॒ ଜଗ॑ତୀଛନ୍ଦାଃ॒ ପାଶଃ॑ । ତ-ନ୍ତ॑ ଏ॒ତେନାଵ॑ଯଜେ ॥ ସୋମୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ରା॒ଜ୍ଯମାଦ॑ତ୍ତେ । ଯୋ ରାଜା॒ ସ-ନ୍ରା॒ଜ୍ଯୋ ଵା॒ ସୋମେ॑ନ॒ ଯଜ॑ତେ । ଦେ॒ଵ॒ସୁ॒ଵାମେ॒ତାନି॑ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ଭଵନ୍ତି । ଏ॒ତାଵ॑ନ୍ତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନାଗ୍ଂ॑ ସ॒ଵାଃ । ତ ଏ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ସ॒ଵା-ନ୍ପ୍ରଯ॑ଚ୍ଛନ୍ତି । ତ ଏ॑ନ॒-ମ୍ପୁନଃ॑ ସୁଵନ୍ତେ ରା॒ଜ୍ଯାଯ॑ । ଦେ॒ଵ॒ସୂ ରାଜା॑ ଭଵତି ॥ 10 ॥
(ସୋମ॑ - ଆଵି॒ଶନ୍. - ଯ॑ଜେ - ରା॒ଜ୍ଯାଯୈକଂ॑ ଚ) (ଅ. 2)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଦୋହପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମ୍, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ
ଉଦ॑ସ୍ଥା-ଦ୍ଦେ॒ଵ୍ଯଦି॑ତି-ର୍ଵିଶ୍ଵରୂ॒ପୀ । ଆଯୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତାଵଧାତ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ କୃଣ୍ଵ॒ତୀ ଭା॒ଗମ୍ । ମି॒ତ୍ରାଯ॒ ଵରୁ॑ଣାଯ ଚ ॥ ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଅ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରୀ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁ ଏ॒ତସ୍ଯ॒ ନିଷୀ॑ଦତି । ଯସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରୀ ନି॒ଷୀଦ॑ତି । ତାମୁତ୍ଥା॑ପଯେତ୍ । ଉଦ॑ସ୍ଥା-ଦ୍ଦେ॒ଵ୍ଯଦି॑ତି॒ରିତି॑ । ଇ॒ଯଂ-ଵୈଁ ଦେ॒ଵ୍ଯଦି॑ତିଃ ॥ 11 ॥
ଇ॒ମାମେ॒ଵାସ୍ମା॒ ଉତ୍ଥା॑ପଯତି ॥ ଆଯୁ॑ର୍ଯ॒ଜ୍ଞପ॑ତାଵଧା॒ଦିତ୍ଯା॑ହ । ଆଯୁ॑ରେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ଦଧାତି ॥ ଇନ୍ଦ୍ରା॑ଯ କୃଣ୍ଵ॒ତୀ ଭା॒ଗ-ମ୍ମି॒ତ୍ରାଯ॒ ଵରୁ॑ଣାଯ॒ ଚେତ୍ଯା॑ହ । ଯ॒ଥା॒ ଯ॒ଜୁରେ॒ଵୈତତ୍ ॥ ଅଵ॑ର୍ତିଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ଷୈତସ୍ଯ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॑-ମ୍ପ୍ରତି॒ଖ୍ଯାଯ॒ ନିଷୀ॑ଦତି । ଯସ୍ଯା᳚-ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର୍ଯୁପ॑ସୃଷ୍ଟା ନି॒ଷୀଦ॑ତି । ତା-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣାଯ॑ ଦଦ୍ଯାତ୍ । ଯସ୍ଯାନ୍ନ॒-ନ୍ନାଦ୍ଯାତ୍ । ଅଵ॑ର୍ତିମେ॒ଵାସ୍ମି॑-ନ୍ପା॒ପ୍ମାନ॒-ମ୍ପ୍ରତି॑ମୁଞ୍ଚତି ॥ 12 ॥
ଦୁ॒ଗ୍ଧ୍ଵା ଦ॑ଦାତି । ନ ହ୍ଯଦୃ॑ଷ୍ଟା॒ ଦକ୍ଷି॑ଣା ଦୀ॒ଯତେ᳚ ॥ ପୃ॒ଥି॒ଵୀଂ-ଵାଁ ଏ॒ତସ୍ଯ॒ ପଯଃ॒ ପ୍ରଵି॑ଶତି । ଯସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ନ୍ଦୁ॒ହ୍ଯମା॑ନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି ॥ ଯଦ॒ଦ୍ଯ ଦୁ॒ଗ୍ଧ-ମ୍ପୃ॑ଥି॒ଵୀମସ॑କ୍ତ । ଯଦୋଷ॑ଧୀ-ର॒ପ୍ଯସ॑ର॒-ଦ୍ଯଦାପଃ॑ । ପଯୋ॑ ଗୃ॒ହେଷୁ॒ ପଯୋ॑ ଅଘ୍ନି॒ଯାସୁ॑ । ପଯୋ॑ ଵ॒ଥ୍ସେଷୁ॒ ପଯୋ॑ ଅସ୍ତୁ॒ ତନ୍ମଯୀତ୍ଯା॑ହ । ପଯ॑ ଏ॒ଵାତ୍ମ-ନ୍ଗୃ॒ହେଷୁ॑ ପ॒ଶୁଷୁ॑ ଧତ୍ତେ ॥ ଅ॒ପ ଉପ॑ସୃଜତି ॥ 13 ॥
ଅ॒ଦ୍ଭିରେ॒ଵୈନ॑ଦାପ୍ନୋତି ॥ ଯୋ ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯାର୍ତେ॒ନାନା᳚ର୍ତଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ ସୃ॒ଜତି॑ । ଉ॒ଭେ ଵୈ ତେ ତର୍​ହ୍ଯାର୍ଚ୍ଛ॑ତଃ । ଆର୍ଚ୍ଛ॑ତି॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତଦ॑ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯ-ଦ୍ଦୁ॒ହ୍ଯମା॑ନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି । ଯଦ॑ଭିଦୁ॒ହ୍ଯାତ୍ । ଆର୍ତେ॒ନାନା᳚ର୍ତଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ସଗ୍ଂସୃ॑ଜେତ୍ । ତଦେ॒ଵ ଯା॒ଦୃକ୍କୀ॒ଦୃକ୍ଚ॑ ହୋତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅଥା॒ନ୍ଯା-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧ୍ଵା ପୁନ॑ର୍-ହୋତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅନା᳚ର୍ତେନୈ॒ଵାର୍ତଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ନିଷ୍କ॑ରୋତି ॥ 14 ॥
ଯ-ଦ୍ଯୁଦ୍ଦ୍ରୁ॑ତସ୍ଯ॒ ସ୍କନ୍ଦେ᳚ତ୍ । ଯ-ତ୍ତତୋ-ଽହୁ॑ତ୍ଵା॒ ପୁନ॑ରେ॒ଯାତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ଯତ୍ର॒ ସ୍କନ୍ଦେ᳚ତ୍ । ତନ୍ନି॒ଷଦ୍ଯ॒ ପୁନ॑ର୍ଗୃହ୍ଣୀଯାତ୍ । ଯତ୍ରୈ॒ଵ ସ୍କନ୍ଦ॑ତି । ତତ॑ ଏ॒ଵୈନ॒ତ୍-ପୁନ॑ର୍ଗୃହ୍ଣାତି । ତଦେ॒ଵ ଯା॒ଦୃକ୍-କୀ॒ଦୃକ୍ଚ॑ ହୋତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅଥା॒ନ୍ଯା-ନ୍ଦୁ॒ଗ୍ଧ୍ଵା ପୁନ॑ର୍-ହୋତ॒ଵ୍ଯ᳚ମ୍ । ଅନା᳚ର୍ତେନୈ॒ଵାର୍ତଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ନିଷ୍କ॑ରୋତି ॥ 15 ॥
ଵି ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଶ୍ଛି॑ଦ୍ଯତେ । ଯସ୍ଯା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରେ॑-ଽଧିଶ୍ରି॑ତେ॒ ଶ୍ଵା-ଽନ୍ତ॒ରା ଧାଵ॑ତି । ରୁ॒ଦ୍ରଃ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ଷଃ । ଯଦ॒ଗ୍ନିଃ । ଯ-ଦ୍ଗାମ॑ନ୍ଵତ୍ଯାଵ॒ର୍ତଯେ᳚ତ୍ । ରୁ॒ଦ୍ରାଯ॑ ପ॒ଶୂ-ନପି॑ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ପ॒ଶୁ-ର୍ଯଜ॑ମାନ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଯଦ॒ପୋ᳚ ଽନ୍ଵତିଷି॒ଞ୍ଚେତ୍ । ଅ॒ନା॒ଦ୍ଯ-ମ॒ଗ୍ନେରାପଃ॑ । ଅ॒ନା॒ଦ୍ଯମା᳚ଭ୍ଯା॒-ମପି॑ଦଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ । ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯା॒-ଦ୍ଭସ୍ମା॒ଦାଯ॑ । ଇ॒ଦଂ-ଵିଁଷ୍ଣୁ॒-ର୍ଵିଚ॑କ୍ରମ॒ ଇତି॑ ଵୈଷ୍ଣ॒ଵ୍ଯର୍ଚା ଽଽହ॑ଵ॒ନୀଯା᳚ଦ୍ଧ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସଯ॒ନ୍ନୁଦ୍ର॑ଵେତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଃ॑ । ଯ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସନ୍ତ॑ନୋତି । ଭସ୍ମ॑ନା ପ॒ଦମପି॑ଵପତି॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ 16 ॥
(ଵୈ ଦେ॒ଵ୍ଯଦି॑ତି--ର୍ ମୁଞ୍ଚତି - ସୃଜତି - କରୋତି - କରୋତ୍ଯା - ଭ୍ଯା॒ମପି॑ଦଦ୍ଧ୍ଯା॒-ତ୍ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ଅଗ୍ନିପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରେ
ନି ଵା ଏ॒ତସ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯୋ॒ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ-ଙ୍କାମଯତେ । ନି ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ ଆହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନିମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭିନି॒ମ୍ରୋଚ॑ତି । ଦ॒ର୍ଭେଣ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପ୍ର॒ବଦ୍ଧ୍ଯ॑ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଧରେତ୍ । ଅଥା॒ଗ୍ନିମ୍ । ଅଥା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯ-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଧର॑ତି । ଜ୍ଯୋତି॒ର୍ଵୈ ହିର॑ଣ୍ଯମ୍ । ଜ୍ଯୋତି॑ରେ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପଶ୍ଯ॒-ନ୍ନୁଦ୍ଧ॑ରତି । ଯଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ହର॒ତ୍ଯଥା᳚-ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ ॥ 17 ॥
ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରଣ॑ଯତି ॥ ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ ଆ॑ର୍​ଷେ॒ଯ ଉଦ୍ଧ॑ରେତ୍ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒ରୁଦ୍ଧ॑ରତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର-ମୁ॑ପ॒ସା-ଦ୍ଯାତମି॑ତୋ-ରାସୀତ । ଵ୍ର॒ତମେ॒ଵ ହ॒ତମନୁ॑ ମ୍ରିଯତେ ॥ ଅନ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ଷ ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗଚ୍ଛତି । ଯସ୍ତାମ୍ଯ॑ତି । ଅନ୍ତ॑ମେ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଗଚ୍ଛତି । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନିମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭିନି॒ମ୍ରୋଚ॑ତି ॥ 18 ॥
ପୁନଃ॑ ସ॒ମନ୍ଯ॑ ଜୁହୋତି । ଅନ୍ତେ॑ନୈ॒ଵାନ୍ତଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ନିଷ୍କ॑ରୋତି ॥ ଵରୁ॑ଣୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭିନି॒ମ୍ରୋଚ॑ତି । ଵା॒ରୁ॒ଣ-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ତେନୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀତେ ॥ ନି ଵା ଏ॒ତସ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯୋ॒ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ-ଙ୍କାମଯତେ । ନି ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ ଆହଵ॒ନୀଯ᳚ମ୍ । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ । ଚ॒ତୁ॒ର୍ଗୃ॒ହୀ॒ତ-ମାଜ୍ଯ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ଦ୍ଧରେତ୍ ॥ 19 ॥
ଅଥା॒ଗ୍ନିମ୍ । ଅଥା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଯଦାଜ୍ଯ॑-ମ୍ପୁ॒ରସ୍ତା॒ଦ୍ଧର॑ତି । ଏ॒ତଦ୍ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯ-ନ୍ଧାମ॑ । ଯଦାଜ୍ଯ᳚ମ୍ । ପ୍ରି॒ଯେଣୈ॒ଵୈନ॒-ନ୍ଧାମ୍ନା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି । ଯଦ॒ଗ୍ନି-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ହର॒ତ୍ଯଥା᳚-ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରମ୍ । ଭା॒ଗ॒ଧେଯେ॑ନୈ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପ୍ରଣ॑ଯତି । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣ ଆ॑ର୍​ଷେ॒ଯ ଉଦ୍ଧ॑ରେତ୍ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣୋ ଵୈ ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ ॥ 20 ॥
ସର୍ଵା॑ଭିରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଦେ॒ଵତା॑ଭି॒ରୁଦ୍ଧ॑ରତି ॥ ପରା॑ଚୀ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ମୈ᳚ ଵ୍ଯୁ॒ଚ୍ଛନ୍ତୀ॒ ଵ୍ଯୁ॑ଚ୍ଛତି । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ । ଉ॒ଷାଃ କେ॒ତୁନା॑ ଜୁଷତାମ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭି॑ରିନ୍ଵି॒ତମ୍ । ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ମଧୁ॑ମତ୍ତମ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାହେତି॑ ପ୍ର॒ତ୍ଯଂ-ନି॒ଷଦ୍ଯାଜ୍ଯେ॑ନ ଜୁହୁଯାତ୍ । ପ୍ର॒ତୀଚୀ॑ମେ॒ଵାସ୍ମୈ॒ ଵିଵା॑ସଯତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନି॒ହୋ॒ତ୍ର-ମୁ॑ପ॒ସାଦ୍ଯାତମି॑ତୋ-ରାସୀତ । ଵ୍ର॒ତମେ॒ଵ ହ॒ତମନୁ॑ ମ୍ରିଯତେ । ଅନ୍ତଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ଷ ଆ॒ତ୍ମନୋ॑ ଗଚ୍ଛତି ॥ 21 ॥
ଯସ୍ତାମ୍ଯ॑ତି । ଅନ୍ତ॑ମେ॒ଷ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଗଚ୍ଛତି । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ । ପୁନଃ॑ ସ॒ମନ୍ଯ॑ ଜୁହୋତି । ଅନ୍ତେ॑ନୈ॒ଵାନ୍ତଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॒ ନିଷ୍କ॑ରୋତି । ମି॒ତ୍ରୋ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ଙ୍ଗୃ॑ହ୍ଣାତି । ଯସ୍ଯା॒ଗ୍ନି-ମନୁ॑ଦ୍ଧୃତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୂର୍ଯୋ॒-ଽଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ । ମୈ॒ତ୍ର-ଞ୍ଚ॒ରୁ-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ତେନୈ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀତେ ॥ ଯସ୍ଯା॑-ହଵ॒ନୀଯେ-ଽନୁ॑ଦ୍ଵାତେ॒ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ ଉ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚ତ୍ ॥ 22 ॥
ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯ॒-ମନୁ॑ଦ୍ଵାପ୍ଯ॒ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ॒-ମ୍ମନ୍ଥେ᳚ତ୍ । ଵିଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେତ୍ । ଯଦ୍ଵୈ ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ଵାସ୍ତ॒ଵ୍ଯ॑-ଙ୍କ୍ରି॒ଯତେ᳚ । ତଦନୁ॑ ରୁ॒ଦ୍ରୋ-ଽଵ॑ଚରତି । ଯ-ତ୍ପୂର୍ଵ॑-ମନ୍ଵଵ॒ସ୍ଯେତ୍ । ଵା॒ସ୍ତ॒ଵ୍ଯ॑-ମ॒ଗ୍ନିମୁପା॑ସୀତ । ରୁ॒ଦ୍ରୋ᳚-ଽସ୍ଯ ପ॒ଶୂ-ନ୍ଘାତୁ॑କ-ସ୍ସ୍ଯାତ୍ । ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀଯ॑-ମୁ॒ଦ୍ଵାପ୍ଯ॑ । ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ଥେତ୍ ॥ 23 ॥
ଇ॒ତଃ ପ୍ର॑ଥ॒ମ-ଞ୍ଜ॑ଜ୍ଞେ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ସ୍ଵାଦ୍ଯୋନେ॒ରଧି॑ ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ସ ଗା॑ଯତ୍ରି॒ଯା ତ୍ରି॒ଷ୍ଟୁଭା॒ ଜଗ॑ତ୍ଯା । ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯଂ-ଵଁ॑ହତୁ ପ୍ରଜା॒ନନ୍ନିତି॑ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵାଦ୍ଯୋନେଃ॒ ପ୍ରଜ॑ନଯତି ॥ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ଥତି । ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯଂ॒-ଵାଁ ଅନ୍ଵାହି॑ତାଗ୍ନେଃ ପ॒ଶଵ॒ ଉପ॑ ତିଷ୍ଠନ୍ତେ । ସ ଯଦୁ॒ଦ୍ଵାଯ॑ତି । ତଦନୁ॑ ପ॒ଶଵୋ-ଽପ॑କ୍ରାମନ୍ତି । ଇ॒ଷେ ର॒ଯ୍ଯୈ ର॑ମସ୍ଵ ॥ 24 ॥
ସହ॑ସେ ଦ୍ଯୁ॒ମ୍ନାଯ॑ । ଊ॒ର୍ଜେ ପତ୍ଯା॒ଯେତ୍ଯା॑ହ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ର॒ଯିଃ । ପ॒ଶୂନେ॒ଵାସ୍ମୈ॑ ରମଯତି ॥ ସା॒ର॒ସ୍ଵ॒ତୌ ତ୍ଵୋଥ୍ସୌ॒ ସମି॑ନ୍ଧାତା॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ଋ॒-ଖ୍ସା॒ମେ ଵୈ ସା॑ରସ୍ଵ॒ତାଵୁଥ୍ସୌ᳚ । ଋ॒ଖ୍-ସା॒ମାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମି॑ନ୍ଧେ ॥ ସ॒ମ୍ରାଡ॑ସି ଵି॒ରାଡ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ । ର॒ଥ॒ନ୍ତ॒ରଂ-ଵୈଁ ସ॒ମ୍ରାଟ୍ । ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵି॒ରାଟ୍ ॥ 25 ॥
ତାଭ୍ଯା॑ମେ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମି॑ନ୍ଧେ ॥ ଵଜ୍ରୋ॒ ଵୈ ଚ॒କ୍ରମ୍ । ଵଜ୍ରୋ॒ ଵା ଏ॒ତସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞଂ-ଵିଁଚ୍ଛି॑ନତ୍ତି । ଯସ୍ଯାନୋ॑ ଵା॒ ରଥୋ॑ ଵା-ଽନ୍ତ॒ରା-ଽଗ୍ନୀ ଯାତି॑ । ଆ॒ହ॒ଵ॒ନୀଯ॑-ମୁ॒ଦ୍ଵାପ୍ଯ॑ । ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯା॒-ଦୁଦ୍ଧ॑ରେତ୍ । ଯଦ॑ଗ୍ନେ॒ ପୂର୍ଵ॒-ମ୍ପ୍ରଭୃ॑ତ-ମ୍ପ॒ଦଗ୍ଂ ହି ତେ᳚ । ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ର॒ଶ୍ମୀନ-ନ୍ଵା॑ତ॒ତାନ॑ । ତତ୍ର॑ ରଯି॒ଷ୍ଠାମନୁ॒ ସମ୍ଭ॑ରୈ॒ତମ୍ । ସ-ନ୍ନଃ॑ ସୃଜ ସୁମ॒ତ୍ଯା ଵାଜ॑ଵ॒ତ୍ଯେତି॑ ॥ 26 ॥
ପୂର୍ଵେ॑ଣୈ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମନୁ॒ ସ-ନ୍ତ॑ନୋତି ॥ ତ୍ଵମ॑ଗ୍ନେ ସ॒ପ୍ରଥା॑ ଅ॒ସୀତ୍ଯା॑ହ । ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସର୍ଵା॑ ଦେ॒ଵତାଃ᳚ । ଦେ॒ଵତା॑ଭିରେ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ-ନ୍ତ॑ନୋତି ॥ ଅ॒ଗ୍ନଯେ॑ ପଥି॒କୃତେ॑ ପୁରୋ॒ଡାଶ॑ମ॒ଷ୍ଟାକ॑ପାଲ॒-ନ୍ନିର୍ଵ॑ପେତ୍ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ପ॑ଥି॒କୃତ॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ଵେନ॑ ଭାଗ॒ଧେଯେ॒ନୋପ॑ ଧାଵତି । ସ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଯଁ॒ଜ୍ଞିଯ॒-ମ୍ପନ୍ଥା॒ମପି॑-ନଯତି । ଅ॒ନ॒ଡ୍ଵାନ୍-ଦକ୍ଷି॑ଣା । ଵ॒ହୀ ହ୍ଯେ॑ଷ ସମୃ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 27 ॥
(ହର॒ତ୍ଯଥା᳚ଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ରଂ - ନି॒ମ୍ରୋଚ॑ତି - ହରେ-ଦ୍- ଦେ॒ଵତା॑ - ଗଚ୍ଛ - ତ୍ଯୁ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚-ନ୍ମନ୍ଥେ-ଦ୍ରମସ୍ଵ-ବୃ॒ହ-ଦ୍ଵି॒ରାଡ୍-ଇତି॒-ନଵ॑ ଚ) (ଅ. 4)
(ନି ଵୈ ପୂର୍ଵ॒-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ନି॒ମ୍ରୋଚ॑ତି ଦ॒ର୍ଭେଣ॒ ଯଦ୍ଧିର॑ଣ୍ଯମଗ୍ନିହୋ॒ତ୍ର-ମ୍ପୁନ॒ର୍ଵରୁ॑ଣୋ
ଵାରୁ॒ଣ-ନ୍ନି ଵା ଏ॒ତସ୍ଯା॒ଭ୍ଯୁ॑ଦେତି॑ ଚତୁର୍ଗୃହୀ॒ତମାଜ୍ଯଂ॒ ଯଦାଜ୍ଯଂ॒ ପରା᳚ଚ୍ଯୁ॒ଷାଃ ପୁନ॑ର୍ମି॒ତ୍ରୋ ମେ॒ତ୍ରଂ-ଯଁସ୍ଯା॑ହଵ॒ନୀଯେ-ଽନୁ॑ଦ୍ଵାତେ॒ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯୋ॒ ଯଦ୍ଵୈ ମ॑ନ୍ଥେ॒ଦୁଦ୍ଧ॑ରେତ୍)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ସୋମାତିରେକପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମ୍
ଯସ୍ଯ॑ ପ୍ରାତସ୍ସଵ॒ନେ ସୋମୋ॑-ଽତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନ॒ଗ୍ଂ॒ ସଵ॑ନ-ଙ୍କା॒ମଯ॑ମାନୋ॒-ଽଭ୍ଯତି॑ରିଚ୍ଯତେ । ଗୌର୍ଧ॑ଯତି ମ॒ରୁତା॒ମିତି॒ ଧଯ॑ଦ୍ଵତୀଷୁ କୁର୍ଵନ୍ତି । ହି॒ନସ୍ତି॒ ଵୈ ସ॒ନ୍ଧ୍ଯଧୀ॑ତମ୍ । ସ॒ନ୍ଧୀଵ॒ ଖଲୁ॒ ଵା ଏ॒ତତ୍ । ଯ-ଥ୍ସଵ॑ନ ସ୍ଯାତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ଯଦ୍ଧଯ॑ଦ୍ଵତୀଷୁ କୁ॒ର୍ଵନ୍ତି॑ । ସ॒ନ୍ଧେ-ଶ୍ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଗା॒ଯ॒ତ୍ରଗ୍ଂ ସାମ॑ ଭଵତି ପଞ୍ଚଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ । ତେନୈ॒ଵ ପ୍ରା॑ତସ୍ସଵ॒ନାନ୍ନଯ॑ନ୍ତି ॥ 28 ॥
ମ॒ରୁତ୍ଵ॑ତୀଷୁ କୁର୍ଵନ୍ତି । ତେନୈ॒ଵ ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନା॒-ଥ୍ସଵ॑ନା॒ନ୍ନଯ॑ନ୍ତି ॥ ହୋତୁ॑ଶ୍ଚ ମ॒ସମନୂନ୍ନ॑ଯନ୍ତେ । ହୋତା-ଽନୁ॑ଶଗ୍ଂସତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ॒ମାଦ॑ଧାତି ॥ ଯସ୍ଯ॒ ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନେ॒ ସଵ॑ନେ॒ ସୋମୋ॑-ଽତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ-ନ୍ତୃ॑ତୀଯସଵ॒ନ-ଙ୍କା॒ମଯ॑ମାନୋ॒-ଽଭ୍ଯତି॑ରିଚ୍ଯତେ । ଗୌ॒ରି॒ଵୀ॒ତଗ୍ଂ ସାମ॑ ଭଵତି । ଅତି॑ରିକ୍ତଂ॒-ଵୈଁ ଗୌ॑ରିଵୀ॒ତମ୍ । ଅତି॑ରିକ୍ତଂ॒-ଯଁ-ଥ୍ସଵ॑ନସ୍ଯା-ତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ ॥ 29 ॥
ଅତି॑ରିକ୍ତସ୍ଯ॒ ଶାନ୍ତ୍ଯୈ᳚ ॥ ବଣ୍ମ॒ହାଗ୍ଂ ଅ॑ସି ସୂ॒ର୍ଯେତି॑ କୁର୍ଵନ୍ତି । ଯସ୍ଯୈ॒ଵାଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯ॒ ସଵ॑ନସ୍ଯ॒ କାମେ॑ନାତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ । ତେନୈ॒ଵୈନ॒-ଙ୍କାମେ॑ନ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି ॥ ଗୌ॒ରି॒ଵୀ॒ତଗ୍ଂ ସାମ॑ ଭଵତି । ତେନୈ॒ଵ ମାଦ୍ଧ୍ଯ॑ନ୍ଦିନା॒-ଥ୍ସଵ॑ନା॒ନ୍ନଯ॑ନ୍ତି ॥ ସ॒ପ୍ତ॒ଦ॒ଶ-ସ୍ସ୍ତୋମଃ॑ । ତେନୈ॒ଵ ତୃ॑ତୀଯସଵ॒ନାନ୍ନଯ॑ନ୍ତି ॥ ହୋତୁ॑ଶ୍ଚମ॒ସମନୂନ୍ନ॑ଯନ୍ତେ । ହୋତା-ଽନୁ॑ଶଗ୍ଂ ସତି ॥ 30 ॥
ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ॒ମାଦ॑ଧାତି ॥ ଯସ୍ଯ॑ ତୃତୀଯସଵ॒ନେ ସୋମୋ॑-ଽତି॒ରିଚ୍ଯେ॑ତ । ଉ॒କ୍ଥ୍ଯ॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ । ଯସ୍ଯୋ॒କ୍ଥ୍ଯେ॑-ଽତି॒ରିଚ୍ଯେ॑ତ । ଅ॒ତି॒ରା॒ତ୍ର-ଙ୍କୁ॑ର୍ଵୀତ । ଯସ୍ଯା॑-ତିରା॒ତ୍ରେ॑-ଽତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ। ତତ୍ତ୍ଵୈ ଦୁ॑ଷ୍ପ୍ରଜ୍ଞା॒ନମ୍ । ଯଜ॑ମାନଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତ-ତ୍ପ॒ଶଵ॑ ଆ॒ସାହ୍ଯ॑ ଯନ୍ତି । ବୃ॒ହ-ଥ୍ସାମ॑ ଭଵତି । ବୃ॒ହଦ୍ଵା ଇ॒ମାଂ-ଲୋଁ॒କା-ନ୍ଦା॑ଧାର । ବାର୍​ହ॑ତାଃ ପ॒ଶଵଃ॑ । ବୃ॒ହ॒ତୈଵାସ୍ମୈ॑ ପ॒ଶୂ-ନ୍ଦା॑ଧାର ॥ ଶି॒ପି॒ଵି॒ଷ୍ଟଵ॑ତୀଷୁ କୁର୍ଵନ୍ତି । ଶି॒ପି॒ଵି॒ଷ୍ଟୋ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା᳚-ମ୍ପୁ॒ଷ୍ଟମ୍ । ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ॒ଵୈନ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି ॥ ହୋତୁ॑ଶ୍ଚମ॒ସମନୂନ୍ନ॑ଯନ୍ତେ । ହୋତା-ଽନୁ॑ଶଗ୍ଂସତି । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତ ଏ॒ଵ ଯ॒ଜ୍ଞଗ୍ଂ ସ॒ମାଦ॑ଧାତି ॥ 31 ॥
(ଯ॒ନ୍ତି॒ - ସଵ॑ନସ୍ଯାତି॒ରିଚ୍ଯ॑ତେ - ଶଗ୍ଂସତି - ଦାଧାରା॒ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ସଵନନିମିତ୍ତ-ମ୍ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମ୍
ଏକୈ॑କୋ॒ ଵୈ ଜ॒ନତା॑ଯା॒-ମିନ୍ଦ୍ରଃ॑ । ଏକଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତାଵିନ୍ଦ୍ର॑ମ॒ଭି ସଗ୍ଂସୁ॑ନୁତଃ । ଯୌ ଦ୍ଵୌ ସଗ୍ଂ॑ସୁନୁ॒ତଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଏ॒ଷ ଵିତା॑ଯତେ । ଯ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞଃ । ତସ୍ଯ॒ ଗ୍ରାଵା॑ଣୋ॒ ଦନ୍ତାଃ᳚ । ଅ॒ନ୍ଯ॒ତ॒ରଂ-ଵାଁ ଏ॒ତେ ସଗ୍ଂ॑ସୁନ୍ଵ॒ତୋ-ର୍ନିର୍ବ॑ଫ୍ସତି । ପୂର୍ଵେ॑ଣୋପ॒ସୃତ୍ଯା॑ ଦେ॒ଵତା॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ । ପୂ॒ର୍ଵୋ॒ପ॒ସୃ॒ତସ୍ଯ॒ ଵୈ ଶ୍ରେଯା᳚-ନ୍ଭଵତି । ଏତି॑ଵ॒ନ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯା॑ନି ଭଵନ୍ତ୍ଯ॒-ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ ॥ 32 ॥
ମ॒ରୁତ୍ଵ॑ତୀଃ ପ୍ରତି॒ପଦଃ॑ । ମ॒ରୁତୋ॒ ଵୈ ଦେ॒ଵାନା॒-ମପ॑ରାଜିତ-ମା॒ଯତ॑ନମ୍ । ଦେ॒ଵାନା॑-ମେ॒ଵାପ॑ରାଜିତ ଆ॒ଯତ॑ନେ ଯତତେ ॥ଉ॒ଭେ ବୃ॑ହଦ୍ରଥନ୍ତ॒ରେ ଭ॑ଵତଃ । ଇ॒ଯଂ-ଵାଁଵ ର॑ଥନ୍ତ॒ରମ୍ । ଅ॒ସୌ ବୃ॒ହତ୍ । ଆ॒ଭ୍ଯାମେ॒ଵୈନ॑-ମ॒ନ୍ତରେ॑ତି । ଵା॒ଚଶ୍ଚ॒ ମନ॑ସଶ୍ଚ । ପ୍ରା॒ଣାଚ୍ଚା॑-ପା॒ନାଚ୍ଚ॑ । ଦି॒ଵଶ୍ଚ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଶ୍ଚ॑ ॥ 33 ॥
ସର୍ଵ॑ସ୍ମା-ଦ୍ଵି॒ତ୍ତା-ଦ୍ଵେଦ୍ଯା᳚ତ୍ ॥ ଅ॒ଭି॒ଵ॒ର୍ତୋ ବ୍ର॑ହ୍ମସା॒ମ-ମ୍ଭ॑ଵତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯା॒-ଭିଵୃ॑ତ୍ତ୍ଯୈ ॥ ଅ॒ଭି॒ଜି-ଦ୍ଭ॑ଵତି । ସୁ॒ଵ॒ର୍ଗସ୍ଯ॑ ଲୋ॒କସ୍ଯା॒-ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ । ଵି॒ଶ୍ଵ॒ଜି-ଦ୍ଭ॑ଵତି । ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ଯ॒ ଜିତ୍ଯୈ᳚ ॥ ଯସ୍ଯ॒ ଭୂଯାଗ୍ଂ॑ସୋ ଯଜ୍ଞକ୍ର॒ତଵ॒ ଇତ୍ଯା॑ହୁଃ । ସ ଦେ॒ଵତା॑ ଵୃଙ୍କ୍ତ॒ ଇତି॑ । ଯଦ୍ଯ॑ଗ୍ନିଷ୍ଟୋ॒ମ-ସ୍ସୋମଃ॑ ପ॒ରସ୍ତା॒-ଥ୍ସ୍ଯାତ୍ ॥ 34 ॥
ଉ॒କ୍ଥ୍ଯ॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ । ଯଦ୍ଯୁ॒କ୍ଥ୍ଯଃ॑ ସ୍ଯାତ୍ । ଅ॒ତି॒ରା॒ତ୍ର-ଙ୍କୁ॑ର୍ଵୀତ । ଯ॒ଜ୍ଞ॒କ୍ର॒ତୁଭି॑-ରେ॒ଵାସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵତା॑ ଵୃଙ୍କ୍ତେ ॥ ଯୋ ଵୈ ଛନ୍ଦୋ॑ଭି-ରଭି॒ଭଵ॑ତି । ସ ସଗ୍ଂ॑ ସୁନ୍ଵ॒ତୋ-ର॒ଭିଭ॑ଵତି । ସଂ॒​ଵେଁ॒ଶାଯ॑ ତ୍ଵୋପଵେ॒ଶାଯ॒-ତ୍ଵେତ୍ଯା॑ହ । ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି॒ ଵୈ ସଂ॑​ଵେଁ॒ଶ ଉ॑ପଵେ॒ଶଃ । ଛନ୍ଦୋ॑ଭିରେ॒ଵାସ୍ଯ॒ ଛନ୍ଦାଗ୍॑ସ୍ଯ॒-ଭିଭ॑ଵତି ॥ ଇ॒ଷ୍ଟର୍ଗୋ॒ ଵା ଋ॒ତ୍ଵିଜା॑-ମଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁଃ ॥ 35 ॥
ଇ॒ଷ୍ଟର୍ଗଃ॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ପୂର୍ଵୋ॒-ଽର୍​ଷ୍ଟୁଃ, କ୍ଷୀ॑ଯତେ । ପ୍ରାଣା॑ପାନୌ ମୃ॒ତ୍ଯୋର୍ମା॑ ପାତ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ପ୍ରା॒ଣା॒ପା॒ନଯୋ॑ରେ॒ଵ ଶ୍ର॑ଯତେ । ପ୍ରାଣା॑ପାନୌ॒ ମା ମା॑ ହାସିଷ୍ଟ॒ମିତ୍ଯା॑ହ । ନୈନ॑-ମ୍ପୁ॒ରା-ଽଽଯୁ॑ଷଃ ପ୍ରାଣାପା॒ନୌ ଜ॑ହିତଃ ॥ ଆର୍ତିଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ନିଯ॑ନ୍ତି । ଯେଷା᳚-ନ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତାନା᳚-ମ୍ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ । ତଂ-ଯଁଦ॑ଵ॒ଵର୍ଜେ॑ଯୁଃ । କ୍ରୂ॒ର॒କୃତା॑ମିଵୈଷାଂ-ଲୋଁ॒କ-ସ୍ସ୍ଯା᳚ତ୍ । ଆହ॑ର ଦ॒ହେତି॑ ବ୍ରୂଯାତ୍ ॥ 36 ॥
ତ-ନ୍ଦ॑କ୍ଷିଣ॒ତୋ ଵେଦ୍ଯୈ॑ ନି॒ଧାଯ॑ । ସ॒ର୍ପ॒ରା॒ଜ୍ଞିଯା॑ ଋ॒ଗ୍ଭି-ସ୍ସ୍ତୁ॑ଯୁଃ । ଇ॒ଯଂ-ଵୈଁ ସର୍ପ॑ତୋ॒ ରାଜ୍ଞୀ᳚ । ଅ॒ସ୍ଯା ଏ॒ଵୈନ॒-ମ୍ପରି॑ଦଦତି ॥ ଵ୍ଯୃ॑ଦ୍ଧ॒-ନ୍ତଦିତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯ-ଥ୍ସ୍ତୁ॒ତ-ମନ॑ନୁଶସ୍ତ॒-ମିତି॑ । ହୋତା᳚ ପ୍ରଥ॒ମଃ ପ୍ରା॑ଚୀନାଵୀ॒ତୀ ମା᳚ର୍ଜା॒ଲୀଯ॒-ମ୍ପରୀ॑ଯାତ୍ । ଯା॒ମୀର॑ନୁ-ବ୍ରୁ॒ଵନ୍ନ୍ । ସ॒ର୍ପ॒ରା॒ଜ୍ଞୀନା᳚-ଙ୍କୀର୍ତଯେତ୍ । ଉ॒ଭଯୋ॑ରେ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କଯୋଃ॒ ପରି॑ଦଦତି ॥ 37 ॥
ଅଥୋ॑ ଧୁ॒ଵନ୍ତ୍ଯେ॒ଵୈନ᳚ମ୍ । ଅଥୋ॒ ନ୍ଯେ॑ଵାସ୍ମୈ᳚ ହ୍ନୁଵତେ ॥ ତ୍ରିଃ ପରି॑ଯନ୍ତି । ତ୍ରଯ॑ ଇ॒ମେ ଲୋ॒କାଃ । ଏ॒ଭ୍ଯ ଏ॒ଵୈନଂ॑-ଲୋଁ॒କେଭ୍ଯୋ॑ ଧୁଵତେ । ତ୍ରିଃ ପୁନଃ॒ ପରି॑ଯନ୍ତି । ଷଟ୍-ଥ୍ସମ୍ପ॑ଦ୍ଯନ୍ତେ । ଷଡ୍ଵା ଋ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୁଭି॑ରେ॒ଵୈନ॑-ନ୍ଧୁଵତେ ॥ ଅଗ୍ନ॒ ଆଯୂଗ୍ଂ॑ଷି ପଵସ॒ ଇତି॑ ପ୍ରତି॒ପଦ॑-ଙ୍କୁର୍ଵୀରନ୍ନ୍ । ର॒ଥ॒ନ୍ତ॒ରସା॑ମୈଷା॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମଃ॑ ସ୍ଯାତ୍ । ଆଯୁ॑ରେ॒ଵାତ୍ମନ୍-ଦ॑ଧତେ । ଅଥୋ॑ ପା॒ପ୍ମାନ॑ମେ॒ଵ ଵି॒ଜହ॑ତୋ ଯନ୍ତି ॥ 38 ॥
(ଅ॒ଭିଜି॑ତ୍ଯୈ - ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଶ୍ଚ॒ - ସ୍ଯା - ଦ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ର୍ଯୁ--ର୍ ବ୍ରୁ॑ଯାଲ୍ - ଲୋ॒କଯୋଃ॒ ପରି॑ଦଦତି - କୁର୍ଵର॒ଗ୍ଗ୍॒ ସ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ଯୂପଵିରୋହଣାଦିପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମ୍
ଅ॒ସୁ॒ର୍ଯଂ॑-ଵାଁ ଏ॒ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଵର୍ଣ॑-ଙ୍କୃ॒ତ୍ଵା । ପ॒ଶଵୋ॑ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ମପ॑କ୍ରାମନ୍ତି । ଯସ୍ଯ॒ ଯୂପୋ॑ ଵି॒ରୋହ॑ତି । ତ୍ଵା॒ଷ୍ଟ୍ର-ମ୍ବ॑ହୁରୂ॒ପ-ମାଲ॑ଭେତ । ତ୍ଵଷ୍ଟା॒ ଵୈ ରୂ॒ପାଣା॑ମୀଶେ । ଯ ଏ॒ଵ ରୂ॒ପାଣା॒ମୀଶେ᳚ । ସୋ᳚-ଽସ୍ମି-ନ୍ପ॒ଶୂନ୍. ଵୀ॒ର୍ଯଂ॑-ଯଁଚ୍ଛତି । ନାସ୍ମା᳚ତ୍-ପ॒ଶଵୋ॑ ଵୀ॒ର୍ଯ॑-ମପ॑କ୍ରାମନ୍ତି ॥ ଆର୍ତିଂ॒-ଵାଁ ଏ॒ତେ ନିଯ॑ନ୍ତି । ଯେଷା᳚-ନ୍ଦୀକ୍ଷି॒ତାନା॑-ମ॒ଗ୍ନି-ରୁ॒ଦ୍ଵାଯ॑ତି ॥ 39 ॥
ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯ॑ ଉ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚ତ୍ । ଯତ୍ତ-ମ୍ମନ୍ଥେ᳚ତ୍ । ଵିଚ୍ଛି॑ନ୍ଦ୍ଯାତ୍ । ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯମସ୍ମୈ ଜନଯେତ୍ । ଯଦା॑ହଵ॒ନୀଯ॑ ଉ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚ତ୍ । ଆଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ରା॒-ଦୁଦ୍ଧ॑ରେତ୍ । ଯଦାଗ୍ନୀ᳚ଦ୍ଧ୍ର ଉ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚ତ୍ । ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯା॒-ଦୁଦ୍ଧ॑ରେତ୍ । ଯ-ଦ୍ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ ଉ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚ତ୍ । ଅତ॑ ଏ॒ଵ ପୁନ॑-ର୍ମନ୍ଥେତ୍ ॥ 40 ॥
ଅତ୍ର॒ ଵାଵ ସ ନିଲ॑ଯତେ । ଯତ୍ର॒ ଖଲୁ॒ ଵୈ ନିଲୀ॑ନ-ମୁତ୍ତ॒ମ-ମ୍ପଶ୍ଯ॑ନ୍ତି । ତଦେ॑ନ-ମିଚ୍ଛନ୍ତି ॥ ଯସ୍ମା॒-ଦ୍ଦାରୋ॑ରୁ॒ଦ୍ଵାଯେ᳚ତ୍ । ତସ୍ଯା॒ରଣୀ॑ କୁର୍ଯାତ୍ । କ୍ରୁ॒ମୁ॒କମପି॑ କୁର୍ଯାତ୍ । ଏ॒ଷା ଵା ଅ॒ଗ୍ନେଃ ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ନୂଃ । ଯତ୍-କ୍ରୁ॑ମୁ॒କଃ । ପ୍ରି॒ଯଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ସମ॑ର୍ଧଯତି ॥ ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯ-ମ୍ମନ୍ଥତି ॥ 41 ॥
ଗାର୍​ହ॑ପତ୍ଯୋ॒ ଵା ଅ॒ଗ୍ନେର୍ଯୋନିଃ॑ । ସ୍ଵାଦେ॒ଵୈନଂ॒-ଯୋଁନେ᳚-ର୍ଜନଯତି । ନାସ୍ମୈ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯ-ଞ୍ଜନଯତି ॥ ଯସ୍ଯ॒ ସୋମ॑ ଉପ॒ଦସ୍ଯେ᳚ତ୍ । ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ନ୍ଦ୍ଵେ॒ଧା ଵି॒ଚ୍ଛିଦ୍ଯ॑ । ଋ॒ଜୀ॒ଷେ᳚-ଽନ୍ଯଦା॑ଧୂନୁ॒ଯାତ୍ । ଜୁ॒ହୁ॒ଯାଦ॒ନ୍ଯତ୍ । ସୋମ॑ମେ॒ଵା-ଭି॑ଷୁ॒ଣୋତି॑ । ସୋମ॑-ଞ୍ଜୁହୋତି ॥ ସୋମ॑ସ୍ଯ॒ ଵା ଅ॑ଭିଷୂ॒ଯମା॑ଣସ୍ଯ ପ୍ରି॒ଯା ତ॒ନୂ-ରୁଦ॑କ୍ରାମତ୍ ॥ 42 ॥
ତ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ମଭଵତ୍ । ଯ-ଥ୍ସୁ॒ଵର୍ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ହିର॑ଣ୍ଯ-ଙ୍କୁ॒ର୍ଵନ୍ତି॑ । ପ୍ରି॒ଯଯୈ॒ଵୈନ॑-ନ୍ତ॒ନୁଵା॒ ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତି ॥ ଯସ୍ଯାକ୍ରୀ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ସୋମ॑-ମପ॒ହରେ॑ଯୁଃ । କ୍ରୀ॒ଣୀ॒ଯାଦେ॒ଵ । ସୈଵ ତତଃ॒ ପ୍ରାଯ॑ଶ୍ଚିତ୍ତିଃ ॥ ଯସ୍ଯ॑ କ୍ରୀ॒ତମ॑ପ॒ହରେ॑ଯୁଃ । ଆ॒ଦା॒ରାଗ୍​ଶ୍ଚ॑ ଫାଲ୍ଗୁ॒ନାନି॑ ଚା॒ଭିଷୁ॑ଣୁଯାତ୍ । ଗା॒ଯ॒ତ୍ରୀ ଯଗ୍ଂ ସୋମ॒ମାହ॑ରତ୍ । ତସ୍ଯ॒ ଯୋ-ଽଗ୍ଂ॑ଶୁଃ ପ॒ରା-ଽପ॑ତତ୍ ॥ 43 ॥
ତ ଆ॑ଦା॒ରା ଅ॑ଭଵନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ତ୍ରମ॑ହନ୍ନ୍ । ତସ୍ଯ॑ ଵ॒ଲ୍କଃ ପରା॑-ଽପତତ୍ । ତାନି॑ ଫାଲ୍ଗୁ॒ନାନ୍ଯ॑ଭଵନ୍ନ୍ । ପ॒ଶଵୋ॒ ଵୈ ଫା᳚ଲ୍ଗୁ॒ନାନି॑ । ପ॒ଶଵ॒-ସ୍ସୋମୋ॒ ରାଜା᳚ । ଯଦା॑ଦା॒ରାଗ୍​ଶ୍ଚ॑ ଫାଲ୍ଗୁ॒ନାନି॑ ଚାଭିଷୁ॒ଣୋତି॑ । ସୋମ॑ମେ॒ଵ ରାଜା॑ନମ॒ଭିଷୁ॑ଣୋତି ॥ ଶୃ॒ତେନ॑ ପ୍ରାତସ୍ସଵ॒ନେ ଶ୍ରୀ॑ଣୀଯାତ୍ । ଦ॒ଦ୍ଧ୍ନା ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନେ ॥ 44 ॥
ନୀ॒ତ॒ମି॒ଶ୍ରେଣ॑ ତୃତୀଯସଵ॒ନେ । ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଟୋ॒ମ-ସ୍ସୋମଃ॑ ସ୍ଯା-ଦ୍ରଥନ୍ତ॒ରସା॑ମା । ଯ ଏ॒ଵର୍ତ୍ଵିଜୋ॑ ଵୃ॒ତା-ସ୍ସ୍ଯୁଃ । ତ ଏ॑ନଂ-ଯାଁଜଯେଯୁଃ । ଏକା॒-ଙ୍ଗା-ନ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା-ନ୍ଦଦ୍ଯା॒ତ୍ତେଭ୍ଯ॑ ଏ॒ଵ । ପୁନ॒-ସ୍ସୋମ॑-ଙ୍କ୍ରୀଣୀଯାତ୍ । ଯ॒ଜ୍ଞେନୈ॒ଵ ତ-ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞ-ମି॑ଚ୍ଛତି । ସୈଵ ତତଃ॒ ପ୍ରାଯ॑ଶ୍ଚିତ୍ତିଃ ॥ ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯୋ॒ ଵା ଏ॒ଷ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒-ସ୍ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯଃ ପୃ॒ଷ୍ଠେଭ୍ଯ॑ ଆ॒ତ୍ମାନ॒-ମାଗୁ॑ରତେ । ଯ-ସ୍ସ॒ତ୍ରାଯା॑ଗୁ॒ରତେ᳚ । ଏ॒ତାଵା॒ନ୍-ଖଲୁ॒ ଵୈ ପୁରୁ॑ଷଃ । ଯାଵ॑ଦସ୍ଯ ଵି॒ତ୍ତମ୍ । ସ॒ର୍ଵ॒ଵେ॒ଦ॒ସେନ॑ ଯଜେତ । ସର୍ଵ॑ପୃଷ୍ଠୋ-ଽସ୍ଯ॒ ସୋମଃ॑ ସ୍ଯାତ୍ । ସର୍ଵା᳚ଭ୍ଯ ଏ॒ଵ ଦେ॒ଵତା᳚ଭ୍ଯ॒-ସ୍ସର୍ଵେ᳚ଭ୍ଯଃ ପୃ॒ଷ୍ଠେଭ୍ଯ॑ ଆ॒ତ୍ମାନ॒-ନ୍ନିଷ୍କ୍ରୀ॑ଣୀତେ ॥ 45 ॥
(ଉ॒ଦ୍ଵାଯ॑ତି - ମନ୍ଥେନ୍ - ମନ୍ଥ - ତ୍ଯକ୍ରାମତ୍ - ପ॒ରା-ଽପ॑ତନ୍ - ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯନ୍ଦି॑ନ - ଆଗୁ॒ରତେ॒ ପଞ୍ଚ॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ପାଵମାନୀମନ୍ତ୍ରାଃ (ସ୍ମାର୍ତେ ଶ୍ଞାନାଦୌ ମାର୍ଜନାର୍ଥାଶ୍ଚ)
ପଵ॑ମାନ॒-ସ୍ସୁଵ॒ର୍ଜନଃ॑ । ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ॒ ଵିଚ॑ର୍​ଷଣିଃ । ଯଃ ପୋତା॒ ସ ପୁ॑ନାତୁ ମା ॥ ପୁ॒ନନ୍ତୁ॑ ମା ଦେଵଜ॒ନାଃ । ପୁ॒ନନ୍ତୁ॒ ମନ॑ ଵୋ ଧି॒ଯା । ପୁ॒ନନ୍ତୁ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ ଆ॒ଯଵଃ॑ ॥ ଜାତ॑ଵେଦଃ ପ॒ଵିତ୍ର॑ଵତ୍ । ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ ପୁନାହି ମା । ଶୁ॒କ୍ରେଣ॑ ଦେଵ॒ ଦୀଦ୍ଯ॑ତ୍ । ଅଗ୍ନେ॒ କ୍ରତ୍ଵା॒ କ୍ରତୂ॒ଗ୍ଂ॒ ରନୁ॑ ॥ 46 ॥
ଯତ୍ତେ॑ ପ॒ଵିତ୍ର॑-ମ॒ର୍ଚିଷି॑ । ଅଗ୍ନେ॒ ଵିତ॑ତମନ୍ତ॒ରା । ବ୍ରହ୍ମ॒ ତେନ॑ ପୁନୀମହେ ॥ ଉ॒ଭାଭ୍ଯା᳚-ନ୍ଦେଵ ସଵିତଃ ।ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ ସ॒ଵେନ॑ ଚ । ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୁନୀମହେ ॥ ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵୀ ପୁ॑ନ॒ତୀ ଦେ॒ଵ୍ଯାଗା᳚ତ୍ । ଯସ୍ଯୈ॑ ବ॒ହ୍ଵୀ-ସ୍ତ॒ନୁଵୋ॑ ଵୀ॒ତପୃ॑ଷ୍ଠାଃ । ତଯା॒ ମଦ॑ନ୍ତ-ସ୍ସଧ॒ମାଦ୍ଯେ॑ଷୁ । ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଯା॑ମ॒ ପତ॑ଯୋ ରଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ 47 ॥
ଵୈ॒ଶ୍ଵା॒ନ॒ରୋ ର॒ଶ୍ମିଭି॑ର୍ମା ପୁନାତୁ । ଵାତଃ॑ ପ୍ରା॒ଣେନେ॑ଷି॒ରୋ ମ॑ଯୋ॒ଭୂଃ । ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ପଯ॑ସା॒ ପଯୋ॑ଭିଃ । ଋ॒ତାଵ॑ରୀ ଯ॒ଜ୍ଞିଯେ॑ ମା ପୁନୀତାମ୍ ॥ ବୃ॒ହଦ୍ଭିଃ॑ ସଵିତ॒ସ୍ତୃଭିଃ॑ । ଵର୍​ଷି॑ଷ୍ଠୈ-ର୍ଦେଵ॒ ମନ୍ମ॑ଭିଃ । ଅଗ୍ନେ॒ ଦକ୍ଷୈଃ᳚ ପୁନାହି ମା ॥ ଯେନ॑ ଦେ॒ଵା ଅପୁ॑ନତ । ଯେନାପୋ॑ ଦି॒ଵ୍ଯ-ଙ୍କଶଃ॑ । ତେନ॑ ଦି॒ଵ୍ଯେନ॒ ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା ॥ 48 ॥
ଇ॒ଦ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୁନୀମହେ ॥ ଯଃ ପା॑ଵମା॒ନୀର॒ଦ୍ଧ୍ଯେତି॑ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ରସ᳚ମ୍ । ସର୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସ ପୂ॒ତମ॑ଶ୍ଞାତି । ସ୍ଵ॒ଦି॒ତ-ମ୍ମା॑ତ॒ରିଶ୍ଵ॑ନା ॥ ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀର୍ଯୋ ଅ॒ଦ୍ଧ୍ଯେତି॑ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତ॒ଗ୍ଂ॒ ରସ᳚ମ୍ । ତସ୍ମୈ॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ ଦୁହେ । କ୍ଷୀ॒ରଗ୍ଂ ସ॒ର୍ପି-ର୍ମଧୂ॑ଦ॒କମ୍ ॥ ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯଯ॑ନୀଃ ॥ 49 ॥
ସୁ॒ଦୁଘା॒ ହି ପଯ॑ସ୍ଵତୀଃ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତୋ॒ ରସଃ॑ । ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣେଷ୍ଵ॒ମୃତଗ୍ଂ॑ ହି॒ତମ୍ ॥ ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ-ର୍ଦି॑ଶନ୍ତୁ ନଃ । ଇ॒ମଂ-ଲୋଁ॒କମଥୋ॑ ଅ॒ମୁମ୍ । କାମା॒ନ୍-ଥ୍ସମ॑ର୍ଧଯନ୍ତୁ ନଃ । ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ॒ମାଭୃ॑ତାଃ ॥ ପା॒ଵ॒ମା॒ନୀ-ସ୍ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯଯ॑ନୀଃ । ସୁ॒ଦୁଘା॒ହି ଘୃ॑ତ॒ଶ୍ଚୁତଃ॑ । ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତୋ॒ ରସଃ॑ ॥ 50 ॥
ବ୍ରା॒ହ୍ମ॒ଣେଷ୍ଵ॒ମୃତଗ୍ଂ॑ ହି॒ତମ୍ ॥ ଯେନ॑ ଦେ॒ଵାଃ ପ॒ଵିତ୍ରେ॑ଣ । ଆ॒ତ୍ମାନ॑-ମ୍ପୁ॒ନତେ॒ ସଦା᳚ । ତେନ॑ ସ॒ହସ୍ର॑ଧାରେଣ । ପା॒ଵ॒ମା॒ନ୍ଯଃ ପୁ॑ନନ୍ତୁ ମା ॥ ପ୍ରା॒ଜା॒ପ॒ତ୍ଯ-ମ୍ପ॒ଵିତ୍ର᳚ମ୍ । ଶ॒ତୋଦ୍ଯା॑ମଗ୍ଂ ହିର॒ଣ୍ମଯ᳚ମ୍ । ତେନ॑ ବ୍ରହ୍ମ॒ ଵିଦୋ॑ ଵ॒ଯମ୍ । ପୂ॒ତ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମ॑ ପୁନୀମହେ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଃ॑ ସୁନୀ॒ତୀ ସ॒ହ ମା॑ ପୁନାତୁ । ସୋମଃ॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯା ଵରୁ॑ଣ-ସ୍ସ॒ମୀଚ୍ଯା᳚ । ଯ॒ମୋ ରାଜା᳚ ପ୍ରମୃ॒ଣାଭିଃ॑ ପୁନାତୁ ମା । ଜା॒ତଵେ॑ଦା ମୋ॒ର୍ଜଯ॑ନ୍ତ୍ଯା ପୁନାତୁ ॥ 51 ॥
(ଅନୁ॑ - ରଯୀ॒ଣାଂ - ବ୍ରହ୍ମ॑ଣା - ସ୍ଵ॒ସ୍ତ୍ଯଯ॑ନୀଃ - ସୁ॒ଦୁଘା॒ ହି ଘୃ॑ତ॒ଶ୍ଚୁତ॒ ଋଷି॑ଭି॒-ସ୍ସମ୍ଭୃ॑ତୋ॒ ରସଃ॑ - ପୁନାତୁ॒ ତ୍ରୀଣି॑ ଚ ) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ରାଜସୂଯଗତଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଶେଷଃ
ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ସ॒ତ୍ରମା॑ସତ॒ ତପ॒ସ୍ତପ୍ଯ॑ମାନା॒ ଅଜୁ॑ହ୍ଵତୀଃ । ଦେ॒ଵା ଅ॑ପଶ୍ଯ-ଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ । ତମୁପୋଦ॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ-ମ॑ଜୁହଵୁଃ । ତେନା᳚ର୍ଧମା॒ସ ଊର୍ଜ॒ମଵା॑ରୁନ୍ଧତ । ତସ୍ମା॑ଦର୍ଧମା॒ସେ ଦେ॒ଵା ଇ॑ଜ୍ଯନ୍ତେ ॥ ପି॒ତରୋ॑-ଽପଶ୍ଯ-ଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ । ତମୁପୋଦ॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ- ମ॑ଜୁହଵୁଃ । ତେନ॑ ମା॒ସ୍ଯୂର୍ଜ॒ମଵା॑ରୁନ୍ଧତ । ତସ୍ମା᳚-ନ୍ମା॒ସି ପି॒ତୃଭ୍ଯଃ॑ କ୍ରିଯତେ । ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଅପଶ୍ଯ-ଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ ॥ 52 ॥
ତମୁପୋଦ॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ-ମ॑ଜୁହଵୁଃ । ତେନ॑-ଦ୍ଵ॒ଯୀମୂର୍ଜ॒ମଵା॑ରୁନ୍ଧତ । ତସ୍ମା॒-ଦ୍ଦ୍ଵିରହ୍ନୋ॑-ମନୁ॒ଷ୍ଯେ᳚ଭ୍ଯ॒ ଉପ॑ହ୍ରିଯତେ । ପ୍ରା॒ତଶ୍ଚ॑ ସା॒ଯ-ଞ୍ଚ॑ । ପ॒ଶଵୋ॑-ଽପଶ୍ଯ-ଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ । ତମୁପୋଦ॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ-ମ॑ଜୁହଵୁଃ । ତେନ॑-ତ୍ର॒ଯୀମୂର୍ଜ॒ମଵା॑-ରୁନ୍ଧତ । ତସ୍ମା॒-ତ୍ତ୍ରିରହ୍ନଃ॑ ପ॒ଶଵଃ॒ ପ୍ରେର॑ତେ । ପ୍ରା॒ତସ୍ସ॑ଗଂ॒ଵେ ସା॒ଯମ୍ । ଅସୁ॑ରା ଅପଶ୍ଯ-ଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧାମ୍ ॥ 53 ॥
ତମୁପୋଦ॑ତିଷ୍ଠ॒ନ୍ତ-ମ॑ଜୁହଵୁଃ । ତେନ॑ ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ର ଊର୍ଜ॒ମଵା॑-ରୁନ୍ଧତ ॥ ତେ ଦେ॒ଵା ଅ॑ମନ୍ଯନ୍ତ । ଅ॒ମୀ ଵା ଇ॒ଦମ॑ଭୂଵନ୍ନ୍ । ଯଦ୍ଵ॒ଯଗ୍ଗ୍​ସ୍ମ ଇତି॑ । ତ ଏ॒ତାନି॑ ଚାତୁର୍ମା॒ସ୍ଯାନ୍ଯ॑ପଶ୍ଯନ୍ନ୍ । ତାନି॒ ନିର॑ଵପନ୍ନ୍ । ତୈରେ॒ଵୈଷା॒-ନ୍ତାମୂର୍ଜ॑ମଵୃଞ୍ଜତ । ତତୋ॑ ଦେ॒ଵା ଅଭ॑ଵନ୍ନ୍ । ପରା-ଽସୁ॑ରାଃ ॥ 54 ॥
ଯ-ଦ୍ଯଜ॑ତେ । ଯାମେ॒ଵ ଦେ॒ଵା ଊର୍ଜ॑ମ॒ଵାରୁ॑ନ୍ଧତ । ତା-ନ୍ତେନା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଯ-ତ୍ପି॒ତୃଭ୍ଯଃ॑ କ॒ରୋତି॑ । ଯାମେ॒ଵ ପି॒ତର॒ ଊର୍ଜ॑ମ॒ଵା-ରୁ॑ନ୍ଧତ । ତା-ନ୍ତେନା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଯଦା॑ଵସ॒ଥେ-ଽନ୍ନ॒ଗ୍ଂ॒ ହର॑ନ୍ତି । ଯାମେ॒ଵ ମ॑ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଊର୍ଜ॑ମ॒ଵା-ରୁ॑ନ୍ଧତ । ତା-ନ୍ତେନା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଯ-ଦ୍ଦକ୍ଷି॑ଣା॒-ନ୍ଦଦା॑ତି ॥ 55 ॥
ଯାମେ॒ଵ ପ॒ଶଵ॒ ଊର୍ଜ॑ମ॒ଵା-ରୁ॑ନ୍ଧତ । ତା-ନ୍ତେନା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଯଚ୍ଚା॑ତୁ-ର୍ମା॒ସ୍ଯୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ । ଯାମେ॒ଵାସୁ॑ରା॒ ଊର୍ଜ॑ମ॒-ଵାରୁ॑ନ୍ଧତ । ତା-ନ୍ତେନା-ଵ॑ରୁନ୍ଧେ । ଭଵ॑ତ୍ଯା॒ତ୍ମନା᳚ । ପରା᳚-ଽସ୍ଯ॒ ଭ୍ରାତୃ॑ଵ୍ଯୋ ଭଵତି ॥ ଵି॒ରାଜୋ॒ ଵା ଏ॒ଷା ଵିକ୍ରା᳚ନ୍ତିଃ । ଯଚ୍ଚା॑ତୁ-ର୍ମା॒ସ୍ଯାନି॑ । ଵୈ॒ଶ୍ଵ॒ଦେ॒ଵେନା॒ସ୍ମିଁଲ୍ଲୋ॒କେ ପ୍ରତ୍ଯ॑ତିଷ୍ଠତ୍ । ଵ॒ରୁ॒ଣ॒ ପ୍ର॒ଘା॒ସୈ-ର॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷେ । ସା॒କ॒ମେ॒ଧୈ-ର॒ମୁଷ୍ମି॑ଁଲ୍ଲୋ॒କେ । ଏ॒ଷ ହ॒ ତ୍ଵାଵୈତ-ଥ୍ସର୍ଵ॑-ମ୍ଭଵତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍​ଶ୍ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ ॥ 56 ॥
(ମ॒ନୁ॒ଷ୍ଯା॑ ଅପଶ୍ଯଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧା-ମସୁ॑ରା ଅପଶ୍ଯଞ୍ଚମ॒ସ-ଙ୍ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ ପୂ॒ର୍ଣଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵ॒ଧା-ମସୁ॑ରା॒-ଦଦା᳚-ତ୍ଯତିଷ୍ଠ ଚ୍ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯପ୍ରଶଂସନମ୍
ଅ॒ଗ୍ନିର୍ଵାଵ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯଃ ପ॑ରିଵଥ୍ସ॒ରଃ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଇଦାଵଥ୍ସ॒ରଃ । ଵା॒ଯୁ-ର॑ନୁଵଥ୍ସ॒ରଃ ॥ ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ଅ॒ଗ୍ନିମେ॒ଵ ତ-ଥ୍ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ର-ମା᳚ପ୍ନୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵୈଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ଯଜ॑ମାନଃ । ସଂ॒​ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ମାଶା᳚ସ୍ତ॒ ଇତ୍ଯାଶା॑ସୀତ ॥ ଯ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯମେ॒ଵ ତ-ତ୍ପ॑ରିଵଥ୍ସ॒ର-ମା᳚ପ୍ନୋତି ॥ 57 ॥
ତସ୍ମା᳚-ଦ୍ଵରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଯଜ॑ମାନଃ । ପ॒ରି॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ମାଶା᳚ସ୍ତ॒ ଇତ୍ଯାଶା॑ସୀତ । ଯ-ଥ୍ସା॑କମେ॒ଧୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସମେ॒ଵ ତଦି॑ଦାଵଥ୍ସ॒ର-ମା᳚ପ୍ନୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଥ୍ସାକମେ॒ଧୈ-ର୍ଯଜ॑ମାନଃ । ଇ॒ଦା॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ମାଶା᳚ସ୍ତ॒ ଇତ୍ଯାଶା॑ସୀତ ॥ ଯ-ତ୍ପି॑ତୃ ଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ଦେ॒ଵାନେ॒ଵ ତଦ॒ନ୍ଵଵ॑ସ୍ଯତି ॥ ଅଥ॒ ଵା ଅ॑ସ୍ଯ ଵା॒ଯୁଶ୍ଚା॑-ନୁଵଥ୍ସ॒ରଶ୍ଚା ପ୍ରୀ॑ତା॒ଵୁଚ୍ଛି॑ଷ୍ଯେତେ । ଯଚ୍ଛୁ॑ନାସୀ॒ରୀଯେ॑ଣ॒ ଯଜ॑ତେ ॥ 58 ॥
ଵା॒ଯୁମେ॒ଵ ତଦ॑ନୁଵଥ୍ସ॒ର-ମା᳚ପ୍ନୋତି । ତସ୍ମା᳚-ଚ୍ଛୁନାସୀ॒ରୀଯେ॑ଣ॒ ଯଜ॑ମାନଃ । ଅ॒ନୁ॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରୀଣାଗ୍॑ ସ୍ଵ॒ସ୍ତି-ମାଶା᳚ସ୍ତ॒ ଇତ୍ଯାଶା॑ସୀତ ॥ ସଂ॒​ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରଂ-ଵାଁ ଏ॒ଷ ଈ᳚ଫ୍ସ॒ତୀତ୍ଯା॑ହୁଃ । ଯଶ୍ଚା॑ତୁ-ର୍ମା॒ସ୍ଯୈ-ର୍ଯଜ॑ତ॒ ଇତି॑ । ଏ॒ଷ ହ॒ ତ୍ଵୈ ସ॑ଵନ୍​ଥ୍ସ॒ର-ମା᳚ପ୍ନୋତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍​ ଶ୍ଚା॑ତୁର୍ମା॒ସ୍ଯୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ ॥ ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସମ॑ଯଜନ୍ତ । ତେ᳚-ଽଗ୍ନିମେ॒ଵାଯ॑ଜନ୍ତ । ତ ଏ॒ତଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜଯନ୍ନ୍ ॥ 59 ॥
ଯସ୍ମି॑ନ୍ନ॒ଗ୍ନିଃ । ଯ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ଏ॒ତମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନ॒ଗ୍ନିଃ । ଅ॒ଗ୍ନେରେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ॒ମୁପୈ॑ତି ॥ ଯ॒ଦା ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ଅଥ॑ ସଂ​ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ ଗୃ॒ହପ॑ତି-ମାପ୍ନୋତି । ଯ॒ଦା ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରସ୍ଯ॑ ଗୃ॒ହପ॑ତି-ମା॒ପ୍ନୋତି॑ । ଅଥ॑ ସହସ୍ରଯା॒ଜିନ॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ॒ଦା ସ॑ହସ୍ରଯା॒ଜିନ॑-ମା॒ପ୍ନୋତି॑ ॥ 60 ॥
ଅଥ॑ ଗୃହମେ॒ଧିନ॑-ମାପ୍ନୋତି । ଯ॒ଦା ଗୃ॑ହମେ॒ଧିନ॑-ମା॒ପ୍ନୋତି॑ । ଅଥା॒ଗ୍ନି-ର୍ଭ॑ଵତି । ଯ॒ଦା-ଽଗ୍ନି-ର୍ଭଵ॑ତି । ଅଥ॒ ଗୌର୍ଭ॑ଵତି । ଏ॒ଷା ଵୈ ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ମାତ୍ରା᳚ । ଏ॒ତ-ଦ୍ଵା ଏ॒ତେଷା॑ମଵ॒ମମ୍ । ଅତୋ॑-ଽତୋ॒ ଵା ଉତ୍ତ॑ରାଣି॒ ଶ୍ରେଯାଗ୍ଂ॑ସି ଭଵନ୍ତି । ଯ-ଦ୍ଵିଶ୍ଵେ॑ ଦେ॒ଵା-ସ୍ସ॒ମଯ॑ଜନ୍ତ । ତ-ଦ୍ଵୈ᳚ଶ୍ଵଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଵୈଶ୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 61 ॥
ଅଥା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵରୁ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନଂ-ଵଁରୁଣ ପ୍ରଘା॒ସୈର॑ଯଜତ । ସ ଏ॒ତଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜଯତ୍ । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନାଦି॒ତ୍ଯଃ । ଯ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ-ପ୍ରଘା॒ସୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ । ଏ॒ତମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନାଦି॒ତ୍ଯଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯସ୍ଯୈ॒ଵ-ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ତି । ଯଦା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵରୁ॑ଣ॒ଗ୍ଂ॒ ରାଜା॑ନଂ-ଵଁରୁଣ ପ୍ରଘା॒ସୈରଯ॑ଜତ । ତ-ଦ୍ଵ॑ରୁଣ ପ୍ରଘା॒ସାନାଂ᳚-ଵଁରୁଣ ପ୍ରଘାସ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଥ॒ ସୋମୋ॒ ରାଜା॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ସାକମେ॒ଧୈର॑ଯଜତ ॥ 62 ॥
ସ ଏ॒ତଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜଯତ୍ । ଯସ୍ମିଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଵି॒ଭାତି॑ । ଯ-ଥ୍ସା॑କମେ॒ଧୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ । ଏ॒ତମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯସ୍ମିଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମା॑ ଵି॒ଭାତି॑ । ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମ॑ସ ଏ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ତି । ସୋମୋ॒ ଵୈ ଚ॒ନ୍ଦ୍ରମାଃ᳚ । ଏ॒ଷ ହ॒ ତ୍ଵୈ ସା॒କ୍ଷା-ଥ୍ସୋମ॑-ମ୍ଭକ୍ଷଯତି । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାନ୍-ଥ୍ସା॑କମେ॒ଧୈ-ର୍ଯଜ॑ତେ । ଯ-ଥ୍ସୋମ॑ଶ୍ଚ॒ ରାଜା॒ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂ॑ସି ଚ ସ॒ମୈଧ॑ନ୍ତ ॥ 63 ॥
ତ-ଥ୍ସା॑କମେ॒ଧାନାଗ୍ଂ॑ ସାକମେଧ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ ଅଥ॒ର୍ତଵଃ॑ ପି॒ତରଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପି॒ତର॑-ମ୍ପିତୃଯ॒ଜ୍ଞେ-ନା॑ଯଜନ୍ତ । ତ ଏ॒ତଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜଯନ୍ନ୍ । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନୃ॒ତଵଃ॑ । ଯ-ତ୍ପି॑ତୃଯ॒ଜ୍ଞେନ॒ ଯଜ॑ତେ । ଏ॒ତମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯସ୍ମି॑ନ୍ନୃ॒ତଵଃ॑ । ଋ॒ତୂ॒ନାମେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ତି । ଯଦ୍-ଋ॒ତଵଃ॑ ପି॒ତରଃ॑ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି-ମ୍ପି॒ତର॑-ମ୍ପିତୃଯ॒ଜ୍ଞେନାଯ॑ଜନ୍ତ । ତ-ତ୍ପି॑ତୃଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପିତୃଯଜ୍ଞ॒ତ୍ଵମ୍ ॥ 64 ॥
ଅଥୌଷ॑ଧଯ ଇ॒ମ-ନ୍ଦେ॒ଵ-ନ୍ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ-ରଯଜନ୍ତ॒ ପ୍ରଥେ॑ମ॒ହୀତି॑ । ତତୋ॒ ଵୈ ତା ଅ॑ପ୍ରଥନ୍ତ । ଯ ଏ॒ଵଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଵାଗ୍​ ସ୍ତ୍ର୍ଯ॑ମ୍ବକୈ॒-ର୍ଯଜ॑ତେ । ପ୍ରଥ॑ତେ ପ୍ର॒ଜଯା॑ ପ॒ଶୁଭିଃ॑ ॥ ଅଥ॑ ଵା॒ଯୁଃ ପ॑ରମେ॒ଷ୍ଠିନଗ୍ଂ॑ ଶୁନାସୀ॒ରୀଯେ॑ଣାଯଜତ । ସ ଏ॒ତଂ-ଲୋଁ॒କମ॑ଜଯତ୍ । ଯସ୍ମି॑ନ୍-ଵା॒ଯୁଃ । ଯଚ୍ଛୁ॑ନାସୀ॒ରୀଯେ॑ଣ॒ ଯଜ॑ତେ । ଏ॒ତମେ॒ଵ ଲୋ॒କ-ଞ୍ଜ॑ଯତି । ଯସ୍ମି॑ନ୍-ଵା॒ଯୁଃ ॥ 65 ॥
ଵା॒ଯୋରେ॒ଵ ସାଯୁ॑ଜ୍ଯ॒-ମୁପୈ॑ତି ॥ ବ୍ର॒ହ୍ମ॒ଵା॒ଦିନୋ॑ ଵଦନ୍ତି । ପ୍ର ଚା॑ତୁର୍ମାସ୍ଯଯା॒ଜୀ-ମୀ॑ଯ॒ତା(3) ନ ପ୍ରମୀ॑ଯ॒ତା(3) ଇତି॑ । ଜୀଵ॒ନ୍ଵା ଏ॒ଷ ଋ॒ତୂନପ୍ଯେ॑ତି । ଯଦି॑ ଵ॒ସନ୍ତା᳚ ପ୍ର॒ମୀଯ॑ତେ । ଵ॒ସ॒ନ୍ତୋ ଭ॑ଵତି । ଯଦି॑ ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମେ ଗ୍ରୀ॒ଷ୍ମଃ । ଯଦି॑ ଵ॒ର୍॒ଷାସୁ॑ ଵ॒ର୍॒ଷାଃ । ଯଦି॑ ଶ॒ରଦି॑ ଶ॒ରତ୍ । ଯଦି॒ ହେମ॑ନ୍. ହେମ॒ନ୍ତଃ । ଋ॒ତୁର୍ଭୂ॒ତ୍ଵା ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରମପ୍ଯେ॑ତି । ସଂ॒​ଵଁ॒ଥ୍ସ॒ରଃ ପ୍ର॒ଜାପ॑ତିଃ । ପ୍ର॒ଜାପ॑ତି॒ର୍ଵା ଵୈଷଃ ॥ 66 ॥
(ପ॒ରି॒ଵ॒ଥ୍ସ॒ରମା᳚ପ୍ନୋତି - ଶୁନାସୀ॒ରୀଯେ॑ଣ॒ ଯଜ॑ତେ - ଽଜଯନ୍ଥ୍ - ସହସ୍ରଯା॒ଜିନ॑ମା॒ପ୍ନୋତି॑ - ଵୈଶ୍ଵଦେଵ॒ତ୍ଵଗ୍ଂ - ସା॑କମେ॒ଧୈର॑ଯଜତ - ସ॒ମୈଧ॑ନ୍ତ - ପିତୃଯଜ୍ଞ॒ତ୍ଵଂ - ଜ॑ଯତି॒ ଯସ୍ମି॑ନ୍ ଵା॒ଯୁ--ର୍ ହେ॑ମ॒ନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଣୀ॑ ଚ) (ଅ. 10)
(ଉ॒ଭଯେ॑ - ଯୁ॒ଵଗ୍ଂ ସୁ॒ରାମ॒ - ମୁଦ॑ସ୍ଥା॒ନ୍ - ନି ଵୈ - ଯସ୍ଯ॑ ପ୍ରାତସ୍ସଵ॒ନ - ଏକୈ॑କୋ - ଽସୁ॒ର୍ଯମ୍ - ପଵ॑ମାନଃ - ପ୍ର॒ଜା ଵୈ ସ॒ତ୍ରମା॑ସ - ତା॒ଗ୍ନିର୍ଵାଵ ସଂ॑​ଵଁଥ୍ସ॒ରୋ ଦଶ॑ )
(ଉ॒ଭଯେ॒ ଵା - ଉଦ॑ସ୍ଥା॒ଥ୍ - ସର୍ଵା॑ଭି--ର୍ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ - ଽତ୍ର॒ ଵାଵ - ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣେଷ୍ଵ - ଥ॑ ଗୃହମେ॒ଧିନ॒ଗ୍ଂ॒ ଷଟ୍-ଥ୍ଷ॑ଷ୍ଟିଃ)
(ଉ॒ଭଯେ॒ - ଵାଵୈଷଃ)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକେ ଚତୁର୍ଥଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
1 କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟକଂ

Explore More