ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
3.4.1 তো 3.4.19 -পুৰুষমেধঃ
ব্ৰহ্মণে ব্ৰাহ্মণমালভতে । ক্ষত্ৰায ৰাজন্যম্ । মৰুদ্ভ্যো ৱৈশ্যম্ । তপসে শূদ্ৰম্ । তমসে তস্কৰম্ । নাৰকায ৱীৰহণম্ । পাপ্মনে ক্লীবম্ । আক্ৰযাযাযোগূম্ । কামায পুগ্গ্শ্চলূম্ ।
অতিক্ৰুষ্টায মাগধম্ ॥ 1 ॥
গীতায সূতম্ । নৃত্তায শৈলূষম্ । ধৰ্মায সভাচৰম্ । নৰ্মায ৰেভম্ । নৰিষ্ঠাযৈ ভীমলম্ । হসায কাৰিম্ । আনন্দায স্ত্ৰীষখম্ ।
প্ৰমুদে কুমাৰীপুত্ৰম্ । মেধাযৈ ৰথকাৰম্ ।
ধৈৰ্যায তক্ষাণম্ ॥ 2 ॥
শ্ৰমায কৌলালম্ । মাযাযৈ কাৰ্মাৰম্ । ৰূপায মণিকাৰম্ । শুভে ৱপম্ । শৰৱ্যাযা ইষুকাৰম্ । হেত্যৈ ধন্ৱকাৰম্ । কৰ্মণে জ্যাকাৰম্ । দিষ্টায ৰজ্জুসৰ্গম্ । মৃত্যৱে মৃগযুম্ ।
অন্তকায শ্ৱনিতম্ ॥ 3 ॥
সন্ধযে জাৰম্ । গেহাযোপপতিম্ । নিৰ্-ঋত্যৈ পৰিৱিত্তম্ । আৰ্ত্যৈ পৰিৱিৱিদানম্ । অৰাদ্ধ্যৈ দিধিষূপতিম্ । পৱিত্ৰায ভিষজম্ ।
প্ৰজ্ঞানায নক্ষত্ৰদৰ.শম্ । নিষ্কৃত্যৈ পেশস্কাৰীম্ । বলাযো পদাম্ ।
ৱৰ্ণাযানূৰুধম্ ॥ 4 ॥
নদীভ্যঃ পৌঞ্জিষ্টম্ । ঋক্ষীকাভ্যো নৈষাদম্ ।
পুৰুষৱ্যাঘ্ৰায দুৰ্মদম্ । প্ৰযুদ্ভ্য উন্মত্তম্ । গন্ধৰ্ৱাফ্সৰাভ্যো ৱ্ৰাত্যম্ ।
সৰ্পদেৱজনেভ্যো ঽপ্ৰতিপদম্ । অৱেভ্যঃ কিতৱম্ ।
ইৰ্যতাযা অকিতৱম্ । পিশাচেভ্যো বিদলকাৰম্ ।
যাতুধানেভ্যঃ কণ্টককাৰম্ ॥ 5 ॥
উথ্সাদেভ্যঃ কুব্জম্ । প্ৰমুদে ৱামনম্ । দ্ৱাৰ্ভ্য-স্স্ৰামম্ । স্ৱপ্নাযান্ধম্ । অধৰ্মায বধিৰম্ । সজ্ঞান্নায স্মৰকাৰীম্ ।
প্ৰকামোদ্যাযোপসদম্ । আশিক্ষাযৈ প্ৰশ্নিনম্ ।
উপশিক্ষাযা অভিপ্ৰশ্নিনম্ ।
মৰ্যাদাযৈ প্ৰশ্নৱিৱাকম্ ॥ 6 ॥
ঋত্যৈ স্তেনহৃদযম্ । ৱৈৰহত্যায পিশুনম্ । ৱিৱিত্ত্যৈ ক্ষত্তাৰম্ । ঔপদ্ৰষ্টায সঙ্গ্ৰহীতাৰম্ । বলাযানুচৰম্ । ভূম্নে পৰিষ্কন্দম্ ।
প্ৰিযায প্ৰিযৱাদিনম্ । অৰিষ্ট্যা অশ্ৱসাদম্ ।
মেধায ৱাসঃ পল্পূলীম্ । প্ৰকামায ৰজযিত্ৰীম্ ॥ 7 ॥
ভাযৈ দাৰ্ৱাহাৰম্ । প্ৰভাযা আগ্নেন্ধম্ । নাকস্য পৃষ্ঠাযাভিষেক্তাৰম্ । ব্ৰদ্ধ্নস্য ৱিষ্টপায পাত্ৰনিৰ্ণেগম্ । দেৱলোকায পেশিতাৰম্ ।
মনুষ্যলোকায প্ৰকৰিতাৰম্ ।
সৰ্ৱেভ্যো লোকেভ্য উপসেক্তাৰম্ ।
অৱৰ্ত্যৈ ৱধাযোপমন্থিতাৰম্ ।
সুৱৰ্গায লোকায ভাগদুঘম্ ।
ৱৰ্ষিষ্ঠায নাকায পৰিৱেষ্টাৰম্ ॥ 8 ॥
অৰ্মেভ্যো হস্তিপম্ । জৱাযাশ্ৱপম্ । পুষ্ট্যৈ গোপালম্ । তেজসে-ঽজপালম্ । ৱীৰ্যাযাৱিপালম্ । ইৰাযৈ কীনাশম্ । কীলালায সুৰাকাৰম্ । ভদ্ৰায গৃহপম্ । শ্ৰেযসে ৱিত্তধম্ । অদ্ধ্যক্ষাযানুক্ষত্তাৰম্ ॥ 9 ॥
মন্যৱে-ঽযস্তাপম্ । ক্ৰোধায নিসৰম্ । শোকাযাভিসৰম্ । উত্কূলৱিকূলাভ্যা-ন্ত্ৰিস্থিনম্ । যোগায যোক্তাৰম্ । ক্ষেমায ৱিমোক্তাৰম্ ।
ৱপুষে মানস্কৃতম্ । শীলাযাঞ্জনীকাৰম্ ।
নিৰ্-ঋত্যৈ কোশকাৰীম্ । যমাযাসূম্ ॥ 10 ॥
যম্যৈ যমসূম্ । অথৰ্ৱভ্যো-ঽৱতোকাম্ । সংৱঁথ্সৰায পৰ্যাৰিণীম্ ।
পৰিৱথ্সৰাযাৱিজাতাম্ । ইদাৱথ্সৰাযাপস্কদ্ৱৰীম্ ।
ইদ্ৱথ্সৰাযাতীত্ৱৰীম্ । ৱথ্সৰায ৱিজৰ্জৰাম্ ।
সৰ্ৱথ্সংৰায পলিক্নীম্ । ৱনায ৱনপম্ ।
অন্যতোৰণ্যায দাৱপম্ ॥ 11 ॥
সৰোভ্যো ধৈৱৰম্ । ৱেশন্তাভ্যো দাশম্ । উপস্থাৱৰীভ্যো বৈন্দম্ ।
নড্ৱলাভ্যঃ শৌষ্কলম্ । পাৰ্যায কৈৱৰ্তম্ । অৱাৰ্যায মাৰ্গাৰম্ । তীৰ্থেভ্য আন্দম্ । ৱিষমেভ্যো মৈনালম্ । স্ৱনেভ্যঃ পৰ্ণকম্ ।
গুহাভ্যঃ কিৰাতম্ । সানুভ্যো জম্ভকম্ ।
পৰ্ৱতেভ্যঃ কি-ম্পূৰুষম্ ॥ 12 ॥
প্ৰতিশ্ৰুত্কাযা ঋতুলম্ । ঘোষায ভষম্ ।
অন্তায বহুৱাদিনম্ । অনন্তায মূকম্ ।
মহসে ৱীণাৱাদম্ । ক্ৰোশায তূণৱদ্ধ্মম্ ।
আক্ৰন্দায দুন্দুভ্যাঘাতম্ । অৱৰস্পৰায শঙ্খদ্ধ্মম্ । ঋভুভ্যো-ঽজিনসন্ধাযম্ । সাদ্ধ্যেভ্যশ্চৰ্মম্ণম্ ॥ 13 ॥
বীভথ্সাযৈ পৌল্কসম্ । ভূত্যৈ জাগৰণম্ । অভূত্যৈ স্ৱপনম্ । তুলাযৈ ৱাণিজম্ । ৱৰ্ণায হিৰণ্যকাৰম্ ।
ৱিশ্ৱেভ্যো দেৱেভ্যঃ সিদ্ধ্মলম্ । পশ্চা-দ্দোষায গ্লাৱম্ । ঋত্যৈ জনৱাদিনম্ । ৱ্যৃদ্ধ্যা অপগল্ভম্ ।
সগ্ংশৰায প্ৰচ্ছিদম্ ॥ 14 ॥
হসায পুগ্গ্শ্চলূমালভতে । ৱীণাৱাদ-ঙ্গণক-ঙ্গীতায । যাদসে শাবুল্যাম্ । নৰ্মায ভদ্ৰৱতীম্ ।
তূণৱদ্ধ্ম-ঙ্গ্ৰামণ্য-ম্পাণিসঙ্ঘাত-ন্নৃত্তায । মোদাযানুক্ৰোশকম্ ।
আনন্দায তলৱম্ ॥ 15 ॥
অক্ষৰাজায কিতৱম্ । কৃতায সভাৱিনম্ । ত্ৰেতাযা আদিনৱদৰ্শম্ । দ্ৱাপৰায বহি-স্সদম্ । কলযে সভাস্থাণুম্ । দুষ্কৃতায চৰকাচাৰ্যম্ ।
অদ্ধ্ৱনে ব্ৰহ্মচাৰিণম্ । পিশাচেভ্যঃ সৈলগম্ । পিপাসাযৈ গোৱ্যচ্ছম্ । নিৰ্-ঋত্যৈ গোঘাতম্ । ক্ষুধে গোৱিকৰ্তম্ । ক্ষুত্তৃষ্ণাভ্যা-ন্তম্ ।
যো গাং-ৱিঁকৃন্তন্ত-ম্মাগ্ংস-ম্ভিক্ষমাণ উপতিষ্ঠতে ॥ 16 ॥
ভূম্যৈ পীঠসৰ্পিণমালভতে । অগ্নযে-ঽগ্ংসলম্ ।
ৱাযৱে চাণ্ডালম্ । অন্তৰিক্ষায ৱগ্ংশনৰ্তিনম্ । দিৱে খলতিম্ । সূৰ্যায হৰ্যক্ষম্ ।
চন্দ্ৰমসে মিৰ্মিৰম্ । নক্ষত্ৰেভ্যঃ কিলাসম্ ।
অহ্নে শুক্ল-ম্পিঙ্গলম্ । ৰাত্ৰিযৈ কৃষ্ণ-ম্পিঙ্গাক্ষম্ ॥ 17 ॥
ৱাচে পুৰুষমালভতে । প্ৰাণমপানং-ৱ্যাঁনমুদানগ্ং সমান-ন্তান্. ৱাযৱে ।
সূৰ্যায চক্ষুৰালভতে । মনশ্চন্দ্ৰমসে । দিভ্য-শ্শ্ৰোত্ৰম্ । প্ৰজাপতযে পুৰুষম্ ॥ 18 ॥
অথৈতানৰূপেভ্য আলভতে । অতিহ্ৰস্ৱ-মতিদীৰ্ঘম্ ।
অতিকৃশমত্যগ্ংসলম্ । অতিশুক্ল-মতিকৃষ্ণম্ ।
অতিশ্লক্ষ্ণ-মতিলোমশম্ । অতিকিৰিট-মতিদন্তুৰম্ ।
অতিমিৰ্মিৰ-মতিমেমিষম্ । আশাযৈ জামিম্ ।
প্ৰতীক্ষাযৈ কুমাৰীম্ ॥ 19 ॥
(অ. 19)
(ব্ৰহ্মণে - গীতায - শ্ৰমায - সন্ধযে - নদীভ্য - উথ্সাদেভ্য -ঋত্যৈ - ভাযা - অৰ্মেভ্যো - মন্যৱে - যম্যৈ দশ দশ - সৰোভ্যো দ্ৱাদশ - প্ৰতিশ্ৰুত্কাযৈ - বীভথ্সাযৈ দশ দশ - হসায সপ্তা-
ক্ষৰাজায ত্ৰযোদশ - ভূম্যৈ দশ - ৱাচে ষডথ - নৱৈকান্ন ৱিগ্ংশতিঃ )
(ব্ৰহ্মণে - যম্যৈ নৱদশ)
(ব্ৰহ্মণে - কুমাৰীম্)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে চতুৰ্থ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
