The Supreme Brahman

3.4 - ಪುರುಷಮೇಧಃ - ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾಠಃ - ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಲಭತೇ

(Purushamedha in Kannada)

From Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana

Purushamedha is a significant ritualistic hymn found in the third ashtaka and fourth prapathaka of the Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana. It represents a symbolic sacrificial offering where various social roles and cosmic entities are dedicated to the Supreme Brahman. While historically misinterpreted as human sacrifice, Vedic scholars interpret it as an allegorical ritual of self-surrender, where the practitioner offers their ego, societal roles, and mundane attachments to the Divine. Chanting this text is believed to bring cosmic harmony, spiritual discipline, and the realization of one's interconnectedness with the universal order, ultimately leading to the purification of the intellect.

ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಪಾಠಕಃ - ಪುರುಷಮೇಧಃ
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
3.4.1 ತೋ 3.4.19 -ಪುರುಷಮೇಧಃ
ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಲಭತೇ । ಕ್ಷತ್ರಾಯ ರಾಜನ್ಯಮ್ । ಮರುದ್ಭ್ಯೋ ವೈಶ್ಯಮ್ । ತಪಸೇ ಶೂದ್ರಮ್ । ತಮಸೇ ತಸ್ಕರಮ್ । ನಾರಕಾಯ ವೀರಹಣಮ್ । ಪಾಪ್ಮನೇ ಕ್ಲೀಬಮ್ । ಆಕ್ರಯಾಯಾಯೋಗೂಮ್ । ಕಾಮಾಯ ಪುಗ್ಗ್ಶ್ಚಲೂಮ್ ।
ಅತಿಕ್ರುಷ್ಟಾಯ ಮಾಗಧಮ್ ॥ 1 ॥
(ಅ. 1)
ಗೀತಾಯ ಸೂತಮ್ । ನೃತ್ತಾಯ ಶೈಲೂಷಮ್ । ಧರ್ಮಾಯ ಸಭಾಚರಮ್ । ನರ್ಮಾಯ ರೇಭಮ್ । ನರಿಷ್ಠಾಯೈ ಭೀಮಲಮ್ । ಹಸಾಯ ಕಾರಿಮ್ । ಆನನ್ದಾಯ ಸ್ತ್ರೀಷಖಮ್ ।
ಪ್ರಮುದೇ ಕುಮಾರೀಪುತ್ರಮ್ । ಮೇಧಾಯೈ ರಥಕಾರಮ್ ।
ಧೈರ್ಯಾಯ ತಕ್ಷಾಣಮ್ ॥ 2 ॥
(ಅ. 2)
ಶ್ರಮಾಯ ಕೌಲಾಲಮ್ । ಮಾಯಾಯೈ ಕಾರ್ಮಾರಮ್ । ರೂಪಾಯ ಮಣಿಕಾರಮ್ । ಶುಭೇ ವಪಮ್ । ಶರವ್ಯಾಯಾ ಇಷುಕಾರಮ್ । ಹೇತ್ಯೈ ಧನ್ವಕಾರಮ್ । ಕರ್ಮಣೇ ಜ್ಯಾಕಾರಮ್ । ದಿಷ್ಟಾಯ ರಜ್ಜುಸರ್ಗಮ್ । ಮೃತ್ಯವೇ ಮೃಗಯುಮ್ ।
ಅನ್ತಕಾಯ ಶ್ವನಿತಮ್ ॥ 3 ॥
(ಅ. 3)
ಸನ್ಧಯೇ ಜಾರಮ್ । ಗೇಹಾಯೋಪಪತಿಮ್ । ನಿರ್-ಋತ್ಯೈ ಪರಿವಿತ್ತಮ್ । ಆರ್ತ್ಯೈ ಪರಿವಿವಿದಾನಮ್ । ಅರಾದ್ಧ್ಯೈ ದಿಧಿಷೂಪತಿಮ್ । ಪವಿತ್ರಾಯ ಭಿಷಜಮ್ ।
ಪ್ರಜ್ಞಾನಾಯ ನಕ್ಷತ್ರದರ.ಶಮ್ । ನಿಷ್ಕೃತ್ಯೈ ಪೇಶಸ್ಕಾರೀಮ್ । ಬಲಾಯೋ ಪದಾಮ್ ।
ವರ್ಣಾಯಾನೂರುಧಮ್ ॥ 4 ॥
(ಅ. 4)
ನದೀಭ್ಯಃ ಪೌಞ್ಜಿಷ್ಟಮ್ । ಋಕ್ಷೀಕಾಭ್ಯೋ ನೈಷಾದಮ್ ।
ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಾಯ ದುರ್ಮದಮ್ । ಪ್ರಯುದ್ಭ್ಯ ಉನ್ಮತ್ತಮ್ । ಗನ್ಧರ್ವಾಫ್ಸರಾಭ್ಯೋ ವ್ರಾತ್ಯಮ್ ।
ಸರ್ಪದೇವಜನೇಭ್ಯೋ ಽಪ್ರತಿಪದಮ್ । ಅವೇಭ್ಯಃ ಕಿತವಮ್ ।
ಇರ್ಯತಾಯಾ ಅಕಿತವಮ್ । ಪಿಶಾಚೇಭ್ಯೋ ಬಿದಲಕಾರಮ್ ।
ಯಾತುಧಾನೇಭ್ಯಃ ಕಣ್ಟಕಕಾರಮ್ ॥ 5 ॥
(ಅ. 5)
ಉಥ್ಸಾದೇಭ್ಯಃ ಕುಬ್ಜಮ್ । ಪ್ರಮುದೇ ವಾಮನಮ್ । ದ್ವಾರ್ಭ್ಯ-ಸ್ಸ್ರಾಮಮ್ । ಸ್ವಪ್ನಾಯಾನ್ಧಮ್ । ಅಧರ್ಮಾಯ ಬಧಿರಮ್ । ಸಜ್ಞಾನ್ನಾಯ ಸ್ಮರಕಾರೀಮ್ ।
ಪ್ರಕಾಮೋದ್ಯಾಯೋಪಸದಮ್ । ಆಶಿಕ್ಷಾಯೈ ಪ್ರಶ್ನಿನಮ್ ।
ಉಪಶಿಕ್ಷಾಯಾ ಅಭಿಪ್ರಶ್ನಿನಮ್ ।
ಮರ್ಯಾದಾಯೈ ಪ್ರಶ್ನವಿವಾಕಮ್ ॥ 6 ॥
(ಅ. 6)
ಋತ್ಯೈ ಸ್ತೇನಹೃದಯಮ್ । ವೈರಹತ್ಯಾಯ ಪಿಶುನಮ್ । ವಿವಿತ್ತ್ಯೈ ಕ್ಷತ್ತಾರಮ್ । ಔಪದ್ರಷ್ಟಾಯ ಸಙ್ಗ್ರಹೀತಾರಮ್ । ಬಲಾಯಾನುಚರಮ್ । ಭೂಮ್ನೇ ಪರಿಷ್ಕನ್ದಮ್ ।
ಪ್ರಿಯಾಯ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್ । ಅರಿಷ್ಟ್ಯಾ ಅಶ್ವಸಾದಮ್ ।
ಮೇಧಾಯ ವಾಸಃ ಪಲ್ಪೂಲೀಮ್ । ಪ್ರಕಾಮಾಯ ರಜಯಿತ್ರೀಮ್ ॥ 7 ॥
(ಅ. 7)
ಭಾಯೈ ದಾರ್ವಾಹಾರಮ್ । ಪ್ರಭಾಯಾ ಆಗ್ನೇನ್ಧಮ್ । ನಾಕಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠಾಯಾಭಿಷೇಕ್ತಾರಮ್ । ಬ್ರದ್ಧ್ನಸ್ಯ ವಿಷ್ಟಪಾಯ ಪಾತ್ರನಿರ್ಣೇಗಮ್ । ದೇವಲೋಕಾಯ ಪೇಶಿತಾರಮ್ ।
ಮನುಷ್ಯಲೋಕಾಯ ಪ್ರಕರಿತಾರಮ್ ।
ಸರ್ವೇಭ್ಯೋ ಲೋಕೇಭ್ಯ ಉಪಸೇಕ್ತಾರಮ್ ।
ಅವರ್ತ್ಯೈ ವಧಾಯೋಪಮನ್ಥಿತಾರಮ್ ।
ಸುವರ್ಗಾಯ ಲೋಕಾಯ ಭಾಗದುಘಮ್ ।
ವರ್ಷಿಷ್ಠಾಯ ನಾಕಾಯ ಪರಿವೇಷ್ಟಾರಮ್ ॥ 8 ॥
(ಅ. 8)
ಅರ್ಮೇಭ್ಯೋ ಹಸ್ತಿಪಮ್ । ಜವಾಯಾಶ್ವಪಮ್ । ಪುಷ್ಟ್ಯೈ ಗೋಪಾಲಮ್ । ತೇಜಸೇ-ಽಜಪಾಲಮ್ । ವೀರ್ಯಾಯಾವಿಪಾಲಮ್ । ಇರಾಯೈ ಕೀನಾಶಮ್ । ಕೀಲಾಲಾಯ ಸುರಾಕಾರಮ್ । ಭದ್ರಾಯ ಗೃಹಪಮ್ । ಶ್ರೇಯಸೇ ವಿತ್ತಧಮ್ । ಅದ್ಧ್ಯಕ್ಷಾಯಾನುಕ್ಷತ್ತಾರಮ್ ॥ 9 ॥
(ಅ. 9)
ಮನ್ಯವೇ-ಽಯಸ್ತಾಪಮ್ । ಕ್ರೋಧಾಯ ನಿಸರಮ್ । ಶೋಕಾಯಾಭಿಸರಮ್ । ಉತ್ಕೂಲವಿಕೂಲಾಭ್ಯಾ-ನ್ತ್ರಿಸ್ಥಿನಮ್ । ಯೋಗಾಯ ಯೋಕ್ತಾರಮ್ । ಕ್ಷೇಮಾಯ ವಿಮೋಕ್ತಾರಮ್ ।
ವಪುಷೇ ಮಾನಸ್ಕೃತಮ್ । ಶೀಲಾಯಾಞ್ಜನೀಕಾರಮ್ ।
ನಿರ್-ಋತ್ಯೈ ಕೋಶಕಾರೀಮ್ । ಯಮಾಯಾಸೂಮ್ ॥ 10 ॥
(ಅ. 10)
ಯಮ್ಯೈ ಯಮಸೂಮ್ । ಅಥರ್ವಭ್ಯೋ-ಽವತೋಕಾಮ್ । ಸಂವಁಥ್ಸರಾಯ ಪರ್ಯಾರಿಣೀಮ್ ।
ಪರಿವಥ್ಸರಾಯಾವಿಜಾತಾಮ್ । ಇದಾವಥ್ಸರಾಯಾಪಸ್ಕದ್ವರೀಮ್ ।
ಇದ್ವಥ್ಸರಾಯಾತೀತ್ವರೀಮ್ । ವಥ್ಸರಾಯ ವಿಜರ್ಜರಾಮ್ ।
ಸರ್ವಥ್ಸಂರಾಯ ಪಲಿಕ್ನೀಮ್ । ವನಾಯ ವನಪಮ್ ।
ಅನ್ಯತೋರಣ್ಯಾಯ ದಾವಪಮ್ ॥ 11 ॥
(ಅ. 11)
ಸರೋಭ್ಯೋ ಧೈವರಮ್ । ವೇಶನ್ತಾಭ್ಯೋ ದಾಶಮ್ । ಉಪಸ್ಥಾವರೀಭ್ಯೋ ಬೈನ್ದಮ್ ।
ನಡ್ವಲಾಭ್ಯಃ ಶೌಷ್ಕಲಮ್ । ಪಾರ್ಯಾಯ ಕೈವರ್ತಮ್ । ಅವಾರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಾರಮ್ । ತೀರ್ಥೇಭ್ಯ ಆನ್ದಮ್ । ವಿಷಮೇಭ್ಯೋ ಮೈನಾಲಮ್ । ಸ್ವನೇಭ್ಯಃ ಪರ್ಣಕಮ್ ।
ಗುಹಾಭ್ಯಃ ಕಿರಾತಮ್ । ಸಾನುಭ್ಯೋ ಜಮ್ಭಕಮ್ ।
ಪರ್ವತೇಭ್ಯಃ ಕಿ-ಮ್ಪೂರುಷಮ್ ॥ 12 ॥
(ಅ. 12)
ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಕಾಯಾ ಋತುಲಮ್ । ಘೋಷಾಯ ಭಷಮ್ ।
ಅನ್ತಾಯ ಬಹುವಾದಿನಮ್ । ಅನನ್ತಾಯ ಮೂಕಮ್ ।
ಮಹಸೇ ವೀಣಾವಾದಮ್ । ಕ್ರೋಶಾಯ ತೂಣವದ್ಧ್ಮಮ್ ।
ಆಕ್ರನ್ದಾಯ ದುನ್ದುಭ್ಯಾಘಾತಮ್ । ಅವರಸ್ಪರಾಯ ಶಙ್ಖದ್ಧ್ಮಮ್ । ಋಭುಭ್ಯೋ-ಽಜಿನಸನ್ಧಾಯಮ್ । ಸಾದ್ಧ್ಯೇಭ್ಯಶ್ಚರ್ಮಮ್ಣಮ್ ॥ 13 ॥
(ಅ. 13)
ಬೀಭಥ್ಸಾಯೈ ಪೌಲ್ಕಸಮ್ । ಭೂತ್ಯೈ ಜಾಗರಣಮ್ । ಅಭೂತ್ಯೈ ಸ್ವಪನಮ್ । ತುಲಾಯೈ ವಾಣಿಜಮ್ । ವರ್ಣಾಯ ಹಿರಣ್ಯಕಾರಮ್ ।
ವಿಶ್ವೇಭ್ಯೋ ದೇವೇಭ್ಯಃ ಸಿದ್ಧ್ಮಲಮ್ । ಪಶ್ಚಾ-ದ್ದೋಷಾಯ ಗ್ಲಾವಮ್ । ಋತ್ಯೈ ಜನವಾದಿನಮ್ । ವ್ಯೃದ್ಧ್ಯಾ ಅಪಗಲ್ಭಮ್ ।
ಸಗ್ಂಶರಾಯ ಪ್ರಚ್ಛಿದಮ್ ॥ 14 ॥
(ಅ. 14)
ಹಸಾಯ ಪುಗ್ಗ್ಶ್ಚಲೂಮಾಲಭತೇ । ವೀಣಾವಾದ-ಙ್ಗಣಕ-ಙ್ಗೀತಾಯ । ಯಾದಸೇ ಶಾಬುಲ್ಯಾಮ್ । ನರ್ಮಾಯ ಭದ್ರವತೀಮ್ ।
ತೂಣವದ್ಧ್ಮ-ಙ್ಗ್ರಾಮಣ್ಯ-ಮ್ಪಾಣಿಸಙ್ಘಾತ-ನ್ನೃತ್ತಾಯ । ಮೋದಾಯಾನುಕ್ರೋಶಕಮ್ ।
ಆನನ್ದಾಯ ತಲವಮ್ ॥ 15 ॥
(ಅ. 15)
ಅಕ್ಷರಾಜಾಯ ಕಿತವಮ್ । ಕೃತಾಯ ಸಭಾವಿನಮ್ । ತ್ರೇತಾಯಾ ಆದಿನವದರ್ಶಮ್ । ದ್ವಾಪರಾಯ ಬಹಿ-ಸ್ಸದಮ್ । ಕಲಯೇ ಸಭಾಸ್ಥಾಣುಮ್ । ದುಷ್ಕೃತಾಯ ಚರಕಾಚಾರ್ಯಮ್ ।
ಅದ್ಧ್ವನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಮ್ । ಪಿಶಾಚೇಭ್ಯಃ ಸೈಲಗಮ್ । ಪಿಪಾಸಾಯೈ ಗೋವ್ಯಚ್ಛಮ್ । ನಿರ್-ಋತ್ಯೈ ಗೋಘಾತಮ್ । ಕ್ಷುಧೇ ಗೋವಿಕರ್ತಮ್ । ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾಭ್ಯಾ-ನ್ತಮ್ ।
ಯೋ ಗಾಂ-ವಿಁಕೃನ್ತನ್ತ-ಮ್ಮಾಗ್ಂಸ-ಮ್ಭಿಕ್ಷಮಾಣ ಉಪತಿಷ್ಠತೇ ॥ 16 ॥
(ಅ. 16)
ಭೂಮ್ಯೈ ಪೀಠಸರ್ಪಿಣಮಾಲಭತೇ । ಅಗ್ನಯೇ-ಽಗ್ಂಸಲಮ್ ।
ವಾಯವೇ ಚಾಣ್ಡಾಲಮ್ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಾಯ ವಗ್ಂಶನರ್ತಿನಮ್ । ದಿವೇ ಖಲತಿಮ್ । ಸೂರ್ಯಾಯ ಹರ್ಯಕ್ಷಮ್ ।
ಚನ್ದ್ರಮಸೇ ಮಿರ್ಮಿರಮ್ । ನಕ್ಷತ್ರೇಭ್ಯಃ ಕಿಲಾಸಮ್ ।
ಅಹ್ನೇ ಶುಕ್ಲ-ಮ್ಪಿಙ್ಗಲಮ್ । ರಾತ್ರಿಯೈ ಕೃಷ್ಣ-ಮ್ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಮ್ ॥ 17 ॥
(ಅ. 17)
ವಾಚೇ ಪುರುಷಮಾಲಭತೇ । ಪ್ರಾಣಮಪಾನಂ-ವ್ಯಾಁನಮುದಾನಗ್ಂ ಸಮಾನ-ನ್ತಾನ್. ವಾಯವೇ ।
ಸೂರ್ಯಾಯ ಚಕ್ಷುರಾಲಭತೇ । ಮನಶ್ಚನ್ದ್ರಮಸೇ । ದಿಭ್ಯ-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರಮ್ । ಪ್ರಜಾಪತಯೇ ಪುರುಷಮ್ ॥ 18 ॥
(ಅ. 18)
ಅಥೈತಾನರೂಪೇಭ್ಯ ಆಲಭತೇ । ಅತಿಹ್ರಸ್ವ-ಮತಿದೀರ್ಘಮ್ ।
ಅತಿಕೃಶಮತ್ಯಗ್ಂಸಲಮ್ । ಅತಿಶುಕ್ಲ-ಮತಿಕೃಷ್ಣಮ್ ।
ಅತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣ-ಮತಿಲೋಮಶಮ್ । ಅತಿಕಿರಿಟ-ಮತಿದನ್ತುರಮ್ ।
ಅತಿಮಿರ್ಮಿರ-ಮತಿಮೇಮಿಷಮ್ । ಆಶಾಯೈ ಜಾಮಿಮ್ ।
ಪ್ರತೀಕ್ಷಾಯೈ ಕುಮಾರೀಮ್ ॥ 19 ॥
(ಅ. 19)
(ಬ್ರಹ್ಮಣೇ - ಗೀತಾಯ - ಶ್ರಮಾಯ - ಸನ್ಧಯೇ - ನದೀಭ್ಯ - ಉಥ್ಸಾದೇಭ್ಯ -ಋತ್ಯೈ - ಭಾಯಾ - ಅರ್ಮೇಭ್ಯೋ - ಮನ್ಯವೇ - ಯಮ್ಯೈ ದಶ ದಶ - ಸರೋಭ್ಯೋ ದ್ವಾದಶ - ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಕಾಯೈ - ಬೀಭಥ್ಸಾಯೈ ದಶ ದಶ - ಹಸಾಯ ಸಪ್ತಾ-
ಕ್ಷರಾಜಾಯ ತ್ರಯೋದಶ - ಭೂಮ್ಯೈ ದಶ - ವಾಚೇ ಷಡಥ - ನವೈಕಾನ್ನ ವಿಗ್ಂಶತಿಃ )
(ಬ್ರಹ್ಮಣೇ - ಯಮ್ಯೈ ನವದಶ)
(ಬ್ರಹ್ಮಣೇ - ಕುಮಾರೀಮ್)
॥ ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ತೃತೀಯಾಷ್ಟಕೇ ಚತುರ್ಥ ಪ್ರಪಾಠಕ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥

Explore More