3.9 - অষ্টাদশিনাং পশূনাং প্ৰযোগঃ - কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদ তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণ পাঠঃ - প্ৰজাপতিঃ অশ্ৱমেধম্

কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে নৱমঃ প্ৰপাঠকঃ - অষ্টাদশিনা-ম্পশূনা-ম্প্ৰযোগঃ
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
(অশ্ৱমেধস্য দ্ৱিতীয-তৃতীযা হৰ্ৱিধানম্)
অনুৱাকং 1 - অষ্টাদশিনা-ঙ্গ্ৰাভ্যাণাং আৰণ্যানা-ঞ্চ পশূনা-ম্প্ৰযোগঃ
প্ৰজাপতি-ৰশ্ৱমেধমসৃজত । সো-ঽস্মাথ্সৃষ্টো-ঽপাক্ৰামত্ ।
তমষ্টাদশিভিৰনু প্ৰাযুঙ্ক্ত । তমাপ্নোত্ । তমাপ্ত্ৱা ঽষ্টাদশিভিৰৱাৰুন্ধ ।
যদষ্টাদশিন আলভ্যন্তে । যজ্ঞমেৱ তৈৰাপ্ত্ৱা যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥
সংৱঁথ্সৰস্য ৱা এষা প্ৰতিমা । যদষ্টাদশিনঃ ।
দ্ৱাদশ মাসাঃ পঞ্চৰ্তৱঃ ॥ 1 ॥

সংৱঁথ্সৰো-ঽষ্টাদশঃ । যদষ্টাদশিন আলভ্যন্তে ।
সংৱঁথ্সৰমেৱ তৈৰাপ্ত্ৱা
যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥
অগ্নিষ্ঠে ঽন্যা-ন্পশূনুপা-কৰোতি ।
ইতৰেষু যূপেষ্ৱষ্টাদশিনো-ঽজামিত্ৱায ॥
নৱ নৱালভ্যন্তে সৱীৰ্যত্ৱায ॥ যদাৰণ্যৈ-স্সগ্গ্ স্থাপযেত্ । ৱ্যৱস্যেতা-ম্পিতা পুত্ৰৌ । ৱ্যদ্ধ্ৱানঃ ক্ৰামেযুঃ ।
ৱিদূৰ-ঙ্গ্ৰামযো ৰ্গ্ৰামান্তৌ স্যাতাম্ ॥ 2 ॥

ঋক্ষীকাঃ পুৰুষৱ্যাঘ্ৰাঃ পৰিমোষিণ আৱ্যাধিনী-স্তস্কৰা অৰণ্যেষ্ৱা-জাযেৰন্ন্ ॥
তদাহুঃ । অপশৱো ৱা এতে । যদাৰণ্যাঃ ।
যদাৰণ্যৈ-স্সগ্গ্স্থাপযেত । ক্ষিপ্ৰে যজমান-মৰণ্য-ম্মৃতগ্ং হৰেযুঃ ।
অৰণ্যাযতনা হ্যাৰণ্যাঃ পশৱ ইতি । যত্পশূন্নালভেত । অনৱৰুদ্ধা অস্য পশৱঃ স্যুঃ । যত্পৰ্যগ্নি-কৃতানুথ্সৃজেত্ ॥ 3 ॥

যজ্ঞৱেশস-ঙ্কুৰ্যাত্ ॥ যত্পশূনালভতে । তেনৈৱ পশূনৱৰুন্ধে ।
যত্পৰ্যগ্নি-কৃতানুথ্সৃজত্য-যজ্ঞৱেশসায ।
অৱৰুদ্ধা অস্য পশৱো ভৱন্তি ।
ন যজ্ঞৱেশ সম্ভৱতি ।
ন যজমান-মৰণ্য-ম্মৃতগ্ং হৰন্তি ॥
গ্ৰাম্যৈ-স্সগ্গ্স্থাপযতি । এতে ৱৈ পশৱঃ, ক্ষেমো নাম । স-ম্পিতা পুত্ৰাৱ ৱস্যতঃ । সমদ্ধ্ৱানঃ ক্ৰামন্তি ।
সমন্তিক-ঙ্গ্ৰামযো-ৰ্গ্ৰামান্তৌ ভৱতঃ ।
নৰ্ক্ষীকাঃ পুৰুষৱ্যাঘ্ৰাঃ পৰিমোষিণ আৱ্যাধিনী-স্তস্কৰা অৰণ্যেষ্ৱা জাযন্তে ॥ 4 ॥

(ঋতৱঃ - স্যাতা - মুথ্সৃজেথ্ - স্যতস্ত্ৰীণি চ)(আ1)
অনুৱাকং 2 - চাতুৰ্মাস্যপশূনা-ম্প্ৰযোগঃ
প্ৰজাপতিৰ-কামযতোভৌ লোকাৱ-ৱৰুন্ধীযেতি ।
স এতানুভযা-ন্পশূন পশ্যত্ । গ্ৰাম্যাগ্শ্চা-ৰণ্যাগ্শ্চ । তানালভত ।
তৈৰ্ৱৈ স উভৌ লোকাৱ ৱাৰুন্ধ । গ্ৰাম্যৈৰেৱ পশুভিৰিমং-লোঁকম ৱাৰুন্ধ ।
আৰণ্যৈৰমুম্ । যদ্গ্ৰাম্যা-ন্পশূনালভতে ।
ইমমেৱ তৈৰ্লোকমৱৰুন্ধে । যদাৰণ্যান্ ॥ 5 ॥

অমু-ন্তৈঃ ॥ অনৱৰুদ্ধো ৱা এতস্য সংৱঁথ্সৰ ইত্যাহুঃ । য ইত ইতশ্চাতুৰ্মাস্যানি সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰযুঙ্ক্ত ইতি ।
এতাৱান্. ৱৈ সংৱঁথ্সৰঃ । যচ্চাতুৰ্মাস্যানি । যদেতে চাতুৰ্মাস্যাঃ পশৱ আলভ্যন্তে । প্ৰত্যক্ষমেৱ তৈ-স্সংৱঁথ্সৰং-যঁজমানো-ঽৱৰুন্ধে । ॥
ৱি ৱা এষ প্ৰজযা পশুভিৰ্-ঋদ্ধ্যতে ।
য-স্সংৱঁথ্সৰ-ম্প্ৰযুঙ্ক্তে । সংৱঁথ্সৰ-স্সুৱৰ্গো লোকঃ ॥ 6 ॥

সুৱৰ্গ-ন্তু লোক-ন্নাপৰাদ্ধ্নোতি ।
প্ৰজা ৱৈ পশৱ একাদশিনী ।
যদেত ঐকাদশিনাঃ পশৱ আলভ্যন্তে ।
সাক্ষাদেৱ প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥ প্ৰজাপতি-ৰ্ৱিৰাজমসৃজত ।
সা সৃষ্টা-ঽশ্ৱমেধ-ম্প্ৰাৱিশত্ ।
তা-ন্দশিভিৰনু প্ৰাযুঙ্ক্ত । তামাপ্নোত্ ।
তামাপ্ত্ৱা দশিভিৰৱাৰুন্ধ । যদ্দশিন আলভ্যন্তে ॥ 7 ॥

ৱিৰাজমেৱ তৈৰাপ্ত্ৱা যজমানো-ঽৱৰুন্ধে ॥
একাদশ দশত আলভ্যন্তে । একাদশাক্ষৰা ত্ৰিষ্টুপ্ । ত্ৰৈষ্টুভাঃ পশৱঃ । পশূনেৱাৱৰুন্ধে ॥ ৱৈশ্ৱদেৱো ৱা অশ্ৱঃ। নানাদেৱত্যাঃ পশৱো ভৱন্তি ।
অশ্ৱস্য সৰ্ৱত্ৱায । নানাৰূপা ভৱন্তি । তস্মান্নানাৰূপাঃ পশৱঃ( ) ।
বহুৰূপা ভৱন্তি । তস্মা-দ্বহুৰূপাঃ পশৱ-স্সমৃদ্ধ্যৈ ॥ 8 ॥

(আৰণ্যান্-ঁলোকো-দশিন আলভ্যন্তে-নানাৰূপাঃ পশৱো দ্ৱে চ) (অ. 2)
অনুৱাকং 3 - ৰোহিতাদীনা-ম্পশূনাং-ৱঁপাহোমসাহিত্যম্
অস্মৈ ৱৈ লোকায গ্ৰাম্যাঃ পশৱ আলভ্যন্তে । অমুষ্মা আৰণ্যাঃ । যদ্গ্ৰাম্যা-ন্পশূনালভতে । ইমমেৱ তৈৰ্লোকমৱৰুন্ধে । যদাৰণ্যান্ । অমু-ন্তৈঃ । উভযা-ন্পশূনালভতে । গ্ৰাম্যাগ্শ্চা-ৰণ্যাগ্শ্চ ।
উভযো-ৰ্লোকযোৰ ৱৰুদ্ধ্যৈ । উভযা-ন্পশূনালভতে ॥ 9 ॥

গ্ৰাম্যাগ্শ্চা-ৰণ্যাগ্শ্চ । উভযস্যা-ন্নাদ্যস্যা-ৱৰুদ্ধ্যৈ । উভযা-ন্পশূনালভতে । গ্ৰাম্যাগ্শ্চাৰণ্যাগ্শ্চ ।
উভযেষা-ম্পশূনামৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
ত্ৰযস্ত্ৰযো ভৱন্তি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ ॥ ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি । কস্মাথ্সত্যাত্ ॥ 10 ॥

অস্মিন্ ঁলোকে বহৱঃ কামা ইতি ।
যথ্সমানীভ্যো দেৱতাভ্যো-ঽন্যে-ঽন্যে পশৱ আলভ্যন্তে । অস্মিন্নেৱ তল্লোকে কামান্দধাতি । তস্মাদস্মিন্-ঁলোকে বহৱঃ কামাঃ ॥ ত্ৰযাণা-ন্ত্ৰযাণাগ্ং সহ ৱপা জুহোতি । ত্ৰ্যাৱৃতো ৱৈ দেৱাঃ ।
ত্ৰ্যাৱৃত ইমে লোকাঃ । এষাং-লোঁকানামাপ্ত্যৈ । এষাং-লোঁকানা-ঙ্ক্লৃপ্ত্যৈ ॥ পৰ্যগ্নি-কৃতা-নাৰণ্যা-নুথ্সৃজন্ত্যহিগ্ংসাযৈ ॥ 11 ॥

(অৱৰুদ্ধ্যা উভযা-ন্পশূনালভতে - সত্যা - দহিগ্ংসাযৈ)(আ3)
অনুৱাকং 4 - অশ্ৱস্য ৰথযোজনালঙ্কাৰাদযঃ
যুঞ্জন্তি ব্ৰদ্ধ্নমিত্যাহ । অসৌ ৱা আদিত্যো ব্ৰদ্ধ্নঃ । আদিত্য-মেৱাস্মৈ যুনক্তি । অৰুষমিত্যাহ । অগ্নিৰ্ৱা অৰুষঃ ।
অগ্নিমেৱাস্মৈ যুনক্তি । চৰন্তমিত্যাহ । ৱাযুৰ্ৱৈ চৰন্ন্ । ৱাযুমেৱাস্মৈ যুনক্তি । পৰিতস্থুষ ইত্যাহ ॥ 12 ॥

ইমে ৱৈ লোকাঃ পৰিতস্থুষঃ । ইমনেৱাস্মৈ লোকান্. যুনক্তি ॥ ৰোচন্তে ৰোচনা দিৱীত্যাহ । নক্ষত্ৰাণি ৱৈ ৰোচনা দিৱি ।
নক্ষত্ৰাণ্যেৱাস্মৈ ৰোচযতি ॥ যুঞ্জন্ত্যস্য কাম্যেত্যাহ । কামানেৱাস্মৈ যুনক্তি ॥ হৰী ৱিপক্ষসেত্যাহ ।
ইমে ৱৈ হৰী ৱিপক্ষসা । ইমে এৱাস্মৈ যুনক্তি ॥ 13 ॥

শোণা ধৃষ্ণূ নৃৱাহসেত্যাহ । অহোৰাত্ৰে ৱৈ নৃৱাহসা । অহোৰাত্ৰে এৱাস্মৈ যুনক্তি ॥ এতা এৱাস্মৈ দেৱতা যুনক্তি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য সমষ্ট্যৈ ॥
কেতু-ঙ্কৃণ্ৱন্ন-কেতৱ ইতি দ্ধ্ৱজ-ম্প্ৰতিমুঞ্চতি । যশ এৱৈনগ্ং ৰাজ্ঞা-ঙ্গমযতি ॥ জীমূতস্যেৱ ভৱতি প্ৰতীকমিত্যাহ । যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥ যে তে পন্থান-স্সৱিতঃ পূৰ্ৱ্যাস ইত্যদ্ধ্ৱৰ্যু-ৰ্যজমানং
ঁৱাচযত্যভিজিত্যৈ ॥ 14 ॥

পৰা ৱা এতস্য যজ্ঞ এতি । যস্য পশুৰুপা-কৃতো-ঽন্যত্ৰ ৱেদ্যা এতি । এতগ্গ্ স্তোতৰেতেন পথা পুনৰশ্ৱ-মাৱৰ্তযাসি ন ইত্যাহ ।
ৱাযুৰ্ৱৈ স্তোতা । ৱাযুমেৱাস্য পৰস্তা-দ্দধাত্যাৱৃত্ত্যৈ ॥ যথা ৱৈ হৱিষো গৃহীতস্য স্কন্দতি । এৱং-ৱাঁ এতদশ্ৱস্য স্কন্দতি । যদস্যোপাকৃতস্য লোমানি শীযন্তে । যদ্ৱালেষু কাচানাৱযন্তি ।
লোমান্যেৱাস্য তথ্সম্ভৰন্তি ॥ 15 ॥

ভূৰ্ভুৱস্সুৱৰিতি প্ৰাজাপত্যা-ভিৰাৱযন্তি । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ ।
স্ৱযৈৱৈন-ন্দেৱতযা সমদ্ৰ্ধযন্তি ॥ ভূৰিতি মহিষী । ভুৱ ইতি ৱাৱাতা ।
সুৱৰিতি পৰিৱৃক্তী । এষাং-লোঁকানা-মভিজিত্যৈ ॥ হিৰণ্যযাঃ কাচা ভৱন্তি । জ্যোতিৰ্ৱৈ হিৰণ্যম্ । ৰাষ্ট্ৰমশ্ৱমেধঃ ॥ 16 ॥

জ্যোতিশ্চৈৱাস্মৈ ৰাষ্ট্ৰ-ঞ্চ সমীচী দধাতি ॥ সহস্ৰ-ম্ভৱন্তি । সহস্ৰ সম্মিত-স্সুৱৰ্গো লোকঃ । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-ভিজিত্যৈ ॥
অপ ৱা এতস্মাত্তেজ ইন্দ্ৰিয-ম্পশৱ-শ্শ্ৰীঃ ক্ৰামন্তি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
ৱসৱস্ত্ৱা-ঽঞ্জন্তু গাযত্ৰেণ ছন্দসেতি মহিষ্যভ্যনক্তি । তেজো ৱা আজ্যম্ । তেজো গাযত্ৰী । তেজসৈৱাস্মৈ তেজো-ঽৱৰুন্ধে ॥ 17 ॥

ৰুদ্ৰাস্ত্ৱা-ঽঞ্জন্তু ত্ৰৈষ্টুভেন ছন্দসেতি ৱাৱাতা । তেজো ৱা আজ্যম্ । ইন্দ্ৰিয-ন্ত্ৰিষ্টুপ্ । তেজসৈৱাস্মা ইন্দ্ৰিযমৱৰুন্ধে ।
আদিত্যা-স্ত্ৱা-ঽঞ্জন্তু জাগতেন ছন্দসেতি পৰিৱৃক্তী । তেজো ৱা আজ্যম্ । পশৱো জগতী ।
তেজসৈৱাস্মৈ পশূনৱৰুন্ধে ॥
পত্নযো-ঽভ্যঞ্জন্তি । শ্ৰিযা ৱা এত-দ্ৰূপম্ ॥ 18 ॥

যত্পত্নযঃ । শ্ৰিয-মেৱাস্মি-ন্তদ্দধতি ।
নাস্মাত্তেজ ইন্দ্ৰিয-ম্পশৱ-শ্শ্ৰীৰপক্ৰামন্তি ॥
লাজী(3)ঞ্ছাচী(3)ন্. যশো মমাঁ(4) ইত্যতিৰিক্ত-মন্নমশ্ৱাযো পাহৰন্তি ।
প্ৰজামেৱান্নাদী-ঙ্কুৰ্ৱতে ॥
এতদ্দেৱা অন্নমত্তৈত-দন্নমদ্ধি প্ৰজাপত ইত্যাহ । প্ৰজাযামেৱান্নাদ্য-ন্দধতে ॥
যদি নাৱজিঘ্ৰত্ । অগ্নিঃ পশুৰাসীদিত্যৱ-ঘ্ৰাপযেত্ । অৱ হৈৱ জিঘ্ৰতি ॥
আক্ৰান. ৱাজী ক্ৰমৈৰত্য-ক্ৰমীদ্ৱাজী দ্যৌস্তে পৃষ্ঠ-ম্পৃথিৱী
সধস্থমিত্যশ্ৱ-মনুমন্ত্ৰযতে ।
এষাং-লোঁকানা-মভিজিত্যৈ ॥
সমিদ্ধো অঞ্জন্কৃদৰ-ম্মতীনা-মিত্যশ্ৱস্যা প্ৰিযো ভৱন্তি সৰূপত্ৱায ॥ 19 ॥

(পৰিতস্থুষ ইত্যাহে - মে এৱাস্মৈ যুনক্ত্য - ভিজিত্যৈ-ভৰ-ন্ত্যশ্ৱমেধো - ৰুন্ধে - ৰূপম্ - জিঘ্ৰতি ত্ৰীণি চ) (অ. 4)
অনুৱাকং 5 - ব্ৰহ্মোদ্যনামকঃ হোতৃব্ৰাহ্মণোস্সংৱাঁদঃ
তেজসা ৱা এষ ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন ৱ্যৃদ্ধ্যতে । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
হোতা চ ব্ৰহ্মা চ ব্ৰহ্মোদ্যং-ৱঁদতঃ ।
তেজসা চৈৱৈন-ম্ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন চ সমদ্ৰ্ধযতঃ ॥ দক্ষিণতো ব্ৰহ্মা ভৱতি ।
দক্ষিণত আযতনো ৱৈ ব্ৰহ্মা । বাৰ্হস্পত্যো ৱৈ ব্ৰহ্মা ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চসমেৱাস্য দক্ষিণতো (দক্ষিণতো) দধাতি ।
তস্মা-দ্দক্ষিণো-ঽদ্ৰ্ধো ব্ৰহ্মৱৰ্চসিতৰঃ ॥
উত্তৰতো হোতা ভৱতি ॥ 20 ॥

উত্তৰত আযতনো ৱৈ হোতা । আগ্নেযো ৱৈ হোতা । তেজো ৱা অগ্নিঃ । তেজ এৱাস্যোত্তৰতো দধাতি । তস্মাদুত্তৰো-ঽদ্ৰ্ধ-স্তেজস্ৱিতৰঃ ॥
যূপমভিতো ৱদতঃ । যজমানদেৱত্যো ৱৈ যূপঃ । যজমানমেৱ তেজসা চ ব্ৰহ্মৱৰ্চসেন চ সমদ্ৰ্ধযতঃ ॥
কিগ্গ্ স্ৱিদাসীত্-পূৰ্ৱচিত্তি-ৰিত্যাহ ।
দ্যৌৰ্ৱৈ ৱৃষ্টিঃ পূৰ্ৱচিত্তিঃ ॥ 21 ॥

দিৱমেৱ ৱৃষ্টিমৱৰুন্ধে ॥ কিগ্গ্ স্ৱিদাসী-দ্বৃহদ্ৱয ইত্যাহ । অশ্ৱো ৱৈ বৃহদ্ৱযঃ । অশ্ৱমেৱাৱৰুন্ধে ॥ কিগ্গ্ স্ৱিদাসীত্-পিশঙ্গিলেত্যাহ । ৰাত্ৰিৰ্ৱৈ পিশঙ্গিলা ।
ৰাত্ৰিমেৱাৱৰুন্ধে ॥ কিগ্গ্ স্ৱিদাসীত্-পিলিপ্পিলেত্যাহ । শ্ৰীৰ্ৱৈ পিলিপ্পিলা । অন্নাদ্যমেৱাৱৰুন্ধে ॥ 22 ॥

ক-স্স্ৱিদেকাকী চৰতীত্যাহ । অসৌ ৱা আদিত্য একাকী চৰতি । তেজ এৱাৱৰুন্ধে ॥
ক উ স্ৱিজ্জাযতে পুনৰিত্যাহ ।
চন্দ্ৰমা ৱৈ জাযতে পুনঃ ।
আযুৰেৱাৱৰুন্ধে ॥
কিগ্গ্ স্ৱিদ্ধিমস্য ভেষজমিত্যাহ ।
অগ্নিৰ্ৱৈ হিমস্য ভেষজম্ । ব্ৰহ্মৱৰ্চসমেৱাৱৰুন্ধে ॥
কিগ্গ্ স্ৱিদা-ৱপন-ম্মহদিত্যাহ ॥ 23 ॥

অযং-ৱৈঁ লোক আৱপন-ম্মহত্ ।
অস্মিন্নেৱ লোকে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
পৃচ্ছামি ত্ৱা পৰমন্ত-ম্পৃথিৱ্যা ইত্যাহ । ৱেদিৰ্ৱৈ পৰো-ঽন্তঃ পৃথিৱ্যাঃ ।
ৱেদিমেৱাৱৰুন্ধে ॥ পৃচ্ছামি ত্ৱা ভুৱনস্য নাভিমিত্যাহ ।
যজ্ঞো ৱৈ ভুৱনস্য নাভিঃ । যজ্ঞমেৱাৱৰুন্ধে ॥
পৃচ্ছামি ত্ৱা ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য ৰেত ইত্যাহ ।
সোমো ৱৈ ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য ৰেতঃ । সোমপীথ-মেৱাৱৰুন্ধে ॥
পৃচ্ছামি ৱাচঃ পৰমং-ৱ্যোঁমেত্যাহ । ব্ৰহ্ম ৱৈ ৱাচঃ পৰমং-ৱ্যোঁম ।
ব্ৰহ্মৱৰ্চস-মেৱাৱৰুন্ধে ॥ 24 ॥

(হোতা ভৱতি - ৱৈ ৱৃষ্টিঃ পূৰ্ৱচিত্তি - ৰন্নাদ্যমেৱাৱৰুন্ধে - মহদিত্যাহ - সোমো ৱৈ ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য ৰেতশ্চত্ৱাৰি চ) (অ. 5)
অনুৱাকং 6 - অশ্ৱস্য মৃতোপচাৰ-স্সঞ্জ্ঞপনপ্ৰকাৰঃ
অপ ৱা এতস্মা-ত্প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
প্ৰাণায স্ৱাহা ৱ্যানায স্ৱাহেতি সঞ্জ্ঞপ্যমান আহুতী-ৰ্জুহোতি ।
প্ৰাণানেৱাস্মিন্দধাতি । নাস্মাত্প্ৰাণা অপক্ৰামন্তি ॥ অৱন্তীঃ-স্থাৱন্তী-স্ত্ৱা-ঽৱন্তু । প্ৰিয-ন্ত্ৱা প্ৰিযাণাম্ । ৱৰ্ষিষ্ঠমাপ্যানাম্ । নিধীনা-ন্ত্ৱা নিধিপতিগ্ং হৱামহে
ৱসোম-মেত্যাহ ।
অপৈৱাস্মৈ তদ্ধ্নুৱতে ॥ 25 ॥

অথো ধুৱন্ত্যেৱৈনম্ । অথো ন্যেৱাস্মৈ হ্নুৱতে ॥ ত্ৰিঃ পৰিযন্তি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ । এভ্য এৱৈনং-লোঁকেভ্যো ধুৱতে ॥ ত্ৰিঃ পুনঃ পৰিযন্তি । ষট্-থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ ।
ঋতুভিৰেৱৈন-ন্ধুৱতে ॥ অপ ৱা এতেভ্যঃ প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি ॥ 26 ॥

যে যজ্ঞে ধুৱন-ন্তন্ৱতে । নৱকৃত্ৱঃ পৰিযন্তি । নৱ ৱৈ পুৰুষে প্ৰাণাঃ ।
প্ৰাণানেৱাত্মন্দধতে । নৈভ্যঃ প্ৰাণা অপক্ৰামন্তি ॥ অম্বে অম্বাল্যম্বিক ইতি পত্নীমুদানযতি । অহ্ৱতৈৱৈনাম্ ॥
সুভগে কাম্পীল-ৱাসিনীত্যাহ । তপ এৱৈনা-মুপনযতি ॥ সুৱৰ্গে লোকে সম্প্ৰোৰ্ণ্ৱাথা-মিত্যাহ ॥ 27 ॥

সুৱৰ্গমেৱৈনাং-লোঁক-ঙ্গমযতি ॥
আ-ঽহমজানি গৰ্ভধমা ত্ৱমজাসি গৰ্ভধমিত্যাহ । প্ৰজা ৱৈ পশৱো গৰ্ভঃ । প্ৰজামেৱ পশূনাত্মন্ধত্তে ॥
দেৱা ৱা অশ্ৱমেধে পৱমানে । সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন প্ৰাজানন্ন্ । তমশ্ৱঃ প্ৰাজানাত্ । যথ্সূচীভি-ৰসিপথা-ন্কল্পযন্তি ।
সুৱৰ্গস্য লোকস্য প্ৰজ্ঞাত্যৈ ॥ গাযত্ৰী ত্ৰিষ্টুব্জগতীত্যাহ ॥ 28 ॥

যথা যজুৰেৱৈতত্ ॥ ত্ৰয্য-স্সূচ্যো ভৱন্তি ।
অযস্ময্যো ৰজতা হৰিণ্যঃ । অস্য ৱৈ লোকস্য ৰূপমযস্ময্যঃ । অন্তৰিক্ষস্য ৰজতাঃ । দিৱো হৰিণ্যঃ । দিশো ৱা অযস্ময্যঃ ।
অৱান্তৰদিশা ৰজতাঃ । ঊদ্ৰ্ধ্ৱা হৰিণ্যঃ ।
দিশ এৱাস্মৈ কল্পযতি ॥
কস্ত্ৱা-ছ্যতি কস্ত্ৱা ৱিশাস্তী-ত্যাহা হিগ্ংসাযৈ ॥ 29 ॥

(হ্নুৱতে-ক্ৰাম-ন্ত্যূৰ্ণ্ৱাথামিত্যাহ-জগতীত্যাহ-কল্পযত্যেক-ঞ্চ) (অ. 6)
অনুৱাকং 7 - তত্ৰ মন্ত্ৰাঃ
অপ ৱা এতস্মাচ্ছ্ৰী ৰাষ্ট্ৰ-ঙ্ক্ৰামতি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
ঊদ্ৰ্ধ্ৱামেনা-মুচ্ছ্ৰযতা-দিত্যাহ ।
শ্ৰীৰ্ৱৈ ৰাষ্ট্ৰমশ্ৱমেধঃ ।
শ্ৰিযমেৱাস্ম ৰাষ্ট্ৰমূদ্ৰ্ধ্ৱ-মুচ্ছ্ৰযতি ॥ ৱেণুভাৰ-ঙ্গিৰাৱি-ৱেত্যাহ ।
ৰাষ্ট্ৰং-ৱৈঁ ভাৰঃ । ৰাষ্ট্ৰমেৱাস্মৈ পৰ্যূহতি ॥ অথাস্যা মদ্ধ্যমেধতা-মিত্যাহ । শ্ৰীৰ্ৱৈ ৰাষ্ট্ৰস্য মদ্ধ্যম্ ॥ 30 ॥

শ্ৰিযমেৱা-ৱৰুন্ধে ॥ শীতে ৱাতে পুনন্নি-ৱেত্যাহ । ক্ষেমো ৱৈ ৰাষ্ট্ৰস্য শীতো ৱাতঃ । ক্ষেমমেৱা-ৱৰুন্ধে ॥ যদ্ধৰিণী যৱমত্তীত্যাহ । ৱিড্ৱৈ হৰিণী । ৰাষ্ট্ৰং-যঁৱঃ । ৱিশ-ঞ্চৈৱাস্মৈ ৰাষ্ট্ৰ-ঞ্চ সমীচী দধাতি ॥
ন পুষ্ট-ম্পশু মন্যত ইত্যাহ ।
তস্মা-দ্ৰাজা পশূন্ন পুষ্যতি ॥ 31 ॥

শূদ্ৰা যদৰ্যজাৰা ন পোষায ধনাযতীত্যাহ ।
তস্মা-দ্ৱৈশীপুত্ৰ-ন্নাভিষিঞ্চন্তে ॥ ইযং-যঁকা শকুন্তিকেত্যাহ । ৱিড্ৱৈ শকুন্তিকা । ৰাষ্ট্ৰমশ্ৱমেধঃ । ৱিশ-ঞ্চৈৱাস্মৈ ৰাষ্ট্ৰ-ঞ্চ সমীচী দধাতি ॥
আহলমিতি সৰ্পতীত্যাহ । তস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰায ৱিশঃ সৰ্পন্তি ॥ আহত-ঙ্গভে পস ইত্যাহ । ৱিড্ৱৈ গভঃ ॥ 32 ॥

ৰাষ্ট্ৰ-ম্পসঃ । ৰাষ্ট্ৰমৱ ৱিশ্যাহন্তি । তস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰং-ৱিঁশ-ঙ্ঘাতুকম্ ॥
মাতা চ তে পিতা চ ত ইত্যাহ । ইযং-ৱৈঁ মাতা । অসৌ পিতা । আভ্যামেৱৈন-ম্পৰিদদাতি ॥
অগ্ৰং-ৱৃঁক্ষস্য ৰোহত ইত্যাহ ।
শ্ৰীৰ্ৱৈ ৱক্ষস্যাগ্ৰম্ । শ্ৰিযমেৱাৱৰুন্ধে ॥ 33 ॥

প্ৰসুলামীতি তে পিতা গভে মুষ্টিমতগ্ংসয-দিত্যাহ । ৱিড্ৱৈ গভঃ । ৰাষ্ট্ৰ-ম্মুষ্টিঃ । ৰাষ্ট্ৰমেৱ ৱিশ্যাহন্তি । তস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰং-ৱিঁশ-ঙ্ঘাতুকম্ ॥ অপ ৱা এতেভ্যঃ প্ৰাণাঃ ক্ৰামন্তি । যে যজ্ঞে-ঽপূতং-ৱঁদন্তি ।
দধিক্ৰাৱ্.ণ্ণো অকাৰিষমিতি সুৰভি-মতীমৃচং-ৱঁদন্তি ।
প্ৰাণা ৱৈ সুৰভযঃ । প্ৰাণানেৱাত্মন্দধতে । নৈভ্যঃ প্ৰাণা অপক্ৰামন্তি ॥
আপো হিষ্ঠা মযোভুৱ ইত্যদ্ভিৰ্মাৰ্জযন্তে । আপো ৱৈ সৰ্ৱা দেৱতাঃ ।
দেৱতাভিৰে-ৱাত্মান-ম্পৱযন্তে ॥ 34 ॥

(ৰাষ্ট্ৰস্য মদ্ধ্যম্ - পুষ্যতি - গভো - ৰুন্ধে - দধতে চত্ৱাৰি চ) (অ. 7)
অনুৱাকং 8 - অশ্ৱমেধস্য তত্পশূনা-ঞ্চ প্ৰশংসা
প্ৰজাপতিঃ প্ৰজা-স্সৃষ্ট্ৱা প্ৰেণা-ঽনু প্ৰাৱিশত্ । তাভ্যঃ পুন-স্সম্ভৱিতু-ন্নাশক্নোত্ । সো-ঽব্ৰৱীত্ । ঋদ্ধ্নৱদিথ্সঃ । যো মেতঃ পুনঃ সভংৰদিতি । ত-ন্দেৱা অশ্ৱমেধেনৈৱ সমভৰন্ন্ । ততো ৱৈ ত আদ্ৰ্ধ্নুৱন্ন । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
প্ৰজাপতিমেৱ সম্ভৰত্যৃদ্ধ্নোতি ॥ পুৰুষমালভতে ॥ 35 ॥

ৱৈৰাজো ৱৈ পুৰুষঃ । ৱিৰাজ-মেৱালভতে । অথো অন্নং-ৱৈঁ ৱিৰাট্ । অন্নমেৱাৱৰুন্ধে ॥ অশ্ৱমালভতে । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ ।
প্ৰজাপতি-মেৱালভতে । অথো শ্ৰীৰ্ৱা একশফম্ ।
শ্ৰিয-মেৱাৱৰুন্ধে ॥ গামালভতে ॥ 36 ॥

যজ্ঞো ৱৈ গৌঃ । যজ্ঞমেৱালভতে ।
অথো অন্নং-ৱৈঁ গৌঃ । অন্নমেৱাৱৰুন্ধে ॥
অজাৱী আলভতে ভূম্নে । অথো পুষ্টিৰ্ৱৈ ভূমা ।
পুষ্টিমেৱাৱৰুন্ধে ॥
পৰ্যগ্নিকৃত-ম্পুৰুষ-ঞ্চাৰণ্যাগ্-শ্চো-থ্সৃজন্ত্যহিগ্ংসাযৈ ॥ উভৌ ৱা এতৌ পশূ আলভ্যেতে । যশ্চাৱমো যশ্চ পৰমঃ ।
তে-ঽস্যোভযে যজ্ঞে বদ্ধাঃ । অভীষ্টা অভিপ্ৰীতাঃ । অভিজিতা অভিহুতা ভৱন্তি ॥ নৈন-ন্দঙ্ক্ষ্ণৱঃ পশৱো যজ্ঞে বদ্ধাঃ ।
অভীষ্টা অভিপ্ৰীতাঃ । অভিজিতা অভিহুতা হিগ্ংসন্তি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 37 ॥

(লভতে - গামালভতে - পৰমো-ঽষ্টৌ চ) (অ. 8)
অনুৱাকং 9 - উত্তমে-ঽহনি প্ৰশৱঃ
প্ৰথমেন ৱা এষ স্তোমন ৰাদ্ধ্ৱা ।
চতুষ্টোমেন কৃতেনাযানা-মুত্তৰে-ঽহন্ন্ ।
একৱিগ্ংশে প্ৰতিষ্ঠাযা-ম্প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
একৱিগ্ংশা-ত্প্ৰতিষ্ঠাযা ঋতূনন্ৱাৰোহতি । ঋতৱো ৱৈ পৃষ্ঠানি । ঋতৱঃ সংৱঁথ্সৰঃ । ঋতুষ্ৱেৱ সংৱঁথ্সৰে প্ৰতিষ্ঠায । দেৱতা অভ্যাৰোহতি । শক্ৱৰযঃ পৃষ্ঠ-ম্ভৱন্ত্য-ন্যদন্য-চ্ছন্দঃ । অন্যে-ঽন্যে ৱা এতে পশৱ আলভ্যন্তে ॥ 38 ॥

উতেৱ গ্ৰাম্যাঃ । উতেৱাৰণ্যাঃ । অহৰেৱ ৰূপেণ সমদ্ৰ্ধযতি । অথো অহ্ন এৱৈষ বলিৰ্হ্ৰিযতে ॥ তদাহুঃ । অপশৱো ৱা এতে ।
যদজা-ৱযশ্চাৰণ্যাশ্চ । এতে ৱৈ সৰ্ৱে পশৱঃ । যদ্গৱ্যা ইতি ।
গৱ্যা-ন্পশূনুত্তমে-ঽহন্নালভতে ॥ 39 ॥

তেনৈৱোভযা-ন্পশূনৱৰুন্ধে ॥ প্ৰাজাপত্যা ভৱন্তি । অনভিজিতস্যা-ভিজিত্যৈ ॥ সৌৰীৰ্নৱ শ্ৱেতাৱশা অনূবন্ধ্যা ভৱন্তি ।
অন্তত এৱ বহ্মৱৰ্চসমৱৰুন্ধে ॥
সোমায স্ৱৰাজ্ঞে-ঽনোৱাহা-ৱনড্ৱাহাৱিতি দ্ৱন্দ্ৱিনঃ পশূনালভতে ।
অহোৰাত্ৰাণা-মভিজিত্যৈ ॥ পশুভিৰ্ৱা এষ ৱ্যৃদ্ধ্যতে । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
ছগল-ঙ্কল্মাষ-ঙ্কিকিদীৱিং-ৱিঁদীগযমিতি ত্ৱাষ্ট্ৰা-ন্পশূনালভতে ।
পশুভিৰেৱাত্মানগ্ং সমদ্ৰ্ধযতি ॥
ঋতুভিৰ্ৱা এষ ৱ্যৃদ্ধ্যতে । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
পিশঙ্গা-স্ত্ৰযো ৱাসন্তা ইত্যৃতু-পশূনালভতে । ঋতুভিৰে-ৱাত্মানগ্ং সমদ্ৰ্ধযতি ॥
আ ৱা এষ পশুভ্যো ৱৃশ্চ্যতে ।
যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । পৰ্যগ্নিকৃতা উথ্সৃজন্ত্যনাৱ্ৰস্কায ॥ 40 ॥

(লভ্যন্তে - লভতে - ত্ৱাষ্ট্ৰা-ন্পশূনালভতে-ঽষ্টৌ চ) (অ. 9)
অনুৱাকং 10 - মহিমাভিধানৌ প্ৰহৌ
প্ৰজাপতি-ৰকামযত মহানন্নাদ-স্স্যামিতি ।
স এতাৱশ্ৱমেধে মহিমানাৱপশ্যত্ । তাৱগৃহ্ণীত । ততো ৱৈ স মহানন্নাদো-ঽভৱত্ । যঃ কামযেত মহানন্নাদ-স্স্যামিতি । স এতাৱশ্ৱমেধে মহিমানৌ গৃহ্ণীত ।
মহানেৱান্নাদো ভৱতি ॥ যজমানদেৱত্যা ৱৈ ৱপা । ৰাজা মহিমা ।
যদ্ৱপা-ম্মহিম্নোভযতঃ পৰিযজতি ।
যজমানমেৱ ৰাজ্যেনোভযতঃ পৰিগৃহ্ণাতি ॥
পুৰস্তা-থ্স্ৱাহাকাৰা ৱা অন্যে দেৱাঃ ।
উপৰিষ্টা-থ্স্ৱাহাকাৰা অন্যে । তে ৱা এতে-ঽশ্ৱ এৱ মেদ্ধ্য উভযে-ঽৱৰুদ্ধ্যন্তে ।
যদ্ৱপা-ম্মহিম্নোভযতঃ পৰিযজতি । তানেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি ॥ 41 ॥

(পৰিযজতি ষট্চ) (অ. 10)
অনুৱাকং 11 - শৰীৰহোমা-স্স্ৱিষ্টকৃদাদযশ্চ
ৱৈশ্ৱদেৱো ৱা অশ্ৱঃ । তং-যঁত্প্ৰাজাপত্য-ঙ্কুৰ্যাত্ । যা দেৱতা অপিভাগাঃ ।
তা ভাগধেযেন ৱ্যদ্ৰ্ধযেত্ । দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দদ্ধ্যাত্ । স্তেগান্-দগ্গ্ষ্ট্ৰাভ্যা-ম্মণ্ডূকা-ঞ্জম্ভ্যে-ভিৰিতি ।
আজ্য-মৱদান-ঙ্কৃত্ৱা প্ৰতিসঙ্খ্যায-মাহুতী-ৰ্জুহোতি । যা এৱ দেৱতা অপিভাগাঃ । তা ভাগধেযেন সমদ্ৰ্ধযতি ।
ন দেৱতাভ্য-স্সমদ-ন্দধাতি ॥ 42 ॥

চতুৰ্দশৈতা-ননুৱাকাঞ্জুহোত্য-নন্তৰিত্যৈ ॥
প্ৰযাসায স্ৱাহেতি পঞ্চদশম্ । পঞ্চদশ ৱা অদ্ৰ্ধমাসস্য ৰাত্ৰযঃ ।
অদ্ৰ্ধমাসশ-স্সংৱঁথ্সৰ আপ্যতে ॥ দেৱাসুৰা-স্সংযঁন্ত্তা আসন্ন্ ।
তে-ঽব্ৰুৱন্নগ্নযঃ স্ৱিষ্টকৃতঃ । অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য ৱযমুদ্ধাৰ-মুদ্ধৰামহৈ ।
অথৈতানভি-ভৱামেতি । তে লোহিত-মুদহৰন্ত ।
ততো দেৱা অভৱন্ন্ ॥ 43 ॥

পৰা-ঽসুৰাঃ । যথ্স্ৱিষ্টকৃদ্ভ্যো লোহিত-ঞ্জুহোতি ভ্ৰাতৃৱ্যাভিভূত্যৈ । ভৱত্যাত্মনা । পৰা-ঽস্য ভ্ৰাতৃৱ্যো ভৱতি ॥
গোমৃগকণ্ঠেন প্ৰথমা-মাহুতি-ঞ্জুহোতি ।
পশৱো ৱৈ গোমৃগঃ । ৰুদ্ৰো-ঽগ্নি-স্স্ৱিষ্টকৃত্ । ৰুদ্ৰাদেৱ পশূনন্তৰ্দধাতি । অথো যত্ৰৈষা-ঽঽহুতিৰ্-হূযতে ।
ন তত্ৰ ৰুদ্ৰঃ পশূনভিমন্যতে ॥ 44 ॥

অশ্ৱশফেন দ্ৱিতীযা-মাহুতি-ঞ্জুহোতি । পশৱো ৱা একশফম্ । ৰুদ্ৰো-ঽগ্নি-স্স্ৱিষ্টকৃত্ । ৰুদ্ৰাদেৱ পশূনন্তৰ্দধাতি ।
অথো যত্ৰৈষা-ঽঽহুতিৰঃঅযতে ।
ন তত্ৰ ৰুদ্ৰঃ পশূনভিমন্যতে ॥
অযস্মযেন কমণ্ডলুনা তৃতীযাম্ ।
আহুতি-ঞ্জুহোত্যা-যস্যো ৱৈ প্ৰজাঃ । ৰুদ্ৰো-ঽগ্নি-স্স্ৱিষ্টকৃত্ । ৰুদ্ৰাদেৱ প্ৰজা অন্তৰ্দধাতি । অথো যত্ৰৈষা-ঽঽহুতিৰ্-হূযতে ।
ন তত্ৰ ৰুদ্ৰঃ প্ৰজা অভিমন্যতে ॥ 45 ॥

(দধা - ত্যভৱন্ - মন্যতে - প্ৰজা অন্ত-ৰ্দধাতি দ্ৱে চ) (অ. 11)
অনুৱাকং 12 - তদুভযহোমমধ্যৱৰ্ত্যশ্চস্তোমীযহোমঃ
অশ্ৱস্য ৱা আলব্ধস্য মেধ উদক্ৰামত্ । তদশ্ৱস্তোমীয-মভৱত্ ।
যদশ্ৱস্তোমীয-ঞ্জুহোতি । সমেধমেৱৈন-মালভতে ॥ আজ্যেন জুহোতি । মেধো ৱা আজ্যম্ । মেধো-ঽশ্ৱস্তোমীযম্ । মেধেনৈৱাস্মি-ন্মেধ-ন্দধাতি ॥ ষটত্ৰগ্ংশত-ঞ্জুহোতি ।
ষটত্ৰগ্ংশদক্ষৰা বৃহতী ॥ 46 ॥

বাৰ্হতাঃ পশৱঃ । সা পশূনা-ম্মাত্ৰা । পশূনেৱ মাত্ৰযা সমদ্ৰ্ধযতি ॥
তা যদ্ভূযসীৰ্ৱা কনীযসীৰ্ৱা জুহুযাত্ । পশূন্মাত্ৰযা ৱ্যদ্ৰ্ধযেত্ ।
ষটত্ৰগ্ংশত-ঞ্জুহোতি । ষটত্ৰগ্ংশদক্ষৰা বৃহতী । বাৰ্হতাঃ পশৱঃ ।
সা পশূনা-ম্মাত্ৰা । পশূনেৱ মাত্ৰযা সমদ্ৰ্ধযতি ॥ 47 ॥

অশ্ৱস্তোমীযগ্ং হুত্ৱা দ্ৱিপদা জুহোতি । দ্ৱিপাদ্ৱৈ পুৰুষো দ্ৱিপ্ৰতিষ্ঠঃ ।
তদেন-ম্প্ৰতিষ্ঠযা সমদ্ৰ্ধযতি ॥ তদাহুঃ । অশ্ৱস্তোমীয-ম্পূৰ্ৱগ্ং হোতৱ্যা(3)-ন্দ্ৱিপদা(3) ইতি । অশ্ৱো ৱা অশ্ৱস্তোমীযম্ । পুৰুষো দ্ৱিপদাঃ । অশ্ৱস্তোমীযগ্ং হুত্ৱা দ্ৱিপদা জুহোতি । তস্মা-দ্দ্ৱিপাচ্চতুষ্পাদমত্তি ।
অথো দ্ৱিপদ্যেৱ চতুষ্পদঃ প্ৰতিষ্ঠাপযতি ॥ দ্ৱিপদা হুত্ৱা । নান্যামুত্তৰা-মাহুতি-ঞ্জুহুযাত্ । যদন্যামুত্তৰা-মাহুতি-ঞ্জুহুযাত্ ।
প্ৰ প্ৰতিষ্ঠাযাশ্চ্যৱেত । দ্ৱিপদা অন্ততো জহোতি প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥ 48 ॥

(বৃহ - ত্যদ্ৰ্ধযতি - স্থাপযতি পঞ্চ চ) (অ. 12)
অনুৱাকং 13 - সংৱঁথ্সৰানুষ্ঠানমিষ্টীনাম্
প্ৰজাপতি-ৰশ্ৱমেধ-মসৃজত ।
সো-ঽস্মাথ্সৃষ্টো-ঽপাক্ৰামত্ ।
তং-যঁজ্ঞ-ক্ৰতুভি-ৰন্ৱৈচ্ছত্ । তং-যঁজ্ঞ-ক্ৰতুভি-ৰ্নান্ৱৱিন্দত্ । তমিষ্টিভি-ৰন্ৱৈচ্ছত্ । তমিষ্টিভি-ৰন্ৱৱিন্দত্ । তদিষ্টীনা-মিষ্টিত্ৱম্ ।
যথ্সংৱঁথ্সৰ-মিষ্টিভি-ৰ্যজতে । অশ্ৱমেৱ তদন্ৱিচ্ছতি ॥
সাৱিত্ৰিযো ভৱন্তি ॥ 49 ॥

ইযং-ৱৈঁ সৱিতা । যো ৱা অস্যা-ন্নশ্যতি যো নিলযতে । অস্যাং-ৱাঁৱ তং-ৱিঁন্দন্তি । ন ৱা ইমা-ঙ্কশ্চনেত্যাহুঃ । তিৰ্যন্নোদ্ৰ্ধ্ৱো-ঽত্যেতুমৰ্হতীতি । যথ্সাৱিত্ৰিযো ভৱন্তি ।
সৱিতৃ-প্ৰসূত এৱৈনমিচ্ছতি ॥
ঈশ্ৱৰো ৱা অশ্ৱঃ প্ৰমুক্তঃ পৰা-ম্পৰাৱত-ঙ্গন্তোঃ । যথ্সায-ন্ধৃতীৰ্জুহোতি । অশ্ৱস্য যত্যৈ ধৃত্যৈ ॥ 50 ॥

যত্প্ৰাতৰিষ্টিভি-ৰ্যজতে । অশ্ৱমেৱ তদন্ৱিচ্ছতি । যথ্সায-ন্ধৃতীৰ্জুহোতি । অশ্ৱস্যৈৱ যত্যৈ ধৃত্যৈ । তস্মাথ্সায-ম্প্ৰজাঃ, ক্ষেম্যা
ভৱন্তি ॥ যত্প্ৰাত-ৰিষ্টিভি-ৰ্যজতে ।
অশ্ৱমেৱ তদন্ৱিচ্ছতি । তস্মাদ্দিৱা নষ্টৈষ এতি ॥ যত্প্ৰাতৰিষ্টিভি-ৰ্যজতে সায-ন্ধৃতীৰ্জুহোতি । অহোৰাত্ৰাভ্যা-মেৱৈন-মন্ৱিচ্ছতি । অথো অহোৰাত্ৰাভ্যা-মেৱাস্মৈ যোগক্ষেম-ঙ্কল্পযতি ॥ 51 ॥

(ভৱন্তি - ধৃত্যা - এন মন্ৱিচ্ছত্যেক-ঞ্চ) (অ. 13)
অনুৱাকং 14 - তাস্ৱিষ্টিষু ব্ৰাহ্মণৰাজন্যযোৰ্গানম্
অপ ৱা এতস্মাচ্ছ্ৰী ৰাষ্ট্ৰ-ঙ্ক্ৰামতি । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । ব্ৰাহ্মণৌ ৱীণাগাথিনৌ গাযতঃ । শ্ৰিযা ৱা এত-দ্ৰূপম্ । যদ্ৱীণা । শ্ৰিয-মেৱাস্মি-ন্তদ্ধত্তঃ । যদা খলু ৱৈ পুৰুষ-শ্শ্ৰিযমশ্নুতে ।
ৱীণা-ঽস্মৈ ৱাদ্যতে ॥ তদাহুঃ ।
যদুভৌ ব্ৰাহ্মণৌ গাযেতাম্ ॥ 52 ॥

প্ৰভ্ৰগ্ংশুকা-ঽস্মাচ্ছ্ৰী-স্স্যাত্ ।
ন ৱৈ ব্ৰাহ্মণে শ্ৰী ৰমত ইতি ।
ব্ৰাহ্মণো-ঽন্যো গাযেত্ । ৰাজন্যো-ঽন্যঃ ।
ব্ৰহ্ম ৱৈ ব্ৰাহ্মণঃ । ক্ষত্ৰগ্ং ৰাজন্যঃ ।
তথা হাস্য ব্ৰহ্মণা চ ক্ষত্ৰেণ চোভযত-শ্শ্ৰীঃ পৰিগৃহীতা ভৱতি ॥
তদাহুঃ । যদুভৌ দিৱা গাযেতাম্ ।
অপাস্মা-দ্ৰাষ্ট্ৰ-ঙ্ক্ৰামেত্ ॥ 53 ॥

ন ৱৈ ব্ৰাহ্মণে ৰাষ্ট্ৰগ্ং ৰমত ইতি । যদা খলু ৱৈ ৰাজা কামযতে । অথ ব্ৰাহ্মণ-ঞ্জিনাতি । দিৱা ব্ৰাহ্মণো গাযেত্ । নক্তগ্ং ৰাজন্যঃ ।
ব্ৰহ্মণো ৱৈ ৰূপমহঃ । ক্ষত্ৰস্য ৰাত্ৰিঃ ।
তথা হাস্য ব্ৰহ্মণা চ ক্ষত্ৰেণ চোভযতো ৰাষ্ট্ৰ-ম্পৰিগৃহীত-ম্ভৱতি ॥ ইত্যদদা ইত্যযজথা ইত্যপচ ইতি ব্ৰাহ্মণো গাযেত্ ।
ইষ্টাপূৰ্তং-ৱৈঁ ব্ৰাহ্মণস্য ॥ 54 ॥

ইষ্টাপূৰ্তে-নৈৱৈনগ্ং স সমদ্ৰ্ধযতি ॥
ইত্যজিনা ইত্যযুদ্ধ্যথা ইত্যমুগ্ং সগ্ৰাম্ম-মহন্নিতি ৰাজন্যঃ । যুদ্ধং-ৱৈঁ ৰাজন্যস্য । যুদ্ধেনৈৱৈনগ্ং স সমদ্ৰ্ধযতি ॥ অক্লৃপ্তা ৱা এতস্যৰ্তৱ ইত্যাহুঃ । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজত ইতি ।
তিস্ৰো-ঽন্যো গাযতি তিস্ৰো-ঽন্যঃ । ষট্থ্সম্পদ্যন্তে । ষড্ৱা ঋতৱঃ ।
ঋতূনেৱাস্মৈ কল্পযতঃ ॥ তাভ্যাগ্ং সগ্গ্স্থাযাম্ । অনোযুক্তে চ শতে চ দদাতি । শতাযুঃ পুৰুষ-শ্শতেন্দ্ৰিযঃ ।
আযুষ্যেৱেন্দ্ৰিযে প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 55 ॥

(গাযেতাম্ - ক্ৰামে-দ্- ব্ৰাহ্মণস্য - কল্পযতশ্চত্ৱাৰি চ) (অ. 14)
অনুৱাকং 15 - অৱভৃথহোমৱিশেষাঃ
সৰ্ৱেষু ৱা এষু লোকেষু মৃত্যৱো-ঽন্ৱাযত্তাঃ । তেভ্যো যদাহুতীৰ্ন জুহুযাত্ । লোকে লোক এন-ম্মৃত্যুৰ্ৱিন্দেত্ ।
মৃত্যৱে স্ৱাহা মৃত্যৱে স্ৱাহেত্যভি পূৰ্ৱমাহুতী-ৰ্জুহোতি ।
লোকাল্লোকাদেৱ মৃত্যুমৱযজতে ।
নৈনং-লোঁকে লাকে মৃত্যুৰ্ৱিন্দতি ॥
যদমুষ্মৈ স্ৱাহা-ঽমুষ্মৈ স্ৱাহেতি জুহ্ৱথ্স-ঞ্চক্ষীত । বহু-ম্মৃত্যুমমিত্ৰ-ঙ্কুৰ্ৱীত । মৃত্যৱে স্ৱাহেত্যেকস্মা এৱৈকা-ঞ্জুহুযাত্ । একো ৱা অমুষ্মিন্ ঁলাকে মৃত্যুঃ ॥ 56 ॥

অশনযা মৃত্যুৰেৱ । তমেৱামুষ্মিন্ ঁলোকে-ঽৱযজতে ॥ ভ্ৰূণহত্যাযৈ স্ৱাহেত্যৱভৃথ আহুতি-ঞ্জুহোতি ।
ভ্ৰূণহত্যামে ৱা ৱযজতে ॥ তদাহুঃ । যদ্ভ্ৰূণহত্যা ঽপাত্ৰ্যা-ঽথ ।
কস্মা-দ্যজ্ঞে-ঽপি ক্ৰিযত ইতি ॥
অমৃত্যুৰ্ৱা অন্যো ভ্ৰূণহত্যাযা ইত্যাহুঃ ।
ভ্ৰূণহত্যা ৱাৱ মৃত্যুৰিতি ।
যদ্ভ্ৰূণহত্যাযৈ স্ৱাহেত্যৱভৃথ আহুতি-ঞ্জুহোতি ॥ 57 ॥

মৃত্যুমে ৱা হুত্যা তৰ্পযিত্ৱা পৰিপাণ-ঙ্কৃত্ৱা ।
ভ্ৰূণঘ্নে ভেষজ-ঙ্কৰোতি ॥ এতাগ্ং হ ৱৈ মুণ্ডিভ ঔদন্যৱঃ ।
ভ্ৰূণহত্যাযৈ প্ৰাযশ্চিত্তিং-ৱিঁদাঞ্চকাৰ ।
যো হাস্যাপি প্ৰজাযা-ম্ব্ৰাহ্মণগ্ং হন্তি । সৰ্ৱস্মৈ তস্মৈ ভেষজ-ঙ্কৰোতি ॥
জুম্বকায স্ৱাহেত্যৱভৃথ উত্তমামাহুতি-ঞ্জুহোতি । ৱৰুণো ৱৈ জুম্বকঃ । অন্তত এৱ ৱৰুণ-মৱযজতে ॥ খলতেৰ্ৱিক্লিধস্য শুক্লস্য পিঙ্গাক্ষস্য মূদ্ৰ্ধঞ্জুহোতি ।
এতদ্ৱৈ ৱৰুণস্য ৰূপম্ । ৰূপেণৈৱ ৱৰুণমৱযজতে ॥ 58 ॥

(লোকে মৃত্যু--ৰ্ জুহোতি - মূদ্ৰ্ধঞ্জুহোতি দ্ৱে চ) (অ. 15)
অনুৱাকং 16 - উপাকৰণমন্ত্ৰৱ্যাখ্যানাদিঃ
ৱাৰুণো ৱা অশ্ৱঃ । ত-ন্দেৱতযা ৱ্যদ্ৰ্ধযতি । যত্প্ৰাজাপত্য-ঙ্কৰোতি ।
নমো ৰাজ্ঞে নমো ৱৰুণাযেত্যাহ । ৱাৰুণো ৱা অশ্ৱঃ । স্ৱযৈৱৈন-ন্দেৱতযা সমদ্ৰ্ধযতি ॥ নমো-ঽশ্ৱায নমঃ প্ৰজাপতয ইত্যাহ । প্ৰাজাপত্যো ৱা অশ্ৱঃ । স্ৱযৈৱৈন-ন্দেৱতযা সমদ্ৰ্ধযতি ॥
নমো-ঽধিপতয ইত্যাহ ॥ 59 ॥

ধৰ্মো ৱা অধিপতিঃ । ধৰ্মমেৱা-ৱৰুন্ধে ॥
অধিপতি-ৰস্যধিপতি-ম্মা কুৰ্ৱধিপতিৰহ-ম্প্ৰজানা-ম্ভূযাস-মিত্যাহ ।
অধিপতি-মৱৈনগ্ং সমানানা-ঙ্কৰোতি ॥
মা-ন্ধহি মযি ধহীত্যাহ ।
আশিষমেৱৈতামাশাস্তে ॥
উপাকৃতায স্ৱাহেত্যুপাকৃতে জুহোতি ।
আলব্ধায স্ৱাহেতি নিযুক্তে জুহোতি ।
হুতায স্ৱাহেতি হুতে জুহোতি ।
এষাং-লোঁকানা-মভিজিত্যৈ ॥ 60 ॥

প্ৰ ৱা এষ এভ্যো লোকেভ্যশ্চ্যৱতে । যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ।
আগ্নেয-মৈন্দ্ৰাগ্ন-মাশ্ৱিনম্ ।
তা-ন্পশূনালভতে প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ ॥
যদা-ঽগ্নেযো ভৱতি । অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতাঃ । দেৱতা এৱাৱৰুন্ধে ॥
ব্ৰহ্ম ৱা অগ্নিঃ । ক্ষত্ৰমিন্দ্ৰঃ । যদৈন্দ্ৰাগ্নো ভৱতি ॥ 61 ॥

ব্ৰহ্মক্ষত্ৰে এৱাৱৰুন্ধে ॥
যদা-ঽশ্ৱিনো ভৱতি । আশিষামৱৰুদ্ধ্যৈ ॥
ত্ৰযো ভৱন্তি । ত্ৰয ইমে লোকাঃ ।
এষ্ৱেৱ লোকেষু প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥
অগ্নযে-ঽগ্ংহোমুচে-ঽষ্টাকপাল ইতি দশহৱিষমিষ্টি-ন্নিৰ্ৱপতি ।
দশাক্ষৰা ৱিৰাট্ । অন্নং-ৱিঁৰাট্ ।
ৱিৰাজৈ-ৱান্নাদ্য-মৱৰুন্ধে ॥
অগ্নেৰ্মন্ৱে প্ৰথমস্য প্ৰচেতস ইতি যাজ্যানুৱাক্যা ভৱন্তি সৰ্ৱত্ৱায ॥ 62 ॥

(অধিপতয ইত্যা - হাভিজিত্যা - ঐন্দ্ৰাগ্নো ভৱতি - ৰুন্ধ এক-ঞ্চ) (অ. 16)
অনুৱাকং 17 - অশ্ৱস্য ৰোগাদিনিমিত্ত-ম্প্ৰাযশ্চিত্তম্
যদ্যশ্ৱমুপতপদ্ৱিন্দেত্ ।
আগ্নেয-মষ্টাকপাল-ন্নিৰ্ৱপেত্ ।
সৌম্য-ঞ্চৰুম্ । সাৱিত্ৰ-মষ্টাকপালম্ ॥ যদাগ্নেযো ভৱতি ।
অগ্নি-স্সৰ্ৱা দেৱতাঃ । দেৱতা-ভিৰেৱৈন-ম্ভিষজ্যতি ॥ যথ্সৌম্যো ভৱতি ।
সোমো ৱা ওষধীনাগ্ং ৰাজা ।
যাভ্য এৱৈনং-ৱিঁন্দতি ॥ 63 ॥

তাভিৰেৱৈন-ম্ভিষজ্যতি ॥ যথ্সাৱিত্ৰো ভৱতি ।
সৱিতৃপ্ৰসূত এৱৈন-ম্ভিষজ্যতি ॥ এতাভিৰেৱৈন-ন্দেৱতাভি-ৰ্ভিষজ্যতি ।
অগদো হৈৱ ভৱতি ॥ পৌষ্ণ-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপেত্ । যদি শ্লোণ-স্স্যাত্ । পূষা ৱৈ শ্লৌণ্যস্য ভিষক্ । স এৱৈন-ম্ভিষজ্যতি । অশ্লোণো হৈৱ ভৱতি ॥ 64 ॥

ৰৌদ্ৰ-ঞ্চৰু-ন্নিৰ্ৱপেত্ । যদি মহতী দেৱতা-ঽভিমন্যেত । এতদ্দেৱত্যো ৱা অশ্ৱঃ । স্ৱযৈৱৈন-ন্দেৱতযা ভিষজ্যতি ।
অগদো হৈৱ ভৱতি ॥ ৱৈশ্ৱানৰ-ন্দ্ৱাদশ-কপাল-ন্নিৰ্ৱপেন্মৃগাখৰে যদি নাগচ্ছেত্ ।
ইযং-ৱাঁ অগ্নিৰ্ৱৈশ্ৱানৰঃ । ইযমেৱৈন-মৰ্চিভ্যা-ম্পৰিৰোধমানযতি ।
আ হৈৱ সুত্যমহ-ৰ্গচ্ছতি ॥ যদ্যধীযাত্ ॥ 65 ॥

অগ্নযে-ঽগ্ংহোমুচে-ঽষ্টাকপালঃ । সৌৰ্য-ম্পযঃ । ৱাযৱ্য আজ্যভাগঃ ॥ যজমানো ৱা অশ্ৱঃ । অগ্ংহসা ৱা এষ গৃহীতঃ ।
যস্যাশ্ৱো মেধায প্ৰোক্ষিতো-ঽদ্ধ্যেতি । যদগ্ংহোমুচে নিৰ্ৱপতি ।
অগ্ংহস এৱ তেন মুচ্যতে ॥ যজমানো ৱা অশ্ৱঃ । ৰেতসা ৱা এষ ৱ্যৃদ্ধ্যতে ॥ 66 ॥

যস্যাশ্ৱো মেধায প্ৰোক্ষিতো-ঽদ্ধ্যেতি । সৌৰ্যগ্ং ৰেতঃ । যথ্সৌৰ্য-ম্পযো ভৱতি । ৰেতসৈৱৈনগ্ং স সমদ্ৰ্ধযতি ॥
যজমানো ৱা অশ্ৱঃ । গৰ্ভৈৰ্ৱা এষ ৱ্যৃদ্ধ্যতে । যস্যাশ্ৱো মেধায প্ৰোক্ষিতো-ঽদ্ধ্যেতি । ৱাযৱ্যা গৰ্ভাঃ ।
যদ্ৱাযৱ্য আজ্যভাগো ভৱতি । গৰ্ভৈৰেৱৈনগ্ং স সমদ্ৰ্ধযতি ॥
অথো যস্যৈষা-ঽশ্ৱমেধে প্ৰাযশ্চিত্তঃ ক্ৰিযতে । ইষ্ট্ৱা ৱসীযা-ন্ভৱতি ॥ 67 ॥

(ৱিন্দ - ত্যশ্লোণো হৈৱ ভৱ - ত্যধীযা - দৃদ্ধ্যতে - গৰ্ভৈৰেৱৈনগ্ং স সমদ্ৰ্ধযতি দ্ৱে চ) (অ. 17)
অনুৱাকং 18 - ব্ৰহ্মৌদনা উচ্যন্তে
তদাহুঃ । দ্ৱাদশ ব্ৰহ্মৌদনা-ন্থ্সগ্গ্স্থিত নিৰ্ৱপেত্ । দ্ৱাদশভিৰ্ৱেষ্টিভি-ৰ্যজেতেতি ॥ যদিষ্টি-ভিৰ্যজেত । উপনামুক এনং-যঁজ্ঞ-স্স্যাত্ । পাপীযাগ্স্তু স্যাত্ ।
আপ্তানি ৱা এতস্য ছন্দাগ্ংসি । য ঈজানঃ ।
তানি ক এতাৱদাশু পুনঃ প্ৰযুঞ্জীতেতি ।
সৰ্ৱা ৱৈ সগ্গ্স্থিতে যজ্ঞে ৱাগাপ্যতে ॥ 68 ॥

সা-ঽঽপ্তা ভৱতি যাতযাম্নী । ক্ৰূৰীকৃতেৱ হি ভৱত্যৰুষ্কৃতা । সা ন পুনঃ প্ৰযুজ্যেত্যাহুঃ ॥ দ্ৱাদশৈৱ ব্ৰহ্মৌদনা-ন্থ্সগ্গ্স্থিতে নিৰ্ৱপেত্ । প্ৰজাপতিৰ্ৱা ওদনঃ । যজ্ঞঃ প্ৰজাপতিঃ । উপনামুক এনং-যঁজ্ঞো ভৱতি ।
ন পাপীযা-ন্ভৱতি ॥ দ্ৱাদশ ভৱন্তি ।
দ্ৱাদশ মাসা-স্সংৱঁথ্সৰঃ ।
সংৱঁথ্সৰ এৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 69 ॥

(আপ্যতে - সংৱঁথ্সৰ এক-ঞ্চ) (অ. 18)
অনুৱাকং 19 - ৱিভুত্ৱাদিভিঃ দ্ৱাদশভিৰ্গুণৌৰশ্ৱমেধপ্ৰশংসা
এষ ৱৈ ৱিভূৰ্নাম যজ্ঞঃ । সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ ৱিভু ভৱতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ এষ ৱৈ প্ৰভূৰ্নাম যজ্ঞঃ । সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ প্ৰভু ভৱতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ এষ ৱা ঊৰ্জস্ৱান্নাম যজ্ঞঃ । সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰোৰ্জস্ৱ-দ্ভৱতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ এষ ৱৈ পযস্ৱান্নাম যজ্ঞঃ ॥ 70 ॥

সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ পযস্ৱ-দ্ভৱতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥
এষ ৱৈ ৱিধৃতো নাম যজ্ঞঃ ।
সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ ৱিধৃত-ম্ভৱতি ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ এষ ৱৈ ৱ্যাৱৃত্তো নাম যজ্ঞঃ ।
সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ ৱ্যাৱৃত্ত-ম্ভৱতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥
এষ ৱৈ প্ৰতিষ্ঠিতো নাম যজ্ঞঃ ।
সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ প্ৰতিষ্ঠিত-ম্ভৱতি ॥ 71 ॥

যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ এষ ৱৈ তেজস্ৱী নাম যজ্ঞঃ । সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ তেজস্ৱি ভৱতি । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥
এষ ৱৈ ব্ৰহ্মৱৰ্চসী নাম যজ্ঞঃ ।
আ হ ৱৈ তত্ৰ ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মৱৰ্চসী জাযতে । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥
এষ ৱা অতিৱ্যাধী নাম যজ্ঞঃ ।
আ হ ৱৈ তত্ৰ ৰাজন্যো-ঽতিৱ্যাধী জাযতে । যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥
এষ ৱৈ দীৰ্ঘো নাম যজ্ঞঃ ।
দীৰ্ঘাযুষো হ ৱৈ তত্ৰ মনুষ্যা ভৱন্তি ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥
এষ ৱৈ ক্লৃপ্তো নাম যজ্ঞঃ ।
কল্পতে হ ৱৈ তত্ৰ প্ৰজাভ্যো যোগক্ষেমঃ ।
যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ॥ 72 ॥

(পযস্ৱান্নাম যজ্ঞঃ - প্ৰতিষ্ঠিত-ম্ভৱতি - যত্ৰৈতেন যজ্ঞেন যজন্তে ষট্চ) (অ. 19)
(এষ ৱৈ ৱিভূঃ প্ৰভূৰূৰ্জস্ৱা-ন্পযস্ৱান্. ৱিধৃতো ৱ্যাৱৃত্তঃ প্ৰতিষ্ঠিতস্তেজস্ৱী ব্ৰহ্মৱৰ্চস্যতিৱ্যাধী দীৰ্ঘঃ ক্লুপ্তো দ্ৱাদশ)
অনুৱাকং 20 - অশ্ৱসঞ্জ্ঞপনপ্ৰকাৰঃ
তাৰ্প্যেণাশ্ৱগ্ং সঞ্জ্ঞপযন্তি । যজ্ঞো ৱৈ তাৰ্প্যম্ । যজ্ঞেনৈৱৈনগ্ং সমদ্ৰ্ধযন্তি ॥ যামেন সাম্না প্ৰস্তোতা-ঽনূপতিষ্ঠতে ।
যমলোক-মেৱৈন-ঙ্গমযতি ॥
তাৰ্প্যে চ কৃত্ত্যধীৱাসে চাশ্ৱগ্ং সঞ্জ্ঞপযন্তি । এতদ্ৱৈ পশূনাগ্ং ৰূপম্ । ৰূপেণৈৱ পশূনৱৰুন্ধে ॥
হিৰণ্যকশিপু ভৱতি । তেজসো-ঽৱৰুদ্ধ্যৈ ॥ 73 ॥

ৰুক্মো ভৱতি । সুৱৰ্গস্য লোকস্যা-নুখ্যাত্যৈ ॥ অশ্ৱো ভৱতি । প্ৰজাপতে-ৰাপ্ত্যৈ ॥ অস্য ৱৈ লোকস্য ৰূপ-ন্তাৰ্প্যম্ । অন্তৰিক্ষস্য কৃত্ত্যধীৱাসঃ । দিৱো হিৰণ্যকশিপু ।
আদিত্যস্য ৰুক্মঃ । প্ৰজাপতেৰশ্ৱঃ ।
ইমমেৱ লোক-ন্তাৰ্প্যেণাপ্নোতি ॥ 74 ॥

অন্তৰিক্ষ-ঙ্কৃত্যধীৱাসেন । দিৱগ্ং হিৰণ্যকশিপুনা । আদিত্যগ্ং ৰুক্মেণ ।
অশ্ৱেনৈৱ মেদ্ধ্যেন প্ৰজাপতে-স্সাযুজ্যগ্ং সলোকতা-মাপ্নোতি ॥ এতাসামেৱ দেৱতানাগ্ং সাযুজ্যম্ ।
সাৰ্ষ্টিতাগ্ং সমান লোকতামাপ্নোতি ।
যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 75 ॥

(অৱৰুদ্ধ্যা - আপ্নোত্য -+ষ্টৌ চ) (অ. 20)
অনুৱাকং 21 - উত্তৰৱেদ্যুপৱাপঃ
আদিত্যাশ্চাঙ্গিৰসশ্চ সুৱৰ্গে লোকে-ঽস্পদ্ৰ্ধন্ত । তে-ঽঙ্গিৰস আদিত্যেভ্যঃ ।
অমুমাদিত্য-মশ্ৱগ্গ্ শ্ৱেত-ম্ভূত-ন্দক্ষিণা-মনযন্ন্ । তে-ঽব্ৰুৱন্ন্ ।
য-ন্নো-ঽনষ্ট । স ৱৰ্যো-ঽভূদিতি । তস্মাদশ্ৱগ্ং সৱৰ্যেত্যা-হ্ৱযন্তি ।
তস্মাদ্যজ্ঞে ৱৰো দীযতে ॥ যত্প্ৰজাপতি-ৰালব্ধো-ঽশ্ৱো-ঽভৱত্ ।
তস্মাদশ্ৱো নাম ॥ 76 ॥

যচ্ছ্ৱযদৰুৰাসীত্ । তস্মাদৰ্ৱা নাম ॥
যথ্সদ্যো ৱাজা-ন্থ্সমজযত্ । তস্মাদ্ৱাজী নাম ॥ যদসুৰাণাং-লোঁকানাদত্ত । তস্মাদাদিত্যো নাম ॥ অগ্নিৰ্ৱা অশ্ৱমেধস্য যোনিৰাযতনম্ । সূৰ্যো-ঽগ্নেৰ্যোনি-ৰাযতনম্ ।
যদশ্ৱমেধে-ঽগ্নৌ চিত্য উত্তৰৱেদি-মুপৱপতি । যোনি-মন্তমেৱৈন-মাযতনৱন্ত-ঙ্কৰোতি ॥ 77 ॥

যোনি-মানাযতনৱা-ন্ভৱতি । স এৱং-ৱেঁদ ॥
প্ৰাণাপানৌ ৱা এতৌ দেৱানাম্ । যদৰ্কাশ্ৱমেধৌ । প্ৰাণাপানাৱেৱাৱৰুন্ধে ॥ ওজো বলং-ৱাঁ এতৌ দেৱানাম্ ।
যদৰ্কাশ্ৱমেধৌ । ওজো বলমেৱাৱৰুন্ধে ॥
অগ্নিৰ্ৱা অশ্ৱমেধস্য যোনি-ৰাযতনম্ ।
সূৰ্যো-ঽগ্নেৰ্যোনি-ৰাযতনম্ ।
যদশ্ৱমেধে-ঽগ্নৌ চিত্য উত্তৰৱেদি-ঞ্চিনোতি ।
তাৱৰ্কাশ্ৱমেধৌ । অৰ্কাশ্ৱমেধাৱেৱা ৱৰুন্ধে । অথো অৰ্কাশ্ৱ-মেধযোৰেৱ প্ৰতিতিষ্ঠতি ॥ 78 ॥

(নাম - কৰোতি - সূৰ্যো-ঽগ্নেৰ্যোনিৰাযতন-ঞ্চত্ৱাৰি চ) (অ. 21)
অনুৱাকং 22 - ঋষভালম্ভঃ
প্ৰজাপতিং-ৱৈঁ দেৱাঃ পিতৰম্ ।
পশু-ম্ভূত-ম্মেধাযালভন্ত ।
তমালভ্যোপাৱসন্ন্ । প্ৰাতৰ্যষ্টাস্মহ ইতি ।
একং-ৱাঁ এতদ্দেৱানামহঃ । যথ্সংৱঁথ্সৰঃ । তস্মাদশ্ৱঃ পুৰস্তা-থ্সংৱঁথ্সৰ আলভ্যতে ॥
যত্প্ৰজাপতি-ৰালব্ধো-ঽশ্ৱো-ঽভৱত্ । তস্মাদশ্ৱঃ । যথ্সদ্যো মেধো-ঽভৱত্ ॥ 79 ॥

তস্মাদশ্ৱমেধঃ ॥ ৱেদুকো-ঽশ্ৱমাশু-ম্ভৱতি । য এৱং-ৱেঁদ ॥ যদ্ৱৈ তত্প্ৰজাপতি-ৰালব্ধো-ঽশ্ৱো-ঽভৱত্ । তস্মাদশ্ৱঃ প্ৰজাপতেঃ পশূনা-মনুৰূপতমঃ ॥
আ-ঽস্য পুত্ৰঃ প্ৰতিৰূপো জাযতে । য এৱং-ৱেঁদ ॥ সৰ্ৱাণি ভূতানি সভৃন্ত্যালভতে ।
সমেন-ন্দেৱা-স্তেজসে ব্ৰহ্মৱৰ্চসায ভৰন্তি ।
যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে ॥ 80 ॥

য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ এতদ্ৱৈ তদ্দেৱা এতা-ন্দেৱতাম্ । পশু-ম্ভূত-ম্মেধাযালভন্ত । যজ্ঞমৱ । যজ্ঞেন যজ্ঞমযজন্ত দেৱাঃ । কামপ্ৰং-যঁজ্ঞম কুৰ্ৱত । তে-ঽমৃতত্ৱমকামযন্ত ।
ত-ঽমৃতত্ৱ-মগচ্ছন্ন্ ॥ যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । দেৱানামেৱা-যনেনৈতি ॥ 81 ॥

প্ৰাজাপত্যেনৈৱ যজ্ঞেন যজতে কামপ্ৰেণ । অপুনৰ্মাৰমেৱ গচ্ছতি ॥ এতস্য ৱৈ ৰূপেণ পুৰস্তা-ত্প্ৰাজাপত্য-মৃষভ-ন্তূপৰং
বহুৰূপ-মালভতে । সৰ্ৱেভ্যঃ কামেভ্যঃ । সৰ্ৱস্যাপ্ত্যৈ । সৰ্ৱস্য জিত্যৈ ॥ সৰ্ৱমেৱ তেনাপ্নোতি । সৰ্ৱ-ঞ্জযতি ।
যো-ঽশ্ৱমেধেন যজতে । য উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ ॥ 82 ॥

(মেধো-ঽভৱ--দ্যজত - এতি - ৱেদ) (অ. 22)
অনুৱাকং 23 - অশ্ৱাৱযৱেষূপাসনম্
যো ৱা অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য লোমনী ৱেদ ।
অশ্ৱস্যৈৱ মেদ্ধ্যস্য লোমং-লোঁমঞ্জুহোতি ।
অহোৰাত্ৰে ৱা অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য লোমনী । যথ্সায-ম্প্ৰাতৰ্জুহোতি । অশ্ৱস্যৈৱ মেদ্ধ্যস্য লোমং-লোঁমঞ্জুহোতি ।
এতদনুকৃতি হস্ম ৱৈ পুৰা । অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য লোমং-লোঁমঞ্জুহ্ৱতি ॥
যো ৱা অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য পদে ৱেদ ।
অশ্ৱস্যৈৱ মেদ্ধ্যস্য পদে পদে জুহোতি ।
দৰ্শপূৰ্ণমাসৌ ৱা অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য পদে ॥ 83 ॥

যদ্দৰ্শপূৰ্ণমাসৌ যজতে ।
অশ্ৱস্যৈৱ মেদ্ধ্যস্য পদে পদে জুহোতি ।
এতদনুকৃতি হ স্ম ৱৈ পুৰা ।
অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য পদে পদে জুহ্ৱতি ॥
যো ৱা অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য ৱিৱৰ্তনং-ৱেঁদ । অশ্ৱস্যৈৱ মেদ্ধ্যস্য ৱিৱৰ্তনে ৱিৱৰ্তনে জুহোতি । অসৌ ৱা আদিত্যো-ঽশ্ৱঃ । স আহৱনীয-মাগচ্ছতি । তদ্ৱিৱৰ্ততে ।
যদগ্নিহোত্ৰ-ঞ্জুহোতি ।
অশ্ৱস্যৈৱ মেদ্ধ্যস্য ৱিৱৰ্তনে ৱিৱৰ্তনে জুহোতি । এতদনুকৃতি হ স্ম ৱৈ পুৰা ।
অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য ৱিৱৰ্তনে ৱিৱৰ্তনে জুহ্ৱতি ॥ 84 ॥
(পদে - অগ্নিহোত্ৰ-ঞ্জুহোতি ত্ৰীণি চ) (অ. 23)
(প্ৰজাপতিস্তমষ্টাদশিভিঃ - প্ৰজাপতিৰকামযতোভা - ৱস্মৈ - যুঞ্জন্তি-তেজসা - ঽপ প্ৰাণা - অপ শ্ৰীৰূদ্ৰ্ধ্ৱম্ - প্ৰজাপতিঃ প্ৰেণা-ঽনু - প্ৰথমেন - প্ৰজাপতিৰকামযত মহান্. - ৱৈশ্ৱদেৱো ৱা অশ্ৱো - ঽশ্ৱস্য - প্ৰজাপতিস্তং-যঁজ্ঞক্ৰতুভি - ৰপ শ্ৰীৰ্ব্ৰাহ্মণৌ - সৰ্ৱেষু- ৱাৰুণো - যদ্যশ্ৱম্ - তদাহু- ৰেষ ৱৈ ৱিভূ - স্তাৰ্প্যেণা- দিত্যাঃ - প্ৰজাপতি-ম্পিতৰং - ঁযো ৱা অশ্ৱস্য মেদ্ধ্যস্য লোমনী ত্ৰযোৱিগ্ংশতিঃ)
(প্ৰজাপতিৰ - স্মিন্ ঁলোকে - উত্তৰতঃ - শ্ৰিযমেৱ - প্ৰজাপতিৰকামযত মহান্.-য-ত্প্ৰাত - প্ৰ ৱা এষ এভ্যো
লোকেভ্যঃ- সৰ্ৱগ্ং হ ৱৈ তত্ৰ পযস্ৱদ্য -উ চৈনমেৱং-ৱেঁদ চত্ৱাৰ্যশীতিঃ)
(প্ৰজাপতিৰশ্ৱমেধং - জুহ্ৱতি)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয ব্ৰাহ্মণে তৃতীযাষ্টকে নৱমঃ প্ৰপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
++++++++++++++++++++