kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake navamaḥ prapāṭhakaḥ - aṣṭādaśinā-mpaśūnā-mprayogaḥ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
(aśvamedhasya dvitīya-tṛtīyā harvidhānam)
anuvākaṃ 1 - aṣṭādaśinā-ṅgrābhyāṇāṃ āraṇyānā-ñca paśūnā-mprayogaḥ
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dhama̭sṛjata | so᳚-'smāthsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat |
tama̭ṣṭāda॒śibhi॒ranu॒ prāyṷṅkta | tamā᳚pnot | tamā॒ptvā 'ṣṭā̭da॒śibhi॒ravā̭rundha |
yada̭ṣṭāda॒śina̭ āla॒bhyante᳚ | ya॒jñame॒va tairā॒ptvā yaja̭mā॒no-'va̭rundhe ||
saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ vā e॒ṣā pra̭ti॒mā | yada̭ṣṭāda॒śinaḥ̭ |
dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ || 1 ||
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
(aśvamedhasya dvitīya-tṛtīyā harvidhānam)
anuvākaṃ 1 - aṣṭādaśinā-ṅgrābhyāṇāṃ āraṇyānā-ñca paśūnā-mprayogaḥ
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dhama̭sṛjata | so᳚-'smāthsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat |
tama̭ṣṭāda॒śibhi॒ranu॒ prāyṷṅkta | tamā᳚pnot | tamā॒ptvā 'ṣṭā̭da॒śibhi॒ravā̭rundha |
yada̭ṣṭāda॒śina̭ āla॒bhyante᳚ | ya॒jñame॒va tairā॒ptvā yaja̭mā॒no-'va̭rundhe ||
saṃ॒va~॒thsa॒rasya॒ vā e॒ṣā pra̭ti॒mā | yada̭ṣṭāda॒śinaḥ̭ |
dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtavaḥ̭ || 1 ||
saṃ॒va~॒thsa॒ro᳚-'ṣṭāda॒śaḥ | yada̭ṣṭāda॒śina̭ āla॒bhyantḙ |
saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va tairā॒ptvā
yajamā॒no-'va̭rundhe ||
a॒gni॒ṣṭhe᳚ 'nyā-npa॒śūnṷpā-ka॒roti̭ |
ita̭reṣu॒ yūpe᳚ṣvaṣṭāda॒śino-'jā̭mitvāya ||
nava̭ na॒vāla̭bhyante savīrya॒tvāya̭ || yadā̭ra॒ṇyai-ssagg̭ sthā॒paye᳚t | vyava̭syetā-mpitā pu॒trau | vyaddhvā̭naḥ krāmeyuḥ |
vidṷ̄ra॒-ṅgrāma̭yo rgrāmā॒ntau syā̭tām || 2 ||
saṃ॒va~॒thsa॒rame॒va tairā॒ptvā
yajamā॒no-'va̭rundhe ||
a॒gni॒ṣṭhe᳚ 'nyā-npa॒śūnṷpā-ka॒roti̭ |
ita̭reṣu॒ yūpe᳚ṣvaṣṭāda॒śino-'jā̭mitvāya ||
nava̭ na॒vāla̭bhyante savīrya॒tvāya̭ || yadā̭ra॒ṇyai-ssagg̭ sthā॒paye᳚t | vyava̭syetā-mpitā pu॒trau | vyaddhvā̭naḥ krāmeyuḥ |
vidṷ̄ra॒-ṅgrāma̭yo rgrāmā॒ntau syā̭tām || 2 ||
ṛ॒kṣīkāḥ᳚ puruṣavyā॒ghrāḥ pa̭rimo॒ṣiṇa̭ āvyā॒dhinī॒-staska̭rā॒ ara̭ṇye॒ṣvā-jā̭yerann ||
tadā̭huḥ | apa̭śavo॒ vā e॒te | yadā̭ra॒ṇyāḥ |
yadā̭ra॒ṇyai-ssagg̭sthā॒paye᳚ta | kṣi॒pre yaja̭māna॒-mara̭ṇya-mmṛ॒tagṃ ha̭reyuḥ |
ara̭ṇyāyatanā॒ hyā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śava॒ iti̭ | yatpa॒śūnnālabhḙta | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | yatparya̭gni-kṛtānuthsṛ॒jet || 3 ||
tadā̭huḥ | apa̭śavo॒ vā e॒te | yadā̭ra॒ṇyāḥ |
yadā̭ra॒ṇyai-ssagg̭sthā॒paye᳚ta | kṣi॒pre yaja̭māna॒-mara̭ṇya-mmṛ॒tagṃ ha̭reyuḥ |
ara̭ṇyāyatanā॒ hyā̭ra॒ṇyāḥ pa॒śava॒ iti̭ | yatpa॒śūnnālabhḙta | ana̭varuddhā asya pa॒śavaḥ̭ syuḥ | yatparya̭gni-kṛtānuthsṛ॒jet || 3 ||
ya॒jña॒ve॒śa॒sa-ṅkṷryāt || yatpa॒śūnā॒labha̭te | tenai॒va pa॒śūnava̭rundhe |
yatparya̭gni-kṛtānuthsṛ॒jatya-ya̭jñaveśasāya |
ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti |
na ya̭jñaveśa॒ sambha̭vati |
na yaja̭māna॒-mara̭ṇya-mmṛ॒tagṃ ha̭ranti ||
grā॒myai-ssaggsthā̭payati | e॒te vai pa॒śavaḥ॒, kṣemo॒ nāma̭ | sa-mpi̭tā pu॒trāva va̭syataḥ | samaddhvā̭naḥ krāmanti |
sa॒ma॒nti॒ka-ṅgrāma̭yo-rgrāmā॒ntau bha̭vataḥ |
narkṣīkāḥ᳚ puruṣavyā॒ghrāḥ pa̭rimo॒ṣiṇa̭ āvyā॒dhinī॒-staska̭rā॒ ara̭ṇye॒ṣvā jā̭yante || 4 ||
yatparya̭gni-kṛtānuthsṛ॒jatya-ya̭jñaveśasāya |
ava̭ruddhā asya pa॒śavo॒ bhava̭nti |
na ya̭jñaveśa॒ sambha̭vati |
na yaja̭māna॒-mara̭ṇya-mmṛ॒tagṃ ha̭ranti ||
grā॒myai-ssaggsthā̭payati | e॒te vai pa॒śavaḥ॒, kṣemo॒ nāma̭ | sa-mpi̭tā pu॒trāva va̭syataḥ | samaddhvā̭naḥ krāmanti |
sa॒ma॒nti॒ka-ṅgrāma̭yo-rgrāmā॒ntau bha̭vataḥ |
narkṣīkāḥ᳚ puruṣavyā॒ghrāḥ pa̭rimo॒ṣiṇa̭ āvyā॒dhinī॒-staska̭rā॒ ara̭ṇye॒ṣvā jā̭yante || 4 ||
(ṛ॒tavaḥ̭ - syātā - muthsṛ॒jeth - sya̭ta॒strīṇi̭ ca)(ā1)
anuvākaṃ 2 - cāturmāsyapaśūnā-mprayogaḥ
pra॒jāpa̭tira-kāmayato॒bhau lo॒kāva-va̭rundhī॒yeti̭ |
sa e॒tānu॒bhayā᳚-npa॒śūna̭ paśyat | grā॒myāgścā̭-ra॒ṇyāgśca̭ | tānāla̭bhata |
tairvai sa u॒bhau lo॒kāva vā̭rundha | grā॒myaire॒va pa॒śubhi̭ri॒maṃ-lo~॒kama vā̭rundha |
ā॒ra॒ṇyaira॒mum | yadgrā॒myā-npa॒śūnā॒labha̭te |
i॒mame॒va tairlo॒kamava̭rundhe | yadā̭ra॒ṇyān || 5 ||
anuvākaṃ 2 - cāturmāsyapaśūnā-mprayogaḥ
pra॒jāpa̭tira-kāmayato॒bhau lo॒kāva-va̭rundhī॒yeti̭ |
sa e॒tānu॒bhayā᳚-npa॒śūna̭ paśyat | grā॒myāgścā̭-ra॒ṇyāgśca̭ | tānāla̭bhata |
tairvai sa u॒bhau lo॒kāva vā̭rundha | grā॒myaire॒va pa॒śubhi̭ri॒maṃ-lo~॒kama vā̭rundha |
ā॒ra॒ṇyaira॒mum | yadgrā॒myā-npa॒śūnā॒labha̭te |
i॒mame॒va tairlo॒kamava̭rundhe | yadā̭ra॒ṇyān || 5 ||
a॒mu-ntaiḥ || ana̭varuddho॒ vā e॒tasya̭ saṃva~thsa॒ra ityā̭huḥ | ya i॒ta i॒taścāturmā॒syāni̭ saṃ॒va~thsa॒ra-mpra̭yu॒ṅkta iti̭ |
e॒tāvā॒n॒. vai saṃ̭va~thsa॒raḥ | yaccā̭turmā॒syāni̭ | yade॒te cātṷrmā॒syāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | pra॒tyakṣa̭me॒va tai-ssaṃ̭va~thsa॒raṃ-ya~ja̭mā॒no-'va̭rundhe | ||
vi vā e॒ṣa pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate |
ya-ssaṃ̭va~thsa॒ra-mpra̭yu॒ṅkte | saṃ॒va~॒thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒kaḥ || 6 ||
e॒tāvā॒n॒. vai saṃ̭va~thsa॒raḥ | yaccā̭turmā॒syāni̭ | yade॒te cātṷrmā॒syāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | pra॒tyakṣa̭me॒va tai-ssaṃ̭va~thsa॒raṃ-ya~ja̭mā॒no-'va̭rundhe | ||
vi vā e॒ṣa pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭r-ṛddhyate |
ya-ssaṃ̭va~thsa॒ra-mpra̭yu॒ṅkte | saṃ॒va~॒thsa॒ra-ssṷva॒rgo lo॒kaḥ || 6 ||
su॒va॒rga-ntu lo॒ka-nnāpa̭rāddhnoti |
pra॒jā vai pa॒śava̭ ekāda॒śinī᳚ |
yade॒ta ai̭kādaśi॒nāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ |
sā॒kṣāde॒va pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mā॒no-'va̭rundhe || pra॒jāpa̭ti-rvi॒rāja̭masṛjata |
sā sṛ॒ṣṭā-'śva̭me॒dha-mprāvi̭śat |
tā-nda॒śibhi॒ranu॒ prāyṷṅkta | tāmā᳚pnot |
tāmā॒ptvā da॒śibhi॒ravā̭rundha | yadda॒śina̭ āla॒bhyante᳚ || 7 ||
pra॒jā vai pa॒śava̭ ekāda॒śinī᳚ |
yade॒ta ai̭kādaśi॒nāḥ pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ |
sā॒kṣāde॒va pra॒jā-mpa॒śūn. yaja̭mā॒no-'va̭rundhe || pra॒jāpa̭ti-rvi॒rāja̭masṛjata |
sā sṛ॒ṣṭā-'śva̭me॒dha-mprāvi̭śat |
tā-nda॒śibhi॒ranu॒ prāyṷṅkta | tāmā᳚pnot |
tāmā॒ptvā da॒śibhi॒ravā̭rundha | yadda॒śina̭ āla॒bhyante᳚ || 7 ||
vi॒rāja̭me॒va tairā॒ptvā yaja̭mā॒no-'va̭rundhe ||
ekā̭daśa da॒śata॒ āla̭bhyante | ekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭup | traiṣṭṷbhāḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe || vai॒śva॒de॒vo vā aśvaḥ̭| nā॒nā॒de॒va॒tyāḥ᳚ pa॒śavo̭ bhavanti |
aśva̭sya sarva॒tvāya̭ | nānā̭rūpā bhavanti | tasmā॒nnānā̭rūpāḥ pa॒śavaḥ̭( ) |
ba॒hu॒rū॒pā bha̭vanti | tasmā᳚-dbahurū॒pāḥ pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai || 8 ||
ekā̭daśa da॒śata॒ āla̭bhyante | ekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭup | traiṣṭṷbhāḥ pa॒śavaḥ̭ | pa॒śūne॒vāva̭rundhe || vai॒śva॒de॒vo vā aśvaḥ̭| nā॒nā॒de॒va॒tyāḥ᳚ pa॒śavo̭ bhavanti |
aśva̭sya sarva॒tvāya̭ | nānā̭rūpā bhavanti | tasmā॒nnānā̭rūpāḥ pa॒śavaḥ̭( ) |
ba॒hu॒rū॒pā bha̭vanti | tasmā᳚-dbahurū॒pāḥ pa॒śava॒-ssamṛ̭ddhyai || 8 ||
(ā॒ra॒ṇyān-~lo॒ko-da॒śina̭ āla॒bhyante॒-nānā̭rūpāḥ pa॒śavo॒ dve ca̭) (a. 2)
anuvākaṃ 3 - rohitādīnā-mpaśūnāṃ-va~pāhomasāhityam
a॒smai vai lo॒kāya̭ grā॒myāḥ pa॒śava॒ āla̭bhyante | a॒muṣmā̭ āra॒ṇyāḥ | yadgrā॒myā-npa॒śūnā॒labha̭te | i॒mame॒va tairlo॒kamava̭rundhe | yadā̭ra॒ṇyān | a॒mu-ntaiḥ | u॒bhayā᳚-npa॒śūnāla̭bhate | grā॒myāgścā̭-ra॒ṇyāgśca̭ |
u॒bhayo᳚-rlo॒kayo॒ra va̭ruddhyai | u॒bhayā᳚-npa॒śūnāla̭bhate || 9 ||
anuvākaṃ 3 - rohitādīnā-mpaśūnāṃ-va~pāhomasāhityam
a॒smai vai lo॒kāya̭ grā॒myāḥ pa॒śava॒ āla̭bhyante | a॒muṣmā̭ āra॒ṇyāḥ | yadgrā॒myā-npa॒śūnā॒labha̭te | i॒mame॒va tairlo॒kamava̭rundhe | yadā̭ra॒ṇyān | a॒mu-ntaiḥ | u॒bhayā᳚-npa॒śūnāla̭bhate | grā॒myāgścā̭-ra॒ṇyāgśca̭ |
u॒bhayo᳚-rlo॒kayo॒ra va̭ruddhyai | u॒bhayā᳚-npa॒śūnāla̭bhate || 9 ||
grā॒myāgścā̭-ra॒ṇyāgśca̭ | u॒bhaya̭syā॒-nnādya॒syā-va̭ruddhyai | ubhayā᳚-npa॒śūnālabhate | grāmyāgścā̭ra॒ṇyāgśca̭ |
u॒bhayḙṣā-mpaśū॒nāmava̭ruddhyai ||
traya̭strayo bhavanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚thsa॒tyāt || 10 ||
u॒bhayḙṣā-mpaśū॒nāmava̭ruddhyai ||
traya̭strayo bhavanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kasmā᳚thsa॒tyāt || 10 ||
a॒smin ~lo॒ke ba॒havaḥ॒ kāmā॒ iti̭ |
yathsa̭mā॒nībhyo̭ de॒vatā᳚bhyo॒-'nye᳚-'nye pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | a॒sminne॒va tallo॒ke kāmā᳚ndadhāti | tasmā̭da॒smin-~lo॒ke ba॒havaḥ॒ kāmāḥ᳚ || tra॒yā॒ṇā-ntra̭yāṇāgṃ sa॒ha va॒pā jṷhoti | tryā̭vṛto॒ vai de॒vāḥ |
tryā̭vṛta i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅklṛptyai᳚ || parya̭gni-kṛtā-nāra॒ṇyā-nuthsṛ̭ja॒ntyahigṃ̭sāyai || 11 ||
yathsa̭mā॒nībhyo̭ de॒vatā᳚bhyo॒-'nye᳚-'nye pa॒śava̭ āla॒bhyante᳚ | a॒sminne॒va tallo॒ke kāmā᳚ndadhāti | tasmā̭da॒smin-~lo॒ke ba॒havaḥ॒ kāmāḥ᳚ || tra॒yā॒ṇā-ntra̭yāṇāgṃ sa॒ha va॒pā jṷhoti | tryā̭vṛto॒ vai de॒vāḥ |
tryā̭vṛta i॒me lo॒kāḥ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai᳚ | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅklṛptyai᳚ || parya̭gni-kṛtā-nāra॒ṇyā-nuthsṛ̭ja॒ntyahigṃ̭sāyai || 11 ||
(ava̭ruddhyā u॒bhayā᳚-npa॒śūnāla̭bhate - sa॒tyā - dahigṃ̭sāyai)(ā3)
anuvākaṃ 4 - aśvasya rathayojanālaṅkārādayaḥ
yu॒ñjanti̭ bra॒ddhnamityā̭ha | a॒sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnaḥ | ā॒di॒tya-me॒vāsmai̭ yunakti | a॒ru॒ṣamityā̭ha | a॒gnirvā a̭ru॒ṣaḥ |
a॒gnime॒vāsmai̭ yunakti | cara̭nta॒mityā̭ha | vā॒yurvai caranṋ | vā॒yume॒vāsmai̭ yunakti | pari̭ta॒sthuṣa॒ ityā̭ha || 12 ||
anuvākaṃ 4 - aśvasya rathayojanālaṅkārādayaḥ
yu॒ñjanti̭ bra॒ddhnamityā̭ha | a॒sau vā ā̭di॒tyo bra॒ddhnaḥ | ā॒di॒tya-me॒vāsmai̭ yunakti | a॒ru॒ṣamityā̭ha | a॒gnirvā a̭ru॒ṣaḥ |
a॒gnime॒vāsmai̭ yunakti | cara̭nta॒mityā̭ha | vā॒yurvai caranṋ | vā॒yume॒vāsmai̭ yunakti | pari̭ta॒sthuṣa॒ ityā̭ha || 12 ||
i॒me vai lo॒kāḥ pari̭ta॒sthuṣaḥ̭ | i॒mane॒vāsmai̭ lo॒kān. yṷnakti || roca̭nte roca॒nā di॒vītyā̭ha | nakṣa̭trāṇi॒ vai ro̭ca॒nā di॒vi |
nakṣa̭trāṇye॒vāsmai̭ rocayati || yu॒ñjantya̭sya॒ kāmyetyā̭ha | kāmā̭ne॒vāsmai̭ yunakti || harī॒ vipa̭kṣa॒setyā̭ha |
i॒me vai harī॒ vipa̭kṣasā | i॒me e॒vāsmai̭ yunakti || 13 ||
nakṣa̭trāṇye॒vāsmai̭ rocayati || yu॒ñjantya̭sya॒ kāmyetyā̭ha | kāmā̭ne॒vāsmai̭ yunakti || harī॒ vipa̭kṣa॒setyā̭ha |
i॒me vai harī॒ vipa̭kṣasā | i॒me e॒vāsmai̭ yunakti || 13 ||
śoṇā̭ dhṛ॒ṣṇū nṛ॒vāha॒setyā̭ha | a॒ho॒rā॒tre vai nṛ॒vāha̭sā | a॒ho॒rā॒tre e॒vāsmai̭ yunakti || e॒tā e॒vāsmai̭ de॒vatā̭ yunakti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
ke॒tu-ṅkṛ॒ṇvanna̭-ke॒tava॒ iti̭ ddhva॒ja-mprati̭muñcati | yaśa̭ e॒vaina॒gṃ॒ rājñā᳚-ṅgamayati || jī॒mūta̭syeva bhavati॒ pratī̭ka॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || ye te॒ panthā̭na-ssavitaḥ pū॒rvyāsa॒ itya̭ddhva॒ryu-ryaja̭mānaṃ
~vācayatya॒bhiji̭tyai || 14 ||
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai ||
ke॒tu-ṅkṛ॒ṇvanna̭-ke॒tava॒ iti̭ ddhva॒ja-mprati̭muñcati | yaśa̭ e॒vaina॒gṃ॒ rājñā᳚-ṅgamayati || jī॒mūta̭syeva bhavati॒ pratī̭ka॒mityā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || ye te॒ panthā̭na-ssavitaḥ pū॒rvyāsa॒ itya̭ddhva॒ryu-ryaja̭mānaṃ
~vācayatya॒bhiji̭tyai || 14 ||
parā॒ vā e॒tasya̭ ya॒jña ḙti | yasya̭ pa॒śuru॒pā-kṛ̭to॒-'nyatra॒ vedyā॒ eti̭ | etagg sto̭tare॒tena̭ pa॒thā puna॒raśva॒-māva̭rtayāsi na॒ ityā̭ha |
vā॒yurvai stotā᳚ | vā॒yume॒vāsya̭ pa॒rastā᳚-ddadhā॒tyāvṛ̭ttyai || yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti | e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati | yada̭syo॒pākṛ̭tasya॒ lomā̭ni॒ śīya̭nte | yadvālḙṣu kā॒cānā॒vaya̭nti |
lomā᳚nye॒vāsya॒ tathsambha̭ranti || 15 ||
vā॒yurvai stotā᳚ | vā॒yume॒vāsya̭ pa॒rastā᳚-ddadhā॒tyāvṛ̭ttyai || yathā॒ vai ha॒viṣo̭ gṛhī॒tasya॒ skanda̭ti | e॒vaṃ-vā~ e॒tadaśva̭sya skandati | yada̭syo॒pākṛ̭tasya॒ lomā̭ni॒ śīya̭nte | yadvālḙṣu kā॒cānā॒vaya̭nti |
lomā᳚nye॒vāsya॒ tathsambha̭ranti || 15 ||
bhūrbhuva॒ssuva॒riti̭ prājāpa॒tyā-bhi॒rāva̭yanti | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ |
svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭drdhayanti || bhūriti॒ mahi̭ṣī | bhuva॒ iti̭ vā॒vātā᳚ |
suva॒riti̭ parivṛ॒ktī | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || hi॒ra॒ṇyayāḥ᳚ kā॒cā bha̭vanti | jyoti॒rvai hira̭ṇyam | rā॒ṣṭrama̭śvame॒dhaḥ || 16 ||
svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭drdhayanti || bhūriti॒ mahi̭ṣī | bhuva॒ iti̭ vā॒vātā᳚ |
suva॒riti̭ parivṛ॒ktī | e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || hi॒ra॒ṇyayāḥ᳚ kā॒cā bha̭vanti | jyoti॒rvai hira̭ṇyam | rā॒ṣṭrama̭śvame॒dhaḥ || 16 ||
jyoti̭ścai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭra-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti || sa॒hasra̭-mbhavanti | sa॒hasra̭ sammita-ssuva॒rgo lo॒kaḥ | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai ||
apa॒ vā e॒tasmā॒tteja̭ indri॒ya-mpa॒śava॒-śśrīḥ krā̭manti | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
vasa̭vastvā-'ñjantu gāya॒treṇa॒ chanda॒seti॒ mahi̭ṣya॒bhya̭nakti | tejo॒ vā ājya᳚m | tejo̭ gāya॒trī | teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭rundhe || 17 ||
apa॒ vā e॒tasmā॒tteja̭ indri॒ya-mpa॒śava॒-śśrīḥ krā̭manti | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
vasa̭vastvā-'ñjantu gāya॒treṇa॒ chanda॒seti॒ mahi̭ṣya॒bhya̭nakti | tejo॒ vā ājya᳚m | tejo̭ gāya॒trī | teja̭sai॒vāsmai॒ tejo-'va̭rundhe || 17 ||
ru॒drāstvā᳚-'ñjantu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda॒seti̭ vā॒vātā᳚ | tejo॒ vā ājya᳚m | i॒ndri॒ya-ntri॒ṣṭup | teja̭sai॒vāsmā̭ indri॒yamava̭rundhe |
ā॒di॒tyā-stvā᳚-'ñjantu॒ jāga̭tena॒ chanda॒seti̭ parivṛ॒ktī | tejo॒ vā ājya᳚m | pa॒śavo॒ jaga̭tī |
teja̭sai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭rundhe ||
patna̭yo॒-'bhya̭ñjanti | śri॒yā vā e॒ta-drū॒pam || 18 ||
ā॒di॒tyā-stvā᳚-'ñjantu॒ jāga̭tena॒ chanda॒seti̭ parivṛ॒ktī | tejo॒ vā ājya᳚m | pa॒śavo॒ jaga̭tī |
teja̭sai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭rundhe ||
patna̭yo॒-'bhya̭ñjanti | śri॒yā vā e॒ta-drū॒pam || 18 ||
yatpatna̭yaḥ | śriya̭-me॒vāsmi॒-ntadda̭dhati |
nāsmā॒tteja̭ indri॒ya-mpa॒śava॒-śśrīrapa̭krāmanti ||
lājī(3)ñchācī(3)n. yaśo̭ ma॒mā~(4) ityati̭rikta॒-manna॒maśvā̭yo॒ pāha̭ranti |
pra॒jāme॒vānnā॒dī-ṅkṷrvate ||
e॒taddḙvā॒ anna̭mattai॒ta-danna̭maddhi prajāpata॒ ityā̭ha | pra॒jāyā̭me॒vānnādya̭-ndadhate ||
yadi॒ nāva॒jighra᳚t | a॒gniḥ pa॒śurā̭sī॒dityava̭-ghrāpayet | ava̭ hai॒va ji̭ghrati ||
ākrāna̭. vā॒jī kramai॒ratya̭-kramīdvā॒jī dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī
sa॒dhastha॒mityaśva॒-manṷmantrayate |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai ||
sami̭ddho a॒ñjankṛda̭ra-mmatī॒nā-mityaśva̭syā॒ priyo̭ bhavanti sarūpa॒tvāya̭ || 19 ||
nāsmā॒tteja̭ indri॒ya-mpa॒śava॒-śśrīrapa̭krāmanti ||
lājī(3)ñchācī(3)n. yaśo̭ ma॒mā~(4) ityati̭rikta॒-manna॒maśvā̭yo॒ pāha̭ranti |
pra॒jāme॒vānnā॒dī-ṅkṷrvate ||
e॒taddḙvā॒ anna̭mattai॒ta-danna̭maddhi prajāpata॒ ityā̭ha | pra॒jāyā̭me॒vānnādya̭-ndadhate ||
yadi॒ nāva॒jighra᳚t | a॒gniḥ pa॒śurā̭sī॒dityava̭-ghrāpayet | ava̭ hai॒va ji̭ghrati ||
ākrāna̭. vā॒jī kramai॒ratya̭-kramīdvā॒jī dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī
sa॒dhastha॒mityaśva॒-manṷmantrayate |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai ||
sami̭ddho a॒ñjankṛda̭ra-mmatī॒nā-mityaśva̭syā॒ priyo̭ bhavanti sarūpa॒tvāya̭ || 19 ||
(pari̭ta॒sthuṣa॒ ityā̭he॒ - me e॒vāsmai̭ yunaktya॒ - bhiji̭tyai-bhara-ntyaśvame॒dho - rṷndhe - rū॒pam - ji̭ghrati॒ trīṇi̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - brahmodyanāmakaḥ hotṛbrāhmaṇossaṃvā~daḥ
teja̭sā॒ vā e॒ṣa bra̭hmavarca॒sena॒ vyṛ̭ddhyate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
hotā̭ ca bra॒hmā ca̭ bra॒hmodyaṃ̭-va~dataḥ |
teja̭sā cai॒vaina̭-mbrahmavarca॒sena̭ ca॒ sama̭drdhayataḥ || da॒kṣi॒ṇa॒to bra॒hmā bha̭vati |
da॒kṣi॒ṇa॒ta ā̭yatano॒ vai bra॒hmā | bā॒r॒ha॒spa॒tyo vai bra॒hmā |
bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to (dakṣi॒ṇato) da̭dhāti |
tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'drdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ ||
u॒tta॒ra॒to hotā̭ bhavati || 20 ||
anuvākaṃ 5 - brahmodyanāmakaḥ hotṛbrāhmaṇossaṃvā~daḥ
teja̭sā॒ vā e॒ṣa bra̭hmavarca॒sena॒ vyṛ̭ddhyate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
hotā̭ ca bra॒hmā ca̭ bra॒hmodyaṃ̭-va~dataḥ |
teja̭sā cai॒vaina̭-mbrahmavarca॒sena̭ ca॒ sama̭drdhayataḥ || da॒kṣi॒ṇa॒to bra॒hmā bha̭vati |
da॒kṣi॒ṇa॒ta ā̭yatano॒ vai bra॒hmā | bā॒r॒ha॒spa॒tyo vai bra॒hmā |
bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāsya̭ dakṣiṇa॒to (dakṣi॒ṇato) da̭dhāti |
tasmā॒-ddakṣi॒ṇo-'drdho᳚ brahmavarca॒sita̭raḥ ||
u॒tta॒ra॒to hotā̭ bhavati || 20 ||
u॒tta॒ra॒ta ā̭yatano॒ vai hotā᳚ | ā॒gne॒yo vai hotā᳚ | tejo॒ vā a॒gniḥ | teja̭ e॒vāsyo᳚ttara॒to da̭dhāti | tasmā॒dutta॒ro-'drdha̭-steja॒svita̭raḥ ||
yūpa̭ma॒bhito̭ vadataḥ | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vai yūpaḥ̭ | yaja̭māname॒va teja̭sā ca brahmavarca॒sena̭ ca॒ sama̭drdhayataḥ ||
kigg svi̭dāsīt-pū॒rvaci̭tti॒-rityā̭ha |
dyaurvai vṛṣṭiḥ̭ pū॒rvaci̭ttiḥ || 21 ||
yūpa̭ma॒bhito̭ vadataḥ | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vai yūpaḥ̭ | yaja̭māname॒va teja̭sā ca brahmavarca॒sena̭ ca॒ sama̭drdhayataḥ ||
kigg svi̭dāsīt-pū॒rvaci̭tti॒-rityā̭ha |
dyaurvai vṛṣṭiḥ̭ pū॒rvaci̭ttiḥ || 21 ||
diva̭me॒va vṛṣṭi॒mava̭rundhe || kigg svi̭dāsī-dbṛ॒hadvaya॒ ityā̭ha | aśvo॒ vai bṛ॒hadvayaḥ̭ | aśva̭me॒vāva̭rundhe || kigg svi̭dāsīt-piśaṅgi॒letyā̭ha | rātri॒rvai pi̭śaṅgi॒lā |
rātri̭me॒vāva̭rundhe || kigg svi̭dāsīt-pilippi॒letyā̭ha | śrīrvai pi̭lippi॒lā | a॒nnādya̭me॒vāva̭rundhe || 22 ||
rātri̭me॒vāva̭rundhe || kigg svi̭dāsīt-pilippi॒letyā̭ha | śrīrvai pi̭lippi॒lā | a॒nnādya̭me॒vāva̭rundhe || 22 ||
ka-ssvi̭dekā॒kī ca̭ra॒tītyā̭ha | a॒sau vā ā̭di॒tya ḙkā॒kī ca̭rati | teja̭ e॒vāva̭rundhe ||
ka ṷ svijjāyate॒ puna॒rityā̭ha |
ca॒ndramā॒ vai jā̭yate॒ punaḥ̭ |
āyṷre॒vāva̭rundhe ||
kigg svi̭ddhi॒masya̭ bheṣa॒jamityā̭ha |
a॒gnirvai hi॒masya̭ bheṣa॒jam | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭rundhe ||
kigg svi̭dā॒-vapa̭na-mma॒hadityā̭ha || 23 ||
ka ṷ svijjāyate॒ puna॒rityā̭ha |
ca॒ndramā॒ vai jā̭yate॒ punaḥ̭ |
āyṷre॒vāva̭rundhe ||
kigg svi̭ddhi॒masya̭ bheṣa॒jamityā̭ha |
a॒gnirvai hi॒masya̭ bheṣa॒jam | bra॒hma॒va॒rca॒same॒vāva̭rundhe ||
kigg svi̭dā॒-vapa̭na-mma॒hadityā̭ha || 23 ||
a॒yaṃ-vai~ lo॒ka ā॒vapa̭na-mma॒hat |
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati ||
pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ para॒manta̭-mpṛthi॒vyā ityā̭ha | vedi॒rvai paro-'ntaḥ̭ pṛthi॒vyāḥ |
vedi̭me॒vāva̭rundhe || pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ bhuva̭nasya॒ nābhi॒mityā̭ha |
ya॒jño vai bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ | ya॒jñame॒vāva̭rundhe ||
pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ reta॒ ityā̭ha |
somo॒ vai vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ retaḥ̭ | so॒ma॒pī॒tha-me॒vāva̭rundhe ||
pṛ॒cchāmi̭ vā॒caḥ pa̭ra॒maṃ-vyo~̭metyā̭ha | brahma॒ vai vā॒caḥ pa̭ra॒maṃ-vyo~̭ma |
bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāva̭rundhe || 24 ||
a॒sminne॒va lo॒ke prati̭tiṣṭhati ||
pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ para॒manta̭-mpṛthi॒vyā ityā̭ha | vedi॒rvai paro-'ntaḥ̭ pṛthi॒vyāḥ |
vedi̭me॒vāva̭rundhe || pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ bhuva̭nasya॒ nābhi॒mityā̭ha |
ya॒jño vai bhuva̭nasya॒ nābhiḥ̭ | ya॒jñame॒vāva̭rundhe ||
pṛ॒cchāmi̭ tvā॒ vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ reta॒ ityā̭ha |
somo॒ vai vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ retaḥ̭ | so॒ma॒pī॒tha-me॒vāva̭rundhe ||
pṛ॒cchāmi̭ vā॒caḥ pa̭ra॒maṃ-vyo~̭metyā̭ha | brahma॒ vai vā॒caḥ pa̭ra॒maṃ-vyo~̭ma |
bra॒hma॒va॒rca॒sa-me॒vāva̭rundhe || 24 ||
(hotā̭ bhavati॒ - vai vṛṣṭiḥ̭ pū॒rvaci̭tti - ra॒nnādya̭me॒vāva̭rundhe - ma॒hadityā̭ha॒ - somo॒ vai vṛṣṇo॒ aśva̭sya॒ reta̭śca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - aśvasya mṛtopacāra-ssañjñapanaprakāraḥ
apa॒ vā e॒tasmā᳚-tprā॒ṇāḥ krā̭manti | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāheti̭ sañjña॒pyamā̭na॒ āhṷtī-rjuhoti |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭ndadhāti | nāsmā᳚tprā॒ṇā apa̭krāmanti || ava̭ntīḥ॒-sthāva̭ntī-stvā-'vantu | pri॒ya-ntvā᳚ pri॒yāṇā᳚m | varṣi̭ṣṭha॒māpyānām | ni॒dhī॒nā-ntvā̭ nidhi॒patigṃ̭ havāmahe
vasoma॒-metyā̭ha |
apai॒vāsmai॒ taddhnṷvate || 25 ||
anuvākaṃ 6 - aśvasya mṛtopacāra-ssañjñapanaprakāraḥ
apa॒ vā e॒tasmā᳚-tprā॒ṇāḥ krā̭manti | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāheti̭ sañjña॒pyamā̭na॒ āhṷtī-rjuhoti |
prā॒ṇāne॒vāsmi̭ndadhāti | nāsmā᳚tprā॒ṇā apa̭krāmanti || ava̭ntīḥ॒-sthāva̭ntī-stvā-'vantu | pri॒ya-ntvā᳚ pri॒yāṇā᳚m | varṣi̭ṣṭha॒māpyānām | ni॒dhī॒nā-ntvā̭ nidhi॒patigṃ̭ havāmahe
vasoma॒-metyā̭ha |
apai॒vāsmai॒ taddhnṷvate || 25 ||
atho̭ dhu॒vantye॒vaina᳚m | atho॒ nyḙvāsmai᳚ hnuvate || triḥ pari̭yanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭ dhuvate || triḥ punaḥ॒ pari̭yanti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ |
ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndhuvate || apa॒ vā e॒tebhyaḥ̭ prā॒ṇāḥ krā̭manti || 26 ||
ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndhuvate || apa॒ vā e॒tebhyaḥ̭ prā॒ṇāḥ krā̭manti || 26 ||
ye ya॒jñe dhuva̭na-nta॒nvate᳚ | na॒va॒kṛtvaḥ॒ pari̭yanti | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ |
prā॒ṇāne॒vātmanda̭dhate | naibhyaḥ̭ prā॒ṇā apa̭krāmanti || ambe॒ ambā॒lyambi̭ka॒ iti॒ patnī̭mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m ||
subha̭ge॒ kāmpī̭la-vāsi॒nītyā̭ha | tapa̭ e॒vainā॒-mupa̭nayati || su॒va॒rge lo॒ke samprorṇvā̭thā॒-mityā̭ha || 27 ||
prā॒ṇāne॒vātmanda̭dhate | naibhyaḥ̭ prā॒ṇā apa̭krāmanti || ambe॒ ambā॒lyambi̭ka॒ iti॒ patnī̭mu॒dāna̭yati | ahva̭tai॒vainā᳚m ||
subha̭ge॒ kāmpī̭la-vāsi॒nītyā̭ha | tapa̭ e॒vainā॒-mupa̭nayati || su॒va॒rge lo॒ke samprorṇvā̭thā॒-mityā̭ha || 27 ||
su॒va॒rgame॒vaināṃ᳚-lo~॒ka-ṅga̭mayati ||
ā-'hama̭jāni garbha॒dhamā tvama̭jāsi garbha॒dhamityā̭ha | pra॒jā vai pa॒śavo॒ garbhaḥ̭ | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte ||
de॒vā vā a̭śvame॒dhe pava̭māne | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭nann | tamaśvaḥ॒ prājā̭nāt | yathsū॒cībhi̭-rasipa॒thā-nka॒lpaya̭nti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai || gā॒ya॒trī tri॒ṣṭubjaga॒tītyā̭ha || 28 ||
ā-'hama̭jāni garbha॒dhamā tvama̭jāsi garbha॒dhamityā̭ha | pra॒jā vai pa॒śavo॒ garbhaḥ̭ | pra॒jāme॒va pa॒śūnā॒tmandha̭tte ||
de॒vā vā a̭śvame॒dhe pava̭māne | su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nna prājā̭nann | tamaśvaḥ॒ prājā̭nāt | yathsū॒cībhi̭-rasipa॒thā-nka॒lpaya̭nti |
su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai || gā॒ya॒trī tri॒ṣṭubjaga॒tītyā̭ha || 28 ||
ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || tra॒yya-ssū॒cyo̭ bhavanti |
a॒ya॒smayyo̭ raja॒tā hari̭ṇyaḥ | a॒sya vai lo॒kasya̭ rū॒pama̭ya॒smayyaḥ̭ | a॒ntari̭kṣasya raja॒tāḥ | di॒vo hari̭ṇyaḥ | diśo॒ vā a̭ya॒smayyaḥ̭ |
a॒vā॒nta॒ra॒di॒śā ra̭ja॒tāḥ | ū॒drdhvā hari̭ṇyaḥ |
diśa̭ e॒vāsmai̭ kalpayati ||
kastvā᳚-chyati॒ kastvā॒ viśā॒stī-tyā॒hā higṃ̭sāyai || 29 ||
a॒ya॒smayyo̭ raja॒tā hari̭ṇyaḥ | a॒sya vai lo॒kasya̭ rū॒pama̭ya॒smayyaḥ̭ | a॒ntari̭kṣasya raja॒tāḥ | di॒vo hari̭ṇyaḥ | diśo॒ vā a̭ya॒smayyaḥ̭ |
a॒vā॒nta॒ra॒di॒śā ra̭ja॒tāḥ | ū॒drdhvā hari̭ṇyaḥ |
diśa̭ e॒vāsmai̭ kalpayati ||
kastvā᳚-chyati॒ kastvā॒ viśā॒stī-tyā॒hā higṃ̭sāyai || 29 ||
(hnu॒va॒te॒-krā॒ma॒-ntyū॒rṇvā॒thā॒mityā̭ha॒-jaga॒tītyā̭ha-kalpaya॒tyeka̭-ñca) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - tatra mantrāḥ
apa॒ vā e॒tasmā॒cchrī rā॒ṣṭra-ṅkrā̭mati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
ū॒drdhvāmḙnā॒-mucchra̭yatā॒-dityā̭ha |
śrīrvai rā॒ṣṭrama̭śvame॒dhaḥ |
śriya̭me॒vāsma̭ rā॒ṣṭramū॒drdhva-mucchra̭yati || ve॒ṇu॒bhā॒ra-ṅgi॒rāvi॒-vetyā̭ha |
rā॒ṣṭraṃ-vai~ bhā॒raḥ | rā॒ṣṭrame॒vāsmai॒ paryṷ̄hati || athā᳚syā॒ maddhya̭medhatā॒-mityā̭ha | śrīrvai rā॒ṣṭrasya॒ maddhya᳚m || 30 ||
anuvākaṃ 7 - tatra mantrāḥ
apa॒ vā e॒tasmā॒cchrī rā॒ṣṭra-ṅkrā̭mati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
ū॒drdhvāmḙnā॒-mucchra̭yatā॒-dityā̭ha |
śrīrvai rā॒ṣṭrama̭śvame॒dhaḥ |
śriya̭me॒vāsma̭ rā॒ṣṭramū॒drdhva-mucchra̭yati || ve॒ṇu॒bhā॒ra-ṅgi॒rāvi॒-vetyā̭ha |
rā॒ṣṭraṃ-vai~ bhā॒raḥ | rā॒ṣṭrame॒vāsmai॒ paryṷ̄hati || athā᳚syā॒ maddhya̭medhatā॒-mityā̭ha | śrīrvai rā॒ṣṭrasya॒ maddhya᳚m || 30 ||
śriya̭me॒vā-va̭rundhe || śī॒te vātḙ pu॒nanni॒-vetyā̭ha | kṣemo॒ vai rā॒ṣṭrasya̭ śī॒to vātaḥ̭ | kṣema̭me॒vā-va̭rundhe || yaddha̭ri॒ṇī yava॒mattītyā̭ha | viḍvai ha̭ri॒ṇī | rā॒ṣṭraṃ-ya~vaḥ̭ | viśa̭-ñcai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭra-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti ||
na pu॒ṣṭa-mpa॒śu ma̭nyata॒ ityā̭ha |
tasmā॒-drājā̭ pa॒śūnna puṣya̭ti || 31 ||
na pu॒ṣṭa-mpa॒śu ma̭nyata॒ ityā̭ha |
tasmā॒-drājā̭ pa॒śūnna puṣya̭ti || 31 ||
śū॒drā yadarya̭jārā॒ na poṣā̭ya dhanāya॒tītyā̭ha |
tasmā᳚-dvaiśīpu॒tra-nnābhiṣi̭ñcante || i॒yaṃ-ya~॒kā śa̭kunti॒ketyā̭ha | viḍvai śa̭kunti॒kā | rā॒ṣṭrama̭śvame॒dhaḥ | viśa̭-ñcai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭra-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti ||
ā॒hala॒miti॒ sarpa॒tītyā̭ha | tasmā᳚-drā॒ṣṭrāya॒ viśaḥ̭ sarpanti || āha̭ta-ṅga॒bhe pasa॒ ityā̭ha | viḍvai gabhaḥ̭ || 32 ||
tasmā᳚-dvaiśīpu॒tra-nnābhiṣi̭ñcante || i॒yaṃ-ya~॒kā śa̭kunti॒ketyā̭ha | viḍvai śa̭kunti॒kā | rā॒ṣṭrama̭śvame॒dhaḥ | viśa̭-ñcai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭra-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti ||
ā॒hala॒miti॒ sarpa॒tītyā̭ha | tasmā᳚-drā॒ṣṭrāya॒ viśaḥ̭ sarpanti || āha̭ta-ṅga॒bhe pasa॒ ityā̭ha | viḍvai gabhaḥ̭ || 32 ||
rā॒ṣṭra-mpasaḥ̭ | rā॒ṣṭrama॒va vi॒śyāha̭nti | tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒-ṅghātṷkam ||
mā॒tā ca̭ te pi॒tā ca̭ ta॒ ityā̭ha | i॒yaṃ-vai~ mā॒tā | a॒sau pi॒tā | ā॒bhyāme॒vaina॒-mpari̭dadāti ||
agraṃ̭-vṛ~॒kṣasya̭ rohata॒ ityā̭ha |
śrīrvai va॒kṣasyāgra᳚m | śriya̭me॒vāva̭rundhe || 33 ||
mā॒tā ca̭ te pi॒tā ca̭ ta॒ ityā̭ha | i॒yaṃ-vai~ mā॒tā | a॒sau pi॒tā | ā॒bhyāme॒vaina॒-mpari̭dadāti ||
agraṃ̭-vṛ~॒kṣasya̭ rohata॒ ityā̭ha |
śrīrvai va॒kṣasyāgra᳚m | śriya̭me॒vāva̭rundhe || 33 ||
prasṷlā॒mīti̭ te pi॒tā ga॒bhe mu॒ṣṭima̭tagṃsaya॒-dityā̭ha | viḍvai gabhaḥ̭ | rā॒ṣṭra-mmu॒ṣṭiḥ | rā॒ṣṭrame॒va vi॒śyāha̭nti | tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒-ṅghātṷkam || apa॒ vā e॒tebhyaḥ̭ prā॒ṇāḥ krā̭manti | ye ya॒jñe-'pṷ̄taṃ॒-va~da̭nti |
da॒dhi॒krāv.ṇṇo̭ akāriṣa॒miti̭ surabhi॒-matī॒mṛcaṃ̭-va~danti |
prā॒ṇā vai sṷra॒bhayaḥ̭ | prā॒ṇāne॒vātmanda̭dhate | naibhyaḥ̭ prā॒ṇā apa̭krāmanti ||
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒ itya॒dbhirmā᳚rjayante | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā̭bhire॒-vātmāna̭-mpavayante || 34 ||
da॒dhi॒krāv.ṇṇo̭ akāriṣa॒miti̭ surabhi॒-matī॒mṛcaṃ̭-va~danti |
prā॒ṇā vai sṷra॒bhayaḥ̭ | prā॒ṇāne॒vātmanda̭dhate | naibhyaḥ̭ prā॒ṇā apa̭krāmanti ||
āpo॒ hiṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒ itya॒dbhirmā᳚rjayante | āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā̭bhire॒-vātmāna̭-mpavayante || 34 ||
(rā॒ṣṭrasya॒ maddhya॒m - puṣya̭ti॒ - gabho̭ - rundhe - dadhate ca॒tvāri̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - aśvamedhasya tatpaśūnā-ñca praśaṃsā
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā pre॒ṇā-'nu॒ prāvi̭śat | tābhyaḥ॒ puna॒-ssambha̭vitu॒-nnāśa̭knot | so᳚-'bravīt | ṛ॒ddhnava॒dithsaḥ | yo me॒taḥ punaḥ̭ sa॒bhaṃra॒diti̭ | ta-nde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va sama̭bharann | tato॒ vai ta ā᳚drdhnuvanna | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
pra॒jāpa̭time॒va sambha̭ratyṛ॒ddhnoti̭ || purṷṣa॒māla̭bhate || 35 ||
anuvākaṃ 8 - aśvamedhasya tatpaśūnā-ñca praśaṃsā
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā-ssṛ॒ṣṭvā pre॒ṇā-'nu॒ prāvi̭śat | tābhyaḥ॒ puna॒-ssambha̭vitu॒-nnāśa̭knot | so᳚-'bravīt | ṛ॒ddhnava॒dithsaḥ | yo me॒taḥ punaḥ̭ sa॒bhaṃra॒diti̭ | ta-nde॒vā a̭śvame॒dhenai॒va sama̭bharann | tato॒ vai ta ā᳚drdhnuvanna | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
pra॒jāpa̭time॒va sambha̭ratyṛ॒ddhnoti̭ || purṷṣa॒māla̭bhate || 35 ||
vai॒rā॒jo vai purṷṣaḥ | vi॒rāja̭-me॒vāla̭bhate | atho॒ annaṃ॒-vai~ vi॒rāṭ | anna̭me॒vāva̭rundhe || aśva॒māla̭bhate | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ |
pra॒jāpa̭ti-me॒vāla̭bhate | atho॒ śrīrvā eka̭śapham |
śriya̭-me॒vāva̭rundhe || gāmāla̭bhate || 36 ||
pra॒jāpa̭ti-me॒vāla̭bhate | atho॒ śrīrvā eka̭śapham |
śriya̭-me॒vāva̭rundhe || gāmāla̭bhate || 36 ||
ya॒jño vai gauḥ | ya॒jñame॒vāla̭bhate |
atho॒ annaṃ॒-vai~ gauḥ | anna̭me॒vāva̭rundhe ||
a॒jā॒vī āla̭bhate bhū॒mne | atho॒ puṣṭi॒rvai bhū॒mā |
puṣṭi̭me॒vāva̭rundhe ||
parya̭gnikṛta॒-mpurṷṣa-ñcāra॒ṇyāg-śco-thsṛ̭ja॒ntyahigṃ̭sāyai || u॒bhau vā e॒tau pa॒śū āla̭bhyete | yaścā̭va॒mo yaśca̭ para॒maḥ |
te᳚-'syo॒bhayḙ ya॒jñe ba॒ddhāḥ | a॒bhīṣṭā̭ a॒bhiprī̭tāḥ | a॒bhiji̭tā a॒bhihṷtā bhavanti || naina̭-nda॒ṅkṣṇavaḥ̭ pa॒śavo̭ ya॒jñe ba॒ddhāḥ |
a॒bhīṣṭā̭ a॒bhiprī̭tāḥ | a॒bhiji̭tā a॒bhihṷtā higṃsanti | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 37 ||
atho॒ annaṃ॒-vai~ gauḥ | anna̭me॒vāva̭rundhe ||
a॒jā॒vī āla̭bhate bhū॒mne | atho॒ puṣṭi॒rvai bhū॒mā |
puṣṭi̭me॒vāva̭rundhe ||
parya̭gnikṛta॒-mpurṷṣa-ñcāra॒ṇyāg-śco-thsṛ̭ja॒ntyahigṃ̭sāyai || u॒bhau vā e॒tau pa॒śū āla̭bhyete | yaścā̭va॒mo yaśca̭ para॒maḥ |
te᳚-'syo॒bhayḙ ya॒jñe ba॒ddhāḥ | a॒bhīṣṭā̭ a॒bhiprī̭tāḥ | a॒bhiji̭tā a॒bhihṷtā bhavanti || naina̭-nda॒ṅkṣṇavaḥ̭ pa॒śavo̭ ya॒jñe ba॒ddhāḥ |
a॒bhīṣṭā̭ a॒bhiprī̭tāḥ | a॒bhiji̭tā a॒bhihṷtā higṃsanti | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 37 ||
(la॒bha॒te॒ - gāmāla̭bhate - para॒mo᳚-'ṣṭau ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - uttame-'hani praśavaḥ
pra॒tha॒mena॒ vā e॒ṣa stoma̭na rā॒ddhvā |
ca॒tu॒ṣṭo॒mena̭ kṛ॒tenāyā̭nā॒-mutta॒re-'hanṋ |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śe pra̭ti॒ṣṭhāyā॒-mprati̭tiṣṭhati ||
e॒ka॒vi॒gṃ॒śā-tpra̭ti॒ṣṭhāyā̭ ṛ॒tūna॒nvāro̭hati | ṛ॒tavo॒ vai pṛ॒ṣṭhāni̭ | ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raḥ | ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re pra̭ti॒ṣṭhāya̭ | de॒vatā̭ a॒bhyāro̭hati | śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒-nyada̭nya॒-cchandaḥ̭ | a॒nye᳚-'nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ āla̭bhyante || 38 ||
anuvākaṃ 9 - uttame-'hani praśavaḥ
pra॒tha॒mena॒ vā e॒ṣa stoma̭na rā॒ddhvā |
ca॒tu॒ṣṭo॒mena̭ kṛ॒tenāyā̭nā॒-mutta॒re-'hanṋ |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śe pra̭ti॒ṣṭhāyā॒-mprati̭tiṣṭhati ||
e॒ka॒vi॒gṃ॒śā-tpra̭ti॒ṣṭhāyā̭ ṛ॒tūna॒nvāro̭hati | ṛ॒tavo॒ vai pṛ॒ṣṭhāni̭ | ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒raḥ | ṛ॒tuṣve॒va saṃ̭va~thsa॒re pra̭ti॒ṣṭhāya̭ | de॒vatā̭ a॒bhyāro̭hati | śakva̭rayaḥ pṛ॒ṣṭha-mbha̭vantya॒-nyada̭nya॒-cchandaḥ̭ | a॒nye᳚-'nye॒ vā e॒te pa॒śava॒ āla̭bhyante || 38 ||
u॒teva̭ grā॒myāḥ | u॒tevā̭ra॒ṇyāḥ | aha̭re॒va rū॒peṇa॒ sama̭drdhayati | atho॒ ahna̭ e॒vaiṣa ba॒lirhri̭yate || tadā̭huḥ | apa̭śavo॒ vā e॒te |
yada̭jā॒-vaya̭ścāra॒ṇyāśca̭ | e॒te vai sarvḙ pa॒śavaḥ̭ | yadga॒vyā iti̭ |
ga॒vyā-npa॒śūnṷtta॒me-'ha॒nnāla̭bhate || 39 ||
yada̭jā॒-vaya̭ścāra॒ṇyāśca̭ | e॒te vai sarvḙ pa॒śavaḥ̭ | yadga॒vyā iti̭ |
ga॒vyā-npa॒śūnṷtta॒me-'ha॒nnāla̭bhate || 39 ||
tenai॒vobhayā᳚-npa॒śūnava̭rundhe || prā॒jā॒pa॒tyā bha̭vanti | ana̭bhijitasyā॒-bhiji̭tyai || sau॒rīrnava̭ śve॒tāva॒śā a̭nūba॒ndhyā̭ bhavanti |
a॒nta॒ta e॒va ba̭hmavarca॒samava̭rundhe ||
somā̭ya sva॒rājñḙ-'novā॒hā-va̭na॒ḍvāhā॒viti̭ dva॒ndvinaḥ̭ pa॒śūnāla̭bhate |
a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai || pa॒śubhi॒rvā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
cha॒ga॒la-ṅka॒lmāṣa̭-ṅkikidī॒viṃ-vi~̭dī॒gaya॒miti̭ tvā॒ṣṭrā-npa॒śūnāla̭bhate |
pa॒śubhi̭re॒vātmāna॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
ṛ॒tubhi॒rvā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
pi॒śaṅgā॒-strayo̭ vāsa॒ntā ityṛ̭tu-pa॒śūnāla̭bhate | ṛ॒tubhi̭re॒-vātmāna॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
ā vā e॒ṣa pa॒śubhyo̭ vṛścyate |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | parya̭gnikṛtā॒ uthsṛ̭ja॒ntyanā᳚vraskāya || 40 ||
a॒nta॒ta e॒va ba̭hmavarca॒samava̭rundhe ||
somā̭ya sva॒rājñḙ-'novā॒hā-va̭na॒ḍvāhā॒viti̭ dva॒ndvinaḥ̭ pa॒śūnāla̭bhate |
a॒ho॒rā॒trāṇā̭-ma॒bhiji̭tyai || pa॒śubhi॒rvā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
cha॒ga॒la-ṅka॒lmāṣa̭-ṅkikidī॒viṃ-vi~̭dī॒gaya॒miti̭ tvā॒ṣṭrā-npa॒śūnāla̭bhate |
pa॒śubhi̭re॒vātmāna॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
ṛ॒tubhi॒rvā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
pi॒śaṅgā॒-strayo̭ vāsa॒ntā ityṛ̭tu-pa॒śūnāla̭bhate | ṛ॒tubhi̭re॒-vātmāna॒gṃ॒ sama̭drdhayati ||
ā vā e॒ṣa pa॒śubhyo̭ vṛścyate |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | parya̭gnikṛtā॒ uthsṛ̭ja॒ntyanā᳚vraskāya || 40 ||
(la॒bhya॒nte॒ - la॒bha॒te॒ - tvā॒ṣṭrā-npa॒śūnāla̭bhate॒-'ṣṭau ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - mahimābhidhānau prahau
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata ma॒hāna̭nnā॒da-ssyā॒miti̭ |
sa e॒tāva̭śvame॒dhe ma̭hi॒mānā̭vapaśyat | tāva̭gṛhṇīta | tato॒ vai sa ma॒hāna̭nnā॒do̭-'bhavat | yaḥ kā॒mayḙta ma॒hāna̭nnā॒da-ssyā॒miti̭ | sa e॒tāva̭śvame॒dhe ma̭hi॒mānaṷ gṛhṇīta |
ma॒hāne॒vānnā॒do bha̭vati || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai va॒pā | rājā̭ mahi॒mā |
yadva॒pā-mma̭hi॒mnobha॒yataḥ̭ pari॒yaja̭ti |
yaja̭māname॒va rā॒jyeno̭bha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti ||
pu॒rastā᳚-thsvāhākārā॒ vā a॒nye de॒vāḥ |
u॒pari̭ṣṭā-thsvāhākārā a॒nye | te vā e॒te-'śva̭ e॒va meddhya̭ u॒bhaye-'va̭ruddhyante |
yadva॒pā-mma̭hi॒mnobha॒yataḥ̭ pari॒yaja̭ti | tāne॒vobhayā᳚-nprīṇāti || 41 ||
anuvākaṃ 10 - mahimābhidhānau prahau
pra॒jāpa̭ti-rakāmayata ma॒hāna̭nnā॒da-ssyā॒miti̭ |
sa e॒tāva̭śvame॒dhe ma̭hi॒mānā̭vapaśyat | tāva̭gṛhṇīta | tato॒ vai sa ma॒hāna̭nnā॒do̭-'bhavat | yaḥ kā॒mayḙta ma॒hāna̭nnā॒da-ssyā॒miti̭ | sa e॒tāva̭śvame॒dhe ma̭hi॒mānaṷ gṛhṇīta |
ma॒hāne॒vānnā॒do bha̭vati || ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyā̭ vai va॒pā | rājā̭ mahi॒mā |
yadva॒pā-mma̭hi॒mnobha॒yataḥ̭ pari॒yaja̭ti |
yaja̭māname॒va rā॒jyeno̭bha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti ||
pu॒rastā᳚-thsvāhākārā॒ vā a॒nye de॒vāḥ |
u॒pari̭ṣṭā-thsvāhākārā a॒nye | te vā e॒te-'śva̭ e॒va meddhya̭ u॒bhaye-'va̭ruddhyante |
yadva॒pā-mma̭hi॒mnobha॒yataḥ̭ pari॒yaja̭ti | tāne॒vobhayā᳚-nprīṇāti || 41 ||
(pa॒ri॒yaja̭ti॒ ṣaṭca̭) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - śarīrahomā-ssviṣṭakṛdādayaśca
vai॒śva॒de॒vo vā aśvaḥ̭ | taṃ-ya~tprā̭jāpa॒tya-ṅku॒ryāt | yā de॒vatā॒ api̭bhāgāḥ |
tā bhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭drdhayet | de॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndaddhyāt | ste॒gān-daggṣṭrā᳚bhyā-mma॒ṇḍūkā॒-ñjambhyḙ-bhi॒riti̭ |
ājya̭-mava॒dāna̭-ṅkṛ॒tvā prati̭sa॒ṅkhyāya॒-māhṷtī-rjuhoti | yā e॒va de॒vatā॒ api̭bhāgāḥ | tā bhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭drdhayati |
na de॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndadhāti || 42 ||
anuvākaṃ 11 - śarīrahomā-ssviṣṭakṛdādayaśca
vai॒śva॒de॒vo vā aśvaḥ̭ | taṃ-ya~tprā̭jāpa॒tya-ṅku॒ryāt | yā de॒vatā॒ api̭bhāgāḥ |
tā bhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭drdhayet | de॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndaddhyāt | ste॒gān-daggṣṭrā᳚bhyā-mma॒ṇḍūkā॒-ñjambhyḙ-bhi॒riti̭ |
ājya̭-mava॒dāna̭-ṅkṛ॒tvā prati̭sa॒ṅkhyāya॒-māhṷtī-rjuhoti | yā e॒va de॒vatā॒ api̭bhāgāḥ | tā bhā̭ga॒dheyḙna॒ sama̭drdhayati |
na de॒vatā᳚bhya-ssa॒mada̭-ndadhāti || 42 ||
catṷrdaśai॒tā-na̭nuvā॒kāñjṷho॒tya-na̭ntarityai ||
pra॒yā॒sāya॒ svāheti̭ pañcada॒śam | pañca̭daśa॒ vā a̭drdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒drdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate || de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭nttā āsann |
te᳚-'bruvanna॒gnayaḥ̭ sviṣṭa॒kṛtaḥ̭ | aśva̭sya॒ meddhya̭sya va॒yamṷddhā॒ra-muddha̭rāmahai |
athai॒tāna॒bhi-bha̭vā॒meti̭ | te lohi̭ta॒-muda̭haranta |
tato̭ de॒vā abha̭vann || 43 ||
pra॒yā॒sāya॒ svāheti̭ pañcada॒śam | pañca̭daśa॒ vā a̭drdhamā॒sasya॒ rātra̭yaḥ |
a॒drdha॒mā॒sa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate || de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭nttā āsann |
te᳚-'bruvanna॒gnayaḥ̭ sviṣṭa॒kṛtaḥ̭ | aśva̭sya॒ meddhya̭sya va॒yamṷddhā॒ra-muddha̭rāmahai |
athai॒tāna॒bhi-bha̭vā॒meti̭ | te lohi̭ta॒-muda̭haranta |
tato̭ de॒vā abha̭vann || 43 ||
parā-'sṷrāḥ | yathsvi̭ṣṭa॒kṛdbhyo॒ lohi̭ta-ñju॒hoti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati ||
go॒mṛ॒ga॒ka॒ṇṭhena̭ pratha॒mā-māhṷti-ñjuhoti |
pa॒śavo॒ vai go̭mṛ॒gaḥ | ru॒dro᳚-'gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhāti | atho॒ yatrai॒ṣā-''hṷtir-hū॒yate᳚ |
na tatra̭ ru॒draḥ pa॒śūna॒bhima̭nyate || 44 ||
go॒mṛ॒ga॒ka॒ṇṭhena̭ pratha॒mā-māhṷti-ñjuhoti |
pa॒śavo॒ vai go̭mṛ॒gaḥ | ru॒dro᳚-'gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhāti | atho॒ yatrai॒ṣā-''hṷtir-hū॒yate᳚ |
na tatra̭ ru॒draḥ pa॒śūna॒bhima̭nyate || 44 ||
a॒śva॒śa॒phena̭ dvi॒tīyā॒-māhṷti-ñjuhoti | pa॒śavo॒ vā eka̭śapham | ru॒dro᳚-'gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhāti |
atho॒ yatrai॒ṣā-''hṷtiraḥa॒yate᳚ |
na tatra̭ ru॒draḥ pa॒śūna॒bhima̭nyate ||
a॒ya॒smayḙna kama॒ṇḍalṷnā tṛ॒tīyā᳚m |
āhṷti-ñjuhotyā-ya॒syo̭ vai pra॒jāḥ | ru॒dro᳚-'gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | ru॒drāde॒va pra॒jā a॒ntarda̭dhāti | atho॒ yatrai॒ṣā-''hṷtir-hū॒yate᳚ |
na tatra̭ ru॒draḥ pra॒jā a॒bhima̭nyate || 45 ||
atho॒ yatrai॒ṣā-''hṷtiraḥa॒yate᳚ |
na tatra̭ ru॒draḥ pa॒śūna॒bhima̭nyate ||
a॒ya॒smayḙna kama॒ṇḍalṷnā tṛ॒tīyā᳚m |
āhṷti-ñjuhotyā-ya॒syo̭ vai pra॒jāḥ | ru॒dro᳚-'gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | ru॒drāde॒va pra॒jā a॒ntarda̭dhāti | atho॒ yatrai॒ṣā-''hṷtir-hū॒yate᳚ |
na tatra̭ ru॒draḥ pra॒jā a॒bhima̭nyate || 45 ||
(da॒dhā॒ - tyabha̭van - manyate - pra॒jā a॒nta-rda̭dhāti॒ dve ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - tadubhayahomamadhyavartyaścastomīyahomaḥ
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya॒ medha॒ uda̭krāmat | tada̭śvasto॒mīya̭-mabhavat |
yada̭śvasto॒mīya̭-ñju॒hoti̭ | samḙdhame॒vaina॒-māla̭bhate || ājyḙna juhoti | medho॒ vā ājya᳚m | medho᳚-'śvasto॒mīya᳚m | medhḙnai॒vāsmi॒-nmedha̭-ndadhāti || ṣaṭatragṃ̭śata-ñjuhoti |
ṣaṭatragṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī || 46 ||
anuvākaṃ 12 - tadubhayahomamadhyavartyaścastomīyahomaḥ
aśva̭sya॒ vā āla̭bdhasya॒ medha॒ uda̭krāmat | tada̭śvasto॒mīya̭-mabhavat |
yada̭śvasto॒mīya̭-ñju॒hoti̭ | samḙdhame॒vaina॒-māla̭bhate || ājyḙna juhoti | medho॒ vā ājya᳚m | medho᳚-'śvasto॒mīya᳚m | medhḙnai॒vāsmi॒-nmedha̭-ndadhāti || ṣaṭatragṃ̭śata-ñjuhoti |
ṣaṭatragṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī || 46 ||
bārha̭tāḥ pa॒śavaḥ̭ | sā pa̭śū॒nā-mmātrā᳚ | pa॒śūne॒va mātra̭yā॒ sama̭drdhayati ||
tā yadbhūya̭sīrvā॒ kanī̭yasīrvā juhu॒yāt | pa॒śūnmātra̭yā॒ vya̭drdhayet |
ṣaṭatragṃ̭śata-ñjuhoti | ṣaṭatragṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī | bārha̭tāḥ pa॒śavaḥ̭ |
sā pa̭śū॒nā-mmātrā᳚ | pa॒śūne॒va mātra̭yā॒ sama̭drdhayati || 47 ||
tā yadbhūya̭sīrvā॒ kanī̭yasīrvā juhu॒yāt | pa॒śūnmātra̭yā॒ vya̭drdhayet |
ṣaṭatragṃ̭śata-ñjuhoti | ṣaṭatragṃ̭śadakṣarā bṛha॒tī | bārha̭tāḥ pa॒śavaḥ̭ |
sā pa̭śū॒nā-mmātrā᳚ | pa॒śūne॒va mātra̭yā॒ sama̭drdhayati || 47 ||
a॒śva॒sto॒mīyagṃ̭ hu॒tvā dvi॒padā̭ juhoti | dvi॒pādvai purṷṣo॒ dvipra̭tiṣṭhaḥ |
tadḙna-mprati॒ṣṭhayā॒ sama̭drdhayati || tadā̭huḥ | a॒śva॒sto॒mīya॒-mpūrvagṃ̭ hota॒vyā(3)-ndvi॒padā(3) iti̭ | aśvo॒ vā a̭śvasto॒mīya᳚m | purṷṣo dvi॒padāḥ᳚ | a॒śva॒sto॒mīyagṃ̭ hu॒tvā dvi॒padā̭ juhoti | tasmā᳚-ddvi॒pāccatṷṣpādamatti |
atho᳚ dvi॒padye॒va catṷṣpadaḥ॒ prati̭ṣṭhāpayati || dvi॒padā̭ hu॒tvā | nānyāmutta̭rā॒-māhṷti-ñjuhuyāt | yada॒nyāmutta̭rā॒-māhṷti-ñjuhu॒yāt |
pra pra̭ti॒ṣṭhāyā᳚ścyaveta | dvi॒padā̭ anta॒to ja̭hoti॒ prati̭ṣṭhityai || 48 ||
tadḙna-mprati॒ṣṭhayā॒ sama̭drdhayati || tadā̭huḥ | a॒śva॒sto॒mīya॒-mpūrvagṃ̭ hota॒vyā(3)-ndvi॒padā(3) iti̭ | aśvo॒ vā a̭śvasto॒mīya᳚m | purṷṣo dvi॒padāḥ᳚ | a॒śva॒sto॒mīyagṃ̭ hu॒tvā dvi॒padā̭ juhoti | tasmā᳚-ddvi॒pāccatṷṣpādamatti |
atho᳚ dvi॒padye॒va catṷṣpadaḥ॒ prati̭ṣṭhāpayati || dvi॒padā̭ hu॒tvā | nānyāmutta̭rā॒-māhṷti-ñjuhuyāt | yada॒nyāmutta̭rā॒-māhṷti-ñjuhu॒yāt |
pra pra̭ti॒ṣṭhāyā᳚ścyaveta | dvi॒padā̭ anta॒to ja̭hoti॒ prati̭ṣṭhityai || 48 ||
(bṛ॒ha॒ - tya̭drdhayati - sthāpayati॒ pañca̭ ca) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - saṃva~thsarānuṣṭhānamiṣṭīnām
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dha-ma̭sṛjata |
so᳚-'smāthsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat |
taṃ-ya~̭jña-kra॒tubhi॒-ranvai᳚cchat | taṃ-ya~̭jña-kra॒tubhi॒-rnānva̭vindat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranvai᳚cchat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranva̭vindat | tadiṣṭī̭nā-miṣṭi॒tvam |
yathsaṃ̭va~thsa॒ra-miṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te | aśva̭me॒va tadanvi̭cchati ||
sā॒vi॒triyo̭ bhavanti || 49 ||
anuvākaṃ 13 - saṃva~thsarānuṣṭhānamiṣṭīnām
pra॒jāpa̭ti-raśvame॒dha-ma̭sṛjata |
so᳚-'smāthsṛ॒ṣṭo-'pā᳚krāmat |
taṃ-ya~̭jña-kra॒tubhi॒-ranvai᳚cchat | taṃ-ya~̭jña-kra॒tubhi॒-rnānva̭vindat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranvai᳚cchat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranva̭vindat | tadiṣṭī̭nā-miṣṭi॒tvam |
yathsaṃ̭va~thsa॒ra-miṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te | aśva̭me॒va tadanvi̭cchati ||
sā॒vi॒triyo̭ bhavanti || 49 ||
i॒yaṃ-vai~ sa̭vi॒tā | yo vā a॒syā-nnaśya̭ti॒ yo ni॒laya̭te | a॒syāṃ-vā~va taṃ-vi~̭ndanti | na vā i॒mā-ṅkaśca॒netyā̭huḥ | ti॒ryannodrdhvo-'tyḙtumarha॒tīti̭ | yathsā̭vi॒triyo॒ bhava̭nti |
sa॒vi॒tṛ-pra̭sūta e॒vaina̭micchati ||
ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ | yathsā॒ya-ndhṛtī᳚rju॒hoti̭ | aśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai᳚ || 50 ||
sa॒vi॒tṛ-pra̭sūta e॒vaina̭micchati ||
ī॒śva॒ro vā aśvaḥ॒ pramṷktaḥ॒ parā᳚-mparā॒vata॒-ṅgantoḥ᳚ | yathsā॒ya-ndhṛtī᳚rju॒hoti̭ | aśva̭sya॒ yatyai॒ dhṛtyai᳚ || 50 ||
yatprā॒tariṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te | aśva̭me॒va tadanvi̭cchati | yathsā॒ya-ndhṛtī᳚rju॒hoti̭ | aśva̭syai॒va yatyai॒ dhṛtyai᳚ | tasmā᳚thsā॒ya-mpra॒jāḥ, kṣe॒myā̭
bhavanti || yatprā॒ta-riṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te |
aśva̭me॒va tadanvi̭cchati | tasmā॒ddivā̭ naṣṭai॒ṣa ḙti || yatprā॒tariṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te sā॒ya-ndhṛtī᳚rju॒hoti̭ | a॒ho॒rā॒trābhyā̭-me॒vaina॒-manvi̭cchati | atho̭ ahorā॒trābhyā̭-me॒vāsmai̭ yogakṣe॒ma-ṅka̭lpayati || 51 ||
bhavanti || yatprā॒ta-riṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te |
aśva̭me॒va tadanvi̭cchati | tasmā॒ddivā̭ naṣṭai॒ṣa ḙti || yatprā॒tariṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te sā॒ya-ndhṛtī᳚rju॒hoti̭ | a॒ho॒rā॒trābhyā̭-me॒vaina॒-manvi̭cchati | atho̭ ahorā॒trābhyā̭-me॒vāsmai̭ yogakṣe॒ma-ṅka̭lpayati || 51 ||
(bha॒va॒nti॒ - dhṛtyā̭ - ena॒ manvi̭ccha॒tyeka̭-ñca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - tāsviṣṭiṣu brāhmaṇarājanyayorgānam
apa॒ vā e॒tasmā॒cchrī rā॒ṣṭra-ṅkrā̭mati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | brā॒hma॒ṇau vī̭ṇāgā॒thinaṷ gāyataḥ | śri॒yā vā e॒ta-drū॒pam | yadvīṇā᳚ | śriya̭-me॒vāsmi॒-ntaddha̭ttaḥ | ya॒dā khalu॒ vai purṷṣa॒-śśriya̭maśnu॒te |
vīṇā᳚-'smai vādyate || tadā̭huḥ |
yadu॒bhau brā᳚hma॒ṇau gāyḙtām || 52 ||
anuvākaṃ 14 - tāsviṣṭiṣu brāhmaṇarājanyayorgānam
apa॒ vā e॒tasmā॒cchrī rā॒ṣṭra-ṅkrā̭mati | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | brā॒hma॒ṇau vī̭ṇāgā॒thinaṷ gāyataḥ | śri॒yā vā e॒ta-drū॒pam | yadvīṇā᳚ | śriya̭-me॒vāsmi॒-ntaddha̭ttaḥ | ya॒dā khalu॒ vai purṷṣa॒-śśriya̭maśnu॒te |
vīṇā᳚-'smai vādyate || tadā̭huḥ |
yadu॒bhau brā᳚hma॒ṇau gāyḙtām || 52 ||
pra॒bhragṃśṷkā-'smā॒cchrī-ssyā᳚t |
na vai brā᳚hma॒ṇe śrī ra̭mata॒ iti̭ |
brā॒hma॒ṇo᳚-'nyo gāye᳚t | rā॒ja॒nyo᳚-'nyaḥ |
brahma॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | kṣa॒tragṃ rā̭ja॒nyaḥ̭ |
tathā̭ hāsya॒ brahma̭ṇā ca kṣa॒treṇa̭ cobha॒yata॒-śśrīḥ pari̭gṛhītā bhavati ||
tadā̭huḥ | yadu॒bhau divā॒ gāyḙtām |
apā᳚smā-drā॒ṣṭra-ṅkrā̭met || 53 ||
na vai brā᳚hma॒ṇe śrī ra̭mata॒ iti̭ |
brā॒hma॒ṇo᳚-'nyo gāye᳚t | rā॒ja॒nyo᳚-'nyaḥ |
brahma॒ vai brā᳚hma॒ṇaḥ | kṣa॒tragṃ rā̭ja॒nyaḥ̭ |
tathā̭ hāsya॒ brahma̭ṇā ca kṣa॒treṇa̭ cobha॒yata॒-śśrīḥ pari̭gṛhītā bhavati ||
tadā̭huḥ | yadu॒bhau divā॒ gāyḙtām |
apā᳚smā-drā॒ṣṭra-ṅkrā̭met || 53 ||
na vai brā᳚hma॒ṇe rā॒ṣṭragṃ ra̭mata॒ iti̭ | ya॒dā khalu॒ vai rājā̭ kā॒maya̭te | atha̭ brāhma॒ṇa-ñji̭nāti | divā᳚ brāhma॒ṇo gā̭yet | naktagṃ̭ rāja॒nyaḥ̭ |
brahma̭ṇo॒ vai rū॒pamahaḥ̭ | kṣa॒trasya॒ rātriḥ̭ |
tathā̭ hāsya॒ brahma̭ṇā ca kṣa॒treṇa̭ cobha॒yato̭ rā॒ṣṭra-mpari̭gṛhīta-mbhavati || itya̭dadā॒ itya̭yajathā॒ itya̭paca॒ iti̭ brāhma॒ṇo gāye᳚t |
i॒ṣṭā॒pū॒rtaṃ-vai~ brā᳚hma॒ṇasya̭ || 54 ||
brahma̭ṇo॒ vai rū॒pamahaḥ̭ | kṣa॒trasya॒ rātriḥ̭ |
tathā̭ hāsya॒ brahma̭ṇā ca kṣa॒treṇa̭ cobha॒yato̭ rā॒ṣṭra-mpari̭gṛhīta-mbhavati || itya̭dadā॒ itya̭yajathā॒ itya̭paca॒ iti̭ brāhma॒ṇo gāye᳚t |
i॒ṣṭā॒pū॒rtaṃ-vai~ brā᳚hma॒ṇasya̭ || 54 ||
i॒ṣṭā॒pū॒rte-nai॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati ||
itya̭jinā॒ itya̭yuddhyathā॒ itya॒mugṃ sa̭grā॒mma-ma̭ha॒nniti̭ rāja॒nyaḥ̭ | yu॒ddhaṃ-vai~ rā̭ja॒nya̭sya | yu॒ddhenai॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati || aklṛ̭ptā॒ vā e॒tasya॒rtava॒ ityā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
ti॒sro᳚-'nyo gāya̭ti ti॒sro᳚-'nyaḥ | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ |
ṛ॒tūne॒vāsmai̭ kalpayataḥ || tābhyāgṃ̭ sa॒gg॒sthāyā᳚m | a॒no॒yu॒kte ca̭ śa॒te ca̭ dadāti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ |
āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || 55 ||
itya̭jinā॒ itya̭yuddhyathā॒ itya॒mugṃ sa̭grā॒mma-ma̭ha॒nniti̭ rāja॒nyaḥ̭ | yu॒ddhaṃ-vai~ rā̭ja॒nya̭sya | yu॒ddhenai॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati || aklṛ̭ptā॒ vā e॒tasya॒rtava॒ ityā̭huḥ | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭ta॒ iti̭ |
ti॒sro᳚-'nyo gāya̭ti ti॒sro᳚-'nyaḥ | ṣaṭthsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ |
ṛ॒tūne॒vāsmai̭ kalpayataḥ || tābhyāgṃ̭ sa॒gg॒sthāyā᳚m | a॒no॒yu॒kte ca̭ śa॒te ca̭ dadāti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ |
āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || 55 ||
(gāyḙtām - krāme-d- brāhma॒ṇasya̭ - kalpayataśca॒tvāri̭ ca) (a. 14)
anuvākaṃ 15 - avabhṛthahomaviśeṣāḥ
sarvḙṣu॒ vā e॒ṣu lo॒keṣṷ mṛ॒tyavo॒-'nvāya̭ttāḥ | tebhyo॒ yadāhṷtī॒rna jṷhu॒yāt | lo॒ke lo̭ka ena-mmṛ॒tyurvi̭ndet |
mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhetya̭bhi pū॒rvamāhṷtī-rjuhoti |
lo॒kāllo̭kāde॒va mṛ॒tyumava̭yajate |
nainaṃ̭-lo~॒ke lā̭ke mṛ॒tyurvi̭ndati ||
yada॒muṣmai॒ svāhā॒-'muṣmai॒ svāheti॒ juhva̭thsa॒-ñcakṣī̭ta | ba॒hu-mmṛ॒tyuma॒mitra̭-ṅkurvīta | mṛ॒tyave॒ svāhetyeka̭smā e॒vaikā᳚-ñjuhuyāt | eko॒ vā a॒muṣmi̭n ~lā॒ke mṛ॒tyuḥ || 56 ||
anuvākaṃ 15 - avabhṛthahomaviśeṣāḥ
sarvḙṣu॒ vā e॒ṣu lo॒keṣṷ mṛ॒tyavo॒-'nvāya̭ttāḥ | tebhyo॒ yadāhṷtī॒rna jṷhu॒yāt | lo॒ke lo̭ka ena-mmṛ॒tyurvi̭ndet |
mṛ॒tyave॒ svāhā̭ mṛ॒tyave॒ svāhetya̭bhi pū॒rvamāhṷtī-rjuhoti |
lo॒kāllo̭kāde॒va mṛ॒tyumava̭yajate |
nainaṃ̭-lo~॒ke lā̭ke mṛ॒tyurvi̭ndati ||
yada॒muṣmai॒ svāhā॒-'muṣmai॒ svāheti॒ juhva̭thsa॒-ñcakṣī̭ta | ba॒hu-mmṛ॒tyuma॒mitra̭-ṅkurvīta | mṛ॒tyave॒ svāhetyeka̭smā e॒vaikā᳚-ñjuhuyāt | eko॒ vā a॒muṣmi̭n ~lā॒ke mṛ॒tyuḥ || 56 ||
a॒śa॒na॒yā॒ mṛ॒tyure॒va | tame॒vāmuṣmi̭n ~lo॒ke-'va̭yajate || bhrū॒ṇa॒ha॒tyāyai॒ svāhetya̭vabhṛ॒tha āhṷti-ñjuhoti |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāme॒ vā va̭yajate || tadā̭huḥ | yadbhrṷ̄ṇaha॒tyā 'pā॒tryā-'tha̭ |
kasmā᳚-dya॒jñe-'pi̭ kriyata॒ iti̭ ||
amṛ̭tyu॒rvā a॒nyo bhrṷ̄ṇaha॒tyāyā॒ ityā̭huḥ |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyā vāva mṛ॒tyuriti̭ |
yadbhrṷ̄ṇaha॒tyāyai॒ svāhetya̭vabhṛ॒tha āhuti̭-ñju॒hoti̭ || 57 ||
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāme॒ vā va̭yajate || tadā̭huḥ | yadbhrṷ̄ṇaha॒tyā 'pā॒tryā-'tha̭ |
kasmā᳚-dya॒jñe-'pi̭ kriyata॒ iti̭ ||
amṛ̭tyu॒rvā a॒nyo bhrṷ̄ṇaha॒tyāyā॒ ityā̭huḥ |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyā vāva mṛ॒tyuriti̭ |
yadbhrṷ̄ṇaha॒tyāyai॒ svāhetya̭vabhṛ॒tha āhuti̭-ñju॒hoti̭ || 57 ||
mṛ॒tyume॒ vā hṷtyā tarpayi॒tvā pa̭ri॒pāṇa̭-ṅkṛ॒tvā |
bhrū॒ṇa॒ghne bhḙṣa॒ja-ṅka̭roti || e॒tāgṃ ha॒ vai mṷṇḍi॒bha aṷdanya॒vaḥ |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāyai॒ prāya̭ścittiṃ-vi~॒dāñca̭kāra |
yo hā॒syāpi̭ pra॒jāyā᳚-mbrāhma॒ṇagṃ hanti̭ | sarva̭smai॒ tasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti ||
ju॒mba॒kāya॒ svāhetya̭vabhṛ॒tha ṷtta॒māmāhṷti-ñjuhoti | varṷṇo॒ vai jṷmba॒kaḥ | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒-mava̭yajate || kha॒la॒tervi̭kli॒dhasya̭ śu॒klasya̭ piṅgā॒kṣasya̭ mū॒drdhañjṷhoti |
e॒tadvai varṷṇasya rū॒pam | rū॒peṇai॒va varṷṇa॒mava̭yajate || 58 ||
bhrū॒ṇa॒ghne bhḙṣa॒ja-ṅka̭roti || e॒tāgṃ ha॒ vai mṷṇḍi॒bha aṷdanya॒vaḥ |
bhrū॒ṇa॒ha॒tyāyai॒ prāya̭ścittiṃ-vi~॒dāñca̭kāra |
yo hā॒syāpi̭ pra॒jāyā᳚-mbrāhma॒ṇagṃ hanti̭ | sarva̭smai॒ tasmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti ||
ju॒mba॒kāya॒ svāhetya̭vabhṛ॒tha ṷtta॒māmāhṷti-ñjuhoti | varṷṇo॒ vai jṷmba॒kaḥ | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒-mava̭yajate || kha॒la॒tervi̭kli॒dhasya̭ śu॒klasya̭ piṅgā॒kṣasya̭ mū॒drdhañjṷhoti |
e॒tadvai varṷṇasya rū॒pam | rū॒peṇai॒va varṷṇa॒mava̭yajate || 58 ||
(lo॒ke mṛ॒tyu--r ju॒hoti̭ - mū॒drdhañjṷhoti॒ dve ca̭) (a. 15)
anuvākaṃ 16 - upākaraṇamantravyākhyānādiḥ
vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | ta-nde॒vata̭yā॒ vya̭drdhayati | yatprā̭jāpa॒tya-ṅka॒roti̭ |
namo॒ rājñe॒ namo॒ varṷṇā॒yetyā̭ha | vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭drdhayati || namo-'śvā̭ya॒ namaḥ̭ pra॒jāpa̭taya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭drdhayati ||
namo-'dhi̭pataya॒ ityā̭ha || 59 ||
anuvākaṃ 16 - upākaraṇamantravyākhyānādiḥ
vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | ta-nde॒vata̭yā॒ vya̭drdhayati | yatprā̭jāpa॒tya-ṅka॒roti̭ |
namo॒ rājñe॒ namo॒ varṷṇā॒yetyā̭ha | vā॒ru॒ṇo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭drdhayati || namo-'śvā̭ya॒ namaḥ̭ pra॒jāpa̭taya॒ ityā̭ha | prā॒jā॒pa॒tyo vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭drdhayati ||
namo-'dhi̭pataya॒ ityā̭ha || 59 ||
dharmo॒ vā adhi̭patiḥ | dharma̭me॒vā-va̭rundhe ||
adhi̭pati-ra॒syadhi̭pati-mmā ku॒rvadhi̭patira॒ha-mpra॒jānā᳚-mbhūyāsa॒-mityā̭ha |
adhi̭pati-ma॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti ||
mā-ndha̭hi॒ mayi̭ dha॒hītyā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste ||
u॒pākṛ̭tāya॒ svāhetyu॒pākṛ̭te juhoti |
āla̭bdhāya॒ svāheti॒ niyṷkte juhoti |
hu॒tāya॒ svāheti̭ hu॒te jṷhoti |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || 60 ||
adhi̭pati-ra॒syadhi̭pati-mmā ku॒rvadhi̭patira॒ha-mpra॒jānā᳚-mbhūyāsa॒-mityā̭ha |
adhi̭pati-ma॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaroti ||
mā-ndha̭hi॒ mayi̭ dha॒hītyā̭ha |
ā॒śiṣa̭me॒vaitāmāśā᳚ste ||
u॒pākṛ̭tāya॒ svāhetyu॒pākṛ̭te juhoti |
āla̭bdhāya॒ svāheti॒ niyṷkte juhoti |
hu॒tāya॒ svāheti̭ hu॒te jṷhoti |
e॒ṣāṃ-lo~॒kānā̭-ma॒bhiji̭tyai || 60 ||
pra vā e॒ṣa e॒bhyo lo॒kebhya̭ścyavate | yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te |
ā॒gne॒ya-mai᳚ndrā॒gna-mā᳚śvi॒nam |
tā-npa॒śūnāla̭bhate॒ prati̭ṣṭhityai ||
yadā᳚-'gne॒yo bhava̭ti | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vāva̭rundhe ||
brahma॒ vā a॒gniḥ | kṣa॒tramindraḥ̭ | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 61 ||
ā॒gne॒ya-mai᳚ndrā॒gna-mā᳚śvi॒nam |
tā-npa॒śūnāla̭bhate॒ prati̭ṣṭhityai ||
yadā᳚-'gne॒yo bhava̭ti | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭ e॒vāva̭rundhe ||
brahma॒ vā a॒gniḥ | kṣa॒tramindraḥ̭ | yadai᳚ndrā॒gno bhava̭ti || 61 ||
bra॒hma॒kṣa॒tre e॒vāva̭rundhe ||
yadā᳚-'śvi॒no bhava̭ti | ā॒śiṣā॒mava̭ruddhyai ||
trayo̭ bhavanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati ||
a॒gnaye-'gṃ̭ho॒muce॒-'ṣṭāka̭pāla॒ iti॒ daśa̭haviṣa॒miṣṭi॒-nnirva̭pati |
daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ |
vi॒rājai॒-vānnādya॒-mava̭rundhe ||
a॒gnerma̭nve pratha॒masya॒ pracḙtasa॒ iti̭ yājyānuvā॒kyā̭ bhavanti sarva॒tvāya̭ || 62 ||
yadā᳚-'śvi॒no bhava̭ti | ā॒śiṣā॒mava̭ruddhyai ||
trayo̭ bhavanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ |
e॒ṣvḙva lo॒keṣu॒ prati̭tiṣṭhati ||
a॒gnaye-'gṃ̭ho॒muce॒-'ṣṭāka̭pāla॒ iti॒ daśa̭haviṣa॒miṣṭi॒-nnirva̭pati |
daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ | annaṃ̭-vi~॒rāṭ |
vi॒rājai॒-vānnādya॒-mava̭rundhe ||
a॒gnerma̭nve pratha॒masya॒ pracḙtasa॒ iti̭ yājyānuvā॒kyā̭ bhavanti sarva॒tvāya̭ || 62 ||
(adhi̭pataya॒ ityā̭ - hā॒bhiji̭tyā - aindrā॒gno bhava̭ti - rundha॒ eka̭-ñca) (a. 16)
anuvākaṃ 17 - aśvasya rogādinimitta-mprāyaścittam
yadyaśva̭mupa॒tapa̭dvi॒ndet |
ā॒gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet |
sau॒mya-ñca॒rum | sā॒vi॒tra-ma॒ṣṭāka̭pālam || yadā᳚gne॒yo bhava̭ti |
a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭-bhire॒vaina̭-mbhiṣajyati || yathsau॒myo bhava̭ti |
somo॒ vā oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rājā᳚ |
yābhya̭ e॒vainaṃ̭-vi~॒ndati̭ || 63 ||
anuvākaṃ 17 - aśvasya rogādinimitta-mprāyaścittam
yadyaśva̭mupa॒tapa̭dvi॒ndet |
ā॒gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet |
sau॒mya-ñca॒rum | sā॒vi॒tra-ma॒ṣṭāka̭pālam || yadā᳚gne॒yo bhava̭ti |
a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭-bhire॒vaina̭-mbhiṣajyati || yathsau॒myo bhava̭ti |
somo॒ vā oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rājā᳚ |
yābhya̭ e॒vainaṃ̭-vi~॒ndati̭ || 63 ||
tābhi̭re॒vaina̭-mbhiṣajyati || yathsā̭vi॒tro bhava̭ti |
sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mbhiṣajyati || e॒tābhi̭re॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi-rbhiṣajyati |
a॒ga॒do hai॒va bha̭vati || pau॒ṣṇa-ñca॒ru-nnirva̭pet | yadi̭ ślo॒ṇa-ssyāt | pū॒ṣā vai ślauṇya̭sya bhi॒ṣak | sa e॒vaina̭-mbhiṣajyati | aślo̭ṇo hai॒va bha̭vati || 64 ||
sa॒vi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mbhiṣajyati || e॒tābhi̭re॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi-rbhiṣajyati |
a॒ga॒do hai॒va bha̭vati || pau॒ṣṇa-ñca॒ru-nnirva̭pet | yadi̭ ślo॒ṇa-ssyāt | pū॒ṣā vai ślauṇya̭sya bhi॒ṣak | sa e॒vaina̭-mbhiṣajyati | aślo̭ṇo hai॒va bha̭vati || 64 ||
rau॒dra-ñca॒ru-nnirva̭pet | yadi̭ maha॒tī de॒vatā̭-'bhi॒manyḙta | e॒ta॒dde॒va॒tyo̭ vā aśvaḥ̭ | svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā bhiṣajyati |
a॒ga॒do hai॒va bha̭vati || vai॒śvā॒na॒ra-ndvāda̭śa-kapāla॒-nnirva̭penmṛgākha॒re yadi॒ nāgacche᳚t |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒raḥ | i॒yame॒vaina̭-ma॒rcibhyā᳚-mpari॒rodha॒māna̭yati |
ā hai॒va sutya॒maha̭-rgacchati || yadya̭dhī॒yāt || 65 ||
a॒ga॒do hai॒va bha̭vati || vai॒śvā॒na॒ra-ndvāda̭śa-kapāla॒-nnirva̭penmṛgākha॒re yadi॒ nāgacche᳚t |
i॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒raḥ | i॒yame॒vaina̭-ma॒rcibhyā᳚-mpari॒rodha॒māna̭yati |
ā hai॒va sutya॒maha̭-rgacchati || yadya̭dhī॒yāt || 65 ||
a॒gnaye-'gṃ̭ho॒muce॒-'ṣṭāka̭pālaḥ | sau॒rya-mpayaḥ̭ | vā॒ya॒vya̭ ājya̭bhāgaḥ || yaja̭māno॒ vā aśvaḥ̭ | agṃha̭sā॒ vā e॒ṣa gṛ̭hī॒taḥ |
yasyāśvo॒ medhā̭ya॒ prokṣi̭to॒-'ddhyeti̭ | yadagṃ̭ho॒mucḙ ni॒rvapa̭ti |
agṃha̭sa e॒va tena̭ mucyate || yaja̭māno॒ vā aśvaḥ̭ | reta̭sā॒ vā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate || 66 ||
yasyāśvo॒ medhā̭ya॒ prokṣi̭to॒-'ddhyeti̭ | yadagṃ̭ho॒mucḙ ni॒rvapa̭ti |
agṃha̭sa e॒va tena̭ mucyate || yaja̭māno॒ vā aśvaḥ̭ | reta̭sā॒ vā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate || 66 ||
yasyāśvo॒ medhā̭ya॒ prokṣi̭to॒-'ddhyeti̭ | sau॒ryagṃ retaḥ̭ | yathsau॒rya-mpayo॒ bhava̭ti | reta̭sai॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati ||
yaja̭māno॒ vā aśvaḥ̭ | garbhai॒rvā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate | yasyāśvo॒ medhā̭ya॒ prokṣi̭to॒-'ddhyeti̭ | vā॒ya॒vyā̭ garbhāḥ᳚ |
yadvā̭ya॒vya̭ ājya̭bhāgo॒ bhava̭ti | garbhai̭re॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati ||
atho॒ yasyai॒ṣā-'śva̭me॒dhe prāya̭ścittaḥ kri॒yate᳚ | i॒ṣṭvā vasī̭yā-nbhavati || 67 ||
yaja̭māno॒ vā aśvaḥ̭ | garbhai॒rvā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate | yasyāśvo॒ medhā̭ya॒ prokṣi̭to॒-'ddhyeti̭ | vā॒ya॒vyā̭ garbhāḥ᳚ |
yadvā̭ya॒vya̭ ājya̭bhāgo॒ bhava̭ti | garbhai̭re॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati ||
atho॒ yasyai॒ṣā-'śva̭me॒dhe prāya̭ścittaḥ kri॒yate᳚ | i॒ṣṭvā vasī̭yā-nbhavati || 67 ||
(vi॒nda - tyaślo̭ṇo hai॒va bha̭va - tyadhī॒yā - dṛ̭ddhyate॒ - garbhai̭re॒vaina॒gṃ॒ sa sama̭drdhayati॒ dve ca̭) (a. 17)
anuvākaṃ 18 - brahmaudanā ucyante
tadā̭huḥ | dvāda̭śa brahmauda॒nā-nthsaggsthi̭ta॒ nirva̭pet | dvā॒da॒śabhi॒rveṣṭi̭bhi॒-ryaje॒teti̭ || yadiṣṭi̭-bhi॒ryajḙta | u॒pa॒nāmṷka enaṃ-ya~॒jña-ssyā᳚t | pāpī̭yā॒g॒stu syā᳚t |
ā॒ptāni॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si | ya ī̭jā॒naḥ |
tāni॒ ka e॒tāva̭dāśu॒ punaḥ॒ prayṷñjī॒teti̭ |
sarvā॒ vai saggsthi̭te ya॒jñe vāgā᳚pyate || 68 ||
anuvākaṃ 18 - brahmaudanā ucyante
tadā̭huḥ | dvāda̭śa brahmauda॒nā-nthsaggsthi̭ta॒ nirva̭pet | dvā॒da॒śabhi॒rveṣṭi̭bhi॒-ryaje॒teti̭ || yadiṣṭi̭-bhi॒ryajḙta | u॒pa॒nāmṷka enaṃ-ya~॒jña-ssyā᳚t | pāpī̭yā॒g॒stu syā᳚t |
ā॒ptāni॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si | ya ī̭jā॒naḥ |
tāni॒ ka e॒tāva̭dāśu॒ punaḥ॒ prayṷñjī॒teti̭ |
sarvā॒ vai saggsthi̭te ya॒jñe vāgā᳚pyate || 68 ||
sā-''ptā bha̭vati yā॒tayā᳚mnī | krū॒rīkṛ̭teva॒ hi bhava॒tyarṷṣkṛtā | sā na punaḥ̭ pra॒yujyetyā̭huḥ || dvāda̭śai॒va bra̭hmauda॒nā-nthsaggsthi̭te॒ nirva̭pet | pra॒jāpa̭ti॒rvā o̭da॒naḥ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | u॒pa॒nāmṷka enaṃ-ya~॒jño bha̭vati |
na pāpī̭yā-nbhavati || dvāda̭śa bhavanti |
dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ |
saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒va prati̭tiṣṭhati || 69 ||
na pāpī̭yā-nbhavati || dvāda̭śa bhavanti |
dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒raḥ |
saṃ॒va~॒thsa॒ra e॒va prati̭tiṣṭhati || 69 ||
(ā॒pya॒te॒ - saṃ॒va~॒thsa॒ra eka̭-ñca) (a. 18)
anuvākaṃ 19 - vibhutvādibhiḥ dvādaśabhirguṇauraśvamedhapraśaṃsā
e॒ṣa vai vi॒bhūrnāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra̭ vi॒bhu bha̭vati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai pra॒bhūrnāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra̭ pra॒bhu bha̭vati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vā ūrja̭svā॒nnāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatrorja̭sva-dbhavati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai paya̭svā॒nnāma̭ ya॒jñaḥ || 70 ||
anuvākaṃ 19 - vibhutvādibhiḥ dvādaśabhirguṇauraśvamedhapraśaṃsā
e॒ṣa vai vi॒bhūrnāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra̭ vi॒bhu bha̭vati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai pra॒bhūrnāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra̭ pra॒bhu bha̭vati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vā ūrja̭svā॒nnāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatrorja̭sva-dbhavati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai paya̭svā॒nnāma̭ ya॒jñaḥ || 70 ||
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ paya̭sva-dbhavati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai vidhṛ̭to॒ nāma̭ ya॒jñaḥ |
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ vidhṛ̭ta-mbhavati |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai vyāvṛ̭tto॒ nāma̭ ya॒jñaḥ |
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ vyāvṛ̭tta-mbhavati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai prati̭ṣṭhito॒ nāma̭ ya॒jñaḥ |
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ prati̭ṣṭhita-mbhavati || 71 ||
e॒ṣa vai vidhṛ̭to॒ nāma̭ ya॒jñaḥ |
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ vidhṛ̭ta-mbhavati |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai vyāvṛ̭tto॒ nāma̭ ya॒jñaḥ |
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ vyāvṛ̭tta-mbhavati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai prati̭ṣṭhito॒ nāma̭ ya॒jñaḥ |
sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ prati̭ṣṭhita-mbhavati || 71 ||
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || e॒ṣa vai tḙja॒svī nāma̭ ya॒jñaḥ | sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra̭ teja॒svi bha̭vati | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai bra̭hmavarca॒sī nāma̭ ya॒jñaḥ |
ā ha॒ vai tatra̭ brāhma॒ṇo bra̭hmavarca॒sī jā̭yate | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vā a̭tivyā॒dhī nāma̭ ya॒jñaḥ |
ā ha॒ vai tatra̭ rāja॒nyo̭-'tivyā॒dhī jā̭yate | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai dī॒rgho nāma̭ ya॒jñaḥ |
dī॒rghāyṷṣo ha॒ vai tatra̭ manu॒ṣyā̭ bhavanti |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai klṛ॒pto nāma̭ ya॒jñaḥ |
kalpa̭te ha॒ vai tatra̭ pra॒jābhyo̭ yogakṣe॒maḥ |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || 72 ||
e॒ṣa vai bra̭hmavarca॒sī nāma̭ ya॒jñaḥ |
ā ha॒ vai tatra̭ brāhma॒ṇo bra̭hmavarca॒sī jā̭yate | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vā a̭tivyā॒dhī nāma̭ ya॒jñaḥ |
ā ha॒ vai tatra̭ rāja॒nyo̭-'tivyā॒dhī jā̭yate | yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai dī॒rgho nāma̭ ya॒jñaḥ |
dī॒rghāyṷṣo ha॒ vai tatra̭ manu॒ṣyā̭ bhavanti |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte ||
e॒ṣa vai klṛ॒pto nāma̭ ya॒jñaḥ |
kalpa̭te ha॒ vai tatra̭ pra॒jābhyo̭ yogakṣe॒maḥ |
yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte || 72 ||
(paya̭svā॒nnāma̭ ya॒jñaḥ - prati̭ṣṭhita-mbhavati॒ - yatrai॒tena̭ ya॒jñena॒ yaja̭nte॒ ṣaṭca̭) (a. 19)
(e॒ṣa vai vi॒bhūḥ pra॒bhūrūrja̭svā॒-npaya̭svā॒n॒. vidhṛ̭to॒ vyāvṛ̭ttaḥ॒ prati̭ṣṭhitasteja॒svī bra̭hmavarca॒sya̭tivyā॒dhī dī॒rghaḥ klu॒pto dvāda̭śa)
anuvākaṃ 20 - aśvasañjñapanaprakāraḥ
tā॒rpyeṇāśva॒gṃ॒ sañjña̭payanti | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭drdhayanti || yā॒mena॒ sāmnā᳚ prasto॒tā-'nūpa̭tiṣṭhate |
ya॒ma॒lo॒ka-me॒vaina̭-ṅgamayati ||
tā॒rpye ca̭ kṛttyadhīvā॒se cāśva॒gṃ॒ sañjña̭payanti | e॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pam | rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭rundhe ||
hi॒ra॒ṇya॒ka॒śi॒pu bha̭vati | teja॒so-'va̭ruddhyai || 73 ||
(e॒ṣa vai vi॒bhūḥ pra॒bhūrūrja̭svā॒-npaya̭svā॒n॒. vidhṛ̭to॒ vyāvṛ̭ttaḥ॒ prati̭ṣṭhitasteja॒svī bra̭hmavarca॒sya̭tivyā॒dhī dī॒rghaḥ klu॒pto dvāda̭śa)
anuvākaṃ 20 - aśvasañjñapanaprakāraḥ
tā॒rpyeṇāśva॒gṃ॒ sañjña̭payanti | ya॒jño vai tā॒rpyam | ya॒jñenai॒vaina॒gṃ॒ sama̭drdhayanti || yā॒mena॒ sāmnā᳚ prasto॒tā-'nūpa̭tiṣṭhate |
ya॒ma॒lo॒ka-me॒vaina̭-ṅgamayati ||
tā॒rpye ca̭ kṛttyadhīvā॒se cāśva॒gṃ॒ sañjña̭payanti | e॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pam | rū॒peṇai॒va pa॒śūnava̭rundhe ||
hi॒ra॒ṇya॒ka॒śi॒pu bha̭vati | teja॒so-'va̭ruddhyai || 73 ||
ru॒kmo bha̭vati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā-nṷkhyātyai || aśvo̭ bhavati | pra॒jāpa̭te॒-rāptyai᳚ || a॒sya vai lo॒kasya̭ rū॒pa-ntā॒rpyam | a॒ntari̭kṣasya kṛttyadhīvā॒saḥ | di॒vo hi̭raṇyakaśi॒pu |
ā॒di॒tyasya̭ ru॒kmaḥ | pra॒jāpa̭te॒raśvaḥ̭ |
i॒mame॒va lo॒ka-ntā॒rpyeṇā᳚pnoti || 74 ||
ā॒di॒tyasya̭ ru॒kmaḥ | pra॒jāpa̭te॒raśvaḥ̭ |
i॒mame॒va lo॒ka-ntā॒rpyeṇā᳚pnoti || 74 ||
a॒ntari̭kṣa-ṅkṛtyadhīvā॒sena̭ | divagṃ̭ hiraṇyakaśi॒punā᳚ | ā॒di॒tyagṃ ru॒kmeṇa̭ |
aśvḙnai॒va meddhyḙna pra॒jāpa̭te॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti || e॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyam |
sā॒rṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭māpnoti |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 75 ||
aśvḙnai॒va meddhyḙna pra॒jāpa̭te॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti || e॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyam |
sā॒rṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭māpnoti |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 75 ||
(ava̭ruddhyā - āpnotya॒ -+ṣṭau ca̭) (a. 20)
anuvākaṃ 21 - uttaravedyupavāpaḥ
ā॒di॒tyāścāṅgi̭rasaśca suva॒rge lo॒ke᳚-'spadrdhanta | te-'ṅgi̭rasa ādi॒tyebhyaḥ̭ |
a॒mumā̭di॒tya-maśvagg̭ śve॒ta-mbhū॒ta-ndakṣi̭ṇā-manayann | te᳚-'bruvann |
ya-nno-'na᳚ṣṭa | sa varyo̭-'bhū॒diti̭ | tasmā॒daśva॒gṃ॒ sava॒ryetyā-hva̭yanti |
tasmā᳚dya॒jñe varo̭ dīyate || yatpra॒jāpa̭ti॒-rāla॒bdho-'śvo-'bha̭vat |
tasmā॒daśvo॒ nāma̭ || 76 ||
anuvākaṃ 21 - uttaravedyupavāpaḥ
ā॒di॒tyāścāṅgi̭rasaśca suva॒rge lo॒ke᳚-'spadrdhanta | te-'ṅgi̭rasa ādi॒tyebhyaḥ̭ |
a॒mumā̭di॒tya-maśvagg̭ śve॒ta-mbhū॒ta-ndakṣi̭ṇā-manayann | te᳚-'bruvann |
ya-nno-'na᳚ṣṭa | sa varyo̭-'bhū॒diti̭ | tasmā॒daśva॒gṃ॒ sava॒ryetyā-hva̭yanti |
tasmā᳚dya॒jñe varo̭ dīyate || yatpra॒jāpa̭ti॒-rāla॒bdho-'śvo-'bha̭vat |
tasmā॒daśvo॒ nāma̭ || 76 ||
yacchvaya॒daru॒rāsī᳚t | tasmā॒darvā॒ nāma̭ ||
yathsa॒dyo vājā᳚-nthsa॒maja̭yat | tasmā᳚dvā॒jī nāma̭ || yadasṷrāṇāṃ-lo~॒kānāda̭tta | tasmā̭dādi॒tyo nāma̭ || a॒gnirvā a̭śvame॒dhasya॒ yoni̭rā॒yata̭nam | sūryo॒-'gneryoni̭-rā॒yata̭nam |
yada̭śvame॒dhe᳚-'gnau citya̭ uttarave॒di-mṷpa॒vapa̭ti | yoni̭-mantame॒vaina̭-mā॒yata̭navanta-ṅkaroti || 77 ||
yathsa॒dyo vājā᳚-nthsa॒maja̭yat | tasmā᳚dvā॒jī nāma̭ || yadasṷrāṇāṃ-lo~॒kānāda̭tta | tasmā̭dādi॒tyo nāma̭ || a॒gnirvā a̭śvame॒dhasya॒ yoni̭rā॒yata̭nam | sūryo॒-'gneryoni̭-rā॒yata̭nam |
yada̭śvame॒dhe᳚-'gnau citya̭ uttarave॒di-mṷpa॒vapa̭ti | yoni̭-mantame॒vaina̭-mā॒yata̭navanta-ṅkaroti || 77 ||
yoni̭-mānā॒yata̭navā-nbhavati | sa e॒vaṃ-ve~da̭ ||
prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yada̭rkāśvame॒dhau | prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭rundhe || ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m |
yada̭rkāśvame॒dhau | ojo॒ bala̭me॒vāva̭rundhe ||
a॒gnirvā a̭śvame॒dhasya॒ yoni̭-rā॒yata̭nam |
sūryo॒-'gneryoni̭-rā॒yata̭nam |
yada̭śvame॒dhe᳚-'gnau citya̭ uttarave॒di-ñci॒noti̭ |
tāva̭rkāśvame॒dhau | a॒rkā॒śva॒me॒dhāve॒vā va̭rundhe | atho̭ arkāśva-me॒dhayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati || 78 ||
prā॒ṇā॒pā॒nau vā e॒tau de॒vānā᳚m | yada̭rkāśvame॒dhau | prā॒ṇā॒pā॒nāve॒vāva̭rundhe || ojo॒ balaṃ॒-vā~ e॒tau de॒vānā᳚m |
yada̭rkāśvame॒dhau | ojo॒ bala̭me॒vāva̭rundhe ||
a॒gnirvā a̭śvame॒dhasya॒ yoni̭-rā॒yata̭nam |
sūryo॒-'gneryoni̭-rā॒yata̭nam |
yada̭śvame॒dhe᳚-'gnau citya̭ uttarave॒di-ñci॒noti̭ |
tāva̭rkāśvame॒dhau | a॒rkā॒śva॒me॒dhāve॒vā va̭rundhe | atho̭ arkāśva-me॒dhayo̭re॒va prati̭tiṣṭhati || 78 ||
(nāma̭ - karoti॒ - sūryo॒-'gneryoni̭rā॒yata̭na-ñca॒tvāri̭ ca) (a. 21)
anuvākaṃ 22 - ṛṣabhālambhaḥ
pra॒jāpa̭tiṃ॒-vai~ de॒vāḥ pi॒tara᳚m |
pa॒śu-mbhū॒ta-mmedhā॒yāla̭bhanta |
tamā॒labhyopā̭vasann | prā॒taryaṣṭā᳚smaha॒ iti̭ |
ekaṃ॒-vā~ e॒tadde॒vānā॒mahaḥ̭ | yathsaṃ̭va~thsa॒raḥ | tasmā॒daśvaḥ̭ pu॒rastā᳚-thsaṃva~thsa॒ra āla̭bhyate ||
yatpra॒jāpa̭ti॒-rāla॒bdho-'śvo-'bha̭vat | tasmā॒daśvaḥ̭ | yathsa॒dyo medho-'bha̭vat || 79 ||
anuvākaṃ 22 - ṛṣabhālambhaḥ
pra॒jāpa̭tiṃ॒-vai~ de॒vāḥ pi॒tara᳚m |
pa॒śu-mbhū॒ta-mmedhā॒yāla̭bhanta |
tamā॒labhyopā̭vasann | prā॒taryaṣṭā᳚smaha॒ iti̭ |
ekaṃ॒-vā~ e॒tadde॒vānā॒mahaḥ̭ | yathsaṃ̭va~thsa॒raḥ | tasmā॒daśvaḥ̭ pu॒rastā᳚-thsaṃva~thsa॒ra āla̭bhyate ||
yatpra॒jāpa̭ti॒-rāla॒bdho-'śvo-'bha̭vat | tasmā॒daśvaḥ̭ | yathsa॒dyo medho-'bha̭vat || 79 ||
tasmā̭daśvame॒dhaḥ || vedu॒ko-'śva̭mā॒śu-mbha̭vati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || yadvai tatpra॒jāpa̭ti॒-rāla॒bdho-'śvo-'bha̭vat | tasmā॒daśvaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ paśū॒nā-manṷrūpatamaḥ ||
ā-'sya̭ pu॒traḥ prati̭rūpo jāyate | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ sa॒bhṛntyāla̭bhate |
samḙna-nde॒vā-steja̭se brahmavarca॒sāya̭ bharanti |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te || 80 ||
ā-'sya̭ pu॒traḥ prati̭rūpo jāyate | ya e॒vaṃ-ve~da̭ || sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ sa॒bhṛntyāla̭bhate |
samḙna-nde॒vā-steja̭se brahmavarca॒sāya̭ bharanti |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te || 80 ||
ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || e॒tadvai tadde॒vā e॒tā-nde॒vatā᳚m | pa॒śu-mbhū॒ta-mmedhā॒yāla̭bhanta | ya॒jñama॒va | ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāḥ | kā॒ma॒praṃ-ya~॒jñama̭ kurvata | tḙ-'mṛta॒tvama̭kāmayanta |
ta̭-'mṛta॒tva-ma̭gacchann || yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | de॒vānā̭me॒vā-ya̭nenaiti || 81 ||
ta̭-'mṛta॒tva-ma̭gacchann || yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | de॒vānā̭me॒vā-ya̭nenaiti || 81 ||
prā॒jā॒pa॒tyenai॒va ya॒jñena̭ yajate kāma॒preṇa̭ | apṷnarmārame॒va ga̭cchati || e॒tasya॒ vai rū॒peṇa̭ pu॒rastā᳚-tprājāpa॒tya-mṛ̭ṣa॒bha-ntṷ̄pa॒raṃ
ba̭hurū॒pa-māla̭bhate | sarve᳚bhyaḥ॒ kāme᳚bhyaḥ | sarva॒syāptyai᳚ | sarva̭sya॒ jityai᳚ || sarva̭me॒va tenā᳚pnoti | sarva̭-ñjayati |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||
ba̭hurū॒pa-māla̭bhate | sarve᳚bhyaḥ॒ kāme᳚bhyaḥ | sarva॒syāptyai᳚ | sarva̭sya॒ jityai᳚ || sarva̭me॒va tenā᳚pnoti | sarva̭-ñjayati |
yo᳚-'śvame॒dhena॒ yaja̭te | ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 82 ||
(medho-'bha̭va॒--dyaja̭ta - eti॒ - veda̭) (a. 22)
anuvākaṃ 23 - aśvāvayaveṣūpāsanam
yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ loma̭nī॒ veda̭ |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya॒ lomaṃ̭-lo~mañjuhoti |
a॒ho॒rā॒tre vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ loma̭nī | yathsā॒ya-mprā̭tarju॒hoti̭ | aśva̭syai॒va meddhya̭sya॒ lomaṃ̭-lo~mañjuhoti |
e॒tada̭nukṛti hasma॒ vai pu॒rā | aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ lomaṃ̭-lo~mañjuhvati ||
yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya pa॒de veda̭ |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya pa॒de pa̭de juhoti |
da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sau vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya pa॒de || 83 ||
anuvākaṃ 23 - aśvāvayaveṣūpāsanam
yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ loma̭nī॒ veda̭ |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya॒ lomaṃ̭-lo~mañjuhoti |
a॒ho॒rā॒tre vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ loma̭nī | yathsā॒ya-mprā̭tarju॒hoti̭ | aśva̭syai॒va meddhya̭sya॒ lomaṃ̭-lo~mañjuhoti |
e॒tada̭nukṛti hasma॒ vai pu॒rā | aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ lomaṃ̭-lo~mañjuhvati ||
yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya pa॒de veda̭ |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya pa॒de pa̭de juhoti |
da॒r॒śa॒pū॒rṇa॒mā॒sau vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya pa॒de || 83 ||
yadda̭rśapūrṇamā॒sau yaja̭te |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya pa॒de pa̭de juhoti |
e॒tada̭nukṛti ha sma॒ vai pu॒rā |
aśva̭sya॒ meddhya̭sya pa॒de pa̭de juhvati ||
yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya vi॒varta̭naṃ॒-ve~da̭ | aśva̭syai॒va meddhya̭sya vi॒varta̭ne vivartane juhoti | a॒sau vā ā̭di॒tyo-'śvaḥ̭ | sa ā̭hava॒nīya॒-māga̭cchati | tadviva̭rtate |
yada̭gniho॒tra-ñju॒hoti̭ |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya vi॒varta̭ne vivartane juhoti | e॒tada̭nukṛti ha sma॒ vai pu॒rā |
aśva̭sya॒ meddhya̭sya vi॒varta̭ne vivartane juhvati || 84 ||
(pa॒de - a̭gniho॒tra-ñju॒hoti॒ trīṇi̭ ca) (a. 23)
(pra॒jāpa̭ti॒stama̭ṣṭāda॒śibhiḥ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayato॒bhā - va॒smai - yu॒ñjanti॒-teja॒sā - 'pa̭ prā॒ṇā - apa॒ śrīrū॒drdhvam - pra॒jāpa̭tiḥ pre॒ṇā-'nṷ - pratha॒mena̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata ma॒hān. - vai᳚śvade॒vo vā aśvo - 'śva̭sya - pra॒jāpa̭ti॒staṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒ - rapa॒ śrīrbrā᳚hma॒ṇau - sarvḙṣu- vāru॒ṇo - yadyaśva॒m - tadā̭hu- re॒ṣa vai vi॒bhū - stā॒rpyeṇā̭- di॒tyāḥ - pra॒jāpa̭ti-mpi॒taraṃ॒ - ~yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ loma̭nī॒ trayo̭vigṃśatiḥ)
(pra॒jāpa̭tira॒ - smin ~lo॒ke - ṷttara॒taḥ - śriya̭me॒va - pra॒jāpa̭tirakāmayata ma॒hān.-ya-tprā॒ta - pra vā e॒ṣa e॒bhyo
lo॒kebhyaḥ॒- sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ paya̭sva॒dya -ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ ca॒tvāryaśī̭tiḥ)
(pra॒jāpa̭tiraśvame॒dhaṃ - jṷhvati)
|| hariḥ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake navamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
++++++++++++++++++++
aśva̭syai॒va meddhya̭sya pa॒de pa̭de juhoti |
e॒tada̭nukṛti ha sma॒ vai pu॒rā |
aśva̭sya॒ meddhya̭sya pa॒de pa̭de juhvati ||
yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya vi॒varta̭naṃ॒-ve~da̭ | aśva̭syai॒va meddhya̭sya vi॒varta̭ne vivartane juhoti | a॒sau vā ā̭di॒tyo-'śvaḥ̭ | sa ā̭hava॒nīya॒-māga̭cchati | tadviva̭rtate |
yada̭gniho॒tra-ñju॒hoti̭ |
aśva̭syai॒va meddhya̭sya vi॒varta̭ne vivartane juhoti | e॒tada̭nukṛti ha sma॒ vai pu॒rā |
aśva̭sya॒ meddhya̭sya vi॒varta̭ne vivartane juhvati || 84 ||
(pa॒de - a̭gniho॒tra-ñju॒hoti॒ trīṇi̭ ca) (a. 23)
(pra॒jāpa̭ti॒stama̭ṣṭāda॒śibhiḥ̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayato॒bhā - va॒smai - yu॒ñjanti॒-teja॒sā - 'pa̭ prā॒ṇā - apa॒ śrīrū॒drdhvam - pra॒jāpa̭tiḥ pre॒ṇā-'nṷ - pratha॒mena̭ - pra॒jāpa̭tirakāmayata ma॒hān. - vai᳚śvade॒vo vā aśvo - 'śva̭sya - pra॒jāpa̭ti॒staṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒ - rapa॒ śrīrbrā᳚hma॒ṇau - sarvḙṣu- vāru॒ṇo - yadyaśva॒m - tadā̭hu- re॒ṣa vai vi॒bhū - stā॒rpyeṇā̭- di॒tyāḥ - pra॒jāpa̭ti-mpi॒taraṃ॒ - ~yo vā aśva̭sya॒ meddhya̭sya॒ loma̭nī॒ trayo̭vigṃśatiḥ)
(pra॒jāpa̭tira॒ - smin ~lo॒ke - ṷttara॒taḥ - śriya̭me॒va - pra॒jāpa̭tirakāmayata ma॒hān.-ya-tprā॒ta - pra vā e॒ṣa e॒bhyo
lo॒kebhyaḥ॒- sarvagṃ̭ ha॒ vai tatra॒ paya̭sva॒dya -ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ ca॒tvāryaśī̭tiḥ)
(pra॒jāpa̭tiraśvame॒dhaṃ - jṷhvati)
|| hariḥ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake navamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
++++++++++++++++++++

