o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
devasya̭ tvā savituḥ pra̭save-'śvino-rbāhubhyā-mpūṣṇo hastābhyāmā dade-'bhri̭rasi nāri̭rasi pari̭likhitagṃ rakṣaḥ pari̭likhitā arā̭taya idamahagṃ rakṣa̭so grīvā api̭ kṛntāmi yo-'smā-ndveṣṭi ya-ñca̭ vaya-ndviṣma idama̭sya grīvā api̭ kṛntāmi dive tvā-'ntari̭kṣāya tvā pṛthivyai tvā śundha̭tāṃ-lo~kaḥ pi̭tṛṣada̭no yavo̭-'si yavayāsma-ddveṣo̭ [yavayāsma-ddveṣaḥ̭, yavayārā̭tīḥ] 1
yavayārā̭tīḥ pitṛṇāgṃ sada̭namasyuddivagg̭ stabhānā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthivī-ndṛgṃ̭ha dyutānastvā̭ māruto mi̭notu mitrāvarṷṇayo-rdhruveṇa dharma̭ṇā brahmavani̭-ntvā kṣatravanigṃ̭ suprajāvanigṃ̭ rāyaspoṣavani-mparyṷ̄hāmi brahma̭ dṛgṃha kṣatra-ndṛgṃ̭ha prajā-ndṛgṃ̭ha rāyaspoṣa̭-ndṛgṃha ghṛtena̭ dyāvāpṛthivī ā pṛ̭ṇethāmindra̭sya sado̭-'si viśvajanasya̭ chāyā pari̭ tvā girvaṇo gira̭ imā bha̭vantu viśvato̭ vṛddhāyumanu vṛddha̭yo juṣṭā̭ bhavantu juṣṭa̭ya indra̭sya syūrasīndra̭sya dhruvama̭syaindramasīndrā̭ya tvā || 2 ||
rakṣohaṇo̭ valagahano̭ vaiṣṇavā-nkha̭nāmīdamaha-ntaṃ-va~̭lagamudva̭pāmi ya-nnaḥ̭ samāno yamasa̭māno nicakhānedamḙnamadha̭ra-ṅkaromi yo naḥ̭ samāno yo-'sa̭māno-'rātīyati̭ gāyatreṇa chandasā-'va̭bāḍho valagaḥ kimatra̭ bhadra-ntannaṷ saha virāḍa̭si sapatnahā samrāḍa̭si bhrātṛvyahā svarāḍa̭syabhimātihā vi̭śvārāḍa̭si viśvā̭sā-nnāṣṭrāṇāgṃ̭ hantā [hantā, rakṣohaṇo̭] 3
ra̭kṣohaṇo̭ valagahanaḥ prokṣā̭mi vaiṣṇavā-nra̭kṣohaṇo̭ valagahano-'va̭ nayāmi vaiṣṇavān yavo̭-'si yavayāsma-ddveṣo̭ yavayārā̭tī rakṣohaṇo̭ valagahano-'va̭ stṛṇāmi vaiṣṇavā-nra̭kṣohaṇo̭ valagahano-'bhi jṷhomi vaiṣṇavā-nra̭kṣohaṇaṷ valagahanāvupa̭ dadhāmi vaiṣṇavī ra̭kṣohaṇaṷ valagahanau paryṷ̄hāmi vaiṣṇavī ra̭kṣohaṇaṷ valagahanau pari̭ stṛṇāmi vaiṣṇavī ra̭kṣohaṇaṷ valagahanaṷ vaiṣṇavī bṛhanna̭si bṛhadgrā̭vā bṛhatīmindrā̭ya vācaṃ̭-va~da || 4 ||
vibhūra̭si pravāha̭ṇo vahni̭rasi havyavāha̭na-śśvātro̭-'si pracḙtāstutho̭-'si viśvavḙdā uśiga̭si kaviraṅghā̭rirasi bambhā̭riravasyura̭si duva̭svāñchundhyūra̭si mārjālīyaḥ̭ samrāḍa̭si kṛśānuḥ̭ pariṣadyo̭-'si pava̭mānaḥ pratakvā̭-'si nabha̭svānasa̭mmṛṣṭo-'si havyasūda̭ ṛtadhā̭mā-'si suvarjyoti-rbrahma̭jyotirasi suva̭rdhāmā-'jo 'syeka̭pādahi̭rasi buddhniyo raudreṇānī̭kena pāhi mā-'gne pipṛhi mā mā mā̭ higṃsīḥ || 5 ||
tvagṃ so̭ma tanūkṛdbhyo dveṣobhyo-'nyakṛ̭tebhya uru yantā-'si varṷ̄thagg svāhā̭ juṣāṇo apturājya̭sya vetu svāhā-'yanno̭ agnirvari̭vaḥ kṛṇotvaya-mmṛdhaḥ̭ pura ḙtu prabhindann | ayagṃ śatrūñjayatu jarhṛ̭ṣāṇo-'yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu vāja̭sātau | uru vi̭ṣṇo vi kra̭masvoru kṣayā̭ya naḥ kṛdhi | ghṛta-ṅghṛ̭tayone piba prapra̭ yajñapa̭ti-ntira | somo̭ jigāti gātuvi- [gātuvit, devānā̭meti] 6
ddevānā̭meti niṣkṛtamṛtasya yoni̭māsadamadi̭tyā-ssado-'syadi̭tyā-ssada ā sī̭daiṣa vo̭ deva savita-ssomastagṃ ra̭kṣaddhva-mmā vo̭ dabhadetattvagṃ so̭ma devo devānupā̭gā idamaha-mma̭nuṣyo̭ manuṣyān-thsaha prajayā̭ saha rāyaspoṣḙṇa namo̭ devebhyaḥ̭ svadhā pitṛbhya̭ idamaha-nnirvarṷṇasya pāśā-thsuva̭rabhi [ ] 7
vi khyḙṣaṃ-vai~śvānara-ñjyotiragne vratapate tvaṃ-vra~tānāṃ-vra~tapa̭tirasi yā mama̭ tanūstvayyabhṷ̄diyagṃ sā mayi yā tava̭ tanū-rmayyabhṷ̄deṣā sā tvayi̭ yathāyatha-nnau vratapate vratino-rvratāni̭ || 8 ||
atyanyānagā-nnānyānupā̭gāmarvāktvā parai̭ravida-mparo-'va̭raista-ntvā̭ juṣe vaiṣṇava-ndḙvayajyāyai̭ devastvā̭ savitā maddhvā̭-'naktvoṣa̭dhe trāya̭svainagg svadhi̭te mainagṃ̭ higṃsī-rdivamagrḙṇa mā lḙkhīrantari̭kṣa-mmaddhyḙna mā higṃ̭sīḥ pṛthivyā sa-mbha̭va vana̭spate śatava̭lśo vi ro̭ha sahasra̭valśā vi vayagṃ rṷhema ya-ntvā-'yagg svadhi̭tisteti̭jānaḥ praṇināya̭ mahate saubha̭gāyācchi̭nno rāyaḥ̭ suvīraḥ̭ || 9 ||
pṛthivyai tvāntari̭kṣāya tvā dive tvā śundha̭tāṃ-lo~kaḥ pi̭tṛṣada̭no yavo̭-'si yavayāsma-ddveṣo̭ yavayārā̭tīḥ pitṛṇāgṃ sada̭namasi svāveśo-'syagregā nḙtṛṇāṃ-va~naspatiradhi̭ tvā sthāsyati tasya̭ vittā-ddevastvā̭ savitā maddhvā̭-'naktu supippalābhya-stvauṣa̭dhībhya uddivagg̭ stabhānā-'ntari̭kṣa-mpṛṇa pṛthivīmupa̭reṇa dṛgṃha te te dhāmānyuśmasī [dhāmānyuśmasi, gamaddhye gāvo] 10
gamaddhye gāvo yatra bhūri̭śṛṅgā ayāsaḥ̭ | atrāha tadṷrugāyasya viṣṇoḥ parama-mpadamava̭ bhāti bhūreḥ || viṣṇoḥ karmā̭ṇi paśyata yato vratāni̭ paspaśe | indra̭sya yujya-ssakhā || ta-dviṣṇoḥ parama-mpadagṃ sadā̭ paśyanti sūrayaḥ̭ | divīva cakṣurāta̭tam || brahmavani̭-ntvā kṣatravanigṃ̭ suprajāvanigṃ̭ rāyaspoṣavani-mparyṷ̄hāmi brahma̭ dṛgṃha kṣatra-ndṛgṃ̭ha prajā-ndṛgṃ̭ha rāyaspoṣa̭-ndṛgṃha parivīra̭si pari̭ tvā daivīrviśo vyayantā-mparīmagṃ rāyaspoṣo yaja̭māna-mmanuṣyā̭ antari̭kṣasya tvā sānāvava̭ gūhāmi || 11 ||
iṣe tvo̭pavīrasyupo̭ devā-ndaivī-rviśaḥ prāgu-rvahnī̭ruśijo bṛha̭spate dhārayā vasṷ̄ni havyā te svadantā-ndeva̭ tvaṣṭarvasṷ raṇva reva̭tī rama̭ddhva-magne-rjanitra̭masi vṛṣa̭ṇau stha urvaśya̭syāyura̭si purūravā̭ ghṛtenākte vṛṣa̭ṇa-ndadhāthā-ṅgāyatra-ñchando-'nu pra jā̭yasva traiṣṭṷbha-ñjāga̭ta-ñchando-'nu pra jā̭yasva bhava̭ta- [bhava̭tam, na-ssama̭nasau] 12
nna-ssama̭nasau samo̭kasāvarepasau | mā yajñagṃ higṃ̭siṣṭa-mmā yajñapa̭ti-ñjātavedasau śivau bha̭vatamadya naḥ̭ || agnāvagniśca̭rati pravi̭ṣṭa ṛṣī̭ṇā-mputro a̭dhirāja eṣaḥ | svāhākṛtya brahma̭ṇā te juhomi mā devānā-mmithuyā ka̭rbhāgadheyam || 13 ||
ā da̭da ṛtasya̭ tvā devahaviḥ pāśenā-''ra̭bhe dharṣā mānṷṣānadbhyastvauṣa̭dhībhyaḥ prokṣāmyapā-mperura̭si svātta-ñci-thsadḙvagṃ havyamāpo̭ devī-ssvada̭tainagṃ sa-nte prāṇo vāyunā̭ gacchatāgṃ saṃ-ya~ja̭trairaṅgā̭ni saṃ-ya~jñapa̭tirāśiṣā̭ ghṛtenāktau paśu-ntrā̭yethāgṃ reva̭tī-ryajñapa̭ti-mpriyadhā-'' vi̭śatoro̭ antarikṣa sajū-rdevena [sajū-rdevena̭, vātḙnā-'sya] 14
vātḙnā-'sya haviṣastmanā̭ yaja sama̭sya tanuvā̭ bhava varṣī̭yo varṣī̭yasi yajñe yajñapa̭ti-ndhāḥ pṛ̭thivyā-ssampṛcaḥ̭ pāhi nama̭sta ātānā-'narvā prehi̭ ghṛtasya̭ kulyāmanṷ saha prajayā̭ saha rāyaspoṣeṇā ''po̭ devī-śśuddhāyuva-śśuddhā yūya-ndevāgṃ ūḍhvagṃ śuddhā vaya-mpari̭viṣṭāḥ pariveṣṭāro̭ vo bhūyāsma || 15 ||
vākta ā pyā̭yatā-mprāṇasta ā pyā̭yatā-ñcakṣṷsta ā pyā̭yatāg śrotra̭-nta ā pyā̭yatāṃ-yā~ te prāṇāñchugjagāma yā cakṣuryā śrotraṃ-ya~tte krūraṃ-ya~dāsthi̭ta-ntatta ā pyā̭yatā-ntatta̭ etena̭ śundhatā-nnābhi̭sta ā pyā̭yatā-mpāyusta ā pyā̭yatāgṃ śuddhāścaritrā-śśamadbhya- [madhbhyaḥ, śamoṣa̭dhībhya-śśaṃ] 16
śśamoṣa̭dhībhya-śśa-mpṛ̭thivyai śamahobhyā-moṣa̭dhe trāya̭svainagg svadhi̭te mainagṃ̭ higṃsī rakṣa̭sā-mbhāgo̭-'sīdamahagṃ rakṣo̭-'dhama-ntamo̭ nayāmi yo-'smā-ndveṣṭi ya-ñca̭ vaya-ndviṣma idamḙnamadhama-ntamo̭ nayāmīṣe tvā̭ ghṛtena̭ dyāvāpṛthivī prorṇvā̭thā-macchi̭nno rāyaḥ̭ suvīra̭ urva̭ntari̭kṣamanvi̭hi vāyo vīhi̭ stokānāg svāhordhvana̭bhasa-mmāruta-ṅga̭cchatam || 17 ||
sa-nte mana̭sā manaḥ sa-mprāṇena̭ prāṇo juṣṭa̭-ndevebhyo̭ havya-ṅghṛtava-thsvāhaindraḥ prāṇo aṅgḙaṅge ni deddhyadaindro̭ 'pāno aṅgḙaṅge vi bo̭bhuvaddeva̭ tvaṣṭarbhūri̭ te sagṃsa̭metu viṣṷrūpā ya-thsala̭kṣmāṇo bhava̭tha devatrā yantamava̭se sakhāyo-'nṷ tvā mātā pitaro̭ madantu śrīra̭syagnistvā śrīṇātvāpa-ssama̭riṇan vāta̭sya [ ] 18
tvā dhrajyai̭ pūṣṇo ragghyā̭ apāmoṣa̭dhīnāgṃ rohi̭ṣyai ghṛta-ṅghṛ̭tapāvānaḥ pibata vasāṃ-va~sāpāvānaḥ pibatā-'ntari̭kṣasya havira̭si svāhā tvā-'ntari̭kṣāya diśaḥ̭ pradiśa̭ ādiśo̭ vidiśa̭ uddiśa-ssvāhā̭ digbhyo namo̭ digbhyaḥ || 19 ||
samudra-ṅga̭ccha svāhā-'ntari̭kṣa-ṅgaccha svāhā̭ devagṃ sa̭vitāra̭-ṅgaccha svāhā̭-'horātre ga̭ccha svāhā̭ mitrāvarṷṇau gaccha svāhā soma̭-ṅgaccha svāhā̭ yajña-ṅga̭ccha svāhā chandāgṃ̭si gaccha svāhā dyāvā̭pṛthivī ga̭ccha svāhā nabho̭ divya-ṅga̭ccha svāhā-'gniṃ-vai~śvānara-ṅga̭ccha svāhā-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo mano̭ me hārdi̭ yaccha tanū-ntvaca̭-mputra-nnaptā̭ramaśīya śuga̭si tamabhi śo̭ca yo-'smā-ndveṣṭi ya-ñca̭ vaya-ndviṣmo dhāmno̭dhāmno rājannito va̭ruṇa no muñca yadāpo aghni̭yā varuṇeti śapā̭mahe tato̭ varuṇa no muñca || 20
haviṣma̭tīrimā āpo̭ haviṣmā-ndevo a̭ddhvaro haviṣmāgṃ ā vi̭vāsati haviṣmāgṃ̭ astu sūryaḥ̭ || agnervo 'pa̭nnagṛhasya sada̭si sādayāmi sumnāya̭ sumninī-ssumne mā̭ dhattendrāgniyo-rbhā̭gadheyī-sstha mitrāvarṷṇayo-rbhāgadheyī-sstha viśvḙṣā-ndevānā-mbhāgadheyī-sstha yajñe jā̭gṛta || 21 ||
hṛde tvā mana̭se tvā dive tvā sūryā̭ya tvordhvamimama̭ddhvara-ṅkṛ̭dhi divi deveṣu hotrā̭ yaccha soma̭ rājannehyava̭ roha mā bhermā saṃ-vi~̭kthā mā tvā̭ higṃsiṣa-mprajāstvamupāva̭roha prajāstvāmupāva̭rohantu śṛṇotvagni-ssamidhā hava̭-mme śṛṇvantvāpo̭ dhiṣaṇāśca devīḥ | śṛṇota̭ grāvāṇo viduṣo nu [ ] 22
yajñagṃ śṛṇotṷ deva-ssa̭vitā hava̭-mme | devī̭rāpo apā-nnapādya ūrmirha̭viṣya̭ indriyāvā-nmadinta̭masta-ndevebhyo̭ devatrā dha̭tta śukragṃ śṷkrapebhyo yeṣā-mbhāga-sstha svāhā kārṣi̭rasyapā-'pā-mmṛddhragṃ sa̭mudrasya vo-'kṣi̭tyā unna̭ye | yama̭gne pṛthsu martyamāvo vājḙṣu ya-ñjunāḥ | sa yantā śaśva̭tīriṣaḥ̭ || 23 ||
tvama̭gne rudro asṷro maho divastvagṃ śardho mārṷta-mpṛkṣa ī̭śiṣe | tvaṃ-vā~tai̭raruṇairyā̭si śaṅgayastva-mpūṣā vi̭dhataḥ pā̭si nutmanā || ā vo rājā̭namaddhvarasya̭ rudragṃ hotā̭ragṃ satyayajagṃ roda̭syoḥ | agni-mpurā ta̭nayitno racittāddhira̭ṇyarūpamava̭se kṛṇuddhvam || agnirhotā ni ṣa̭sādā yajī̭yānupasthḙ mātu-ssṷrabhāvṷ loke | yuvā̭ kaviḥ pṷruniṣṭha [pṷruniṣṭhaḥ, ṛtāvā̭ dhartā] 24
ṛtāvā̭ dhartā kṛ̭ṣṭīnāmuta maddhya̭ iddhaḥ ||sāddhvīma̭ka-rdevavī̭ti-nno adya yajñasya̭ jihvāma̭vidāma guhyām | sa āyurā-'gā-thsurabhirvasā̭no bhadrāma̭ka-rdevahṷ̄ti-nno adya || akra̭ndadagni-sstanaya̭nniva dyauḥ, kṣāmā reri̭hadvīrudhaḥ̭ samañjann | sadyo ja̭jñāno vi hīmiddho akhyadā roda̭sī bhānunā̭ bhātyantaḥ || tve vasṷ̄ni purvaṇīka [purvaṇīka, hotardoṣā] 25
hotardoṣā vastoreri̭re yajñiyā̭saḥ | kṣāmḙva viśvā bhuva̭nāni yasmin-thsagṃ saubha̭gāni dadhire pā̭vake || tubhya-ntā a̭ṅgirastama viśvā-ssukṣitayaḥ pṛtha̭k | agne kāmā̭ya yemire || aśyāma ta-ṅkāma̭magne tavotya̭śyāma̭ rayigṃ ra̭yiva-ssuvīram | aśyāma vāja̭mabhi vājaya̭nto 'śyāma̭ dyumnama̭jarājara̭-nte ||śreṣṭhaṃ̭-ya~viṣṭha bhāratāgne dyumantamā bha̭ra || 26 ||
vaso̭ puruspṛhagṃ̭ rayim || sa śvi̭tānasta̭nyatū ro̭canasthā ajarḙbhi-rnāna̭dadbhiryavi̭ṣṭhaḥ | yaḥ pā̭vakaḥ pṷrutamaḥ̭ purūṇi̭ pṛthūnyagnira̭nuyāti bharvanṋ || āyṷṣṭe viśvato̭ dadhadayamagni-rvareṇyaḥ | puna̭ste prāṇa ā-'ya̭ti parā yakṣmagṃ̭ suvāmi te || āyurdā a̭gne haviṣo̭ juṣāṇo ghṛtapra̭tīko ghṛtayo̭niredhi | ghṛta-mpītvā madhu cāru gavya̭-mpiteva̭ putramabhi [putramabhi, rakṣatādimam] 27
ra̭kṣatādimam | tasmai̭ te pratiharya̭te jāta̭vedo vica̭rṣaṇe | agne janā̭mi suṣṭutim || divaspari̭ prathama-ñja̭jñe agnirasma-ddvitīya-mpari̭ jātavḙdāḥ | tṛtīya̭maphsu nṛmaṇā aja̭sramindhā̭na ena-ñjarate svādhīḥ || śuciḥ̭ pāvaka vandyo-'gnḙ bṛhadvi ro̭case | tva-ṅghṛtebhirāhṷtaḥ || dṛśāno rukma urvyā vya̭dyau-ddurmarṣamāyuḥ̭ śriye rṷcānaḥ | agniramṛto̭ abhavadvayo̭bhi- [abhavadvayo̭bhiḥ, yadḙnaṃ] 28
-ryadḙna-ndyauraja̭naya-thsuretāḥ || ā yadiṣe nṛpati-nteja ānaṭchuci reto niṣi̭kta-ndyaurabhīke | agni-śśardha̭manavadyaṃ-yu~vā̭nagg svādhiya̭-ñjanaya-thsūdaya̭cca || sa tejī̭yasā mana̭sā tvota̭ uta śi̭kṣa svapatyasya̭ śikṣoḥ | agnḙ rāyo nṛta̭masya prabhṷ̄tau bhūyāma̭ te suṣṭutaya̭śca vasvaḥ̭ || agne saha̭ntamā bha̭ra dyumnasya̭ prāsahā̭ rayim | viśvā ya- [viśvā yaḥ, carṣaṇīrabhyā̭sā vājḙṣu] 29
śca̭rṣaṇīrabhyā̭sā vājḙṣu sāsaha̭t || tama̭gne pṛtanāsahagṃ̭ rayigṃ sa̭hasva ā bha̭ra | tvagṃ hi satyo adbhṷto dātā vāja̭sya goma̭taḥ || ukṣānnā̭ya vaśānnā̭ya soma̭pṛṣṭhāya vedhase | stomai-rvidhemā-'gnaye || vadmā hi sṷ̄no asya̭dmasadvā̭ cakre agni-rjanuṣā 'jmā-'nnam | sa tva-nna̭ ūrjasana ūrja̭-ndhā rājḙva jeravṛke kṣeṣyantaḥ || agna āyūgṃ̭ṣi [agna āyūgṃ̭ṣi, pavasa ā] 30
pavasa ā suvorjamiṣa̭-ñca naḥ | āre bā̭dhasva ducchunām || agne pava̭sva svapā̭ asme varcaḥ̭ suvīryam | dadhatpoṣagṃ̭ rayi-mmayi̭ || agnḙ pāvaka rociṣā̭ mandrayā̭ deva jihvayā | ā devān. va̭kṣi yakṣi̭ ca || sa naḥ̭ pāvaka dīdivo-'gnḙ devāgṃ ihā va̭ha | upa̭ yajñagṃ haviśca̭ naḥ || agni-śśuci̭vratatama-śśuci-rvipra-śśuciḥ̭ kaviḥ | śucī̭ rocata āhṷtaḥ || uda̭gne śuca̭yastava̭ śukrā bhrāja̭nta īrate | tava jyotīg̭ṣyarcayaḥ̭ || 31 ||
(puruniṣṭhaḥ-pṷrvaṇīka-bharā-'bhi-vayo̭bhi-rya-āyūgṃ̭ṣi -vipra-śśuci-ścatṷrdaśa ca) (a. 14)
(devasya̭ - rakṣohaṇo̭ - vibhū-stvagṃ somā - 'tyanyānagāṃ - pṛthivyā - iṣe tvā - ''da̭de - vākta-santḙ - samudragṃ - haviṣma̭tīr-hṛde - tvama̭gne rudra - ścatṷrdaśa)
(devasya̭ - gamadhyḙ - haviṣma̭tīḥ - pavasa - eka̭trigṃśat)
(devasyā, rcayaḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
