କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପ୍ରଥମକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମେ ପଶୁଃ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵେ-ଽଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯା-ମ୍ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମା ଦଦେ-ଽଭ୍ରିରସି ନାରିରସି ପରିଲିଖିତଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପରିଲିଖିତା ଅରାତଯ ଇଦମହଗ୍ଂ ରକ୍ଷସୋ ଗ୍ରୀଵା ଅପି କୃନ୍ତାମି ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇଦମସ୍ଯ ଗ୍ରୀଵା ଅପି କୃନ୍ତାମି ଦିଵେ ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଶୁନ୍ଧତାଂ-ଲୋଁକଃ ପିତୃଷଦନୋ ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ [ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷଃ, ଯଵଯାରାତୀଃ] 1
ଯଵଯାରାତୀଃ ପିତୃଣାଗ୍ଂ ସଦନମସ୍ଯୁଦ୍ଦିଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତଭାନା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପୃଣ ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ଦ୍ଯୁତାନସ୍ତ୍ଵା ମାରୁତୋ ମିନୋତୁ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋ-ର୍ଧ୍ରୁଵେଣ ଧର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଵନି-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରଵନିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜାଵନିଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷଵନି-ମ୍ପର୍ଯୂହାମି ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଗ୍ଂହ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ପ୍ରଜା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ରାଯସ୍ପୋଷ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ଘୃତେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଆ ପୃଣେଥାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵଜନସ୍ଯ ଛାଯା ପରି ତ୍ଵା ଗିର୍ଵଣୋ ଗିର ଇମା ଭଵନ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵତୋ ଵୃଦ୍ଧାଯୁମନୁ ଵୃଦ୍ଧଯୋ ଜୁଷ୍ଟା ଭଵନ୍ତୁ ଜୁଷ୍ଟଯ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଯୂରସୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵମସ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରମସୀନ୍ଦ୍ରାଯ ତ୍ଵା ॥ 2 ॥
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵା ସଵିତୁଃ ପ୍ରସଵେ-ଽଶ୍ଵିନୋ-ର୍ବାହୁଭ୍ଯା-ମ୍ପୂଷ୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାମା ଦଦେ-ଽଭ୍ରିରସି ନାରିରସି ପରିଲିଖିତଗ୍ଂ ରକ୍ଷଃ ପରିଲିଖିତା ଅରାତଯ ଇଦମହଗ୍ଂ ରକ୍ଷସୋ ଗ୍ରୀଵା ଅପି କୃନ୍ତାମି ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇଦମସ୍ଯ ଗ୍ରୀଵା ଅପି କୃନ୍ତାମି ଦିଵେ ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵା ଶୁନ୍ଧତାଂ-ଲୋଁକଃ ପିତୃଷଦନୋ ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ [ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷଃ, ଯଵଯାରାତୀଃ] 1
ଯଵଯାରାତୀଃ ପିତୃଣାଗ୍ଂ ସଦନମସ୍ଯୁଦ୍ଦିଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତଭାନା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପୃଣ ପୃଥିଵୀ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ଦ୍ଯୁତାନସ୍ତ୍ଵା ମାରୁତୋ ମିନୋତୁ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋ-ର୍ଧ୍ରୁଵେଣ ଧର୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମଵନି-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରଵନିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜାଵନିଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷଵନି-ମ୍ପର୍ଯୂହାମି ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଗ୍ଂହ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ପ୍ରଜା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ରାଯସ୍ପୋଷ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ଘୃତେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଆ ପୃଣେଥାମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଦୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵଜନସ୍ଯ ଛାଯା ପରି ତ୍ଵା ଗିର୍ଵଣୋ ଗିର ଇମା ଭଵନ୍ତୁ ଵିଶ୍ଵତୋ ଵୃଦ୍ଧାଯୁମନୁ ଵୃଦ୍ଧଯୋ ଜୁଷ୍ଟା ଭଵନ୍ତୁ ଜୁଷ୍ଟଯ ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଯୂରସୀନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଧ୍ରୁଵମସ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରମସୀନ୍ଦ୍ରାଯ ତ୍ଵା ॥ 2 ॥
(ଦ୍ଵେଷ - ଇମା - ଅଷ୍ଟାଦଶ ଚ ) (ଅ. 1)
ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ଖନାମୀଦମହ-ନ୍ତଂ-ଵଁଲଗମୁଦ୍ଵପାମି ଯ-ନ୍ନଃ ସମାନୋ ଯମସମାନୋ ନିଚଖାନେଦମେନମଧର-ଙ୍କରୋମି ଯୋ ନଃ ସମାନୋ ଯୋ-ଽସମାନୋ-ଽରାତୀଯତି ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସା-ଽଵବାଢୋ ଵଲଗଃ କିମତ୍ର ଭଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ନୌ ସହ ଵିରାଡସି ସପତ୍ନହା ସମ୍ରାଡସି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯହା ସ୍ଵରାଡସ୍ଯଭିମାତିହା ଵିଶ୍ଵାରାଡସି ଵିଶ୍ଵାସା-ନ୍ନାଷ୍ଟ୍ରାଣାଗ୍ଂ ହନ୍ତା [ହନ୍ତା, ରକ୍ଷୋହଣୋ] 3
ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନଃ ପ୍ରୋକ୍ଷାମି ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ-ଽଵ ନଯାମି ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ ଯଵଯାରାତୀ ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ-ଽଵ ସ୍ତୃଣାମି ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ-ଽଭି ଜୁହୋମି ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନାଵୁପ ଦଧାମି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନୌ ପର୍ଯୂହାମି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନୌ ପରି ସ୍ତୃଣାମି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନୌ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ବୃହନ୍ନସି ବୃହଦ୍ଗ୍ରାଵା ବୃହତୀମିନ୍ଦ୍ରାଯ ଵାଚଂ-ଵଁଦ ॥ 4 ॥
ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ଖନାମୀଦମହ-ନ୍ତଂ-ଵଁଲଗମୁଦ୍ଵପାମି ଯ-ନ୍ନଃ ସମାନୋ ଯମସମାନୋ ନିଚଖାନେଦମେନମଧର-ଙ୍କରୋମି ଯୋ ନଃ ସମାନୋ ଯୋ-ଽସମାନୋ-ଽରାତୀଯତି ଗାଯତ୍ରେଣ ଛନ୍ଦସା-ଽଵବାଢୋ ଵଲଗଃ କିମତ୍ର ଭଦ୍ର-ନ୍ତନ୍ନୌ ସହ ଵିରାଡସି ସପତ୍ନହା ସମ୍ରାଡସି ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯହା ସ୍ଵରାଡସ୍ଯଭିମାତିହା ଵିଶ୍ଵାରାଡସି ଵିଶ୍ଵାସା-ନ୍ନାଷ୍ଟ୍ରାଣାଗ୍ଂ ହନ୍ତା [ହନ୍ତା, ରକ୍ଷୋହଣୋ] 3
ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନଃ ପ୍ରୋକ୍ଷାମି ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ-ଽଵ ନଯାମି ଵୈଷ୍ଣଵାନ୍ ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ ଯଵଯାରାତୀ ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ-ଽଵ ସ୍ତୃଣାମି ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ରକ୍ଷୋହଣୋ ଵଲଗହନୋ-ଽଭି ଜୁହୋମି ଵୈଷ୍ଣଵା-ନ୍ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନାଵୁପ ଦଧାମି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନୌ ପର୍ଯୂହାମି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନୌ ପରି ସ୍ତୃଣାମି ଵୈଷ୍ଣଵୀ ରକ୍ଷୋହଣୌ ଵଲଗହନୌ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ବୃହନ୍ନସି ବୃହଦ୍ଗ୍ରାଵା ବୃହତୀମିନ୍ଦ୍ରାଯ ଵାଚଂ-ଵଁଦ ॥ 4 ॥
( ହନ୍ତେ-ନ୍ଦ୍ରାଯ ଦ୍ଵେ ଚ ) (ଅ. 2)
ଵିଭୂରସି ପ୍ରଵାହଣୋ ଵହ୍ନିରସି ହଵ୍ଯଵାହନ-ଶ୍ଶ୍ଵାତ୍ରୋ-ଽସି ପ୍ରଚେତାସ୍ତୁଥୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵଵେଦା ଉଶିଗସି କଵିରଙ୍ଘାରିରସି ବମ୍ଭାରିରଵସ୍ଯୁରସି ଦୁଵସ୍ଵାଞ୍ଛୁନ୍ଧ୍ଯୂରସି ମାର୍ଜାଲୀଯଃ ସମ୍ରାଡସି କୃଶାନୁଃ ପରିଷଦ୍ଯୋ-ଽସି ପଵମାନଃ ପ୍ରତକ୍ଵା-ଽସି ନଭସ୍ଵାନସମ୍ମୃଷ୍ଟୋ-ଽସି ହଵ୍ଯସୂଦ ଋତଧାମା-ଽସି ସୁଵର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିରସି ସୁଵର୍ଧାମା-ଽଜୋ ଽସ୍ଯେକପାଦହିରସି ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯୋ ରୌଦ୍ରେଣାନୀକେନ ପାହି ମା-ଽଗ୍ନେ ପିପୃହି ମା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ 5 ॥
ଵିଭୂରସି ପ୍ରଵାହଣୋ ଵହ୍ନିରସି ହଵ୍ଯଵାହନ-ଶ୍ଶ୍ଵାତ୍ରୋ-ଽସି ପ୍ରଚେତାସ୍ତୁଥୋ-ଽସି ଵିଶ୍ଵଵେଦା ଉଶିଗସି କଵିରଙ୍ଘାରିରସି ବମ୍ଭାରିରଵସ୍ଯୁରସି ଦୁଵସ୍ଵାଞ୍ଛୁନ୍ଧ୍ଯୂରସି ମାର୍ଜାଲୀଯଃ ସମ୍ରାଡସି କୃଶାନୁଃ ପରିଷଦ୍ଯୋ-ଽସି ପଵମାନଃ ପ୍ରତକ୍ଵା-ଽସି ନଭସ୍ଵାନସମ୍ମୃଷ୍ଟୋ-ଽସି ହଵ୍ଯସୂଦ ଋତଧାମା-ଽସି ସୁଵର୍ଜ୍ଯୋତି-ର୍ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଯୋତିରସି ସୁଵର୍ଧାମା-ଽଜୋ ଽସ୍ଯେକପାଦହିରସି ବୁଦ୍ଧ୍ନିଯୋ ରୌଦ୍ରେଣାନୀକେନ ପାହି ମା-ଽଗ୍ନେ ପିପୃହି ମା ମା ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ॥ 5 ॥
(ଅନୀକେନା-ଷ୍ଟୌ ଚ) (ଅ. 3)
ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ତନୂକୃଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵେଷୋଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯକୃତେଭ୍ଯ ଉରୁ ଯନ୍ତା-ଽସି ଵରୂଥଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହା ଜୁଷାଣୋ ଅପ୍ତୁରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତୁ ସ୍ଵାହା-ଽଯନ୍ନୋ ଅଗ୍ନିର୍ଵରିଵଃ କୃଣୋତ୍ଵଯ-ମ୍ମୃଧଃ ପୁର ଏତୁ ପ୍ରଭିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ଅଯଗ୍ଂ ଶତ୍ରୂଞ୍ଜଯତୁ ଜର୍ହୃଷାଣୋ-ଽଯଂ-ଵାଁଜ-ଞ୍ଜଯତୁ ଵାଜସାତୌ । ଉରୁ ଵିଷ୍ଣୋ ଵି କ୍ରମସ୍ଵୋରୁ କ୍ଷଯାଯ ନଃ କୃଧି । ଘୃତ-ଙ୍ଘୃତଯୋନେ ପିବ ପ୍ରପ୍ର ଯଜ୍ଞପତି-ନ୍ତିର । ସୋମୋ ଜିଗାତି ଗାତୁଵି- [ଗାତୁଵିତ୍, ଦେଵାନାମେତି] 6
ଦ୍ଦେଵାନାମେତି ନିଷ୍କୃତମୃତସ୍ଯ ଯୋନିମାସଦମଦିତ୍ଯା-ସ୍ସଦୋ-ଽସ୍ଯଦିତ୍ଯା-ସ୍ସଦ ଆ ସୀଦୈଷ ଵୋ ଦେଵ ସଵିତ-ସ୍ସୋମସ୍ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ମା ଵୋ ଦଭଦେତତ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ଦେଵୋ ଦେଵାନୁପାଗା ଇଦମହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ନମୋ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧା ପିତୃଭ୍ଯ ଇଦମହ-ନ୍ନିର୍ଵରୁଣସ୍ଯ ପାଶା-ଥ୍ସୁଵରଭି [ ] 7
ଵି ଖ୍ଯେଷଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନେ ଵ୍ରତପତେ ତ୍ଵଂ-ଵ୍ରଁତାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତିରସି ଯା ମମ ତନୂସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯଭୂଦିଯଗ୍ଂ ସା ମଯି ଯା ତଵ ତନୂ-ର୍ମଯ୍ଯଭୂଦେଷା ସା ତ୍ଵଯି ଯଥାଯଥ-ନ୍ନୌ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତିନୋ-ର୍ଵ୍ରତାନି ॥ 8 ॥
ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ତନୂକୃଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵେଷୋଭ୍ଯୋ-ଽନ୍ଯକୃତେଭ୍ଯ ଉରୁ ଯନ୍ତା-ଽସି ଵରୂଥଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାହା ଜୁଷାଣୋ ଅପ୍ତୁରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଵେତୁ ସ୍ଵାହା-ଽଯନ୍ନୋ ଅଗ୍ନିର୍ଵରିଵଃ କୃଣୋତ୍ଵଯ-ମ୍ମୃଧଃ ପୁର ଏତୁ ପ୍ରଭିନ୍ଦନ୍ନ୍ । ଅଯଗ୍ଂ ଶତ୍ରୂଞ୍ଜଯତୁ ଜର୍ହୃଷାଣୋ-ଽଯଂ-ଵାଁଜ-ଞ୍ଜଯତୁ ଵାଜସାତୌ । ଉରୁ ଵିଷ୍ଣୋ ଵି କ୍ରମସ୍ଵୋରୁ କ୍ଷଯାଯ ନଃ କୃଧି । ଘୃତ-ଙ୍ଘୃତଯୋନେ ପିବ ପ୍ରପ୍ର ଯଜ୍ଞପତି-ନ୍ତିର । ସୋମୋ ଜିଗାତି ଗାତୁଵି- [ଗାତୁଵିତ୍, ଦେଵାନାମେତି] 6
ଦ୍ଦେଵାନାମେତି ନିଷ୍କୃତମୃତସ୍ଯ ଯୋନିମାସଦମଦିତ୍ଯା-ସ୍ସଦୋ-ଽସ୍ଯଦିତ୍ଯା-ସ୍ସଦ ଆ ସୀଦୈଷ ଵୋ ଦେଵ ସଵିତ-ସ୍ସୋମସ୍ତଗ୍ଂ ରକ୍ଷଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ମା ଵୋ ଦଭଦେତତ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମ ଦେଵୋ ଦେଵାନୁପାଗା ଇଦମହ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯାନ୍-ଥ୍ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ନମୋ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵଧା ପିତୃଭ୍ଯ ଇଦମହ-ନ୍ନିର୍ଵରୁଣସ୍ଯ ପାଶା-ଥ୍ସୁଵରଭି [ ] 7
ଵି ଖ୍ଯେଷଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିରଗ୍ନେ ଵ୍ରତପତେ ତ୍ଵଂ-ଵ୍ରଁତାନାଂ-ଵ୍ରଁତପତିରସି ଯା ମମ ତନୂସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯଭୂଦିଯଗ୍ଂ ସା ମଯି ଯା ତଵ ତନୂ-ର୍ମଯ୍ଯଭୂଦେଷା ସା ତ୍ଵଯି ଯଥାଯଥ-ନ୍ନୌ ଵ୍ରତପତେ ଵ୍ରତିନୋ-ର୍ଵ୍ରତାନି ॥ 8 ॥
(ଗାତୁଵିଦ-ଭ୍ଯେ-କତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 4)
ଅତ୍ଯନ୍ଯାନଗା-ନ୍ନାନ୍ଯାନୁପାଗାମର୍ଵାକ୍ତ୍ଵା ପରୈରଵିଦ-ମ୍ପରୋ-ଽଵରୈସ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା ଜୁଷେ ଵୈଷ୍ଣଵ-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯାଯୈ ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତ୍ଵୋଷଧେ ତ୍ରାଯସ୍ଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତେ ମୈନଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସୀ-ର୍ଦିଵମଗ୍ରେଣ ମା ଲେଖୀରନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେନ ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ସ-ମ୍ଭଵ ଵନସ୍ପତେ ଶତଵଲ୍ଶୋ ଵି ରୋହ ସହସ୍ରଵଲ୍ଶା ଵି ଵଯଗ୍ଂ ରୁହେମ ଯ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତିସ୍ତେତିଜାନଃ ପ୍ରଣିନାଯ ମହତେ ସୌଭଗାଯାଚ୍ଛିନ୍ନୋ ରାଯଃ ସୁଵୀରଃ ॥ 9 ॥
ଅତ୍ଯନ୍ଯାନଗା-ନ୍ନାନ୍ଯାନୁପାଗାମର୍ଵାକ୍ତ୍ଵା ପରୈରଵିଦ-ମ୍ପରୋ-ଽଵରୈସ୍ତ-ନ୍ତ୍ଵା ଜୁଷେ ଵୈଷ୍ଣଵ-ନ୍ଦେଵଯଜ୍ଯାଯୈ ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତ୍ଵୋଷଧେ ତ୍ରାଯସ୍ଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତେ ମୈନଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସୀ-ର୍ଦିଵମଗ୍ରେଣ ମା ଲେଖୀରନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେନ ମା ହିଗ୍ଂସୀଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ସ-ମ୍ଭଵ ଵନସ୍ପତେ ଶତଵଲ୍ଶୋ ଵି ରୋହ ସହସ୍ରଵଲ୍ଶା ଵି ଵଯଗ୍ଂ ରୁହେମ ଯ-ନ୍ତ୍ଵା-ଽଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତିସ୍ତେତିଜାନଃ ପ୍ରଣିନାଯ ମହତେ ସୌଭଗାଯାଚ୍ଛିନ୍ନୋ ରାଯଃ ସୁଵୀରଃ ॥ 9 ॥
(ଯଂ-ଦଶ ଚ) (ଅ. 5)
ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵାନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ଦିଵେ ତ୍ଵା ଶୁନ୍ଧତାଂ-ଲୋଁକଃ ପିତୃଷଦନୋ ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ ଯଵଯାରାତୀଃ ପିତୃଣାଗ୍ଂ ସଦନମସି ସ୍ଵାଵେଶୋ-ଽସ୍ଯଗ୍ରେଗା ନେତୃଣାଂ-ଵଁନସ୍ପତିରଧି ତ୍ଵା ସ୍ଥାସ୍ଯତି ତସ୍ଯ ଵିତ୍ତା-ଦ୍ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତୁ ସୁପିପ୍ପଲାଭ୍ଯ-ସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯ ଉଦ୍ଦିଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତଭାନା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପୃଣ ପୃଥିଵୀମୁପରେଣ ଦୃଗ୍ଂହ ତେ ତେ ଧାମାନ୍ଯୁଶ୍ମସୀ [ଧାମାନ୍ଯୁଶ୍ମସି, ଗମଦ୍ଧ୍ଯେ ଗାଵୋ] 10
ଗମଦ୍ଧ୍ଯେ ଗାଵୋ ଯତ୍ର ଭୂରିଶୃଙ୍ଗା ଅଯାସଃ । ଅତ୍ରାହ ତଦୁରୁଗାଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମ-ମ୍ପଦମଵ ଭାତି ଭୂରେଃ ॥ ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାଣି ପଶ୍ଯତ ଯତୋ ଵ୍ରତାନି ପସ୍ପଶେ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯୁଜ୍ଯ-ସ୍ସଖା ॥ ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମ-ମ୍ପଦଗ୍ଂ ସଦା ପଶ୍ଯନ୍ତି ସୂରଯଃ । ଦିଵୀଵ ଚକ୍ଷୁରାତତମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵନି-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରଵନିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜାଵନିଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷଵନି-ମ୍ପର୍ଯୂହାମି ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଗ୍ଂହ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ପ୍ରଜା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ରାଯସ୍ପୋଷ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ପରିଵୀରସି ପରି ତ୍ଵା ଦୈଵୀର୍ଵିଶୋ ଵ୍ଯଯନ୍ତା-ମ୍ପରୀମଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷୋ ଯଜମାନ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ତ୍ଵା ସାନାଵଵ ଗୂହାମି ॥ 11 ॥
ପୃଥିଵ୍ଯୈ ତ୍ଵାନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ତ୍ଵା ଦିଵେ ତ୍ଵା ଶୁନ୍ଧତାଂ-ଲୋଁକଃ ପିତୃଷଦନୋ ଯଵୋ-ଽସି ଯଵଯାସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ ଯଵଯାରାତୀଃ ପିତୃଣାଗ୍ଂ ସଦନମସି ସ୍ଵାଵେଶୋ-ଽସ୍ଯଗ୍ରେଗା ନେତୃଣାଂ-ଵଁନସ୍ପତିରଧି ତ୍ଵା ସ୍ଥାସ୍ଯତି ତସ୍ଯ ଵିତ୍ତା-ଦ୍ଦେଵସ୍ତ୍ଵା ସଵିତା ମଦ୍ଧ୍ଵା-ଽନକ୍ତୁ ସୁପିପ୍ପଲାଭ୍ଯ-ସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯ ଉଦ୍ଦିଵଗ୍ଗ୍ ସ୍ତଭାନା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ମ୍ପୃଣ ପୃଥିଵୀମୁପରେଣ ଦୃଗ୍ଂହ ତେ ତେ ଧାମାନ୍ଯୁଶ୍ମସୀ [ଧାମାନ୍ଯୁଶ୍ମସି, ଗମଦ୍ଧ୍ଯେ ଗାଵୋ] 10
ଗମଦ୍ଧ୍ଯେ ଗାଵୋ ଯତ୍ର ଭୂରିଶୃଙ୍ଗା ଅଯାସଃ । ଅତ୍ରାହ ତଦୁରୁଗାଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମ-ମ୍ପଦମଵ ଭାତି ଭୂରେଃ ॥ ଵିଷ୍ଣୋଃ କର୍ମାଣି ପଶ୍ଯତ ଯତୋ ଵ୍ରତାନି ପସ୍ପଶେ । ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯୁଜ୍ଯ-ସ୍ସଖା ॥ ତ-ଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମ-ମ୍ପଦଗ୍ଂ ସଦା ପଶ୍ଯନ୍ତି ସୂରଯଃ । ଦିଵୀଵ ଚକ୍ଷୁରାତତମ୍ ॥ ବ୍ରହ୍ମଵନି-ନ୍ତ୍ଵା କ୍ଷତ୍ରଵନିଗ୍ଂ ସୁପ୍ରଜାଵନିଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷଵନି-ମ୍ପର୍ଯୂହାମି ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଗ୍ଂହ କ୍ଷତ୍ର-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ପ୍ରଜା-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ରାଯସ୍ପୋଷ-ନ୍ଦୃଗ୍ଂହ ପରିଵୀରସି ପରି ତ୍ଵା ଦୈଵୀର୍ଵିଶୋ ଵ୍ଯଯନ୍ତା-ମ୍ପରୀମଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷୋ ଯଜମାନ-ମ୍ମନୁଷ୍ଯା ଅନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ତ୍ଵା ସାନାଵଵ ଗୂହାମି ॥ 11 ॥
(ଉଶ୍ମସୀ-ପୋଷମେ-କାନ୍ନଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଇଷେ ତ୍ଵୋପଵୀରସ୍ଯୁପୋ ଦେଵା-ନ୍ଦୈଵୀ-ର୍ଵିଶଃ ପ୍ରାଗୁ-ର୍ଵହ୍ନୀରୁଶିଜୋ ବୃହସ୍ପତେ ଧାରଯା ଵସୂନି ହଵ୍ଯା ତେ ସ୍ଵଦନ୍ତା-ନ୍ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଵସୁ ରଣ୍ଵ ରେଵତୀ ରମଦ୍ଧ୍ଵ-ମଗ୍ନେ-ର୍ଜନିତ୍ରମସି ଵୃଷଣୌ ସ୍ଥ ଉର୍ଵଶ୍ଯସ୍ଯାଯୁରସି ପୁରୂରଵା ଘୃତେନାକ୍ତେ ଵୃଷଣ-ନ୍ଦଧାଥା-ଙ୍ଗାଯତ୍ର-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽନୁ ପ୍ର ଜାଯସ୍ଵ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ଞ୍ଜାଗତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽନୁ ପ୍ର ଜାଯସ୍ଵ ଭଵତ- [ଭଵତମ୍, ନ-ସ୍ସମନସୌ] 12
ନ୍ନ-ସ୍ସମନସୌ ସମୋକସାଵରେପସୌ । ମା ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସିଷ୍ଟ-ମ୍ମା ଯଜ୍ଞପତି-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ ଶିଵୌ ଭଵତମଦ୍ଯ ନଃ ॥ ଅଗ୍ନାଵଗ୍ନିଶ୍ଚରତି ପ୍ରଵିଷ୍ଟ ଋଷୀଣା-ମ୍ପୁତ୍ରୋ ଅଧିରାଜ ଏଷଃ । ସ୍ଵାହାକୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା ତେ ଜୁହୋମି ମା ଦେଵାନା-ମ୍ମିଥୁଯା କର୍ଭାଗଧେଯମ୍ ॥ 13 ॥
ଇଷେ ତ୍ଵୋପଵୀରସ୍ଯୁପୋ ଦେଵା-ନ୍ଦୈଵୀ-ର୍ଵିଶଃ ପ୍ରାଗୁ-ର୍ଵହ୍ନୀରୁଶିଜୋ ବୃହସ୍ପତେ ଧାରଯା ଵସୂନି ହଵ୍ଯା ତେ ସ୍ଵଦନ୍ତା-ନ୍ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଵସୁ ରଣ୍ଵ ରେଵତୀ ରମଦ୍ଧ୍ଵ-ମଗ୍ନେ-ର୍ଜନିତ୍ରମସି ଵୃଷଣୌ ସ୍ଥ ଉର୍ଵଶ୍ଯସ୍ଯାଯୁରସି ପୁରୂରଵା ଘୃତେନାକ୍ତେ ଵୃଷଣ-ନ୍ଦଧାଥା-ଙ୍ଗାଯତ୍ର-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽନୁ ପ୍ର ଜାଯସ୍ଵ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ-ଞ୍ଜାଗତ-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽନୁ ପ୍ର ଜାଯସ୍ଵ ଭଵତ- [ଭଵତମ୍, ନ-ସ୍ସମନସୌ] 12
ନ୍ନ-ସ୍ସମନସୌ ସମୋକସାଵରେପସୌ । ମା ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସିଷ୍ଟ-ମ୍ମା ଯଜ୍ଞପତି-ଞ୍ଜାତଵେଦସୌ ଶିଵୌ ଭଵତମଦ୍ଯ ନଃ ॥ ଅଗ୍ନାଵଗ୍ନିଶ୍ଚରତି ପ୍ରଵିଷ୍ଟ ଋଷୀଣା-ମ୍ପୁତ୍ରୋ ଅଧିରାଜ ଏଷଃ । ସ୍ଵାହାକୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣା ତେ ଜୁହୋମି ମା ଦେଵାନା-ମ୍ମିଥୁଯା କର୍ଭାଗଧେଯମ୍ ॥ 13 ॥
(ଭଵତ-ମେକତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 7)
ଆ ଦଦ ଋତସ୍ଯ ତ୍ଵା ଦେଵହଵିଃ ପାଶେନା-ଽଽରଭେ ଧର୍ଷା ମାନୁଷାନଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ଷାମ୍ଯପା-ମ୍ପେରୁରସି ସ୍ଵାତ୍ତ-ଞ୍ଚି-ଥ୍ସଦେଵଗ୍ଂ ହଵ୍ଯମାପୋ ଦେଵୀ-ସ୍ସ୍ଵଦତୈନଗ୍ଂ ସ-ନ୍ତେ ପ୍ରାଣୋ ଵାଯୁନା ଗଚ୍ଛତାଗ୍ଂ ସଂ-ଯଁଜତ୍ରୈରଙ୍ଗାନି ସଂ-ଯଁଜ୍ଞପତିରାଶିଷା ଘୃତେନାକ୍ତୌ ପଶୁ-ନ୍ତ୍ରାଯେଥାଗ୍ଂ ରେଵତୀ-ର୍ଯଜ୍ଞପତି-ମ୍ପ୍ରିଯଧା-ଽଽ ଵିଶତୋରୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ସଜୂ-ର୍ଦେଵେନ [ସଜୂ-ର୍ଦେଵେନ, ଵାତେନା-ଽସ୍ଯ] 14
ଵାତେନା-ଽସ୍ଯ ହଵିଷସ୍ତ୍ମନା ଯଜ ସମସ୍ଯ ତନୁଵା ଭଵ ଵର୍ଷୀଯୋ ଵର୍ଷୀଯସି ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞପତି-ନ୍ଧାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା-ସ୍ସମ୍ପୃଚଃ ପାହି ନମସ୍ତ ଆତାନା-ଽନର୍ଵା ପ୍ରେହି ଘୃତସ୍ଯ କୁଲ୍ଯାମନୁ ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣା ଽଽପୋ ଦେଵୀ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧାଯୁଵ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧା ଯୂଯ-ନ୍ଦେଵାଗ୍ଂ ଊଢ୍ଵଗ୍ଂ ଶୁଦ୍ଧା ଵଯ-ମ୍ପରିଵିଷ୍ଟାଃ ପରିଵେଷ୍ଟାରୋ ଵୋ ଭୂଯାସ୍ମ ॥ 15 ॥
ଆ ଦଦ ଋତସ୍ଯ ତ୍ଵା ଦେଵହଵିଃ ପାଶେନା-ଽଽରଭେ ଧର୍ଷା ମାନୁଷାନଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯଃ ପ୍ରୋକ୍ଷାମ୍ଯପା-ମ୍ପେରୁରସି ସ୍ଵାତ୍ତ-ଞ୍ଚି-ଥ୍ସଦେଵଗ୍ଂ ହଵ୍ଯମାପୋ ଦେଵୀ-ସ୍ସ୍ଵଦତୈନଗ୍ଂ ସ-ନ୍ତେ ପ୍ରାଣୋ ଵାଯୁନା ଗଚ୍ଛତାଗ୍ଂ ସଂ-ଯଁଜତ୍ରୈରଙ୍ଗାନି ସଂ-ଯଁଜ୍ଞପତିରାଶିଷା ଘୃତେନାକ୍ତୌ ପଶୁ-ନ୍ତ୍ରାଯେଥାଗ୍ଂ ରେଵତୀ-ର୍ଯଜ୍ଞପତି-ମ୍ପ୍ରିଯଧା-ଽଽ ଵିଶତୋରୋ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ସଜୂ-ର୍ଦେଵେନ [ସଜୂ-ର୍ଦେଵେନ, ଵାତେନା-ଽସ୍ଯ] 14
ଵାତେନା-ଽସ୍ଯ ହଵିଷସ୍ତ୍ମନା ଯଜ ସମସ୍ଯ ତନୁଵା ଭଵ ଵର୍ଷୀଯୋ ଵର୍ଷୀଯସି ଯଜ୍ଞେ ଯଜ୍ଞପତି-ନ୍ଧାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା-ସ୍ସମ୍ପୃଚଃ ପାହି ନମସ୍ତ ଆତାନା-ଽନର୍ଵା ପ୍ରେହି ଘୃତସ୍ଯ କୁଲ୍ଯାମନୁ ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣା ଽଽପୋ ଦେଵୀ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧାଯୁଵ-ଶ୍ଶୁଦ୍ଧା ଯୂଯ-ନ୍ଦେଵାଗ୍ଂ ଊଢ୍ଵଗ୍ଂ ଶୁଦ୍ଧା ଵଯ-ମ୍ପରିଵିଷ୍ଟାଃ ପରିଵେଷ୍ଟାରୋ ଵୋ ଭୂଯାସ୍ମ ॥ 15 ॥
(ଦେଵନ-ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 8)
ଵାକ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ମ୍ପ୍ରାଣସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାଗ୍ ଶ୍ରୋତ୍ର-ନ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାଂ-ଯାଁ ତେ ପ୍ରାଣାଞ୍ଛୁଗ୍ଜଗାମ ଯା ଚକ୍ଷୁର୍ଯା ଶ୍ରୋତ୍ରଂ-ଯଁତ୍ତେ କ୍ରୂରଂ-ଯଁଦାସ୍ଥିତ-ନ୍ତତ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ନ୍ତତ୍ତ ଏତେନ ଶୁନ୍ଧତା-ନ୍ନାଭିସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ମ୍ପାଯୁସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାଗ୍ଂ ଶୁଦ୍ଧାଶ୍ଚରିତ୍ରା-ଶ୍ଶମଦ୍ଭ୍ଯ- [ମଧ୍ଭ୍ଯଃ, ଶମୋଷଧୀଭ୍ଯ-ଶ୍ଶଂ] 16
ଶ୍ଶମୋଷଧୀଭ୍ଯ-ଶ୍ଶ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯୈ ଶମହୋଭ୍ଯା-ମୋଷଧେ ତ୍ରାଯସ୍ଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତେ ମୈନଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସୀ ରକ୍ଷସା-ମ୍ଭାଗୋ-ଽସୀଦମହଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଧମ-ନ୍ତମୋ ନଯାମି ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇଦମେନମଧମ-ନ୍ତମୋ ନଯାମୀଷେ ତ୍ଵା ଘୃତେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ପ୍ରୋର୍ଣ୍ଵାଥା-ମଚ୍ଛିନ୍ନୋ ରାଯଃ ସୁଵୀର ଉର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷମନ୍ଵିହି ଵାଯୋ ଵୀହି ସ୍ତୋକାନାଗ୍ ସ୍ଵାହୋର୍ଧ୍ଵନଭସ-ମ୍ମାରୁତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତମ୍ ॥ 17 ॥
ଵାକ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ମ୍ପ୍ରାଣସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ଞ୍ଚକ୍ଷୁସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାଗ୍ ଶ୍ରୋତ୍ର-ନ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାଂ-ଯାଁ ତେ ପ୍ରାଣାଞ୍ଛୁଗ୍ଜଗାମ ଯା ଚକ୍ଷୁର୍ଯା ଶ୍ରୋତ୍ରଂ-ଯଁତ୍ତେ କ୍ରୂରଂ-ଯଁଦାସ୍ଥିତ-ନ୍ତତ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ନ୍ତତ୍ତ ଏତେନ ଶୁନ୍ଧତା-ନ୍ନାଭିସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତା-ମ୍ପାଯୁସ୍ତ ଆ ପ୍ଯାଯତାଗ୍ଂ ଶୁଦ୍ଧାଶ୍ଚରିତ୍ରା-ଶ୍ଶମଦ୍ଭ୍ଯ- [ମଧ୍ଭ୍ଯଃ, ଶମୋଷଧୀଭ୍ଯ-ଶ୍ଶଂ] 16
ଶ୍ଶମୋଷଧୀଭ୍ଯ-ଶ୍ଶ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯୈ ଶମହୋଭ୍ଯା-ମୋଷଧେ ତ୍ରାଯସ୍ଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵଧିତେ ମୈନଗ୍ଂ ହିଗ୍ଂସୀ ରକ୍ଷସା-ମ୍ଭାଗୋ-ଽସୀଦମହଗ୍ଂ ରକ୍ଷୋ-ଽଧମ-ନ୍ତମୋ ନଯାମି ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମ ଇଦମେନମଧମ-ନ୍ତମୋ ନଯାମୀଷେ ତ୍ଵା ଘୃତେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ପ୍ରୋର୍ଣ୍ଵାଥା-ମଚ୍ଛିନ୍ନୋ ରାଯଃ ସୁଵୀର ଉର୍ଵନ୍ତରିକ୍ଷମନ୍ଵିହି ଵାଯୋ ଵୀହି ସ୍ତୋକାନାଗ୍ ସ୍ଵାହୋର୍ଧ୍ଵନଭସ-ମ୍ମାରୁତ-ଙ୍ଗଚ୍ଛତମ୍ ॥ 17 ॥
(ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ-ଵୀହି-ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 9)
ସ-ନ୍ତେ ମନସା ମନଃ ସ-ମ୍ପ୍ରାଣେନ ପ୍ରାଣୋ ଜୁଷ୍ଟ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯ-ଙ୍ଘୃତଵ-ଥ୍ସ୍ଵାହୈନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାଣୋ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ନି ଦେଦ୍ଧ୍ଯଦୈନ୍ଦ୍ରୋ ଽପାନୋ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ଵି ବୋଭୁଵଦ୍ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଭୂରି ତେ ସଗ୍ଂସମେତୁ ଵିଷୁରୂପା ଯ-ଥ୍ସଲକ୍ଷ୍ମାଣୋ ଭଵଥ ଦେଵତ୍ରା ଯନ୍ତମଵସେ ସଖାଯୋ-ଽନୁ ତ୍ଵା ମାତା ପିତରୋ ମଦନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରସ୍ଯଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୀଣାତ୍ଵାପ-ସ୍ସମରିଣନ୍ ଵାତସ୍ଯ [ ] 18
ତ୍ଵା ଧ୍ରଜ୍ଯୈ ପୂଷ୍ଣୋ ରଗ୍ଗ୍ହ୍ଯା ଅପାମୋଷଧୀନାଗ୍ଂ ରୋହିଷ୍ଯୈ ଘୃତ-ଙ୍ଘୃତପାଵାନଃ ପିବତ ଵସାଂ-ଵଁସାପାଵାନଃ ପିବତା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ହଵିରସି ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ଦିଶଃ ପ୍ରଦିଶ ଆଦିଶୋ ଵିଦିଶ ଉଦ୍ଦିଶ-ସ୍ସ୍ଵାହା ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ନମୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ॥ 19 ॥
ସ-ନ୍ତେ ମନସା ମନଃ ସ-ମ୍ପ୍ରାଣେନ ପ୍ରାଣୋ ଜୁଷ୍ଟ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ହଵ୍ଯ-ଙ୍ଘୃତଵ-ଥ୍ସ୍ଵାହୈନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାଣୋ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ନି ଦେଦ୍ଧ୍ଯଦୈନ୍ଦ୍ରୋ ଽପାନୋ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ଵି ବୋଭୁଵଦ୍ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଭୂରି ତେ ସଗ୍ଂସମେତୁ ଵିଷୁରୂପା ଯ-ଥ୍ସଲକ୍ଷ୍ମାଣୋ ଭଵଥ ଦେଵତ୍ରା ଯନ୍ତମଵସେ ସଖାଯୋ-ଽନୁ ତ୍ଵା ମାତା ପିତରୋ ମଦନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରସ୍ଯଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୀଣାତ୍ଵାପ-ସ୍ସମରିଣନ୍ ଵାତସ୍ଯ [ ] 18
ତ୍ଵା ଧ୍ରଜ୍ଯୈ ପୂଷ୍ଣୋ ରଗ୍ଗ୍ହ୍ଯା ଅପାମୋଷଧୀନାଗ୍ଂ ରୋହିଷ୍ଯୈ ଘୃତ-ଙ୍ଘୃତପାଵାନଃ ପିବତ ଵସାଂ-ଵଁସାପାଵାନଃ ପିବତା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯ ହଵିରସି ସ୍ଵାହା ତ୍ଵା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷାଯ ଦିଶଃ ପ୍ରଦିଶ ଆଦିଶୋ ଵିଦିଶ ଉଦ୍ଦିଶ-ସ୍ସ୍ଵାହା ଦିଗ୍ଭ୍ଯୋ ନମୋ ଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ॥ 19 ॥
(ଵାତସ୍ଯା-ଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 10)
ସମୁଦ୍ର-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଦେଵଗ୍ଂ ସଵିତାର-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽହୋରାତ୍ରେ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ସୋମ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଯଜ୍ଞ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ନଭୋ ଦିଵ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯୋ ମନୋ ମେ ହାର୍ଦି ଯଚ୍ଛ ତନୂ-ନ୍ତ୍ଵଚ-ମ୍ପୁତ୍ର-ନ୍ନପ୍ତାରମଶୀଯ ଶୁଗସି ତମଭି ଶୋଚ ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଧାମ୍ନୋଧାମ୍ନୋ ରାଜନ୍ନିତୋ ଵରୁଣ ନୋ ମୁଞ୍ଚ ଯଦାପୋ ଅଘ୍ନିଯା ଵରୁଣେତି ଶପାମହେ ତତୋ ଵରୁଣ ନୋ ମୁଞ୍ଚ ॥ 20
ସମୁଦ୍ର-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽନ୍ତରିକ୍ଷ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଦେଵଗ୍ଂ ସଵିତାର-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽହୋରାତ୍ରେ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ମିତ୍ରାଵରୁଣୌ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ସୋମ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଯଜ୍ଞ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା ନଭୋ ଦିଵ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽଗ୍ନିଂ-ଵୈଁଶ୍ଵାନର-ଙ୍ଗଚ୍ଛ ସ୍ଵାହା-ଽଦ୍ଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵୌଷଧୀଭ୍ଯୋ ମନୋ ମେ ହାର୍ଦି ଯଚ୍ଛ ତନୂ-ନ୍ତ୍ଵଚ-ମ୍ପୁତ୍ର-ନ୍ନପ୍ତାରମଶୀଯ ଶୁଗସି ତମଭି ଶୋଚ ଯୋ-ଽସ୍ମା-ନ୍ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯ-ଞ୍ଚ ଵଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମୋ ଧାମ୍ନୋଧାମ୍ନୋ ରାଜନ୍ନିତୋ ଵରୁଣ ନୋ ମୁଞ୍ଚ ଯଦାପୋ ଅଘ୍ନିଯା ଵରୁଣେତି ଶପାମହେ ତତୋ ଵରୁଣ ନୋ ମୁଞ୍ଚ ॥ 20
(ଅସି-ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ ) (ଅ. 11)
ହଵିଷ୍ମତୀରିମା ଆପୋ ହଵିଷ୍ମା-ନ୍ଦେଵୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵରୋ ହଵିଷ୍ମାଗ୍ଂ ଆ ଵିଵାସତି ହଵିଷ୍ମାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ ସୂର୍ଯଃ ॥ ଅଗ୍ନେର୍ଵୋ ଽପନ୍ନଗୃହସ୍ଯ ସଦସି ସାଦଯାମି ସୁମ୍ନାଯ ସୁମ୍ନିନୀ-ସ୍ସୁମ୍ନେ ମା ଧତ୍ତେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯୋ-ର୍ଭାଗଧେଯୀ-ସ୍ସ୍ଥ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋ-ର୍ଭାଗଧେଯୀ-ସ୍ସ୍ଥ ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମ୍ଭାଗଧେଯୀ-ସ୍ସ୍ଥ ଯଜ୍ଞେ ଜାଗୃତ ॥ 21 ॥
ହଵିଷ୍ମତୀରିମା ଆପୋ ହଵିଷ୍ମା-ନ୍ଦେଵୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵରୋ ହଵିଷ୍ମାଗ୍ଂ ଆ ଵିଵାସତି ହଵିଷ୍ମାଗ୍ଂ ଅସ୍ତୁ ସୂର୍ଯଃ ॥ ଅଗ୍ନେର୍ଵୋ ଽପନ୍ନଗୃହସ୍ଯ ସଦସି ସାଦଯାମି ସୁମ୍ନାଯ ସୁମ୍ନିନୀ-ସ୍ସୁମ୍ନେ ମା ଧତ୍ତେନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନିଯୋ-ର୍ଭାଗଧେଯୀ-ସ୍ସ୍ଥ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋ-ର୍ଭାଗଧେଯୀ-ସ୍ସ୍ଥ ଵିଶ୍ଵେଷା-ନ୍ଦେଵାନା-ମ୍ଭାଗଧେଯୀ-ସ୍ସ୍ଥ ଯଜ୍ଞେ ଜାଗୃତ ॥ 21 ॥
(ହଵିଷ୍ମତୀ-ଶ୍ଚତୁସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍) (ଅ. 12)
ହୃଦେ ତ୍ଵା ମନସେ ତ୍ଵା ଦିଵେ ତ୍ଵା ସୂର୍ଯାଯ ତ୍ଵୋର୍ଧ୍ଵମିମମଦ୍ଧ୍ଵର-ଙ୍କୃଧି ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ହୋତ୍ରା ଯଚ୍ଛ ସୋମ ରାଜନ୍ନେହ୍ଯଵ ରୋହ ମା ଭେର୍ମା ସଂ-ଵିଁକ୍ଥା ମା ତ୍ଵା ହିଗ୍ଂସିଷ-ମ୍ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵମୁପାଵରୋହ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାମୁପାଵରୋହନ୍ତୁ ଶୃଣୋତ୍ଵଗ୍ନି-ସ୍ସମିଧା ହଵ-ମ୍ମେ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵାପୋ ଧିଷଣାଶ୍ଚ ଦେଵୀଃ । ଶୃଣୋତ ଗ୍ରାଵାଣୋ ଵିଦୁଷୋ ନୁ [ ] 22
ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ଶୃଣୋତୁ ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ହଵ-ମ୍ମେ । ଦେଵୀରାପୋ ଅପା-ନ୍ନପାଦ୍ଯ ଊର୍ମିର୍ହଵିଷ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵା-ନ୍ମଦିନ୍ତମସ୍ତ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵତ୍ରା ଧତ୍ତ ଶୁକ୍ରଗ୍ଂ ଶୁକ୍ରପେଭ୍ଯୋ ଯେଷା-ମ୍ଭାଗ-ସ୍ସ୍ଥ ସ୍ଵାହା କାର୍ଷିରସ୍ଯପା-ଽପା-ମ୍ମୃଦ୍ଧ୍ରଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵୋ-ଽକ୍ଷିତ୍ଯା ଉନ୍ନଯେ । ଯମଗ୍ନେ ପୃଥ୍ସୁ ମର୍ତ୍ଯମାଵୋ ଵାଜେଷୁ ଯ-ଞ୍ଜୁନାଃ । ସ ଯନ୍ତା ଶଶ୍ଵତୀରିଷଃ ॥ 23 ॥
ହୃଦେ ତ୍ଵା ମନସେ ତ୍ଵା ଦିଵେ ତ୍ଵା ସୂର୍ଯାଯ ତ୍ଵୋର୍ଧ୍ଵମିମମଦ୍ଧ୍ଵର-ଙ୍କୃଧି ଦିଵି ଦେଵେଷୁ ହୋତ୍ରା ଯଚ୍ଛ ସୋମ ରାଜନ୍ନେହ୍ଯଵ ରୋହ ମା ଭେର୍ମା ସଂ-ଵିଁକ୍ଥା ମା ତ୍ଵା ହିଗ୍ଂସିଷ-ମ୍ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵମୁପାଵରୋହ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାମୁପାଵରୋହନ୍ତୁ ଶୃଣୋତ୍ଵଗ୍ନି-ସ୍ସମିଧା ହଵ-ମ୍ମେ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଵାପୋ ଧିଷଣାଶ୍ଚ ଦେଵୀଃ । ଶୃଣୋତ ଗ୍ରାଵାଣୋ ଵିଦୁଷୋ ନୁ [ ] 22
ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ଶୃଣୋତୁ ଦେଵ-ସ୍ସଵିତା ହଵ-ମ୍ମେ । ଦେଵୀରାପୋ ଅପା-ନ୍ନପାଦ୍ଯ ଊର୍ମିର୍ହଵିଷ୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵା-ନ୍ମଦିନ୍ତମସ୍ତ-ନ୍ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵତ୍ରା ଧତ୍ତ ଶୁକ୍ରଗ୍ଂ ଶୁକ୍ରପେଭ୍ଯୋ ଯେଷା-ମ୍ଭାଗ-ସ୍ସ୍ଥ ସ୍ଵାହା କାର୍ଷିରସ୍ଯପା-ଽପା-ମ୍ମୃଦ୍ଧ୍ରଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵୋ-ଽକ୍ଷିତ୍ଯା ଉନ୍ନଯେ । ଯମଗ୍ନେ ପୃଥ୍ସୁ ମର୍ତ୍ଯମାଵୋ ଵାଜେଷୁ ଯ-ଞ୍ଜୁନାଃ । ସ ଯନ୍ତା ଶଶ୍ଵତୀରିଷଃ ॥ 23 ॥
( ନୁ-ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 13)
ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ରୋ ଅସୁରୋ ମହୋ ଦିଵସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ଶର୍ଧୋ ମାରୁତ-ମ୍ପୃକ୍ଷ ଈଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈରରୁଣୈର୍ଯାସି ଶଙ୍ଗଯସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପୂଷା ଵିଧତଃ ପାସି ନୁତ୍ମନା ॥ ଆ ଵୋ ରାଜାନମଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଗ୍ଂ ହୋତାରଗ୍ଂ ସତ୍ଯଯଜଗ୍ଂ ରୋଦସ୍ଯୋଃ । ଅଗ୍ନି-ମ୍ପୁରା ତନଯିତ୍ନୋ ରଚିତ୍ତାଦ୍ଧିରଣ୍ଯରୂପମଵସେ କୃଣୁଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଅଗ୍ନିର୍ହୋତା ନି ଷସାଦା ଯଜୀଯାନୁପସ୍ଥେ ମାତୁ-ସ୍ସୁରଭାଵୁ ଲୋକେ । ଯୁଵା କଵିଃ ପୁରୁନିଷ୍ଠ [ପୁରୁନିଷ୍ଠଃ, ଋତାଵା ଧର୍ତା] 24
ଋତାଵା ଧର୍ତା କୃଷ୍ଟୀନାମୁତ ମଦ୍ଧ୍ଯ ଇଦ୍ଧଃ ॥ସାଦ୍ଧ୍ଵୀମକ-ର୍ଦେଵଵୀତି-ନ୍ନୋ ଅଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଜିହ୍ଵାମଵିଦାମ ଗୁହ୍ଯାମ୍ । ସ ଆଯୁରା-ଽଗା-ଥ୍ସୁରଭିର୍ଵସାନୋ ଭଦ୍ରାମକ-ର୍ଦେଵହୂତି-ନ୍ନୋ ଅଦ୍ଯ ॥ ଅକ୍ରନ୍ଦଦଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ତନଯନ୍ନିଵ ଦ୍ଯୌଃ, କ୍ଷାମା ରେରିହଦ୍ଵୀରୁଧଃ ସମଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ସଦ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞାନୋ ଵି ହୀମିଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯଦା ରୋଦସୀ ଭାନୁନା ଭାତ୍ଯନ୍ତଃ ॥ ତ୍ଵେ ଵସୂନି ପୁର୍ଵଣୀକ [ପୁର୍ଵଣୀକ, ହୋତର୍ଦୋଷା] 25
ହୋତର୍ଦୋଷା ଵସ୍ତୋରେରିରେ ଯଜ୍ଞିଯାସଃ । କ୍ଷାମେଵ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନାନି ଯସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଂ ସୌଭଗାନି ଦଧିରେ ପାଵକେ ॥ ତୁଭ୍ଯ-ନ୍ତା ଅଙ୍ଗିରସ୍ତମ ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସୁକ୍ଷିତଯଃ ପୃଥକ୍ । ଅଗ୍ନେ କାମାଯ ଯେମିରେ ॥ ଅଶ୍ଯାମ ତ-ଙ୍କାମମଗ୍ନେ ତଵୋତ୍ଯଶ୍ଯାମ ରଯିଗ୍ଂ ରଯିଵ-ସ୍ସୁଵୀରମ୍ । ଅଶ୍ଯାମ ଵାଜମଭି ଵାଜଯନ୍ତୋ ଽଶ୍ଯାମ ଦ୍ଯୁମ୍ନମଜରାଜର-ନ୍ତେ ॥ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ-ଯଁଵିଷ୍ଠ ଭାରତାଗ୍ନେ ଦ୍ଯୁମନ୍ତମା ଭର ॥ 26 ॥
ଵସୋ ପୁରୁସ୍ପୃହଗ୍ଂ ରଯିମ୍ ॥ ସ ଶ୍ଵିତାନସ୍ତନ୍ଯତୂ ରୋଚନସ୍ଥା ଅଜରେଭି-ର୍ନାନଦଦ୍ଭିର୍ଯଵିଷ୍ଠଃ । ଯଃ ପାଵକଃ ପୁରୁତମଃ ପୁରୂଣି ପୃଥୂନ୍ଯଗ୍ନିରନୁଯାତି ଭର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଆଯୁଷ୍ଟେ ଵିଶ୍ଵତୋ ଦଧଦଯମଗ୍ନି-ର୍ଵରେଣ୍ଯଃ । ପୁନସ୍ତେ ପ୍ରାଣ ଆ-ଽଯତି ପରା ଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ଂ ସୁଵାମି ତେ ॥ ଆଯୁର୍ଦା ଅଗ୍ନେ ହଵିଷୋ ଜୁଷାଣୋ ଘୃତପ୍ରତୀକୋ ଘୃତଯୋନିରେଧି । ଘୃତ-ମ୍ପୀତ୍ଵା ମଧୁ ଚାରୁ ଗଵ୍ଯ-ମ୍ପିତେଵ ପୁତ୍ରମଭି [ପୁତ୍ରମଭି, ରକ୍ଷତାଦିମମ୍] 27
ରକ୍ଷତାଦିମମ୍ । ତସ୍ମୈ ତେ ପ୍ରତିହର୍ଯତେ ଜାତଵେଦୋ ଵିଚର୍ଷଣେ । ଅଗ୍ନେ ଜନାମି ସୁଷ୍ଟୁତିମ୍ ॥ ଦିଵସ୍ପରି ପ୍ରଥମ-ଞ୍ଜଜ୍ଞେ ଅଗ୍ନିରସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ-ମ୍ପରି ଜାତଵେଦାଃ । ତୃତୀଯମଫ୍ସୁ ନୃମଣା ଅଜସ୍ରମିନ୍ଧାନ ଏନ-ଞ୍ଜରତେ ସ୍ଵାଧୀଃ ॥ ଶୁଚିଃ ପାଵକ ଵନ୍ଦ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନେ ବୃହଦ୍ଵି ରୋଚସେ । ତ୍ଵ-ଙ୍ଘୃତେଭିରାହୁତଃ ॥ ଦୃଶାନୋ ରୁକ୍ମ ଉର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯଦ୍ଯୌ-ଦ୍ଦୁର୍ମର୍ଷମାଯୁଃ ଶ୍ରିଯେ ରୁଚାନଃ । ଅଗ୍ନିରମୃତୋ ଅଭଵଦ୍ଵଯୋଭି- [ଅଭଵଦ୍ଵଯୋଭିଃ, ଯଦେନଂ] 28
-ର୍ଯଦେନ-ନ୍ଦ୍ଯୌରଜନଯ-ଥ୍ସୁରେତାଃ ॥ ଆ ଯଦିଷେ ନୃପତି-ନ୍ତେଜ ଆନଟ୍ଛୁଚି ରେତୋ ନିଷିକ୍ତ-ନ୍ଦ୍ଯୌରଭୀକେ । ଅଗ୍ନି-ଶ୍ଶର୍ଧମନଵଦ୍ଯଂ-ଯୁଁଵାନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଧିଯ-ଞ୍ଜନଯ-ଥ୍ସୂଦଯଚ୍ଚ ॥ ସ ତେଜୀଯସା ମନସା ତ୍ଵୋତ ଉତ ଶିକ୍ଷ ସ୍ଵପତ୍ଯସ୍ଯ ଶିକ୍ଷୋଃ । ଅଗ୍ନେ ରାଯୋ ନୃତମସ୍ଯ ପ୍ରଭୂତୌ ଭୂଯାମ ତେ ସୁଷ୍ଟୁତଯଶ୍ଚ ଵସ୍ଵଃ ॥ ଅଗ୍ନେ ସହନ୍ତମା ଭର ଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପ୍ରାସହା ରଯିମ୍ । ଵିଶ୍ଵା ଯ- [ଵିଶ୍ଵା ଯଃ, ଚର୍ଷଣୀରଭ୍ଯାସା ଵାଜେଷୁ] 29
ଶ୍ଚର୍ଷଣୀରଭ୍ଯାସା ଵାଜେଷୁ ସାସହତ୍ ॥ ତମଗ୍ନେ ପୃତନାସହଗ୍ଂ ରଯିଗ୍ଂ ସହସ୍ଵ ଆ ଭର । ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ସତ୍ଯୋ ଅଦ୍ଭୁତୋ ଦାତା ଵାଜସ୍ଯ ଗୋମତଃ ॥ ଉକ୍ଷାନ୍ନାଯ ଵଶାନ୍ନାଯ ସୋମପୃଷ୍ଠାଯ ଵେଧସେ । ସ୍ତୋମୈ-ର୍ଵିଧେମା-ଽଗ୍ନଯେ ॥ ଵଦ୍ମା ହି ସୂନୋ ଅସ୍ଯଦ୍ମସଦ୍ଵା ଚକ୍ରେ ଅଗ୍ନି-ର୍ଜନୁଷା ଽଜ୍ମା-ଽନ୍ନମ୍ । ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନ ଊର୍ଜସନ ଊର୍ଜ-ନ୍ଧା ରାଜେଵ ଜେରଵୃକେ କ୍ଷେଷ୍ଯନ୍ତଃ ॥ ଅଗ୍ନ ଆଯୂଗ୍ଂଷି [ଅଗ୍ନ ଆଯୂଗ୍ଂଷି, ପଵସ ଆ] 30
ପଵସ ଆ ସୁଵୋର୍ଜମିଷ-ଞ୍ଚ ନଃ । ଆରେ ବାଧସ୍ଵ ଦୁଚ୍ଛୁନାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ ପଵସ୍ଵ ସ୍ଵପା ଅସ୍ମେ ଵର୍ଚଃ ସୁଵୀର୍ଯମ୍ । ଦଧତ୍ପୋଷଗ୍ଂ ରଯି-ମ୍ମଯି ॥ ଅଗ୍ନେ ପାଵକ ରୋଚିଷା ମନ୍ଦ୍ରଯା ଦେଵ ଜିହ୍ଵଯା । ଆ ଦେଵାନ୍. ଵକ୍ଷି ଯକ୍ଷି ଚ ॥ ସ ନଃ ପାଵକ ଦୀଦିଵୋ-ଽଗ୍ନେ ଦେଵାଗ୍ଂ ଇହା ଵହ । ଉପ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ହଵିଶ୍ଚ ନଃ ॥ ଅଗ୍ନି-ଶ୍ଶୁଚିଵ୍ରତତମ-ଶ୍ଶୁଚି-ର୍ଵିପ୍ର-ଶ୍ଶୁଚିଃ କଵିଃ । ଶୁଚୀ ରୋଚତ ଆହୁତଃ ॥ ଉଦଗ୍ନେ ଶୁଚଯସ୍ତଵ ଶୁକ୍ରା ଭ୍ରାଜନ୍ତ ଈରତେ । ତଵ ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଷ୍ଯର୍ଚଯଃ ॥ 31 ॥
(ପୁରୁନିଷ୍ଠଃ-ପୁର୍ଵଣୀକ-ଭରା-ଽଭି-ଵଯୋଭି-ର୍ଯ-ଆଯୂଗ୍ଂଷି -ଵିପ୍ର-ଶ୍ଶୁଚି-ଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ଚ) (ଅ. 14)
(ଦେଵସ୍ଯ - ରକ୍ଷୋହଣୋ - ଵିଭୂ-ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମା - ଽତ୍ଯନ୍ଯାନଗାଂ - ପୃଥିଵ୍ଯା - ଇଷେ ତ୍ଵା - ଽଽଦଦେ - ଵାକ୍ତ-ସନ୍ତେ - ସମୁଦ୍ରଗ୍ଂ - ହଵିଷ୍ମତୀର୍-ହୃଦେ - ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ର - ଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ)
(ଦେଵସ୍ଯ - ଗମଧ୍ଯେ - ହଵିଷ୍ମତୀଃ - ପଵସ - ଏକତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଦେଵସ୍ଯା, ର୍ଚଯଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପ୍ରଥମକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ରୋ ଅସୁରୋ ମହୋ ଦିଵସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ଶର୍ଧୋ ମାରୁତ-ମ୍ପୃକ୍ଷ ଈଶିଷେ । ତ୍ଵଂ-ଵାଁତୈରରୁଣୈର୍ଯାସି ଶଙ୍ଗଯସ୍ତ୍ଵ-ମ୍ପୂଷା ଵିଧତଃ ପାସି ନୁତ୍ମନା ॥ ଆ ଵୋ ରାଜାନମଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଗ୍ଂ ହୋତାରଗ୍ଂ ସତ୍ଯଯଜଗ୍ଂ ରୋଦସ୍ଯୋଃ । ଅଗ୍ନି-ମ୍ପୁରା ତନଯିତ୍ନୋ ରଚିତ୍ତାଦ୍ଧିରଣ୍ଯରୂପମଵସେ କୃଣୁଦ୍ଧ୍ଵମ୍ ॥ ଅଗ୍ନିର୍ହୋତା ନି ଷସାଦା ଯଜୀଯାନୁପସ୍ଥେ ମାତୁ-ସ୍ସୁରଭାଵୁ ଲୋକେ । ଯୁଵା କଵିଃ ପୁରୁନିଷ୍ଠ [ପୁରୁନିଷ୍ଠଃ, ଋତାଵା ଧର୍ତା] 24
ଋତାଵା ଧର୍ତା କୃଷ୍ଟୀନାମୁତ ମଦ୍ଧ୍ଯ ଇଦ୍ଧଃ ॥ସାଦ୍ଧ୍ଵୀମକ-ର୍ଦେଵଵୀତି-ନ୍ନୋ ଅଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଜିହ୍ଵାମଵିଦାମ ଗୁହ୍ଯାମ୍ । ସ ଆଯୁରା-ଽଗା-ଥ୍ସୁରଭିର୍ଵସାନୋ ଭଦ୍ରାମକ-ର୍ଦେଵହୂତି-ନ୍ନୋ ଅଦ୍ଯ ॥ ଅକ୍ରନ୍ଦଦଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ତନଯନ୍ନିଵ ଦ୍ଯୌଃ, କ୍ଷାମା ରେରିହଦ୍ଵୀରୁଧଃ ସମଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ସଦ୍ଯୋ ଜଜ୍ଞାନୋ ଵି ହୀମିଦ୍ଧୋ ଅଖ୍ଯଦା ରୋଦସୀ ଭାନୁନା ଭାତ୍ଯନ୍ତଃ ॥ ତ୍ଵେ ଵସୂନି ପୁର୍ଵଣୀକ [ପୁର୍ଵଣୀକ, ହୋତର୍ଦୋଷା] 25
ହୋତର୍ଦୋଷା ଵସ୍ତୋରେରିରେ ଯଜ୍ଞିଯାସଃ । କ୍ଷାମେଵ ଵିଶ୍ଵା ଭୁଵନାନି ଯସ୍ମିନ୍-ଥ୍ସଗ୍ଂ ସୌଭଗାନି ଦଧିରେ ପାଵକେ ॥ ତୁଭ୍ଯ-ନ୍ତା ଅଙ୍ଗିରସ୍ତମ ଵିଶ୍ଵା-ସ୍ସୁକ୍ଷିତଯଃ ପୃଥକ୍ । ଅଗ୍ନେ କାମାଯ ଯେମିରେ ॥ ଅଶ୍ଯାମ ତ-ଙ୍କାମମଗ୍ନେ ତଵୋତ୍ଯଶ୍ଯାମ ରଯିଗ୍ଂ ରଯିଵ-ସ୍ସୁଵୀରମ୍ । ଅଶ୍ଯାମ ଵାଜମଭି ଵାଜଯନ୍ତୋ ଽଶ୍ଯାମ ଦ୍ଯୁମ୍ନମଜରାଜର-ନ୍ତେ ॥ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ-ଯଁଵିଷ୍ଠ ଭାରତାଗ୍ନେ ଦ୍ଯୁମନ୍ତମା ଭର ॥ 26 ॥
ଵସୋ ପୁରୁସ୍ପୃହଗ୍ଂ ରଯିମ୍ ॥ ସ ଶ୍ଵିତାନସ୍ତନ୍ଯତୂ ରୋଚନସ୍ଥା ଅଜରେଭି-ର୍ନାନଦଦ୍ଭିର୍ଯଵିଷ୍ଠଃ । ଯଃ ପାଵକଃ ପୁରୁତମଃ ପୁରୂଣି ପୃଥୂନ୍ଯଗ୍ନିରନୁଯାତି ଭର୍ଵନ୍ନ୍ ॥ ଆଯୁଷ୍ଟେ ଵିଶ୍ଵତୋ ଦଧଦଯମଗ୍ନି-ର୍ଵରେଣ୍ଯଃ । ପୁନସ୍ତେ ପ୍ରାଣ ଆ-ଽଯତି ପରା ଯକ୍ଷ୍ମଗ୍ଂ ସୁଵାମି ତେ ॥ ଆଯୁର୍ଦା ଅଗ୍ନେ ହଵିଷୋ ଜୁଷାଣୋ ଘୃତପ୍ରତୀକୋ ଘୃତଯୋନିରେଧି । ଘୃତ-ମ୍ପୀତ୍ଵା ମଧୁ ଚାରୁ ଗଵ୍ଯ-ମ୍ପିତେଵ ପୁତ୍ରମଭି [ପୁତ୍ରମଭି, ରକ୍ଷତାଦିମମ୍] 27
ରକ୍ଷତାଦିମମ୍ । ତସ୍ମୈ ତେ ପ୍ରତିହର୍ଯତେ ଜାତଵେଦୋ ଵିଚର୍ଷଣେ । ଅଗ୍ନେ ଜନାମି ସୁଷ୍ଟୁତିମ୍ ॥ ଦିଵସ୍ପରି ପ୍ରଥମ-ଞ୍ଜଜ୍ଞେ ଅଗ୍ନିରସ୍ମ-ଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯ-ମ୍ପରି ଜାତଵେଦାଃ । ତୃତୀଯମଫ୍ସୁ ନୃମଣା ଅଜସ୍ରମିନ୍ଧାନ ଏନ-ଞ୍ଜରତେ ସ୍ଵାଧୀଃ ॥ ଶୁଚିଃ ପାଵକ ଵନ୍ଦ୍ଯୋ-ଽଗ୍ନେ ବୃହଦ୍ଵି ରୋଚସେ । ତ୍ଵ-ଙ୍ଘୃତେଭିରାହୁତଃ ॥ ଦୃଶାନୋ ରୁକ୍ମ ଉର୍ଵ୍ଯା ଵ୍ଯଦ୍ଯୌ-ଦ୍ଦୁର୍ମର୍ଷମାଯୁଃ ଶ୍ରିଯେ ରୁଚାନଃ । ଅଗ୍ନିରମୃତୋ ଅଭଵଦ୍ଵଯୋଭି- [ଅଭଵଦ୍ଵଯୋଭିଃ, ଯଦେନଂ] 28
-ର୍ଯଦେନ-ନ୍ଦ୍ଯୌରଜନଯ-ଥ୍ସୁରେତାଃ ॥ ଆ ଯଦିଷେ ନୃପତି-ନ୍ତେଜ ଆନଟ୍ଛୁଚି ରେତୋ ନିଷିକ୍ତ-ନ୍ଦ୍ଯୌରଭୀକେ । ଅଗ୍ନି-ଶ୍ଶର୍ଧମନଵଦ୍ଯଂ-ଯୁଁଵାନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଧିଯ-ଞ୍ଜନଯ-ଥ୍ସୂଦଯଚ୍ଚ ॥ ସ ତେଜୀଯସା ମନସା ତ୍ଵୋତ ଉତ ଶିକ୍ଷ ସ୍ଵପତ୍ଯସ୍ଯ ଶିକ୍ଷୋଃ । ଅଗ୍ନେ ରାଯୋ ନୃତମସ୍ଯ ପ୍ରଭୂତୌ ଭୂଯାମ ତେ ସୁଷ୍ଟୁତଯଶ୍ଚ ଵସ୍ଵଃ ॥ ଅଗ୍ନେ ସହନ୍ତମା ଭର ଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ପ୍ରାସହା ରଯିମ୍ । ଵିଶ୍ଵା ଯ- [ଵିଶ୍ଵା ଯଃ, ଚର୍ଷଣୀରଭ୍ଯାସା ଵାଜେଷୁ] 29
ଶ୍ଚର୍ଷଣୀରଭ୍ଯାସା ଵାଜେଷୁ ସାସହତ୍ ॥ ତମଗ୍ନେ ପୃତନାସହଗ୍ଂ ରଯିଗ୍ଂ ସହସ୍ଵ ଆ ଭର । ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ସତ୍ଯୋ ଅଦ୍ଭୁତୋ ଦାତା ଵାଜସ୍ଯ ଗୋମତଃ ॥ ଉକ୍ଷାନ୍ନାଯ ଵଶାନ୍ନାଯ ସୋମପୃଷ୍ଠାଯ ଵେଧସେ । ସ୍ତୋମୈ-ର୍ଵିଧେମା-ଽଗ୍ନଯେ ॥ ଵଦ୍ମା ହି ସୂନୋ ଅସ୍ଯଦ୍ମସଦ୍ଵା ଚକ୍ରେ ଅଗ୍ନି-ର୍ଜନୁଷା ଽଜ୍ମା-ଽନ୍ନମ୍ । ସ ତ୍ଵ-ନ୍ନ ଊର୍ଜସନ ଊର୍ଜ-ନ୍ଧା ରାଜେଵ ଜେରଵୃକେ କ୍ଷେଷ୍ଯନ୍ତଃ ॥ ଅଗ୍ନ ଆଯୂଗ୍ଂଷି [ଅଗ୍ନ ଆଯୂଗ୍ଂଷି, ପଵସ ଆ] 30
ପଵସ ଆ ସୁଵୋର୍ଜମିଷ-ଞ୍ଚ ନଃ । ଆରେ ବାଧସ୍ଵ ଦୁଚ୍ଛୁନାମ୍ ॥ ଅଗ୍ନେ ପଵସ୍ଵ ସ୍ଵପା ଅସ୍ମେ ଵର୍ଚଃ ସୁଵୀର୍ଯମ୍ । ଦଧତ୍ପୋଷଗ୍ଂ ରଯି-ମ୍ମଯି ॥ ଅଗ୍ନେ ପାଵକ ରୋଚିଷା ମନ୍ଦ୍ରଯା ଦେଵ ଜିହ୍ଵଯା । ଆ ଦେଵାନ୍. ଵକ୍ଷି ଯକ୍ଷି ଚ ॥ ସ ନଃ ପାଵକ ଦୀଦିଵୋ-ଽଗ୍ନେ ଦେଵାଗ୍ଂ ଇହା ଵହ । ଉପ ଯଜ୍ଞଗ୍ଂ ହଵିଶ୍ଚ ନଃ ॥ ଅଗ୍ନି-ଶ୍ଶୁଚିଵ୍ରତତମ-ଶ୍ଶୁଚି-ର୍ଵିପ୍ର-ଶ୍ଶୁଚିଃ କଵିଃ । ଶୁଚୀ ରୋଚତ ଆହୁତଃ ॥ ଉଦଗ୍ନେ ଶୁଚଯସ୍ତଵ ଶୁକ୍ରା ଭ୍ରାଜନ୍ତ ଈରତେ । ତଵ ଜ୍ଯୋତୀଗ୍ଷ୍ଯର୍ଚଯଃ ॥ 31 ॥
(ପୁରୁନିଷ୍ଠଃ-ପୁର୍ଵଣୀକ-ଭରା-ଽଭି-ଵଯୋଭି-ର୍ଯ-ଆଯୂଗ୍ଂଷି -ଵିପ୍ର-ଶ୍ଶୁଚି-ଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ ଚ) (ଅ. 14)
(ଦେଵସ୍ଯ - ରକ୍ଷୋହଣୋ - ଵିଭୂ-ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୋମା - ଽତ୍ଯନ୍ଯାନଗାଂ - ପୃଥିଵ୍ଯା - ଇଷେ ତ୍ଵା - ଽଽଦଦେ - ଵାକ୍ତ-ସନ୍ତେ - ସମୁଦ୍ରଗ୍ଂ - ହଵିଷ୍ମତୀର୍-ହୃଦେ - ତ୍ଵମଗ୍ନେ ରୁଦ୍ର - ଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ)
(ଦେଵସ୍ଯ - ଗମଧ୍ଯେ - ହଵିଷ୍ମତୀଃ - ପଵସ - ଏକତ୍ରିଗ୍ଂଶତ୍)
(ଦେଵସ୍ଯା, ର୍ଚଯଃ)
॥ ହରିଃ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ମ୍ପ୍ରଥମକାଣ୍ଡେ ତୃତୀଯଃ ପ୍ରଶ୍ନ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥