കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്നഃ - അഗ്നിഷ്ടോമേ പശുഃ
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവേ-ഽശ്വിനോ-ര്ബാഹുഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാമാ ദദേ-ഽഭ്രിരസി നാരിരസി പരിലിഖിതഗ്ം രക്ഷഃ പരിലിഖിതാ അരാതയ ഇദമഹഗ്ം രക്ഷസോ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇദമസ്യ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി ദിവേ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷായ ത്വാ പൃഥിവ്യൈ ത്വാ ശുന്ധതാം-ലോഁകഃ പിതൃഷദനോ യവോ-ഽസി യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷോ [യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷഃ, യവയാരാതീഃ] 1
യവയാരാതീഃ പിതൃണാഗ്ം സദനമസ്യുദ്ദിവഗ്ഗ് സ്തഭാനാ-ഽന്തരിക്ഷ-മ്പൃണ പൃഥിവീ-ന്ദൃഗ്ംഹ ദ്യുതാനസ്ത്വാ മാരുതോ മിനോതു മിത്രാവരുണയോ-ര്ധ്രുവേണ ധര്മണാ ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ ക്ഷത്രവനിഗ്ം സുപ്രജാവനിഗ്ം രായസ്പോഷവനി-മ്പര്യൂഹാമി ബ്രഹ്മ ദൃഗ്ംഹ ക്ഷത്ര-ന്ദൃഗ്ംഹ പ്രജാ-ന്ദൃഗ്ംഹ രായസ്പോഷ-ന്ദൃഗ്ംഹ ഘൃതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ആ പൃണേഥാമിന്ദ്രസ്യ സദോ-ഽസി വിശ്വജനസ്യ ഛായാ പരി ത്വാ ഗിര്വണോ ഗിര ഇമാ ഭവന്തു വിശ്വതോ വൃദ്ധായുമനു വൃദ്ധയോ ജുഷ്ടാ ഭവന്തു ജുഷ്ടയ ഇന്ദ്രസ്യ സ്യൂരസീന്ദ്രസ്യ ധ്രുവമസ്യൈന്ദ്രമസീന്ദ്രായ ത്വാ ॥ 2 ॥
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
ദേവസ്യ ത്വാ സവിതുഃ പ്രസവേ-ഽശ്വിനോ-ര്ബാഹുഭ്യാ-മ്പൂഷ്ണോ ഹസ്താഭ്യാമാ ദദേ-ഽഭ്രിരസി നാരിരസി പരിലിഖിതഗ്ം രക്ഷഃ പരിലിഖിതാ അരാതയ ഇദമഹഗ്ം രക്ഷസോ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇദമസ്യ ഗ്രീവാ അപി കൃന്താമി ദിവേ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷായ ത്വാ പൃഥിവ്യൈ ത്വാ ശുന്ധതാം-ലോഁകഃ പിതൃഷദനോ യവോ-ഽസി യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷോ [യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷഃ, യവയാരാതീഃ] 1
യവയാരാതീഃ പിതൃണാഗ്ം സദനമസ്യുദ്ദിവഗ്ഗ് സ്തഭാനാ-ഽന്തരിക്ഷ-മ്പൃണ പൃഥിവീ-ന്ദൃഗ്ംഹ ദ്യുതാനസ്ത്വാ മാരുതോ മിനോതു മിത്രാവരുണയോ-ര്ധ്രുവേണ ധര്മണാ ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ ക്ഷത്രവനിഗ്ം സുപ്രജാവനിഗ്ം രായസ്പോഷവനി-മ്പര്യൂഹാമി ബ്രഹ്മ ദൃഗ്ംഹ ക്ഷത്ര-ന്ദൃഗ്ംഹ പ്രജാ-ന്ദൃഗ്ംഹ രായസ്പോഷ-ന്ദൃഗ്ംഹ ഘൃതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ ആ പൃണേഥാമിന്ദ്രസ്യ സദോ-ഽസി വിശ്വജനസ്യ ഛായാ പരി ത്വാ ഗിര്വണോ ഗിര ഇമാ ഭവന്തു വിശ്വതോ വൃദ്ധായുമനു വൃദ്ധയോ ജുഷ്ടാ ഭവന്തു ജുഷ്ടയ ഇന്ദ്രസ്യ സ്യൂരസീന്ദ്രസ്യ ധ്രുവമസ്യൈന്ദ്രമസീന്ദ്രായ ത്വാ ॥ 2 ॥
(ദ്വേഷ - ഇമാ - അഷ്ടാദശ ച ) (അ. 1)
രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ വൈഷ്ണവാ-ന്ഖനാമീദമഹ-ന്തം-വഁലഗമുദ്വപാമി യ-ന്നഃ സമാനോ യമസമാനോ നിചഖാനേദമേനമധര-ങ്കരോമി യോ നഃ സമാനോ യോ-ഽസമാനോ-ഽരാതീയതി ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ-ഽവബാഢോ വലഗഃ കിമത്ര ഭദ്ര-ന്തന്നൌ സഹ വിരാഡസി സപത്നഹാ സമ്രാഡസി ഭ്രാതൃവ്യഹാ സ്വരാഡസ്യഭിമാതിഹാ വിശ്വാരാഡസി വിശ്വാസാ-ന്നാഷ്ട്രാണാഗ്ം ഹന്താ [ഹന്താ, രക്ഷോഹണോ] 3
രക്ഷോഹണോ വലഗഹനഃ പ്രോക്ഷാമി വൈഷ്ണവാ-ന്രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ-ഽവ നയാമി വൈഷ്ണവാന് യവോ-ഽസി യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷോ യവയാരാതീ രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ-ഽവ സ്തൃണാമി വൈഷ്ണവാ-ന്രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ-ഽഭി ജുഹോമി വൈഷ്ണവാ-ന്രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനാവുപ ദധാമി വൈഷ്ണവീ രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനൌ പര്യൂഹാമി വൈഷ്ണവീ രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനൌ പരി സ്തൃണാമി വൈഷ്ണവീ രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനൌ വൈഷ്ണവീ ബൃഹന്നസി ബൃഹദ്ഗ്രാവാ ബൃഹതീമിന്ദ്രായ വാചം-വഁദ ॥ 4 ॥
രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ വൈഷ്ണവാ-ന്ഖനാമീദമഹ-ന്തം-വഁലഗമുദ്വപാമി യ-ന്നഃ സമാനോ യമസമാനോ നിചഖാനേദമേനമധര-ങ്കരോമി യോ നഃ സമാനോ യോ-ഽസമാനോ-ഽരാതീയതി ഗായത്രേണ ഛന്ദസാ-ഽവബാഢോ വലഗഃ കിമത്ര ഭദ്ര-ന്തന്നൌ സഹ വിരാഡസി സപത്നഹാ സമ്രാഡസി ഭ്രാതൃവ്യഹാ സ്വരാഡസ്യഭിമാതിഹാ വിശ്വാരാഡസി വിശ്വാസാ-ന്നാഷ്ട്രാണാഗ്ം ഹന്താ [ഹന്താ, രക്ഷോഹണോ] 3
രക്ഷോഹണോ വലഗഹനഃ പ്രോക്ഷാമി വൈഷ്ണവാ-ന്രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ-ഽവ നയാമി വൈഷ്ണവാന് യവോ-ഽസി യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷോ യവയാരാതീ രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ-ഽവ സ്തൃണാമി വൈഷ്ണവാ-ന്രക്ഷോഹണോ വലഗഹനോ-ഽഭി ജുഹോമി വൈഷ്ണവാ-ന്രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനാവുപ ദധാമി വൈഷ്ണവീ രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനൌ പര്യൂഹാമി വൈഷ്ണവീ രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനൌ പരി സ്തൃണാമി വൈഷ്ണവീ രക്ഷോഹണൌ വലഗഹനൌ വൈഷ്ണവീ ബൃഹന്നസി ബൃഹദ്ഗ്രാവാ ബൃഹതീമിന്ദ്രായ വാചം-വഁദ ॥ 4 ॥
( ഹന്തേ-ന്ദ്രായ ദ്വേ ച ) (അ. 2)
വിഭൂരസി പ്രവാഹണോ വഹ്നിരസി ഹവ്യവാഹന-ശ്ശ്വാത്രോ-ഽസി പ്രചേതാസ്തുഥോ-ഽസി വിശ്വവേദാ ഉശിഗസി കവിരങ്ഘാരിരസി ബമ്ഭാരിരവസ്യുരസി ദുവസ്വാഞ്ഛുന്ധ്യൂരസി മാര്ജാലീയഃ സമ്രാഡസി കൃശാനുഃ പരിഷദ്യോ-ഽസി പവമാനഃ പ്രതക്വാ-ഽസി നഭസ്വാനസമ്മൃഷ്ടോ-ഽസി ഹവ്യസൂദ ഋതധാമാ-ഽസി സുവര്ജ്യോതി-ര്ബ്രഹ്മജ്യോതിരസി സുവര്ധാമാ-ഽജോ ഽസ്യേകപാദഹിരസി ബുദ്ധ്നിയോ രൌദ്രേണാനീകേന പാഹി മാ-ഽഗ്നേ പിപൃഹി മാ മാ മാ ഹിഗ്ംസീഃ ॥ 5 ॥
വിഭൂരസി പ്രവാഹണോ വഹ്നിരസി ഹവ്യവാഹന-ശ്ശ്വാത്രോ-ഽസി പ്രചേതാസ്തുഥോ-ഽസി വിശ്വവേദാ ഉശിഗസി കവിരങ്ഘാരിരസി ബമ്ഭാരിരവസ്യുരസി ദുവസ്വാഞ്ഛുന്ധ്യൂരസി മാര്ജാലീയഃ സമ്രാഡസി കൃശാനുഃ പരിഷദ്യോ-ഽസി പവമാനഃ പ്രതക്വാ-ഽസി നഭസ്വാനസമ്മൃഷ്ടോ-ഽസി ഹവ്യസൂദ ഋതധാമാ-ഽസി സുവര്ജ്യോതി-ര്ബ്രഹ്മജ്യോതിരസി സുവര്ധാമാ-ഽജോ ഽസ്യേകപാദഹിരസി ബുദ്ധ്നിയോ രൌദ്രേണാനീകേന പാഹി മാ-ഽഗ്നേ പിപൃഹി മാ മാ മാ ഹിഗ്ംസീഃ ॥ 5 ॥
(അനീകേനാ-ഷ്ടൌ ച) (അ. 3)
ത്വഗ്ം സോമ തനൂകൃദ്ഭ്യോ ദ്വേഷോഭ്യോ-ഽന്യകൃതേഭ്യ ഉരു യന്താ-ഽസി വരൂഥഗ്ഗ് സ്വാഹാ ജുഷാണോ അപ്തുരാജ്യസ്യ വേതു സ്വാഹാ-ഽയന്നോ അഗ്നിര്വരിവഃ കൃണോത്വയ-മ്മൃധഃ പുര ഏതു പ്രഭിന്ദന്ന് । അയഗ്ം ശത്രൂഞ്ജയതു ജര്ഹൃഷാണോ-ഽയം-വാഁജ-ഞ്ജയതു വാജസാതൌ । ഉരു വിഷ്ണോ വി ക്രമസ്വോരു ക്ഷയായ നഃ കൃധി । ഘൃത-ങ്ഘൃതയോനേ പിബ പ്രപ്ര യജ്ഞപതി-ന്തിര । സോമോ ജിഗാതി ഗാതുവി- [ഗാതുവിത്, ദേവാനാമേതി] 6
ദ്ദേവാനാമേതി നിഷ്കൃതമൃതസ്യ യോനിമാസദമദിത്യാ-സ്സദോ-ഽസ്യദിത്യാ-സ്സദ ആ സീദൈഷ വോ ദേവ സവിത-സ്സോമസ്തഗ്ം രക്ഷദ്ധ്വ-മ്മാ വോ ദഭദേതത്ത്വഗ്ം സോമ ദേവോ ദേവാനുപാഗാ ഇദമഹ-മ്മനുഷ്യോ മനുഷ്യാന്-ഥ്സഹ പ്രജയാ സഹ രായസ്പോഷേണ നമോ ദേവേഭ്യഃ സ്വധാ പിതൃഭ്യ ഇദമഹ-ന്നിര്വരുണസ്യ പാശാ-ഥ്സുവരഭി [ ] 7
വി ഖ്യേഷം-വൈഁശ്വാനര-ഞ്ജ്യോതിരഗ്നേ വ്രതപതേ ത്വം-വ്രഁതാനാം-വ്രഁതപതിരസി യാ മമ തനൂസ്ത്വയ്യഭൂദിയഗ്ം സാ മയി യാ തവ തനൂ-ര്മയ്യഭൂദേഷാ സാ ത്വയി യഥായഥ-ന്നൌ വ്രതപതേ വ്രതിനോ-ര്വ്രതാനി ॥ 8 ॥
ത്വഗ്ം സോമ തനൂകൃദ്ഭ്യോ ദ്വേഷോഭ്യോ-ഽന്യകൃതേഭ്യ ഉരു യന്താ-ഽസി വരൂഥഗ്ഗ് സ്വാഹാ ജുഷാണോ അപ്തുരാജ്യസ്യ വേതു സ്വാഹാ-ഽയന്നോ അഗ്നിര്വരിവഃ കൃണോത്വയ-മ്മൃധഃ പുര ഏതു പ്രഭിന്ദന്ന് । അയഗ്ം ശത്രൂഞ്ജയതു ജര്ഹൃഷാണോ-ഽയം-വാഁജ-ഞ്ജയതു വാജസാതൌ । ഉരു വിഷ്ണോ വി ക്രമസ്വോരു ക്ഷയായ നഃ കൃധി । ഘൃത-ങ്ഘൃതയോനേ പിബ പ്രപ്ര യജ്ഞപതി-ന്തിര । സോമോ ജിഗാതി ഗാതുവി- [ഗാതുവിത്, ദേവാനാമേതി] 6
ദ്ദേവാനാമേതി നിഷ്കൃതമൃതസ്യ യോനിമാസദമദിത്യാ-സ്സദോ-ഽസ്യദിത്യാ-സ്സദ ആ സീദൈഷ വോ ദേവ സവിത-സ്സോമസ്തഗ്ം രക്ഷദ്ധ്വ-മ്മാ വോ ദഭദേതത്ത്വഗ്ം സോമ ദേവോ ദേവാനുപാഗാ ഇദമഹ-മ്മനുഷ്യോ മനുഷ്യാന്-ഥ്സഹ പ്രജയാ സഹ രായസ്പോഷേണ നമോ ദേവേഭ്യഃ സ്വധാ പിതൃഭ്യ ഇദമഹ-ന്നിര്വരുണസ്യ പാശാ-ഥ്സുവരഭി [ ] 7
വി ഖ്യേഷം-വൈഁശ്വാനര-ഞ്ജ്യോതിരഗ്നേ വ്രതപതേ ത്വം-വ്രഁതാനാം-വ്രഁതപതിരസി യാ മമ തനൂസ്ത്വയ്യഭൂദിയഗ്ം സാ മയി യാ തവ തനൂ-ര്മയ്യഭൂദേഷാ സാ ത്വയി യഥായഥ-ന്നൌ വ്രതപതേ വ്രതിനോ-ര്വ്രതാനി ॥ 8 ॥
(ഗാതുവിദ-ഭ്യേ-കത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
അത്യന്യാനഗാ-ന്നാന്യാനുപാഗാമര്വാക്ത്വാ പരൈരവിദ-മ്പരോ-ഽവരൈസ്ത-ന്ത്വാ ജുഷേ വൈഷ്ണവ-ന്ദേവയജ്യായൈ ദേവസ്ത്വാ സവിതാ മദ്ധ്വാ-ഽനക്ത്വോഷധേ ത്രായസ്വൈനഗ്ഗ് സ്വധിതേ മൈനഗ്ം ഹിഗ്ംസീ-ര്ദിവമഗ്രേണ മാ ലേഖീരന്തരിക്ഷ-മ്മദ്ധ്യേന മാ ഹിഗ്ംസീഃ പൃഥിവ്യാ സ-മ്ഭവ വനസ്പതേ ശതവല്ശോ വി രോഹ സഹസ്രവല്ശാ വി വയഗ്ം രുഹേമ യ-ന്ത്വാ-ഽയഗ്ഗ് സ്വധിതിസ്തേതിജാനഃ പ്രണിനായ മഹതേ സൌഭഗായാച്ഛിന്നോ രായഃ സുവീരഃ ॥ 9 ॥
അത്യന്യാനഗാ-ന്നാന്യാനുപാഗാമര്വാക്ത്വാ പരൈരവിദ-മ്പരോ-ഽവരൈസ്ത-ന്ത്വാ ജുഷേ വൈഷ്ണവ-ന്ദേവയജ്യായൈ ദേവസ്ത്വാ സവിതാ മദ്ധ്വാ-ഽനക്ത്വോഷധേ ത്രായസ്വൈനഗ്ഗ് സ്വധിതേ മൈനഗ്ം ഹിഗ്ംസീ-ര്ദിവമഗ്രേണ മാ ലേഖീരന്തരിക്ഷ-മ്മദ്ധ്യേന മാ ഹിഗ്ംസീഃ പൃഥിവ്യാ സ-മ്ഭവ വനസ്പതേ ശതവല്ശോ വി രോഹ സഹസ്രവല്ശാ വി വയഗ്ം രുഹേമ യ-ന്ത്വാ-ഽയഗ്ഗ് സ്വധിതിസ്തേതിജാനഃ പ്രണിനായ മഹതേ സൌഭഗായാച്ഛിന്നോ രായഃ സുവീരഃ ॥ 9 ॥
(യം-ദശ ച) (അ. 5)
പൃഥിവ്യൈ ത്വാന്തരിക്ഷായ ത്വാ ദിവേ ത്വാ ശുന്ധതാം-ലോഁകഃ പിതൃഷദനോ യവോ-ഽസി യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷോ യവയാരാതീഃ പിതൃണാഗ്ം സദനമസി സ്വാവേശോ-ഽസ്യഗ്രേഗാ നേതൃണാം-വഁനസ്പതിരധി ത്വാ സ്ഥാസ്യതി തസ്യ വിത്താ-ദ്ദേവസ്ത്വാ സവിതാ മദ്ധ്വാ-ഽനക്തു സുപിപ്പലാഭ്യ-സ്ത്വൌഷധീഭ്യ ഉദ്ദിവഗ്ഗ് സ്തഭാനാ-ഽന്തരിക്ഷ-മ്പൃണ പൃഥിവീമുപരേണ ദൃഗ്ംഹ തേ തേ ധാമാന്യുശ്മസീ [ധാമാന്യുശ്മസി, ഗമദ്ധ്യേ ഗാവോ] 10
ഗമദ്ധ്യേ ഗാവോ യത്ര ഭൂരിശൃങ്ഗാ അയാസഃ । അത്രാഹ തദുരുഗായസ്യ വിഷ്ണോഃ പരമ-മ്പദമവ ഭാതി ഭൂരേഃ ॥ വിഷ്ണോഃ കര്മാണി പശ്യത യതോ വ്രതാനി പസ്പശേ । ഇന്ദ്രസ്യ യുജ്യ-സ്സഖാ ॥ ത-ദ്വിഷ്ണോഃ പരമ-മ്പദഗ്ം സദാ പശ്യന്തി സൂരയഃ । ദിവീവ ചക്ഷുരാതതമ് ॥ ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ ക്ഷത്രവനിഗ്ം സുപ്രജാവനിഗ്ം രായസ്പോഷവനി-മ്പര്യൂഹാമി ബ്രഹ്മ ദൃഗ്ംഹ ക്ഷത്ര-ന്ദൃഗ്ംഹ പ്രജാ-ന്ദൃഗ്ംഹ രായസ്പോഷ-ന്ദൃഗ്ംഹ പരിവീരസി പരി ത്വാ ദൈവീര്വിശോ വ്യയന്താ-മ്പരീമഗ്ം രായസ്പോഷോ യജമാന-മ്മനുഷ്യാ അന്തരിക്ഷസ്യ ത്വാ സാനാവവ ഗൂഹാമി ॥ 11 ॥
പൃഥിവ്യൈ ത്വാന്തരിക്ഷായ ത്വാ ദിവേ ത്വാ ശുന്ധതാം-ലോഁകഃ പിതൃഷദനോ യവോ-ഽസി യവയാസ്മ-ദ്ദ്വേഷോ യവയാരാതീഃ പിതൃണാഗ്ം സദനമസി സ്വാവേശോ-ഽസ്യഗ്രേഗാ നേതൃണാം-വഁനസ്പതിരധി ത്വാ സ്ഥാസ്യതി തസ്യ വിത്താ-ദ്ദേവസ്ത്വാ സവിതാ മദ്ധ്വാ-ഽനക്തു സുപിപ്പലാഭ്യ-സ്ത്വൌഷധീഭ്യ ഉദ്ദിവഗ്ഗ് സ്തഭാനാ-ഽന്തരിക്ഷ-മ്പൃണ പൃഥിവീമുപരേണ ദൃഗ്ംഹ തേ തേ ധാമാന്യുശ്മസീ [ധാമാന്യുശ്മസി, ഗമദ്ധ്യേ ഗാവോ] 10
ഗമദ്ധ്യേ ഗാവോ യത്ര ഭൂരിശൃങ്ഗാ അയാസഃ । അത്രാഹ തദുരുഗായസ്യ വിഷ്ണോഃ പരമ-മ്പദമവ ഭാതി ഭൂരേഃ ॥ വിഷ്ണോഃ കര്മാണി പശ്യത യതോ വ്രതാനി പസ്പശേ । ഇന്ദ്രസ്യ യുജ്യ-സ്സഖാ ॥ ത-ദ്വിഷ്ണോഃ പരമ-മ്പദഗ്ം സദാ പശ്യന്തി സൂരയഃ । ദിവീവ ചക്ഷുരാതതമ് ॥ ബ്രഹ്മവനി-ന്ത്വാ ക്ഷത്രവനിഗ്ം സുപ്രജാവനിഗ്ം രായസ്പോഷവനി-മ്പര്യൂഹാമി ബ്രഹ്മ ദൃഗ്ംഹ ക്ഷത്ര-ന്ദൃഗ്ംഹ പ്രജാ-ന്ദൃഗ്ംഹ രായസ്പോഷ-ന്ദൃഗ്ംഹ പരിവീരസി പരി ത്വാ ദൈവീര്വിശോ വ്യയന്താ-മ്പരീമഗ്ം രായസ്പോഷോ യജമാന-മ്മനുഷ്യാ അന്തരിക്ഷസ്യ ത്വാ സാനാവവ ഗൂഹാമി ॥ 11 ॥
(ഉശ്മസീ-പോഷമേ-കാന്നവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 6)
ഇഷേ ത്വോപവീരസ്യുപോ ദേവാ-ന്ദൈവീ-ര്വിശഃ പ്രാഗു-ര്വഹ്നീരുശിജോ ബൃഹസ്പതേ ധാരയാ വസൂനി ഹവ്യാ തേ സ്വദന്താ-ന്ദേവ ത്വഷ്ടര്വസു രണ്വ രേവതീ രമദ്ധ്വ-മഗ്നേ-ര്ജനിത്രമസി വൃഷണൌ സ്ഥ ഉര്വശ്യസ്യായുരസി പുരൂരവാ ഘൃതേനാക്തേ വൃഷണ-ന്ദധാഥാ-ങ്ഗായത്ര-ഞ്ഛന്ദോ-ഽനു പ്ര ജായസ്വ ത്രൈഷ്ടുഭ-ഞ്ജാഗത-ഞ്ഛന്ദോ-ഽനു പ്ര ജായസ്വ ഭവത- [ഭവതമ്, ന-സ്സമനസൌ] 12
ന്ന-സ്സമനസൌ സമോകസാവരേപസൌ । മാ യജ്ഞഗ്ം ഹിഗ്ംസിഷ്ട-മ്മാ യജ്ഞപതി-ഞ്ജാതവേദസൌ ശിവൌ ഭവതമദ്യ നഃ ॥ അഗ്നാവഗ്നിശ്ചരതി പ്രവിഷ്ട ഋഷീണാ-മ്പുത്രോ അധിരാജ ഏഷഃ । സ്വാഹാകൃത്യ ബ്രഹ്മണാ തേ ജുഹോമി മാ ദേവാനാ-മ്മിഥുയാ കര്ഭാഗധേയമ് ॥ 13 ॥
ഇഷേ ത്വോപവീരസ്യുപോ ദേവാ-ന്ദൈവീ-ര്വിശഃ പ്രാഗു-ര്വഹ്നീരുശിജോ ബൃഹസ്പതേ ധാരയാ വസൂനി ഹവ്യാ തേ സ്വദന്താ-ന്ദേവ ത്വഷ്ടര്വസു രണ്വ രേവതീ രമദ്ധ്വ-മഗ്നേ-ര്ജനിത്രമസി വൃഷണൌ സ്ഥ ഉര്വശ്യസ്യായുരസി പുരൂരവാ ഘൃതേനാക്തേ വൃഷണ-ന്ദധാഥാ-ങ്ഗായത്ര-ഞ്ഛന്ദോ-ഽനു പ്ര ജായസ്വ ത്രൈഷ്ടുഭ-ഞ്ജാഗത-ഞ്ഛന്ദോ-ഽനു പ്ര ജായസ്വ ഭവത- [ഭവതമ്, ന-സ്സമനസൌ] 12
ന്ന-സ്സമനസൌ സമോകസാവരേപസൌ । മാ യജ്ഞഗ്ം ഹിഗ്ംസിഷ്ട-മ്മാ യജ്ഞപതി-ഞ്ജാതവേദസൌ ശിവൌ ഭവതമദ്യ നഃ ॥ അഗ്നാവഗ്നിശ്ചരതി പ്രവിഷ്ട ഋഷീണാ-മ്പുത്രോ അധിരാജ ഏഷഃ । സ്വാഹാകൃത്യ ബ്രഹ്മണാ തേ ജുഹോമി മാ ദേവാനാ-മ്മിഥുയാ കര്ഭാഗധേയമ് ॥ 13 ॥
(ഭവത-മേകത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 7)
ആ ദദ ഋതസ്യ ത്വാ ദേവഹവിഃ പാശേനാ-ഽഽരഭേ ധര്ഷാ മാനുഷാനദ്ഭ്യസ്ത്വൌഷധീഭ്യഃ പ്രോക്ഷാമ്യപാ-മ്പേരുരസി സ്വാത്ത-ഞ്ചി-ഥ്സദേവഗ്ം ഹവ്യമാപോ ദേവീ-സ്സ്വദതൈനഗ്ം സ-ന്തേ പ്രാണോ വായുനാ ഗച്ഛതാഗ്ം സം-യഁജത്രൈരങ്ഗാനി സം-യഁജ്ഞപതിരാശിഷാ ഘൃതേനാക്തൌ പശു-ന്ത്രായേഥാഗ്ം രേവതീ-ര്യജ്ഞപതി-മ്പ്രിയധാ-ഽഽ വിശതോരോ അന്തരിക്ഷ സജൂ-ര്ദേവേന [സജൂ-ര്ദേവേന, വാതേനാ-ഽസ്യ] 14
വാതേനാ-ഽസ്യ ഹവിഷസ്ത്മനാ യജ സമസ്യ തനുവാ ഭവ വര്ഷീയോ വര്ഷീയസി യജ്ഞേ യജ്ഞപതി-ന്ധാഃ പൃഥിവ്യാ-സ്സമ്പൃചഃ പാഹി നമസ്ത ആതാനാ-ഽനര്വാ പ്രേഹി ഘൃതസ്യ കുല്യാമനു സഹ പ്രജയാ സഹ രായസ്പോഷേണാ ഽഽപോ ദേവീ-ശ്ശുദ്ധായുവ-ശ്ശുദ്ധാ യൂയ-ന്ദേവാഗ്ം ഊഢ്വഗ്ം ശുദ്ധാ വയ-മ്പരിവിഷ്ടാഃ പരിവേഷ്ടാരോ വോ ഭൂയാസ്മ ॥ 15 ॥
ആ ദദ ഋതസ്യ ത്വാ ദേവഹവിഃ പാശേനാ-ഽഽരഭേ ധര്ഷാ മാനുഷാനദ്ഭ്യസ്ത്വൌഷധീഭ്യഃ പ്രോക്ഷാമ്യപാ-മ്പേരുരസി സ്വാത്ത-ഞ്ചി-ഥ്സദേവഗ്ം ഹവ്യമാപോ ദേവീ-സ്സ്വദതൈനഗ്ം സ-ന്തേ പ്രാണോ വായുനാ ഗച്ഛതാഗ്ം സം-യഁജത്രൈരങ്ഗാനി സം-യഁജ്ഞപതിരാശിഷാ ഘൃതേനാക്തൌ പശു-ന്ത്രായേഥാഗ്ം രേവതീ-ര്യജ്ഞപതി-മ്പ്രിയധാ-ഽഽ വിശതോരോ അന്തരിക്ഷ സജൂ-ര്ദേവേന [സജൂ-ര്ദേവേന, വാതേനാ-ഽസ്യ] 14
വാതേനാ-ഽസ്യ ഹവിഷസ്ത്മനാ യജ സമസ്യ തനുവാ ഭവ വര്ഷീയോ വര്ഷീയസി യജ്ഞേ യജ്ഞപതി-ന്ധാഃ പൃഥിവ്യാ-സ്സമ്പൃചഃ പാഹി നമസ്ത ആതാനാ-ഽനര്വാ പ്രേഹി ഘൃതസ്യ കുല്യാമനു സഹ പ്രജയാ സഹ രായസ്പോഷേണാ ഽഽപോ ദേവീ-ശ്ശുദ്ധായുവ-ശ്ശുദ്ധാ യൂയ-ന്ദേവാഗ്ം ഊഢ്വഗ്ം ശുദ്ധാ വയ-മ്പരിവിഷ്ടാഃ പരിവേഷ്ടാരോ വോ ഭൂയാസ്മ ॥ 15 ॥
(ദേവന-ചതുശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 8)
വാക്ത ആ പ്യായതാ-മ്പ്രാണസ്ത ആ പ്യായതാ-ഞ്ചക്ഷുസ്ത ആ പ്യായതാഗ് ശ്രോത്ര-ന്ത ആ പ്യായതാം-യാഁ തേ പ്രാണാഞ്ഛുഗ്ജഗാമ യാ ചക്ഷുര്യാ ശ്രോത്രം-യഁത്തേ ക്രൂരം-യഁദാസ്ഥിത-ന്തത്ത ആ പ്യായതാ-ന്തത്ത ഏതേന ശുന്ധതാ-ന്നാഭിസ്ത ആ പ്യായതാ-മ്പായുസ്ത ആ പ്യായതാഗ്ം ശുദ്ധാശ്ചരിത്രാ-ശ്ശമദ്ഭ്യ- [മധ്ഭ്യഃ, ശമോഷധീഭ്യ-ശ്ശം] 16
ശ്ശമോഷധീഭ്യ-ശ്ശ-മ്പൃഥിവ്യൈ ശമഹോഭ്യാ-മോഷധേ ത്രായസ്വൈനഗ്ഗ് സ്വധിതേ മൈനഗ്ം ഹിഗ്ംസീ രക്ഷസാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീദമഹഗ്ം രക്ഷോ-ഽധമ-ന്തമോ നയാമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇദമേനമധമ-ന്തമോ നയാമീഷേ ത്വാ ഘൃതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ പ്രോര്ണ്വാഥാ-മച്ഛിന്നോ രായഃ സുവീര ഉര്വന്തരിക്ഷമന്വിഹി വായോ വീഹി സ്തോകാനാഗ് സ്വാഹോര്ധ്വനഭസ-മ്മാരുത-ങ്ഗച്ഛതമ് ॥ 17 ॥
വാക്ത ആ പ്യായതാ-മ്പ്രാണസ്ത ആ പ്യായതാ-ഞ്ചക്ഷുസ്ത ആ പ്യായതാഗ് ശ്രോത്ര-ന്ത ആ പ്യായതാം-യാഁ തേ പ്രാണാഞ്ഛുഗ്ജഗാമ യാ ചക്ഷുര്യാ ശ്രോത്രം-യഁത്തേ ക്രൂരം-യഁദാസ്ഥിത-ന്തത്ത ആ പ്യായതാ-ന്തത്ത ഏതേന ശുന്ധതാ-ന്നാഭിസ്ത ആ പ്യായതാ-മ്പായുസ്ത ആ പ്യായതാഗ്ം ശുദ്ധാശ്ചരിത്രാ-ശ്ശമദ്ഭ്യ- [മധ്ഭ്യഃ, ശമോഷധീഭ്യ-ശ്ശം] 16
ശ്ശമോഷധീഭ്യ-ശ്ശ-മ്പൃഥിവ്യൈ ശമഹോഭ്യാ-മോഷധേ ത്രായസ്വൈനഗ്ഗ് സ്വധിതേ മൈനഗ്ം ഹിഗ്ംസീ രക്ഷസാ-മ്ഭാഗോ-ഽസീദമഹഗ്ം രക്ഷോ-ഽധമ-ന്തമോ നയാമി യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മ ഇദമേനമധമ-ന്തമോ നയാമീഷേ ത്വാ ഘൃതേന ദ്യാവാപൃഥിവീ പ്രോര്ണ്വാഥാ-മച്ഛിന്നോ രായഃ സുവീര ഉര്വന്തരിക്ഷമന്വിഹി വായോ വീഹി സ്തോകാനാഗ് സ്വാഹോര്ധ്വനഭസ-മ്മാരുത-ങ്ഗച്ഛതമ് ॥ 17 ॥
(അദ്ഭ്യോ-വീഹി-പഞ്ച ച) (അ. 9)
സ-ന്തേ മനസാ മനഃ സ-മ്പ്രാണേന പ്രാണോ ജുഷ്ട-ന്ദേവേഭ്യോ ഹവ്യ-ങ്ഘൃതവ-ഥ്സ്വാഹൈന്ദ്രഃ പ്രാണോ അങ്ഗേഅങ്ഗേ നി ദേദ്ധ്യദൈന്ദ്രോ ഽപാനോ അങ്ഗേഅങ്ഗേ വി ബോഭുവദ്ദേവ ത്വഷ്ടര്ഭൂരി തേ സഗ്ംസമേതു വിഷുരൂപാ യ-ഥ്സലക്ഷ്മാണോ ഭവഥ ദേവത്രാ യന്തമവസേ സഖായോ-ഽനു ത്വാ മാതാ പിതരോ മദന്തു ശ്രീരസ്യഗ്നിസ്ത്വാ ശ്രീണാത്വാപ-സ്സമരിണന് വാതസ്യ [ ] 18
ത്വാ ധ്രജ്യൈ പൂഷ്ണോ രഗ്ഗ്ഹ്യാ അപാമോഷധീനാഗ്ം രോഹിഷ്യൈ ഘൃത-ങ്ഘൃതപാവാനഃ പിബത വസാം-വഁസാപാവാനഃ പിബതാ-ഽന്തരിക്ഷസ്യ ഹവിരസി സ്വാഹാ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷായ ദിശഃ പ്രദിശ ആദിശോ വിദിശ ഉദ്ദിശ-സ്സ്വാഹാ ദിഗ്ഭ്യോ നമോ ദിഗ്ഭ്യഃ ॥ 19 ॥
സ-ന്തേ മനസാ മനഃ സ-മ്പ്രാണേന പ്രാണോ ജുഷ്ട-ന്ദേവേഭ്യോ ഹവ്യ-ങ്ഘൃതവ-ഥ്സ്വാഹൈന്ദ്രഃ പ്രാണോ അങ്ഗേഅങ്ഗേ നി ദേദ്ധ്യദൈന്ദ്രോ ഽപാനോ അങ്ഗേഅങ്ഗേ വി ബോഭുവദ്ദേവ ത്വഷ്ടര്ഭൂരി തേ സഗ്ംസമേതു വിഷുരൂപാ യ-ഥ്സലക്ഷ്മാണോ ഭവഥ ദേവത്രാ യന്തമവസേ സഖായോ-ഽനു ത്വാ മാതാ പിതരോ മദന്തു ശ്രീരസ്യഗ്നിസ്ത്വാ ശ്രീണാത്വാപ-സ്സമരിണന് വാതസ്യ [ ] 18
ത്വാ ധ്രജ്യൈ പൂഷ്ണോ രഗ്ഗ്ഹ്യാ അപാമോഷധീനാഗ്ം രോഹിഷ്യൈ ഘൃത-ങ്ഘൃതപാവാനഃ പിബത വസാം-വഁസാപാവാനഃ പിബതാ-ഽന്തരിക്ഷസ്യ ഹവിരസി സ്വാഹാ ത്വാ-ഽന്തരിക്ഷായ ദിശഃ പ്രദിശ ആദിശോ വിദിശ ഉദ്ദിശ-സ്സ്വാഹാ ദിഗ്ഭ്യോ നമോ ദിഗ്ഭ്യഃ ॥ 19 ॥
(വാതസ്യാ-ഷ്ടാവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 10)
സമുദ്ര-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽന്തരിക്ഷ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ ദേവഗ്ം സവിതാര-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽഹോരാത്രേ ഗച്ഛ സ്വാഹാ മിത്രാവരുണൌ ഗച്ഛ സ്വാഹാ സോമ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ യജ്ഞ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ ഛന്ദാഗ്ംസി ഗച്ഛ സ്വാഹാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഗച്ഛ സ്വാഹാ നഭോ ദിവ്യ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽഗ്നിം-വൈഁശ്വാനര-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽദ്ഭ്യസ്ത്വൌഷധീഭ്യോ മനോ മേ ഹാര്ദി യച്ഛ തനൂ-ന്ത്വച-മ്പുത്ര-ന്നപ്താരമശീയ ശുഗസി തമഭി ശോച യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മോ ധാമ്നോധാമ്നോ രാജന്നിതോ വരുണ നോ മുഞ്ച യദാപോ അഘ്നിയാ വരുണേതി ശപാമഹേ തതോ വരുണ നോ മുഞ്ച ॥ 20
സമുദ്ര-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽന്തരിക്ഷ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ ദേവഗ്ം സവിതാര-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽഹോരാത്രേ ഗച്ഛ സ്വാഹാ മിത്രാവരുണൌ ഗച്ഛ സ്വാഹാ സോമ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ യജ്ഞ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ ഛന്ദാഗ്ംസി ഗച്ഛ സ്വാഹാ ദ്യാവാപൃഥിവീ ഗച്ഛ സ്വാഹാ നഭോ ദിവ്യ-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽഗ്നിം-വൈഁശ്വാനര-ങ്ഗച്ഛ സ്വാഹാ-ഽദ്ഭ്യസ്ത്വൌഷധീഭ്യോ മനോ മേ ഹാര്ദി യച്ഛ തനൂ-ന്ത്വച-മ്പുത്ര-ന്നപ്താരമശീയ ശുഗസി തമഭി ശോച യോ-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി യ-ഞ്ച വയ-ന്ദ്വിഷ്മോ ധാമ്നോധാമ്നോ രാജന്നിതോ വരുണ നോ മുഞ്ച യദാപോ അഘ്നിയാ വരുണേതി ശപാമഹേ തതോ വരുണ നോ മുഞ്ച ॥ 20
(അസി-ഷഡ്വിഗ്ംശതിശ്ച ) (അ. 11)
ഹവിഷ്മതീരിമാ ആപോ ഹവിഷ്മാ-ന്ദേവോ അദ്ധ്വരോ ഹവിഷ്മാഗ്ം ആ വിവാസതി ഹവിഷ്മാഗ്ം അസ്തു സൂര്യഃ ॥ അഗ്നേര്വോ ഽപന്നഗൃഹസ്യ സദസി സാദയാമി സുമ്നായ സുമ്നിനീ-സ്സുമ്നേ മാ ധത്തേന്ദ്രാഗ്നിയോ-ര്ഭാഗധേയീ-സ്സ്ഥ മിത്രാവരുണയോ-ര്ഭാഗധേയീ-സ്സ്ഥ വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്ഭാഗധേയീ-സ്സ്ഥ യജ്ഞേ ജാഗൃത ॥ 21 ॥
ഹവിഷ്മതീരിമാ ആപോ ഹവിഷ്മാ-ന്ദേവോ അദ്ധ്വരോ ഹവിഷ്മാഗ്ം ആ വിവാസതി ഹവിഷ്മാഗ്ം അസ്തു സൂര്യഃ ॥ അഗ്നേര്വോ ഽപന്നഗൃഹസ്യ സദസി സാദയാമി സുമ്നായ സുമ്നിനീ-സ്സുമ്നേ മാ ധത്തേന്ദ്രാഗ്നിയോ-ര്ഭാഗധേയീ-സ്സ്ഥ മിത്രാവരുണയോ-ര്ഭാഗധേയീ-സ്സ്ഥ വിശ്വേഷാ-ന്ദേവാനാ-മ്ഭാഗധേയീ-സ്സ്ഥ യജ്ഞേ ജാഗൃത ॥ 21 ॥
(ഹവിഷ്മതീ-ശ്ചതുസ്ത്രിഗ്ംശത്) (അ. 12)
ഹൃദേ ത്വാ മനസേ ത്വാ ദിവേ ത്വാ സൂര്യായ ത്വോര്ധ്വമിമമദ്ധ്വര-ങ്കൃധി ദിവി ദേവേഷു ഹോത്രാ യച്ഛ സോമ രാജന്നേഹ്യവ രോഹ മാ ഭേര്മാ സം-വിഁക്ഥാ മാ ത്വാ ഹിഗ്ംസിഷ-മ്പ്രജാസ്ത്വമുപാവരോഹ പ്രജാസ്ത്വാമുപാവരോഹന്തു ശൃണോത്വഗ്നി-സ്സമിധാ ഹവ-മ്മേ ശൃണ്വന്ത്വാപോ ധിഷണാശ്ച ദേവീഃ । ശൃണോത ഗ്രാവാണോ വിദുഷോ നു [ ] 22
യജ്ഞഗ്ം ശൃണോതു ദേവ-സ്സവിതാ ഹവ-മ്മേ । ദേവീരാപോ അപാ-ന്നപാദ്യ ഊര്മിര്ഹവിഷ്യ ഇന്ദ്രിയാവാ-ന്മദിന്തമസ്ത-ന്ദേവേഭ്യോ ദേവത്രാ ധത്ത ശുക്രഗ്ം ശുക്രപേഭ്യോ യേഷാ-മ്ഭാഗ-സ്സ്ഥ സ്വാഹാ കാര്ഷിരസ്യപാ-ഽപാ-മ്മൃദ്ധ്രഗ്ം സമുദ്രസ്യ വോ-ഽക്ഷിത്യാ ഉന്നയേ । യമഗ്നേ പൃഥ്സു മര്ത്യമാവോ വാജേഷു യ-ഞ്ജുനാഃ । സ യന്താ ശശ്വതീരിഷഃ ॥ 23 ॥
ഹൃദേ ത്വാ മനസേ ത്വാ ദിവേ ത്വാ സൂര്യായ ത്വോര്ധ്വമിമമദ്ധ്വര-ങ്കൃധി ദിവി ദേവേഷു ഹോത്രാ യച്ഛ സോമ രാജന്നേഹ്യവ രോഹ മാ ഭേര്മാ സം-വിഁക്ഥാ മാ ത്വാ ഹിഗ്ംസിഷ-മ്പ്രജാസ്ത്വമുപാവരോഹ പ്രജാസ്ത്വാമുപാവരോഹന്തു ശൃണോത്വഗ്നി-സ്സമിധാ ഹവ-മ്മേ ശൃണ്വന്ത്വാപോ ധിഷണാശ്ച ദേവീഃ । ശൃണോത ഗ്രാവാണോ വിദുഷോ നു [ ] 22
യജ്ഞഗ്ം ശൃണോതു ദേവ-സ്സവിതാ ഹവ-മ്മേ । ദേവീരാപോ അപാ-ന്നപാദ്യ ഊര്മിര്ഹവിഷ്യ ഇന്ദ്രിയാവാ-ന്മദിന്തമസ്ത-ന്ദേവേഭ്യോ ദേവത്രാ ധത്ത ശുക്രഗ്ം ശുക്രപേഭ്യോ യേഷാ-മ്ഭാഗ-സ്സ്ഥ സ്വാഹാ കാര്ഷിരസ്യപാ-ഽപാ-മ്മൃദ്ധ്രഗ്ം സമുദ്രസ്യ വോ-ഽക്ഷിത്യാ ഉന്നയേ । യമഗ്നേ പൃഥ്സു മര്ത്യമാവോ വാജേഷു യ-ഞ്ജുനാഃ । സ യന്താ ശശ്വതീരിഷഃ ॥ 23 ॥
( നു-സപ്തചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 13)
ത്വമഗ്നേ രുദ്രോ അസുരോ മഹോ ദിവസ്ത്വഗ്ം ശര്ധോ മാരുത-മ്പൃക്ഷ ഈശിഷേ । ത്വം-വാഁതൈരരുണൈര്യാസി ശങ്ഗയസ്ത്വ-മ്പൂഷാ വിധതഃ പാസി നുത്മനാ ॥ ആ വോ രാജാനമദ്ധ്വരസ്യ രുദ്രഗ്ം ഹോതാരഗ്ം സത്യയജഗ്ം രോദസ്യോഃ । അഗ്നി-മ്പുരാ തനയിത്നോ രചിത്താദ്ധിരണ്യരൂപമവസേ കൃണുദ്ധ്വമ് ॥ അഗ്നിര്ഹോതാ നി ഷസാദാ യജീയാനുപസ്ഥേ മാതു-സ്സുരഭാവു ലോകേ । യുവാ കവിഃ പുരുനിഷ്ഠ [പുരുനിഷ്ഠഃ, ഋതാവാ ധര്താ] 24
ഋതാവാ ധര്താ കൃഷ്ടീനാമുത മദ്ധ്യ ഇദ്ധഃ ॥സാദ്ധ്വീമക-ര്ദേവവീതി-ന്നോ അദ്യ യജ്ഞസ്യ ജിഹ്വാമവിദാമ ഗുഹ്യാമ് । സ ആയുരാ-ഽഗാ-ഥ്സുരഭിര്വസാനോ ഭദ്രാമക-ര്ദേവഹൂതി-ന്നോ അദ്യ ॥ അക്രന്ദദഗ്നി-സ്സ്തനയന്നിവ ദ്യൌഃ, ക്ഷാമാ രേരിഹദ്വീരുധഃ സമഞ്ജന്ന് । സദ്യോ ജജ്ഞാനോ വി ഹീമിദ്ധോ അഖ്യദാ രോദസീ ഭാനുനാ ഭാത്യന്തഃ ॥ ത്വേ വസൂനി പുര്വണീക [പുര്വണീക, ഹോതര്ദോഷാ] 25
ഹോതര്ദോഷാ വസ്തോരേരിരേ യജ്ഞിയാസഃ । ക്ഷാമേവ വിശ്വാ ഭുവനാനി യസ്മിന്-ഥ്സഗ്ം സൌഭഗാനി ദധിരേ പാവകേ ॥ തുഭ്യ-ന്താ അങ്ഗിരസ്തമ വിശ്വാ-സ്സുക്ഷിതയഃ പൃഥക് । അഗ്നേ കാമായ യേമിരേ ॥ അശ്യാമ ത-ങ്കാമമഗ്നേ തവോത്യശ്യാമ രയിഗ്ം രയിവ-സ്സുവീരമ് । അശ്യാമ വാജമഭി വാജയന്തോ ഽശ്യാമ ദ്യുമ്നമജരാജര-ന്തേ ॥ശ്രേഷ്ഠം-യഁവിഷ്ഠ ഭാരതാഗ്നേ ദ്യുമന്തമാ ഭര ॥ 26 ॥
വസോ പുരുസ്പൃഹഗ്ം രയിമ് ॥ സ ശ്വിതാനസ്തന്യതൂ രോചനസ്ഥാ അജരേഭി-ര്നാനദദ്ഭിര്യവിഷ്ഠഃ । യഃ പാവകഃ പുരുതമഃ പുരൂണി പൃഥൂന്യഗ്നിരനുയാതി ഭര്വന്ന് ॥ ആയുഷ്ടേ വിശ്വതോ ദധദയമഗ്നി-ര്വരേണ്യഃ । പുനസ്തേ പ്രാണ ആ-ഽയതി പരാ യക്ഷ്മഗ്ം സുവാമി തേ ॥ ആയുര്ദാ അഗ്നേ ഹവിഷോ ജുഷാണോ ഘൃതപ്രതീകോ ഘൃതയോനിരേധി । ഘൃത-മ്പീത്വാ മധു ചാരു ഗവ്യ-മ്പിതേവ പുത്രമഭി [പുത്രമഭി, രക്ഷതാദിമമ്] 27
രക്ഷതാദിമമ് । തസ്മൈ തേ പ്രതിഹര്യതേ ജാതവേദോ വിചര്ഷണേ । അഗ്നേ ജനാമി സുഷ്ടുതിമ് ॥ ദിവസ്പരി പ്രഥമ-ഞ്ജജ്ഞേ അഗ്നിരസ്മ-ദ്ദ്വിതീയ-മ്പരി ജാതവേദാഃ । തൃതീയമഫ്സു നൃമണാ അജസ്രമിന്ധാന ഏന-ഞ്ജരതേ സ്വാധീഃ ॥ ശുചിഃ പാവക വന്ദ്യോ-ഽഗ്നേ ബൃഹദ്വി രോചസേ । ത്വ-ങ്ഘൃതേഭിരാഹുതഃ ॥ ദൃശാനോ രുക്മ ഉര്വ്യാ വ്യദ്യൌ-ദ്ദുര്മര്ഷമായുഃ ശ്രിയേ രുചാനഃ । അഗ്നിരമൃതോ അഭവദ്വയോഭി- [അഭവദ്വയോഭിഃ, യദേനം] 28
-ര്യദേന-ന്ദ്യൌരജനയ-ഥ്സുരേതാഃ ॥ ആ യദിഷേ നൃപതി-ന്തേജ ആനട്ഛുചി രേതോ നിഷിക്ത-ന്ദ്യൌരഭീകേ । അഗ്നി-ശ്ശര്ധമനവദ്യം-യുഁവാനഗ്ഗ് സ്വാധിയ-ഞ്ജനയ-ഥ്സൂദയച്ച ॥ സ തേജീയസാ മനസാ ത്വോത ഉത ശിക്ഷ സ്വപത്യസ്യ ശിക്ഷോഃ । അഗ്നേ രായോ നൃതമസ്യ പ്രഭൂതൌ ഭൂയാമ തേ സുഷ്ടുതയശ്ച വസ്വഃ ॥ അഗ്നേ സഹന്തമാ ഭര ദ്യുമ്നസ്യ പ്രാസഹാ രയിമ് । വിശ്വാ യ- [വിശ്വാ യഃ, ചര്ഷണീരഭ്യാസാ വാജേഷു] 29
ശ്ചര്ഷണീരഭ്യാസാ വാജേഷു സാസഹത് ॥ തമഗ്നേ പൃതനാസഹഗ്ം രയിഗ്ം സഹസ്വ ആ ഭര । ത്വഗ്ം ഹി സത്യോ അദ്ഭുതോ ദാതാ വാജസ്യ ഗോമതഃ ॥ ഉക്ഷാന്നായ വശാന്നായ സോമപൃഷ്ഠായ വേധസേ । സ്തോമൈ-ര്വിധേമാ-ഽഗ്നയേ ॥ വദ്മാ ഹി സൂനോ അസ്യദ്മസദ്വാ ചക്രേ അഗ്നി-ര്ജനുഷാ ഽജ്മാ-ഽന്നമ് । സ ത്വ-ന്ന ഊര്ജസന ഊര്ജ-ന്ധാ രാജേവ ജേരവൃകേ ക്ഷേഷ്യന്തഃ ॥ അഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി [അഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി, പവസ ആ] 30
പവസ ആ സുവോര്ജമിഷ-ഞ്ച നഃ । ആരേ ബാധസ്വ ദുച്ഛുനാമ് ॥ അഗ്നേ പവസ്വ സ്വപാ അസ്മേ വര്ചഃ സുവീര്യമ് । ദധത്പോഷഗ്ം രയി-മ്മയി ॥ അഗ്നേ പാവക രോചിഷാ മന്ദ്രയാ ദേവ ജിഹ്വയാ । ആ ദേവാന്. വക്ഷി യക്ഷി ച ॥ സ നഃ പാവക ദീദിവോ-ഽഗ്നേ ദേവാഗ്ം ഇഹാ വഹ । ഉപ യജ്ഞഗ്ം ഹവിശ്ച നഃ ॥ അഗ്നി-ശ്ശുചിവ്രതതമ-ശ്ശുചി-ര്വിപ്ര-ശ്ശുചിഃ കവിഃ । ശുചീ രോചത ആഹുതഃ ॥ ഉദഗ്നേ ശുചയസ്തവ ശുക്രാ ഭ്രാജന്ത ഈരതേ । തവ ജ്യോതീഗ്ഷ്യര്ചയഃ ॥ 31 ॥
(പുരുനിഷ്ഠഃ-പുര്വണീക-ഭരാ-ഽഭി-വയോഭി-ര്യ-ആയൂഗ്ംഷി -വിപ്ര-ശ്ശുചി-ശ്ചതുര്ദശ ച) (അ. 14)
(ദേവസ്യ - രക്ഷോഹണോ - വിഭൂ-സ്ത്വഗ്ം സോമാ - ഽത്യന്യാനഗാം - പൃഥിവ്യാ - ഇഷേ ത്വാ - ഽഽദദേ - വാക്ത-സന്തേ - സമുദ്രഗ്ം - ഹവിഷ്മതീര്-ഹൃദേ - ത്വമഗ്നേ രുദ്ര - ശ്ചതുര്ദശ)
(ദേവസ്യ - ഗമധ്യേ - ഹവിഷ്മതീഃ - പവസ - ഏകത്രിഗ്ംശത്)
(ദേവസ്യാ, ര്ചയഃ)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥
ത്വമഗ്നേ രുദ്രോ അസുരോ മഹോ ദിവസ്ത്വഗ്ം ശര്ധോ മാരുത-മ്പൃക്ഷ ഈശിഷേ । ത്വം-വാഁതൈരരുണൈര്യാസി ശങ്ഗയസ്ത്വ-മ്പൂഷാ വിധതഃ പാസി നുത്മനാ ॥ ആ വോ രാജാനമദ്ധ്വരസ്യ രുദ്രഗ്ം ഹോതാരഗ്ം സത്യയജഗ്ം രോദസ്യോഃ । അഗ്നി-മ്പുരാ തനയിത്നോ രചിത്താദ്ധിരണ്യരൂപമവസേ കൃണുദ്ധ്വമ് ॥ അഗ്നിര്ഹോതാ നി ഷസാദാ യജീയാനുപസ്ഥേ മാതു-സ്സുരഭാവു ലോകേ । യുവാ കവിഃ പുരുനിഷ്ഠ [പുരുനിഷ്ഠഃ, ഋതാവാ ധര്താ] 24
ഋതാവാ ധര്താ കൃഷ്ടീനാമുത മദ്ധ്യ ഇദ്ധഃ ॥സാദ്ധ്വീമക-ര്ദേവവീതി-ന്നോ അദ്യ യജ്ഞസ്യ ജിഹ്വാമവിദാമ ഗുഹ്യാമ് । സ ആയുരാ-ഽഗാ-ഥ്സുരഭിര്വസാനോ ഭദ്രാമക-ര്ദേവഹൂതി-ന്നോ അദ്യ ॥ അക്രന്ദദഗ്നി-സ്സ്തനയന്നിവ ദ്യൌഃ, ക്ഷാമാ രേരിഹദ്വീരുധഃ സമഞ്ജന്ന് । സദ്യോ ജജ്ഞാനോ വി ഹീമിദ്ധോ അഖ്യദാ രോദസീ ഭാനുനാ ഭാത്യന്തഃ ॥ ത്വേ വസൂനി പുര്വണീക [പുര്വണീക, ഹോതര്ദോഷാ] 25
ഹോതര്ദോഷാ വസ്തോരേരിരേ യജ്ഞിയാസഃ । ക്ഷാമേവ വിശ്വാ ഭുവനാനി യസ്മിന്-ഥ്സഗ്ം സൌഭഗാനി ദധിരേ പാവകേ ॥ തുഭ്യ-ന്താ അങ്ഗിരസ്തമ വിശ്വാ-സ്സുക്ഷിതയഃ പൃഥക് । അഗ്നേ കാമായ യേമിരേ ॥ അശ്യാമ ത-ങ്കാമമഗ്നേ തവോത്യശ്യാമ രയിഗ്ം രയിവ-സ്സുവീരമ് । അശ്യാമ വാജമഭി വാജയന്തോ ഽശ്യാമ ദ്യുമ്നമജരാജര-ന്തേ ॥ശ്രേഷ്ഠം-യഁവിഷ്ഠ ഭാരതാഗ്നേ ദ്യുമന്തമാ ഭര ॥ 26 ॥
വസോ പുരുസ്പൃഹഗ്ം രയിമ് ॥ സ ശ്വിതാനസ്തന്യതൂ രോചനസ്ഥാ അജരേഭി-ര്നാനദദ്ഭിര്യവിഷ്ഠഃ । യഃ പാവകഃ പുരുതമഃ പുരൂണി പൃഥൂന്യഗ്നിരനുയാതി ഭര്വന്ന് ॥ ആയുഷ്ടേ വിശ്വതോ ദധദയമഗ്നി-ര്വരേണ്യഃ । പുനസ്തേ പ്രാണ ആ-ഽയതി പരാ യക്ഷ്മഗ്ം സുവാമി തേ ॥ ആയുര്ദാ അഗ്നേ ഹവിഷോ ജുഷാണോ ഘൃതപ്രതീകോ ഘൃതയോനിരേധി । ഘൃത-മ്പീത്വാ മധു ചാരു ഗവ്യ-മ്പിതേവ പുത്രമഭി [പുത്രമഭി, രക്ഷതാദിമമ്] 27
രക്ഷതാദിമമ് । തസ്മൈ തേ പ്രതിഹര്യതേ ജാതവേദോ വിചര്ഷണേ । അഗ്നേ ജനാമി സുഷ്ടുതിമ് ॥ ദിവസ്പരി പ്രഥമ-ഞ്ജജ്ഞേ അഗ്നിരസ്മ-ദ്ദ്വിതീയ-മ്പരി ജാതവേദാഃ । തൃതീയമഫ്സു നൃമണാ അജസ്രമിന്ധാന ഏന-ഞ്ജരതേ സ്വാധീഃ ॥ ശുചിഃ പാവക വന്ദ്യോ-ഽഗ്നേ ബൃഹദ്വി രോചസേ । ത്വ-ങ്ഘൃതേഭിരാഹുതഃ ॥ ദൃശാനോ രുക്മ ഉര്വ്യാ വ്യദ്യൌ-ദ്ദുര്മര്ഷമായുഃ ശ്രിയേ രുചാനഃ । അഗ്നിരമൃതോ അഭവദ്വയോഭി- [അഭവദ്വയോഭിഃ, യദേനം] 28
-ര്യദേന-ന്ദ്യൌരജനയ-ഥ്സുരേതാഃ ॥ ആ യദിഷേ നൃപതി-ന്തേജ ആനട്ഛുചി രേതോ നിഷിക്ത-ന്ദ്യൌരഭീകേ । അഗ്നി-ശ്ശര്ധമനവദ്യം-യുഁവാനഗ്ഗ് സ്വാധിയ-ഞ്ജനയ-ഥ്സൂദയച്ച ॥ സ തേജീയസാ മനസാ ത്വോത ഉത ശിക്ഷ സ്വപത്യസ്യ ശിക്ഷോഃ । അഗ്നേ രായോ നൃതമസ്യ പ്രഭൂതൌ ഭൂയാമ തേ സുഷ്ടുതയശ്ച വസ്വഃ ॥ അഗ്നേ സഹന്തമാ ഭര ദ്യുമ്നസ്യ പ്രാസഹാ രയിമ് । വിശ്വാ യ- [വിശ്വാ യഃ, ചര്ഷണീരഭ്യാസാ വാജേഷു] 29
ശ്ചര്ഷണീരഭ്യാസാ വാജേഷു സാസഹത് ॥ തമഗ്നേ പൃതനാസഹഗ്ം രയിഗ്ം സഹസ്വ ആ ഭര । ത്വഗ്ം ഹി സത്യോ അദ്ഭുതോ ദാതാ വാജസ്യ ഗോമതഃ ॥ ഉക്ഷാന്നായ വശാന്നായ സോമപൃഷ്ഠായ വേധസേ । സ്തോമൈ-ര്വിധേമാ-ഽഗ്നയേ ॥ വദ്മാ ഹി സൂനോ അസ്യദ്മസദ്വാ ചക്രേ അഗ്നി-ര്ജനുഷാ ഽജ്മാ-ഽന്നമ് । സ ത്വ-ന്ന ഊര്ജസന ഊര്ജ-ന്ധാ രാജേവ ജേരവൃകേ ക്ഷേഷ്യന്തഃ ॥ അഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി [അഗ്ന ആയൂഗ്ംഷി, പവസ ആ] 30
പവസ ആ സുവോര്ജമിഷ-ഞ്ച നഃ । ആരേ ബാധസ്വ ദുച്ഛുനാമ് ॥ അഗ്നേ പവസ്വ സ്വപാ അസ്മേ വര്ചഃ സുവീര്യമ് । ദധത്പോഷഗ്ം രയി-മ്മയി ॥ അഗ്നേ പാവക രോചിഷാ മന്ദ്രയാ ദേവ ജിഹ്വയാ । ആ ദേവാന്. വക്ഷി യക്ഷി ച ॥ സ നഃ പാവക ദീദിവോ-ഽഗ്നേ ദേവാഗ്ം ഇഹാ വഹ । ഉപ യജ്ഞഗ്ം ഹവിശ്ച നഃ ॥ അഗ്നി-ശ്ശുചിവ്രതതമ-ശ്ശുചി-ര്വിപ്ര-ശ്ശുചിഃ കവിഃ । ശുചീ രോചത ആഹുതഃ ॥ ഉദഗ്നേ ശുചയസ്തവ ശുക്രാ ഭ്രാജന്ത ഈരതേ । തവ ജ്യോതീഗ്ഷ്യര്ചയഃ ॥ 31 ॥
(പുരുനിഷ്ഠഃ-പുര്വണീക-ഭരാ-ഽഭി-വയോഭി-ര്യ-ആയൂഗ്ംഷി -വിപ്ര-ശ്ശുചി-ശ്ചതുര്ദശ ച) (അ. 14)
(ദേവസ്യ - രക്ഷോഹണോ - വിഭൂ-സ്ത്വഗ്ം സോമാ - ഽത്യന്യാനഗാം - പൃഥിവ്യാ - ഇഷേ ത്വാ - ഽഽദദേ - വാക്ത-സന്തേ - സമുദ്രഗ്ം - ഹവിഷ്മതീര്-ഹൃദേ - ത്വമഗ്നേ രുദ്ര - ശ്ചതുര്ദശ)
(ദേവസ്യ - ഗമധ്യേ - ഹവിഷ്മതീഃ - പവസ - ഏകത്രിഗ്ംശത്)
(ദേവസ്യാ, ര്ചയഃ)
॥ ഹരിഃ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-മ്പ്രഥമകാണ്ഡേ തൃതീയഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥