1.3 - દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પ્રથમકાણ્ડે તૃતીયઃ પ્રશ્નઃ - અગ્નિષ્ટોમે પશુઃ
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવે-ઽશ્વિનો-ર્બાહુભ્યા-મ્પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામા દદે-ઽભ્રિરસિ નારિરસિ પરિલિખિતગ્ં રક્ષઃ પરિલિખિતા અરાતય ઇદમહગ્ં રક્ષસો ગ્રીવા અપિ કૃન્તામિ યો-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ ય-ઞ્ચ વય-ન્દ્વિષ્મ ઇદમસ્ય ગ્રીવા અપિ કૃન્તામિ દિવે ત્વા-ઽન્તરિક્ષાય ત્વા પૃથિવ્યૈ ત્વા શુન્ધતાં-લોઁકઃ પિતૃષદનો યવો-ઽસિ યવયાસ્મ-દ્દ્વેષો [યવયાસ્મ-દ્દ્વેષઃ, યવયારાતીઃ] 1
યવયારાતીઃ પિતૃણાગ્ં સદનમસ્યુદ્દિવગ્ગ્ સ્તભાના-ઽન્તરિક્ષ-મ્પૃણ પૃથિવી-ન્દૃગ્ંહ દ્યુતાનસ્ત્વા મારુતો મિનોતુ મિત્રાવરુણયો-ર્ધ્રુવેણ ધર્મણા બ્રહ્મવનિ-ન્ત્વા ક્ષત્રવનિગ્ં સુપ્રજાવનિગ્ં રાયસ્પોષવનિ-મ્પર્યૂહામિ બ્રહ્મ દૃગ્ંહ ક્ષત્ર-ન્દૃગ્ંહ પ્રજા-ન્દૃગ્ંહ રાયસ્પોષ-ન્દૃગ્ંહ ઘૃતેન દ્યાવાપૃથિવી આ પૃણેથામિન્દ્રસ્ય સદો-ઽસિ વિશ્વજનસ્ય છાયા પરિ ત્વા ગિર્વણો ગિર ઇમા ભવન્તુ વિશ્વતો વૃદ્ધાયુમનુ વૃદ્ધયો જુષ્ટા ભવન્તુ જુષ્ટય ઇન્દ્રસ્ય સ્યૂરસીન્દ્રસ્ય ધ્રુવમસ્યૈન્દ્રમસીન્દ્રાય ત્વા ॥ 2 ॥

(દ્વેષ - ઇમા - અષ્ટાદશ ચ ) (અ. 1)
રક્ષોહણો વલગહનો વૈષ્ણવા-ન્ખનામીદમહ-ન્તં-વઁલગમુદ્વપામિ ય-ન્નઃ સમાનો યમસમાનો નિચખાનેદમેનમધર-ઙ્કરોમિ યો નઃ સમાનો યો-ઽસમાનો-ઽરાતીયતિ ગાયત્રેણ છન્દસા-ઽવબાઢો વલગઃ કિમત્ર ભદ્ર-ન્તન્નૌ સહ વિરાડસિ સપત્નહા સમ્રાડસિ ભ્રાતૃવ્યહા સ્વરાડસ્યભિમાતિહા વિશ્વારાડસિ વિશ્વાસા-ન્નાષ્ટ્રાણાગ્ં હન્તા [હન્તા, રક્ષોહણો] 3
રક્ષોહણો વલગહનઃ પ્રોક્ષામિ વૈષ્ણવા-ન્રક્ષોહણો વલગહનો-ઽવ નયામિ વૈષ્ણવાન્ યવો-ઽસિ યવયાસ્મ-દ્દ્વેષો યવયારાતી રક્ષોહણો વલગહનો-ઽવ સ્તૃણામિ વૈષ્ણવા-ન્રક્ષોહણો વલગહનો-ઽભિ જુહોમિ વૈષ્ણવા-ન્રક્ષોહણૌ વલગહનાવુપ દધામિ વૈષ્ણવી રક્ષોહણૌ વલગહનૌ પર્યૂહામિ વૈષ્ણવી રક્ષોહણૌ વલગહનૌ પરિ સ્તૃણામિ વૈષ્ણવી રક્ષોહણૌ વલગહનૌ વૈષ્ણવી બૃહન્નસિ બૃહદ્ગ્રાવા બૃહતીમિન્દ્રાય વાચં-વઁદ ॥ 4 ॥

( હન્તે-ન્દ્રાય દ્વે ચ ) (અ. 2)
વિભૂરસિ પ્રવાહણો વહ્નિરસિ હવ્યવાહન-શ્શ્વાત્રો-ઽસિ પ્રચેતાસ્તુથો-ઽસિ વિશ્વવેદા ઉશિગસિ કવિરઙ્ઘારિરસિ બમ્ભારિરવસ્યુરસિ દુવસ્વાઞ્છુન્ધ્યૂરસિ માર્જાલીયઃ સમ્રાડસિ કૃશાનુઃ પરિષદ્યો-ઽસિ પવમાનઃ પ્રતક્વા-ઽસિ નભસ્વાનસમ્મૃષ્ટો-ઽસિ હવ્યસૂદ ઋતધામા-ઽસિ સુવર્જ્યોતિ-ર્બ્રહ્મજ્યોતિરસિ સુવર્ધામા-ઽજો ઽસ્યેકપાદહિરસિ બુદ્ધ્નિયો રૌદ્રેણાનીકેન પાહિ મા-ઽગ્ને પિપૃહિ મા મા મા હિગ્ંસીઃ ॥ 5 ॥

(અનીકેના-ષ્ટૌ ચ) (અ. 3)
ત્વગ્ં સોમ તનૂકૃદ્ભ્યો દ્વેષોભ્યો-ઽન્યકૃતેભ્ય ઉરુ યન્તા-ઽસિ વરૂથગ્ગ્ સ્વાહા જુષાણો અપ્તુરાજ્યસ્ય વેતુ સ્વાહા-ઽયન્નો અગ્નિર્વરિવઃ કૃણોત્વય-મ્મૃધઃ પુર એતુ પ્રભિન્દન્ન્ । અયગ્ં શત્રૂઞ્જયતુ જર્હૃષાણો-ઽયં-વાઁજ-ઞ્જયતુ વાજસાતૌ । ઉરુ વિષ્ણો વિ ક્રમસ્વોરુ ક્ષયાય નઃ કૃધિ । ઘૃત-ઙ્ઘૃતયોને પિબ પ્રપ્ર યજ્ઞપતિ-ન્તિર । સોમો જિગાતિ ગાતુવિ- [ગાતુવિત્, દેવાનામેતિ] 6
દ્દેવાનામેતિ નિષ્કૃતમૃતસ્ય યોનિમાસદમદિત્યા-સ્સદો-ઽસ્યદિત્યા-સ્સદ આ સીદૈષ વો દેવ સવિત-સ્સોમસ્તગ્ં રક્ષદ્ધ્વ-મ્મા વો દભદેતત્ત્વગ્ં સોમ દેવો દેવાનુપાગા ઇદમહ-મ્મનુષ્યો મનુષ્યાન્-થ્સહ પ્રજયા સહ રાયસ્પોષેણ નમો દેવેભ્યઃ સ્વધા પિતૃભ્ય ઇદમહ-ન્નિર્વરુણસ્ય પાશા-થ્સુવરભિ [ ] 7
વિ ખ્યેષં-વૈઁશ્વાનર-ઞ્જ્યોતિરગ્ને વ્રતપતે ત્વં-વ્રઁતાનાં-વ્રઁતપતિરસિ યા મમ તનૂસ્ત્વય્યભૂદિયગ્ં સા મયિ યા તવ તનૂ-ર્મય્યભૂદેષા સા ત્વયિ યથાયથ-ન્નૌ વ્રતપતે વ્રતિનો-ર્વ્રતાનિ ॥ 8 ॥

(ગાતુવિદ-ભ્યે-કત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 4)
અત્યન્યાનગા-ન્નાન્યાનુપાગામર્વાક્ત્વા પરૈરવિદ-મ્પરો-ઽવરૈસ્ત-ન્ત્વા જુષે વૈષ્ણવ-ન્દેવયજ્યાયૈ દેવસ્ત્વા સવિતા મદ્ધ્વા-ઽનક્ત્વોષધે ત્રાયસ્વૈનગ્ગ્ સ્વધિતે મૈનગ્ં હિગ્ંસી-ર્દિવમગ્રેણ મા લેખીરન્તરિક્ષ-મ્મદ્ધ્યેન મા હિગ્ંસીઃ પૃથિવ્યા સ-મ્ભવ વનસ્પતે શતવલ્શો વિ રોહ સહસ્રવલ્શા વિ વયગ્ં રુહેમ ય-ન્ત્વા-ઽયગ્ગ્ સ્વધિતિસ્તેતિજાનઃ પ્રણિનાય મહતે સૌભગાયાચ્છિન્નો રાયઃ સુવીરઃ ॥ 9 ॥

(યં-દશ ચ) (અ. 5)
પૃથિવ્યૈ ત્વાન્તરિક્ષાય ત્વા દિવે ત્વા શુન્ધતાં-લોઁકઃ પિતૃષદનો યવો-ઽસિ યવયાસ્મ-દ્દ્વેષો યવયારાતીઃ પિતૃણાગ્ં સદનમસિ સ્વાવેશો-ઽસ્યગ્રેગા નેતૃણાં-વઁનસ્પતિરધિ ત્વા સ્થાસ્યતિ તસ્ય વિત્તા-દ્દેવસ્ત્વા સવિતા મદ્ધ્વા-ઽનક્તુ સુપિપ્પલાભ્ય-સ્ત્વૌષધીભ્ય ઉદ્દિવગ્ગ્ સ્તભાના-ઽન્તરિક્ષ-મ્પૃણ પૃથિવીમુપરેણ દૃગ્ંહ તે તે ધામાન્યુશ્મસી [ધામાન્યુશ્મસિ, ગમદ્ધ્યે ગાવો] 10
ગમદ્ધ્યે ગાવો યત્ર ભૂરિશૃઙ્ગા અયાસઃ । અત્રાહ તદુરુગાયસ્ય વિષ્ણોઃ પરમ-મ્પદમવ ભાતિ ભૂરેઃ ॥ વિષ્ણોઃ કર્માણિ પશ્યત યતો વ્રતાનિ પસ્પશે । ઇન્દ્રસ્ય યુજ્ય-સ્સખા ॥ ત-દ્વિષ્ણોઃ પરમ-મ્પદગ્ં સદા પશ્યન્તિ સૂરયઃ । દિવીવ ચક્ષુરાતતમ્ ॥ બ્રહ્મવનિ-ન્ત્વા ક્ષત્રવનિગ્ં સુપ્રજાવનિગ્ં રાયસ્પોષવનિ-મ્પર્યૂહામિ બ્રહ્મ દૃગ્ંહ ક્ષત્ર-ન્દૃગ્ંહ પ્રજા-ન્દૃગ્ંહ રાયસ્પોષ-ન્દૃગ્ંહ પરિવીરસિ પરિ ત્વા દૈવીર્વિશો વ્યયન્તા-મ્પરીમગ્ં રાયસ્પોષો યજમાન-મ્મનુષ્યા અન્તરિક્ષસ્ય ત્વા સાનાવવ ગૂહામિ ॥ 11 ॥

(ઉશ્મસી-પોષમે-કાન્નવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 6)
ઇષે ત્વોપવીરસ્યુપો દેવા-ન્દૈવી-ર્વિશઃ પ્રાગુ-ર્વહ્નીરુશિજો બૃહસ્પતે ધારયા વસૂનિ હવ્યા તે સ્વદન્તા-ન્દેવ ત્વષ્ટર્વસુ રણ્વ રેવતી રમદ્ધ્વ-મગ્ને-ર્જનિત્રમસિ વૃષણૌ સ્થ ઉર્વશ્યસ્યાયુરસિ પુરૂરવા ઘૃતેનાક્તે વૃષણ-ન્દધાથા-ઙ્ગાયત્ર-ઞ્છન્દો-ઽનુ પ્ર જાયસ્વ ત્રૈષ્ટુભ-ઞ્જાગત-ઞ્છન્દો-ઽનુ પ્ર જાયસ્વ ભવત- [ભવતમ્, ન-સ્સમનસૌ] 12
ન્ન-સ્સમનસૌ સમોકસાવરેપસૌ । મા યજ્ઞગ્ં હિગ્ંસિષ્ટ-મ્મા યજ્ઞપતિ-ઞ્જાતવેદસૌ શિવૌ ભવતમદ્ય નઃ ॥ અગ્નાવગ્નિશ્ચરતિ પ્રવિષ્ટ ઋષીણા-મ્પુત્રો અધિરાજ એષઃ । સ્વાહાકૃત્ય બ્રહ્મણા તે જુહોમિ મા દેવાના-મ્મિથુયા કર્ભાગધેયમ્ ॥ 13 ॥

(ભવત-મેકત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 7)
આ દદ ઋતસ્ય ત્વા દેવહવિઃ પાશેના-ઽઽરભે ધર્ષા માનુષાનદ્ભ્યસ્ત્વૌષધીભ્યઃ પ્રોક્ષામ્યપા-મ્પેરુરસિ સ્વાત્ત-ઞ્ચિ-થ્સદેવગ્ં હવ્યમાપો દેવી-સ્સ્વદતૈનગ્ં સ-ન્તે પ્રાણો વાયુના ગચ્છતાગ્ં સં-યઁજત્રૈરઙ્ગાનિ સં-યઁજ્ઞપતિરાશિષા ઘૃતેનાક્તૌ પશુ-ન્ત્રાયેથાગ્ં રેવતી-ર્યજ્ઞપતિ-મ્પ્રિયધા-ઽઽ વિશતોરો અન્તરિક્ષ સજૂ-ર્દેવેન [સજૂ-ર્દેવેન, વાતેના-ઽસ્ય] 14
વાતેના-ઽસ્ય હવિષસ્ત્મના યજ સમસ્ય તનુવા ભવ વર્ષીયો વર્ષીયસિ યજ્ઞે યજ્ઞપતિ-ન્ધાઃ પૃથિવ્યા-સ્સમ્પૃચઃ પાહિ નમસ્ત આતાના-ઽનર્વા પ્રેહિ ઘૃતસ્ય કુલ્યામનુ સહ પ્રજયા સહ રાયસ્પોષેણા ઽઽપો દેવી-શ્શુદ્ધાયુવ-શ્શુદ્ધા યૂય-ન્દેવાગ્ં ઊઢ્વગ્ં શુદ્ધા વય-મ્પરિવિષ્ટાઃ પરિવેષ્ટારો વો ભૂયાસ્મ ॥ 15 ॥

(દેવન-ચતુશ્ચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 8)
વાક્ત આ પ્યાયતા-મ્પ્રાણસ્ત આ પ્યાયતા-ઞ્ચક્ષુસ્ત આ પ્યાયતાગ્ શ્રોત્ર-ન્ત આ પ્યાયતાં-યાઁ તે પ્રાણાઞ્છુગ્જગામ યા ચક્ષુર્યા શ્રોત્રં-યઁત્તે ક્રૂરં-યઁદાસ્થિત-ન્તત્ત આ પ્યાયતા-ન્તત્ત એતેન શુન્ધતા-ન્નાભિસ્ત આ પ્યાયતા-મ્પાયુસ્ત આ પ્યાયતાગ્ં શુદ્ધાશ્ચરિત્રા-શ્શમદ્ભ્ય- [મધ્ભ્યઃ, શમોષધીભ્ય-શ્શં] 16
શ્શમોષધીભ્ય-શ્શ-મ્પૃથિવ્યૈ શમહોભ્યા-મોષધે ત્રાયસ્વૈનગ્ગ્ સ્વધિતે મૈનગ્ં હિગ્ંસી રક્ષસા-મ્ભાગો-ઽસીદમહગ્ં રક્ષો-ઽધમ-ન્તમો નયામિ યો-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ ય-ઞ્ચ વય-ન્દ્વિષ્મ ઇદમેનમધમ-ન્તમો નયામીષે ત્વા ઘૃતેન દ્યાવાપૃથિવી પ્રોર્ણ્વાથા-મચ્છિન્નો રાયઃ સુવીર ઉર્વન્તરિક્ષમન્વિહિ વાયો વીહિ સ્તોકાનાગ્ સ્વાહોર્ધ્વનભસ-મ્મારુત-ઙ્ગચ્છતમ્ ॥ 17 ॥

(અદ્ભ્યો-વીહિ-પઞ્ચ ચ) (અ. 9)
સ-ન્તે મનસા મનઃ સ-મ્પ્રાણેન પ્રાણો જુષ્ટ-ન્દેવેભ્યો હવ્ય-ઙ્ઘૃતવ-થ્સ્વાહૈન્દ્રઃ પ્રાણો અઙ્ગેઅઙ્ગે નિ દેદ્ધ્યદૈન્દ્રો ઽપાનો અઙ્ગેઅઙ્ગે વિ બોભુવદ્દેવ ત્વષ્ટર્ભૂરિ તે સગ્ંસમેતુ વિષુરૂપા ય-થ્સલક્ષ્માણો ભવથ દેવત્રા યન્તમવસે સખાયો-ઽનુ ત્વા માતા પિતરો મદન્તુ શ્રીરસ્યગ્નિસ્ત્વા શ્રીણાત્વાપ-સ્સમરિણન્ વાતસ્ય [ ] 18
ત્વા ધ્રજ્યૈ પૂષ્ણો રગ્ગ્હ્યા અપામોષધીનાગ્ં રોહિષ્યૈ ઘૃત-ઙ્ઘૃતપાવાનઃ પિબત વસાં-વઁસાપાવાનઃ પિબતા-ઽન્તરિક્ષસ્ય હવિરસિ સ્વાહા ત્વા-ઽન્તરિક્ષાય દિશઃ પ્રદિશ આદિશો વિદિશ ઉદ્દિશ-સ્સ્વાહા દિગ્ભ્યો નમો દિગ્ભ્યઃ ॥ 19 ॥

(વાતસ્યા-ષ્ટાવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 10)
સમુદ્ર-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા-ઽન્તરિક્ષ-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા દેવગ્ં સવિતાર-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા-ઽહોરાત્રે ગચ્છ સ્વાહા મિત્રાવરુણૌ ગચ્છ સ્વાહા સોમ-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા યજ્ઞ-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા છન્દાગ્ંસિ ગચ્છ સ્વાહા દ્યાવાપૃથિવી ગચ્છ સ્વાહા નભો દિવ્ય-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા-ઽગ્નિં-વૈઁશ્વાનર-ઙ્ગચ્છ સ્વાહા-ઽદ્ભ્યસ્ત્વૌષધીભ્યો મનો મે હાર્દિ યચ્છ તનૂ-ન્ત્વચ-મ્પુત્ર-ન્નપ્તારમશીય શુગસિ તમભિ શોચ યો-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ ય-ઞ્ચ વય-ન્દ્વિષ્મો ધામ્નોધામ્નો રાજન્નિતો વરુણ નો મુઞ્ચ યદાપો અઘ્નિયા વરુણેતિ શપામહે તતો વરુણ નો મુઞ્ચ ॥ 20

(અસિ-ષડ્વિગ્ંશતિશ્ચ ) (અ. 11)
હવિષ્મતીરિમા આપો હવિષ્મા-ન્દેવો અદ્ધ્વરો હવિષ્માગ્ં આ વિવાસતિ હવિષ્માગ્ં અસ્તુ સૂર્યઃ ॥ અગ્નેર્વો ઽપન્નગૃહસ્ય સદસિ સાદયામિ સુમ્નાય સુમ્નિની-સ્સુમ્ને મા ધત્તેન્દ્રાગ્નિયો-ર્ભાગધેયી-સ્સ્થ મિત્રાવરુણયો-ર્ભાગધેયી-સ્સ્થ વિશ્વેષા-ન્દેવાના-મ્ભાગધેયી-સ્સ્થ યજ્ઞે જાગૃત ॥ 21 ॥

(હવિષ્મતી-શ્ચતુસ્ત્રિગ્ંશત્) (અ. 12)
હૃદે ત્વા મનસે ત્વા દિવે ત્વા સૂર્યાય ત્વોર્ધ્વમિમમદ્ધ્વર-ઙ્કૃધિ દિવિ દેવેષુ હોત્રા યચ્છ સોમ રાજન્નેહ્યવ રોહ મા ભેર્મા સં-વિઁક્થા મા ત્વા હિગ્ંસિષ-મ્પ્રજાસ્ત્વમુપાવરોહ પ્રજાસ્ત્વામુપાવરોહન્તુ શૃણોત્વગ્નિ-સ્સમિધા હવ-મ્મે શૃણ્વન્ત્વાપો ધિષણાશ્ચ દેવીઃ । શૃણોત ગ્રાવાણો વિદુષો નુ [ ] 22
યજ્ઞગ્ં શૃણોતુ દેવ-સ્સવિતા હવ-મ્મે । દેવીરાપો અપા-ન્નપાદ્ય ઊર્મિર્હવિષ્ય ઇન્દ્રિયાવા-ન્મદિન્તમસ્ત-ન્દેવેભ્યો દેવત્રા ધત્ત શુક્રગ્ં શુક્રપેભ્યો યેષા-મ્ભાગ-સ્સ્થ સ્વાહા કાર્ષિરસ્યપા-ઽપા-મ્મૃદ્ધ્રગ્ં સમુદ્રસ્ય વો-ઽક્ષિત્યા ઉન્નયે । યમગ્ને પૃથ્સુ મર્ત્યમાવો વાજેષુ ય-ઞ્જુનાઃ । સ યન્તા શશ્વતીરિષઃ ॥ 23 ॥

( નુ-સપ્તચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 13)
ત્વમગ્ને રુદ્રો અસુરો મહો દિવસ્ત્વગ્ં શર્ધો મારુત-મ્પૃક્ષ ઈશિષે । ત્વં-વાઁતૈરરુણૈર્યાસિ શઙ્ગયસ્ત્વ-મ્પૂષા વિધતઃ પાસિ નુત્મના ॥ આ વો રાજાનમદ્ધ્વરસ્ય રુદ્રગ્ં હોતારગ્ં સત્યયજગ્ં રોદસ્યોઃ । અગ્નિ-મ્પુરા તનયિત્નો રચિત્તાદ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુદ્ધ્વમ્ ॥ અગ્નિર્હોતા નિ ષસાદા યજીયાનુપસ્થે માતુ-સ્સુરભાવુ લોકે । યુવા કવિઃ પુરુનિષ્ઠ [પુરુનિષ્ઠઃ, ઋતાવા ધર્તા] 24
ઋતાવા ધર્તા કૃષ્ટીનામુત મદ્ધ્ય ઇદ્ધઃ ॥સાદ્ધ્વીમક-ર્દેવવીતિ-ન્નો અદ્ય યજ્ઞસ્ય જિહ્વામવિદામ ગુહ્યામ્ । સ આયુરા-ઽગા-થ્સુરભિર્વસાનો ભદ્રામક-ર્દેવહૂતિ-ન્નો અદ્ય ॥ અક્રન્દદગ્નિ-સ્સ્તનયન્નિવ દ્યૌઃ, ક્ષામા રેરિહદ્વીરુધઃ સમઞ્જન્ન્ । સદ્યો જજ્ઞાનો વિ હીમિદ્ધો અખ્યદા રોદસી ભાનુના ભાત્યન્તઃ ॥ ત્વે વસૂનિ પુર્વણીક [પુર્વણીક, હોતર્દોષા] 25
હોતર્દોષા વસ્તોરેરિરે યજ્ઞિયાસઃ । ક્ષામેવ વિશ્વા ભુવનાનિ યસ્મિન્-થ્સગ્ં સૌભગાનિ દધિરે પાવકે ॥ તુભ્ય-ન્તા અઙ્ગિરસ્તમ વિશ્વા-સ્સુક્ષિતયઃ પૃથક્ । અગ્ને કામાય યેમિરે ॥ અશ્યામ ત-ઙ્કામમગ્ને તવોત્યશ્યામ રયિગ્ં રયિવ-સ્સુવીરમ્ । અશ્યામ વાજમભિ વાજયન્તો ઽશ્યામ દ્યુમ્નમજરાજર-ન્તે ॥શ્રેષ્ઠં-યઁવિષ્ઠ ભારતાગ્ને દ્યુમન્તમા ભર ॥ 26 ॥
વસો પુરુસ્પૃહગ્ં રયિમ્ ॥ સ શ્વિતાનસ્તન્યતૂ રોચનસ્થા અજરેભિ-ર્નાનદદ્ભિર્યવિષ્ઠઃ । યઃ પાવકઃ પુરુતમઃ પુરૂણિ પૃથૂન્યગ્નિરનુયાતિ ભર્વન્ન્ ॥ આયુષ્ટે વિશ્વતો દધદયમગ્નિ-ર્વરેણ્યઃ । પુનસ્તે પ્રાણ આ-ઽયતિ પરા યક્ષ્મગ્ં સુવામિ તે ॥ આયુર્દા અગ્ને હવિષો જુષાણો ઘૃતપ્રતીકો ઘૃતયોનિરેધિ । ઘૃત-મ્પીત્વા મધુ ચારુ ગવ્ય-મ્પિતેવ પુત્રમભિ [પુત્રમભિ, રક્ષતાદિમમ્] 27
રક્ષતાદિમમ્ । તસ્મૈ તે પ્રતિહર્યતે જાતવેદો વિચર્ષણે । અગ્ને જનામિ સુષ્ટુતિમ્ ॥ દિવસ્પરિ પ્રથમ-ઞ્જજ્ઞે અગ્નિરસ્મ-દ્દ્વિતીય-મ્પરિ જાતવેદાઃ । તૃતીયમફ્સુ નૃમણા અજસ્રમિન્ધાન એન-ઞ્જરતે સ્વાધીઃ ॥ શુચિઃ પાવક વન્દ્યો-ઽગ્ને બૃહદ્વિ રોચસે । ત્વ-ઙ્ઘૃતેભિરાહુતઃ ॥ દૃશાનો રુક્મ ઉર્વ્યા વ્યદ્યૌ-દ્દુર્મર્ષમાયુઃ શ્રિયે રુચાનઃ । અગ્નિરમૃતો અભવદ્વયોભિ- [અભવદ્વયોભિઃ, યદેનં] 28
-ર્યદેન-ન્દ્યૌરજનય-થ્સુરેતાઃ ॥ આ યદિષે નૃપતિ-ન્તેજ આનટ્છુચિ રેતો નિષિક્ત-ન્દ્યૌરભીકે । અગ્નિ-શ્શર્ધમનવદ્યં-યુઁવાનગ્ગ્ સ્વાધિય-ઞ્જનય-થ્સૂદયચ્ચ ॥ સ તેજીયસા મનસા ત્વોત ઉત શિક્ષ સ્વપત્યસ્ય શિક્ષોઃ । અગ્ને રાયો નૃતમસ્ય પ્રભૂતૌ ભૂયામ તે સુષ્ટુતયશ્ચ વસ્વઃ ॥ અગ્ને સહન્તમા ભર દ્યુમ્નસ્ય પ્રાસહા રયિમ્ । વિશ્વા ય- [વિશ્વા યઃ, ચર્ષણીરભ્યાસા વાજેષુ] 29
શ્ચર્ષણીરભ્યાસા વાજેષુ સાસહત્ ॥ તમગ્ને પૃતનાસહગ્ં રયિગ્ં સહસ્વ આ ભર । ત્વગ્ં હિ સત્યો અદ્ભુતો દાતા વાજસ્ય ગોમતઃ ॥ ઉક્ષાન્નાય વશાન્નાય સોમપૃષ્ઠાય વેધસે । સ્તોમૈ-ર્વિધેમા-ઽગ્નયે ॥ વદ્મા હિ સૂનો અસ્યદ્મસદ્વા ચક્રે અગ્નિ-ર્જનુષા ઽજ્મા-ઽન્નમ્ । સ ત્વ-ન્ન ઊર્જસન ઊર્જ-ન્ધા રાજેવ જેરવૃકે ક્ષેષ્યન્તઃ ॥ અગ્ન આયૂગ્ંષિ [અગ્ન આયૂગ્ંષિ, પવસ આ] 30
પવસ આ સુવોર્જમિષ-ઞ્ચ નઃ । આરે બાધસ્વ દુચ્છુનામ્ ॥ અગ્ને પવસ્વ સ્વપા અસ્મે વર્ચઃ સુવીર્યમ્ । દધત્પોષગ્ં રયિ-મ્મયિ ॥ અગ્ને પાવક રોચિષા મન્દ્રયા દેવ જિહ્વયા । આ દેવાન્. વક્ષિ યક્ષિ ચ ॥ સ નઃ પાવક દીદિવો-ઽગ્ને દેવાગ્ં ઇહા વહ । ઉપ યજ્ઞગ્ં હવિશ્ચ નઃ ॥ અગ્નિ-શ્શુચિવ્રતતમ-શ્શુચિ-ર્વિપ્ર-શ્શુચિઃ કવિઃ । શુચી રોચત આહુતઃ ॥ ઉદગ્ને શુચયસ્તવ શુક્રા ભ્રાજન્ત ઈરતે । તવ જ્યોતીગ્ષ્યર્ચયઃ ॥ 31 ॥
(પુરુનિષ્ઠઃ-પુર્વણીક-ભરા-ઽભિ-વયોભિ-ર્ય-આયૂગ્ંષિ -વિપ્ર-શ્શુચિ-શ્ચતુર્દશ ચ) (અ. 14)
(દેવસ્ય - રક્ષોહણો - વિભૂ-સ્ત્વગ્ં સોમા - ઽત્યન્યાનગાં - પૃથિવ્યા - ઇષે ત્વા - ઽઽદદે - વાક્ત-સન્તે - સમુદ્રગ્ં - હવિષ્મતીર્-હૃદે - ત્વમગ્ને રુદ્ર - શ્ચતુર્દશ)
(દેવસ્ય - ગમધ્યે - હવિષ્મતીઃ - પવસ - એકત્રિગ્ંશત્)
(દેવસ્યા, ર્ચયઃ)
॥ હરિઃ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પ્રથમકાણ્ડે તૃતીયઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥