কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ন্তৃতীযকাণ্ডে প্ৰথমঃ প্ৰশ্নঃ - ন্যূনকৰ্মাভিধানং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
প্ৰজাপতিৰকামযত প্ৰজা-স্সৃজেযেতি স তপো-ঽতপ্যত স সৰ্পানসৃজত সো-ঽকামযত প্ৰজা-স্সৃজেযেতি সদ্ৱিতীযমতপ্যত স ৱযাগ্স্য সৃজত সো-ঽকামযত প্ৰজা-স্সৃজেযেতি স তৃতীযমতপ্যত স এত-ন্দীক্ষিতৱাদ-মপশ্য-ত্তমৱদ-ত্ততো ৱৈ স প্ৰজা অসৃজত য-ত্তপস্তপ্ত্ৱা দীক্ষিতৱাদং-ৱঁদতি প্ৰজা এৱ তদ্যজমান- [তদ্যজমানঃ, সৃজতে যদ্ৱৈ] 1
-স্সৃজতে যদ্ৱৈ দীক্ষিতো-ঽমেদ্ধ্য-ম্পশ্যত্যপাস্মাদ্দীক্ষাক্ৰামতি নীলমস্য হৰো ৱ্যেত্যবদ্ধ-ম্মনো দৰিদ্ৰ-ঞ্চক্ষু-স্সূৰ্যো জ্যোতিষাগ্শ্ৰেষ্ঠো দীক্ষে মা মাহাসীৰিত্যাহ নাস্মাদ্দীক্ষা-ঽপক্ৰামতি নাস্য নীল-ন্ন হৰো ৱ্যেতি যদ্ৱৈ দীক্ষিতমভিৱৰ্ষতিদিৱ্যা আপো-ঽশান্তা ওজো বল-ন্দীক্ষা- [বল-ন্দীক্ষাম্, তপো-ঽস্য-] 2
-ন্তপো-ঽস্য-নিৰ্ঘ্নন্ত্যুন্দতী-ৰ্বল-ন্ধত্তৌজো ধত্ত বল-ন্ধত্ত মা মে দীক্ষা-ম্মা তপোনিৰ্ৱধিষ্টেত্যাহৈ তদেৱ সৰ্ৱমাত্ম-ন্ধত্তে নাস্যৌজো বল-ন্ন দীক্ষা-ন্ন তপোনিৰ্ঘ্নন্ত্যগ্নিৰ্ৱৈ দীক্ষিতস্য দেৱতা সো-ঽস্মাদেতৰ্হিতিৰ ইৱ যৰ্হি যাতি তমীশ্ৱৰগ্ং ৰক্ষাগ্ংসি হন্তো- [হন্তোঃ, ভদ্ৰাদভি-] 3
-ৰ্ভদ্ৰাদভি-শ্ৰেযঃ প্ৰেহিবৃহস্পতিঃ পুৰ এতা তে অস্ত্ৱিত্যাহব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিস্তমেৱান্ৱা ৰভতে স এনগ্ং স-ম্পাৰযত্যে দমগন্ম দেৱযজন-ম্পৃথিৱ্যা ইত্যাহ দেৱযজনগ্গ্ হ্যেষ পৃথিৱ্যা আগচ্ছতি যো যজতে ৱিশ্ৱে দেৱা যদজুষন্ত পূৰ্ৱ ইত্যাহ ৱিশ্ৱে হ্যেতদ্দেৱা জোষযন্তে যদ্ব্ৰাহ্মণা ঋখ্সামাভ্যাং-যঁজুষা সন্তৰন্ত ইত্যাহৰ্খ্সামাভ্যাগ্ হ্যেষ যজুষা সন্তৰতি যো যজতে ৰাযস্পোষেণ সমিষা-মদেমেত্যা-হা-ঽশিষমেৱৈ তামা শাস্তে ॥ 4 ॥
প্ৰজাপতিৰকামযত প্ৰজা-স্সৃজেযেতি স তপো-ঽতপ্যত স সৰ্পানসৃজত সো-ঽকামযত প্ৰজা-স্সৃজেযেতি সদ্ৱিতীযমতপ্যত স ৱযাগ্স্য সৃজত সো-ঽকামযত প্ৰজা-স্সৃজেযেতি স তৃতীযমতপ্যত স এত-ন্দীক্ষিতৱাদ-মপশ্য-ত্তমৱদ-ত্ততো ৱৈ স প্ৰজা অসৃজত য-ত্তপস্তপ্ত্ৱা দীক্ষিতৱাদং-ৱঁদতি প্ৰজা এৱ তদ্যজমান- [তদ্যজমানঃ, সৃজতে যদ্ৱৈ] 1
-স্সৃজতে যদ্ৱৈ দীক্ষিতো-ঽমেদ্ধ্য-ম্পশ্যত্যপাস্মাদ্দীক্ষাক্ৰামতি নীলমস্য হৰো ৱ্যেত্যবদ্ধ-ম্মনো দৰিদ্ৰ-ঞ্চক্ষু-স্সূৰ্যো জ্যোতিষাগ্শ্ৰেষ্ঠো দীক্ষে মা মাহাসীৰিত্যাহ নাস্মাদ্দীক্ষা-ঽপক্ৰামতি নাস্য নীল-ন্ন হৰো ৱ্যেতি যদ্ৱৈ দীক্ষিতমভিৱৰ্ষতিদিৱ্যা আপো-ঽশান্তা ওজো বল-ন্দীক্ষা- [বল-ন্দীক্ষাম্, তপো-ঽস্য-] 2
-ন্তপো-ঽস্য-নিৰ্ঘ্নন্ত্যুন্দতী-ৰ্বল-ন্ধত্তৌজো ধত্ত বল-ন্ধত্ত মা মে দীক্ষা-ম্মা তপোনিৰ্ৱধিষ্টেত্যাহৈ তদেৱ সৰ্ৱমাত্ম-ন্ধত্তে নাস্যৌজো বল-ন্ন দীক্ষা-ন্ন তপোনিৰ্ঘ্নন্ত্যগ্নিৰ্ৱৈ দীক্ষিতস্য দেৱতা সো-ঽস্মাদেতৰ্হিতিৰ ইৱ যৰ্হি যাতি তমীশ্ৱৰগ্ং ৰক্ষাগ্ংসি হন্তো- [হন্তোঃ, ভদ্ৰাদভি-] 3
-ৰ্ভদ্ৰাদভি-শ্ৰেযঃ প্ৰেহিবৃহস্পতিঃ পুৰ এতা তে অস্ত্ৱিত্যাহব্ৰহ্ম ৱৈ দেৱানা-ম্বৃহস্পতিস্তমেৱান্ৱা ৰভতে স এনগ্ং স-ম্পাৰযত্যে দমগন্ম দেৱযজন-ম্পৃথিৱ্যা ইত্যাহ দেৱযজনগ্গ্ হ্যেষ পৃথিৱ্যা আগচ্ছতি যো যজতে ৱিশ্ৱে দেৱা যদজুষন্ত পূৰ্ৱ ইত্যাহ ৱিশ্ৱে হ্যেতদ্দেৱা জোষযন্তে যদ্ব্ৰাহ্মণা ঋখ্সামাভ্যাং-যঁজুষা সন্তৰন্ত ইত্যাহৰ্খ্সামাভ্যাগ্ হ্যেষ যজুষা সন্তৰতি যো যজতে ৰাযস্পোষেণ সমিষা-মদেমেত্যা-হা-ঽশিষমেৱৈ তামা শাস্তে ॥ 4 ॥
(যজমানো - দীক্ষাগ্ং - হন্তো - ৰ্ব্ৰাহ্মণা -শ্চতুৰ্ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 1)
এষ তে গাযত্ৰো ভাগ ইতি মে সোমায ব্ৰূতাদেষ তে ত্ৰৈষ্টুভো জাগতো ভাগ ইতি মে সোমায ব্ৰূতাচ্ছন্দোমানাগ্ং সাম্ৰাজ্য-ঙ্গচ্ছেতি মে সোমায ব্ৰূতা-দ্যো ৱৈ সোমগ্ং ৰাজানগ্ং সাম্ৰাজ্যং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা ক্ৰীণাতি গচ্ছতি স্ৱানাগ্ং সাম্ৰাজ্য-ঞ্ছন্দাগ্ংসি খলু ৱৈ সোমস্য ৰাজ্ঞ-স্সাম্ৰাজ্যো লোকঃ পুৰস্তা-থ্সোমস্য ক্ৰযাদেৱমভি মন্ত্ৰযেত সাম্ৰাজ্যমেৱৈ- [সাম্ৰাজ্যমেৱ, এনং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা] 5
নং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা ক্ৰীণাতি গচ্ছতি স্ৱানাগ্ং সাম্ৰাজ্যং-যোঁ ৱৈ তানূনপ্ত্ৰস্য প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ন প্ৰাশ্ঞন্তি ন জুহ্ৱত্যথ ক্ৱ তানূনপ্ত্ৰ-ম্প্ৰতি তিষ্ঠতীতি প্ৰজাপতৌ মনসীতি ব্ৰূযা-ত্ত্ৰিৰৱ জিঘ্ৰে-ত্প্ৰজাপতৌ ত্ৱা মনসি জুহোমীত্যেষা ৱৈ তানূনপ্ত্ৰস্য প্ৰতিষ্ঠা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যো [প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যঃ, ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যোঃ] 6
ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যোঃ প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যতো মন্যেতানভিক্ৰম্য হোষ্যামীতি ত-ত্তিষ্ঠন্না শ্ৰাৱযেদেষা ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যোঃ প্ৰতিষ্ঠা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যদভিক্ৰম্য জুহুযা-ত্প্ৰতিষ্ঠাযা ইযা-ত্তস্মা-থ্সমানত্ৰ তিষ্ঠতা হোতৱ্য-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ যো ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যো-স্স্ৱং-ৱেঁদ স্ৱৱানেৱ ভৱতি স্ৰুগ্ৱা অস্য স্ৱং-ৱাঁযৱ্যমস্য [ৱাযৱ্যমস্য, স্ৱ-ঞ্চমসো-ঽস্য] 7
স্ৱ-ঞ্চমসো-ঽস্য স্ৱং-যঁদ্ৱাযৱ্যং-ৱাঁ চমসং-ৱাঁ-ঽনন্ৱাৰভ্যা-ঽঽশ্ৰাৱযে-থ্স্ৱাদিযা-ত্তস্মা দন্ৱাৰভ্যা ঽঽশ্ৰাৱ্যগ্গ্ স্ৱাদেৱ নৈতি যো ৱৈ সোমম- প্ৰতিষ্ঠাপ্য স্তোত্ৰ-মুপাকৰোত্য প্ৰতিষ্ঠিত-স্সোমো ভৱত্যপ্ৰতিষ্ঠিত-স্স্তোমো- ঽপ্ৰতিষ্ঠিতা-ন্যুক্থান্যপ্ৰতিষ্ঠিতো যজমানো ঽপ্ৰতিষ্ঠিতো ঽধ্ৱৰ্যুৰ্ৱা যৱ্যং-ৱৈঁ সোমস্য প্ৰতিষ্ঠা চমসো-ঽস্য প্ৰতিষ্ঠা সোম-স্স্তোমস্য স্তোম উক্থানা-ঙ্গ্ৰহং-ৱাঁ গৃহীত্ৱা চমসং-ৱোঁন্নীয স্তোত্ৰমুপা কুৰ্যা-ত্প্ৰত্যেৱ সোমগ্গ্ স্থাপযতি প্ৰতিস্তোম-ম্প্ৰত্যুক্থানি প্ৰতি যজমানস্তিষ্ঠতি প্ৰত্যদ্ধ্ৱৰ্যুঃ ॥ 8 ॥
এষ তে গাযত্ৰো ভাগ ইতি মে সোমায ব্ৰূতাদেষ তে ত্ৰৈষ্টুভো জাগতো ভাগ ইতি মে সোমায ব্ৰূতাচ্ছন্দোমানাগ্ং সাম্ৰাজ্য-ঙ্গচ্ছেতি মে সোমায ব্ৰূতা-দ্যো ৱৈ সোমগ্ং ৰাজানগ্ং সাম্ৰাজ্যং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা ক্ৰীণাতি গচ্ছতি স্ৱানাগ্ং সাম্ৰাজ্য-ঞ্ছন্দাগ্ংসি খলু ৱৈ সোমস্য ৰাজ্ঞ-স্সাম্ৰাজ্যো লোকঃ পুৰস্তা-থ্সোমস্য ক্ৰযাদেৱমভি মন্ত্ৰযেত সাম্ৰাজ্যমেৱৈ- [সাম্ৰাজ্যমেৱ, এনং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা] 5
নং-লোঁক-ঙ্গমযিত্ৱা ক্ৰীণাতি গচ্ছতি স্ৱানাগ্ং সাম্ৰাজ্যং-যোঁ ৱৈ তানূনপ্ত্ৰস্য প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি ব্ৰহ্মৱাদিনো ৱদন্তি ন প্ৰাশ্ঞন্তি ন জুহ্ৱত্যথ ক্ৱ তানূনপ্ত্ৰ-ম্প্ৰতি তিষ্ঠতীতি প্ৰজাপতৌ মনসীতি ব্ৰূযা-ত্ত্ৰিৰৱ জিঘ্ৰে-ত্প্ৰজাপতৌ ত্ৱা মনসি জুহোমীত্যেষা ৱৈ তানূনপ্ত্ৰস্য প্ৰতিষ্ঠা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যো [প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যঃ, ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যোঃ] 6
ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যোঃ প্ৰতিষ্ঠাং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যতো মন্যেতানভিক্ৰম্য হোষ্যামীতি ত-ত্তিষ্ঠন্না শ্ৰাৱযেদেষা ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যোঃ প্ৰতিষ্ঠা য এৱং-ৱেঁদ প্ৰত্যেৱ তিষ্ঠতি যদভিক্ৰম্য জুহুযা-ত্প্ৰতিষ্ঠাযা ইযা-ত্তস্মা-থ্সমানত্ৰ তিষ্ঠতা হোতৱ্য-ম্প্ৰতিষ্ঠিত্যৈ যো ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যো-স্স্ৱং-ৱেঁদ স্ৱৱানেৱ ভৱতি স্ৰুগ্ৱা অস্য স্ৱং-ৱাঁযৱ্যমস্য [ৱাযৱ্যমস্য, স্ৱ-ঞ্চমসো-ঽস্য] 7
স্ৱ-ঞ্চমসো-ঽস্য স্ৱং-যঁদ্ৱাযৱ্যং-ৱাঁ চমসং-ৱাঁ-ঽনন্ৱাৰভ্যা-ঽঽশ্ৰাৱযে-থ্স্ৱাদিযা-ত্তস্মা দন্ৱাৰভ্যা ঽঽশ্ৰাৱ্যগ্গ্ স্ৱাদেৱ নৈতি যো ৱৈ সোমম- প্ৰতিষ্ঠাপ্য স্তোত্ৰ-মুপাকৰোত্য প্ৰতিষ্ঠিত-স্সোমো ভৱত্যপ্ৰতিষ্ঠিত-স্স্তোমো- ঽপ্ৰতিষ্ঠিতা-ন্যুক্থান্যপ্ৰতিষ্ঠিতো যজমানো ঽপ্ৰতিষ্ঠিতো ঽধ্ৱৰ্যুৰ্ৱা যৱ্যং-ৱৈঁ সোমস্য প্ৰতিষ্ঠা চমসো-ঽস্য প্ৰতিষ্ঠা সোম-স্স্তোমস্য স্তোম উক্থানা-ঙ্গ্ৰহং-ৱাঁ গৃহীত্ৱা চমসং-ৱোঁন্নীয স্তোত্ৰমুপা কুৰ্যা-ত্প্ৰত্যেৱ সোমগ্গ্ স্থাপযতি প্ৰতিস্তোম-ম্প্ৰত্যুক্থানি প্ৰতি যজমানস্তিষ্ঠতি প্ৰত্যদ্ধ্ৱৰ্যুঃ ॥ 8 ॥
(এৱ - তিষ্ঠতি যো - ৱাযৱ্যমস্য - গ্ৰহং-ৱৈঁ - কান্ন - ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 2)
যজ্ঞং-ৱাঁ এত-থ্স-ম্ভৰন্তি য-থ্সোমক্ৰযণ্যৈ পদং-যঁজ্ঞমুখগ্ং হৱিৰ্ধানে যৰ্হি হৱিৰ্ধানে প্ৰাচী প্ৰৱৰ্তযেযুস্তৰ্হি তেনাক্ষমুপা-ঞ্জ্যা-দ্যজ্ঞমুখ এৱ যজ্ঞমনু সন্তনোতি প্ৰাঞ্চমগ্নি-ম্প্ৰ হৰন্ত্যু-ত্পত্নীমা নযন্ত্যন্ৱনাগ্ংসি প্ৰ ৱৰ্তযন্ত্যথ ৱা অস্যৈষ ধিষ্ণিযো হীযতে সো-ঽনু ধ্যাযতি স ঈশ্ৱৰো ৰুদ্ৰো ভূত্ৱা [ ] 9
প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানস্য শমযিতোৰ্যৰ্হি পশুমা প্ৰীতমুদঞ্চ-ন্নযন্তি তৰ্হি তস্য পশুশ্ৰপণগ্ং হৰে-ত্তেনৈৱৈন-ম্ভাগিন-ঙ্কৰোতি যজমানো ৱা আহৱনীযো যজমানং-ৱাঁ এতদ্ৱি কৰ্ষন্তে যদাহৱনীযা-ত্পশুশ্ৰপণগ্ং হৰন্তি স ৱৈৱ স্যান্নিৰ্মন্থ্যং-ৱাঁ কুৰ্যা-দ্যজমানস্য সাত্মত্ৱায যদি পশোৰৱদান-ন্নশ্যেদাজ্যস্য প্ৰত্যাখ্যাযমৱ দ্যে-থ্সৈৱ ততঃ প্ৰাযশ্চিত্তিৰ্যে পশুং-ৱিঁমথ্নীৰন্. যস্তান্ কামযেতা ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছেযুৰিতি কুৱিদঙ্গেতি নমো ৱৃক্তিৱত্যৰ্চা-ঽঽগ্নীদ্ধ্ৰে জুহুযান্নমো ৱৃক্তিমেৱৈষাং-ৱৃঁঙ্ক্তে তাজগাৰ্তিমাৰ্চ্ছন্তি ॥ 10 ॥
যজ্ঞং-ৱাঁ এত-থ্স-ম্ভৰন্তি য-থ্সোমক্ৰযণ্যৈ পদং-যঁজ্ঞমুখগ্ং হৱিৰ্ধানে যৰ্হি হৱিৰ্ধানে প্ৰাচী প্ৰৱৰ্তযেযুস্তৰ্হি তেনাক্ষমুপা-ঞ্জ্যা-দ্যজ্ঞমুখ এৱ যজ্ঞমনু সন্তনোতি প্ৰাঞ্চমগ্নি-ম্প্ৰ হৰন্ত্যু-ত্পত্নীমা নযন্ত্যন্ৱনাগ্ংসি প্ৰ ৱৰ্তযন্ত্যথ ৱা অস্যৈষ ধিষ্ণিযো হীযতে সো-ঽনু ধ্যাযতি স ঈশ্ৱৰো ৰুদ্ৰো ভূত্ৱা [ ] 9
প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানস্য শমযিতোৰ্যৰ্হি পশুমা প্ৰীতমুদঞ্চ-ন্নযন্তি তৰ্হি তস্য পশুশ্ৰপণগ্ং হৰে-ত্তেনৈৱৈন-ম্ভাগিন-ঙ্কৰোতি যজমানো ৱা আহৱনীযো যজমানং-ৱাঁ এতদ্ৱি কৰ্ষন্তে যদাহৱনীযা-ত্পশুশ্ৰপণগ্ং হৰন্তি স ৱৈৱ স্যান্নিৰ্মন্থ্যং-ৱাঁ কুৰ্যা-দ্যজমানস্য সাত্মত্ৱায যদি পশোৰৱদান-ন্নশ্যেদাজ্যস্য প্ৰত্যাখ্যাযমৱ দ্যে-থ্সৈৱ ততঃ প্ৰাযশ্চিত্তিৰ্যে পশুং-ৱিঁমথ্নীৰন্. যস্তান্ কামযেতা ঽঽৰ্তিমাৰ্চ্ছেযুৰিতি কুৱিদঙ্গেতি নমো ৱৃক্তিৱত্যৰ্চা-ঽঽগ্নীদ্ধ্ৰে জুহুযান্নমো ৱৃক্তিমেৱৈষাং-ৱৃঁঙ্ক্তে তাজগাৰ্তিমাৰ্চ্ছন্তি ॥ 10 ॥
(ভূত্ৱা - ততঃ - ষড্ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 3)
প্ৰজাপতেৰ্জাযমানাঃ প্ৰজা জাতাশ্চ যা ইমাঃ । তস্মৈ প্ৰতি প্ৰ ৱেদযচিকিত্ৱাগ্ং অনু মন্যতাম্ ॥ ইম-ম্পশু-ম্পশুপতে তে অদ্য বদ্ধ্নাম্যগ্নে সুকৃতস্য মদ্ধ্যে । অনু মন্যস্ৱ সুযজা যজাম জুষ্ট-ন্দেৱানামিদমস্তু হৱ্যম্ ॥ প্ৰজানন্তঃ প্ৰতিগৃহ্ণন্তি পূৰ্ৱে প্ৰাণমঙ্গেভ্যঃ পৰ্যাচৰন্তম্ । সুৱৰ্গং-যাঁহি পথিভি ৰ্দেৱযানৈ-ৰোষধীষু প্ৰতিতিষ্ঠা শৰীৰৈঃ ॥ যেষামীশে [যেষামীশে, পশুপতিঃ] 11
পশুপতিঃ পশূনা-ঞ্চতুষ্পদামুত চ দ্ৱিপদাম্ । নিষ্ক্ৰীতো-ঽযং-যঁজ্ঞিয-ম্ভাগমেতু ৰাযস্পোষা যজমানস্য সন্তু ॥ যে বদ্ধ্যমানমনু বদ্ধ্যমানা অভ্যৈক্ষন্ত মনসা চক্ষুষা চ । অগ্নিস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ ॥ য আৰণ্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপা ৱিৰূপা-স্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । ৱাযুস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ ॥ প্ৰমুঞ্চমানা [প্ৰমুঞ্চমানাঃ, ভুৱনস্য ৰেতো] 12
ভুৱনস্য ৰেতো গাতু-ন্ধত্ত যজমানায দেৱাঃ । উপাকৃতগ্ং শশমানং-যঁদস্থাজ্জীৱ-ন্দেৱানামপ্যেতু পাথঃ ॥ নানা প্ৰাণো যজমানস্য পশুনা যজ্ঞো দেৱেভিঃ সহ দেৱযানঃ । জীৱ-ন্দেৱানামপ্যেতু পাথঃ সত্যা-স্সন্তু যজমানস্য কামাঃ ॥ য-ত্পশুৰ্মাযুমকৃতোৰো ৱা পদ্ভিৰাহতে । অগ্নিৰ্মা তস্মাদেনসোৱিশ্ৱা-ন্মুঞ্চত্ৱগ্ংহসঃ ॥ শমিতাৰ উপেতন যজ্ঞ- [যজ্ঞম্, দেৱেভিৰিন্ৱিতম্ ।] 13
-ন্দেৱেভিৰিন্ৱিতম্ । পাশা-ত্পশু-ম্প্ৰমুঞ্চত বন্ধাদ্যজ্ঞপতি-ম্পৰি ॥ অদিতিঃ পাশ-ম্প্ৰমুমোক্ত্ৱেত-ন্নমঃ পশুভ্যঃ পশুপতযে কৰোমি ॥ অৰাতীযন্ত-মধৰ-ঙ্কৃণোমি য-ন্দ্ৱিষ্মস্তস্মি-ন্প্ৰতি মুঞ্চামি পাশম্ ॥ ত্ৱামু তে দধিৰে হৱ্যৱাহগ্ং শৃতঙ্কৰ্তাৰমুত যজ্ঞিয-ঞ্চ । অগ্নে সদক্ষ-স্সতনুৰ্হি ভূত্ৱা-ঽথ হৱ্যা জাতৱেদো জুষস্ৱ ॥ জাতৱেদো ৱপযা গচ্ছ দেৱান্ত্ৱগ্ং হি হোতা প্ৰথমো বভূথ । ঘৃতেন ত্ৱ-ন্তনুৱো ৱৰ্ধযস্ৱ স্ৱাহাকৃতগ্ং হৱিৰদন্তু দেৱাঃ ॥ স্ৱাহা দেৱেভ্যো দেৱেভ্য-স্স্ৱাহা ॥ 14 ॥
প্ৰজাপতেৰ্জাযমানাঃ প্ৰজা জাতাশ্চ যা ইমাঃ । তস্মৈ প্ৰতি প্ৰ ৱেদযচিকিত্ৱাগ্ং অনু মন্যতাম্ ॥ ইম-ম্পশু-ম্পশুপতে তে অদ্য বদ্ধ্নাম্যগ্নে সুকৃতস্য মদ্ধ্যে । অনু মন্যস্ৱ সুযজা যজাম জুষ্ট-ন্দেৱানামিদমস্তু হৱ্যম্ ॥ প্ৰজানন্তঃ প্ৰতিগৃহ্ণন্তি পূৰ্ৱে প্ৰাণমঙ্গেভ্যঃ পৰ্যাচৰন্তম্ । সুৱৰ্গং-যাঁহি পথিভি ৰ্দেৱযানৈ-ৰোষধীষু প্ৰতিতিষ্ঠা শৰীৰৈঃ ॥ যেষামীশে [যেষামীশে, পশুপতিঃ] 11
পশুপতিঃ পশূনা-ঞ্চতুষ্পদামুত চ দ্ৱিপদাম্ । নিষ্ক্ৰীতো-ঽযং-যঁজ্ঞিয-ম্ভাগমেতু ৰাযস্পোষা যজমানস্য সন্তু ॥ যে বদ্ধ্যমানমনু বদ্ধ্যমানা অভ্যৈক্ষন্ত মনসা চক্ষুষা চ । অগ্নিস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ ॥ য আৰণ্যাঃ পশৱো ৱিশ্ৱৰূপা ৱিৰূপা-স্সন্তো বহুধৈকৰূপাঃ । ৱাযুস্তাগ্ং অগ্ৰে প্ৰমুমোক্তু দেৱঃ প্ৰজাপতিঃ প্ৰজযা সংৱিঁদানঃ ॥ প্ৰমুঞ্চমানা [প্ৰমুঞ্চমানাঃ, ভুৱনস্য ৰেতো] 12
ভুৱনস্য ৰেতো গাতু-ন্ধত্ত যজমানায দেৱাঃ । উপাকৃতগ্ং শশমানং-যঁদস্থাজ্জীৱ-ন্দেৱানামপ্যেতু পাথঃ ॥ নানা প্ৰাণো যজমানস্য পশুনা যজ্ঞো দেৱেভিঃ সহ দেৱযানঃ । জীৱ-ন্দেৱানামপ্যেতু পাথঃ সত্যা-স্সন্তু যজমানস্য কামাঃ ॥ য-ত্পশুৰ্মাযুমকৃতোৰো ৱা পদ্ভিৰাহতে । অগ্নিৰ্মা তস্মাদেনসোৱিশ্ৱা-ন্মুঞ্চত্ৱগ্ংহসঃ ॥ শমিতাৰ উপেতন যজ্ঞ- [যজ্ঞম্, দেৱেভিৰিন্ৱিতম্ ।] 13
-ন্দেৱেভিৰিন্ৱিতম্ । পাশা-ত্পশু-ম্প্ৰমুঞ্চত বন্ধাদ্যজ্ঞপতি-ম্পৰি ॥ অদিতিঃ পাশ-ম্প্ৰমুমোক্ত্ৱেত-ন্নমঃ পশুভ্যঃ পশুপতযে কৰোমি ॥ অৰাতীযন্ত-মধৰ-ঙ্কৃণোমি য-ন্দ্ৱিষ্মস্তস্মি-ন্প্ৰতি মুঞ্চামি পাশম্ ॥ ত্ৱামু তে দধিৰে হৱ্যৱাহগ্ং শৃতঙ্কৰ্তাৰমুত যজ্ঞিয-ঞ্চ । অগ্নে সদক্ষ-স্সতনুৰ্হি ভূত্ৱা-ঽথ হৱ্যা জাতৱেদো জুষস্ৱ ॥ জাতৱেদো ৱপযা গচ্ছ দেৱান্ত্ৱগ্ং হি হোতা প্ৰথমো বভূথ । ঘৃতেন ত্ৱ-ন্তনুৱো ৱৰ্ধযস্ৱ স্ৱাহাকৃতগ্ং হৱিৰদন্তু দেৱাঃ ॥ স্ৱাহা দেৱেভ্যো দেৱেভ্য-স্স্ৱাহা ॥ 14 ॥
(ঈশে - প্ৰমুঞ্চমানা - যজ্ঞং - ত্ৱগ্ং - ষোডশ চ) (অ. 4)
প্ৰাজাপত্যা ৱৈ পশৱস্তেষাগ্ং ৰুদ্ৰো-ঽধিপতিৰ্য-দেতাভ্যা-মুপা কৰোতি তাভ্যামেৱৈন-ম্প্ৰতিপ্ৰোচ্যা-ঽঽলভত আত্মনো-ঽনাৱ্ৰস্কায দ্ৱাভ্যামুপাকৰোতি দ্ৱিপাদ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যা উপাকৃত্য পঞ্চ জুহোতি পাঙ্ক্তাঃ পশৱঃ পশূনেৱা ৱৰুন্ধেমৃত্যৱে ৱা এষ নীযতে য-ত্পশুস্তং-যঁদন্ৱাৰভেত প্ৰমাযুকো যজমান-স্স্যান্নানা প্ৰাণো যজমানস্য পশুনেত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ [ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ, য-ত্পশুৰ্মাযু-] 15
য-ত্পশুৰ্মাযু-মকৃতেতি জুহোতি শান্ত্যৈ শমিতাৰ উপেতনেত্যাহ যথাযজুৰেৱৈতদ্ৱপাযাং-ৱাঁ আহ্ৰিযমাণাযা-মগ্নেৰ্মেধো-ঽপ ক্ৰামতি ত্ৱামু তে দধিৰে হৱ্যৱাহমিতি ৱপামভি জুহোত্যগ্নেৰেৱ মেধমৱ ৰুন্ধে-ঽথো শৃতত্ৱায পুৰস্তা-থ্স্ৱাহা কৃতযো ৱা অন্যে দেৱা উপৰিষ্টা-থ্স্ৱাহাকৃতযো-ঽন্যে স্ৱাহা দেৱেভ্যো দেৱেভ্য-স্স্ৱাহেত্যভিতো ৱপা-ঞ্জুহোতি তানেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি ॥ 16 ॥
প্ৰাজাপত্যা ৱৈ পশৱস্তেষাগ্ং ৰুদ্ৰো-ঽধিপতিৰ্য-দেতাভ্যা-মুপা কৰোতি তাভ্যামেৱৈন-ম্প্ৰতিপ্ৰোচ্যা-ঽঽলভত আত্মনো-ঽনাৱ্ৰস্কায দ্ৱাভ্যামুপাকৰোতি দ্ৱিপাদ্যজমানঃ প্ৰতিষ্ঠিত্যা উপাকৃত্য পঞ্চ জুহোতি পাঙ্ক্তাঃ পশৱঃ পশূনেৱা ৱৰুন্ধেমৃত্যৱে ৱা এষ নীযতে য-ত্পশুস্তং-যঁদন্ৱাৰভেত প্ৰমাযুকো যজমান-স্স্যান্নানা প্ৰাণো যজমানস্য পশুনেত্যাহ ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ [ৱ্যাৱৃত্ত্যৈ, য-ত্পশুৰ্মাযু-] 15
য-ত্পশুৰ্মাযু-মকৃতেতি জুহোতি শান্ত্যৈ শমিতাৰ উপেতনেত্যাহ যথাযজুৰেৱৈতদ্ৱপাযাং-ৱাঁ আহ্ৰিযমাণাযা-মগ্নেৰ্মেধো-ঽপ ক্ৰামতি ত্ৱামু তে দধিৰে হৱ্যৱাহমিতি ৱপামভি জুহোত্যগ্নেৰেৱ মেধমৱ ৰুন্ধে-ঽথো শৃতত্ৱায পুৰস্তা-থ্স্ৱাহা কৃতযো ৱা অন্যে দেৱা উপৰিষ্টা-থ্স্ৱাহাকৃতযো-ঽন্যে স্ৱাহা দেৱেভ্যো দেৱেভ্য-স্স্ৱাহেত্যভিতো ৱপা-ঞ্জুহোতি তানেৱোভযা-ন্প্ৰীণাতি ॥ 16 ॥
(ৱ্যাৱৃত্ত্যা - অভিতো ৱপাং - পঞ্চ চ) (অ. 5)
যো ৱা অযথাদেৱতং-যঁজ্ঞমুপচৰত্যা দেৱতাভ্যো ৱৃশ্চ্যতে পাপীযা-ন্ভৱতি যো যথাদেৱতন্ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱত্যাগ্নেয্যৰ্চা ঽঽগ্নীদ্ধ্ৰমভি মৃশে-দ্ৱৈষ্ণৱ্যা হৱিৰ্ধানমাগ্নেয্যা স্ৰুচো ৱাযৱ্যযা ৱাযৱ্যান্যৈন্দ্ৰিযা সদো যথাদেৱতমেৱ যজ্ঞমুপ চৰতি ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱতি যুনজ্মি তে পৃথিৱী-ঞ্জ্যোতিষা সহ যুনজ্মি ৱাযুমন্তৰিক্ষেণ [ৱাযুমন্তৰিক্ষেণ, তে সহ] 17
তে সহ যুনজ্মি ৱাচগ্ং সহ সূৰ্যেণ তে যুনজ্মি তিস্ৰো ৱিপৃচ-স্সূৰ্যস্য তে । অগ্নিৰ্দেৱতা গাযত্ৰী ছন্দ উপাগ্ংশোঃ পাত্ৰমসি সোমো দেৱতা ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো-ঽন্তৰ্যামস্য পাত্ৰমসীন্দ্ৰো দেৱতা জগতী ছন্দ ইন্দ্ৰৱাযুৱোঃ পাত্ৰমসি বৃহস্পতি-ৰ্দেৱতা-ঽনুষ্টু-প্ছন্দো মিত্ৰাৱৰুণযোঃ পাত্ৰমস্যশ্ৱিনৌ দেৱতা পঙ্ক্তিশ্ছন্দো-ঽশ্ৱিনোঃ পাত্ৰমসি সূৰ্যো দেৱতা বৃহতী [ ] 18
ছন্দঃ শুক্ৰস্য পাত্ৰমসি চন্দ্ৰমা দেৱতা সতো বৃহতী ছন্দো মন্থিনঃ পাত্ৰমসি ৱিশ্ৱেদেৱা দেৱতোষ্ণিহা ছন্দ আগ্ৰযণস্য পাত্ৰমসীন্দ্ৰো দেৱতা ককুচ্ছন্দ উক্থানা-ম্পাত্ৰমসি পৃথিৱী দেৱতা ৱিৰাট্ ছন্দো ধ্ৰুৱস্য পাত্ৰমসি ॥ 19 ॥
যো ৱা অযথাদেৱতং-যঁজ্ঞমুপচৰত্যা দেৱতাভ্যো ৱৃশ্চ্যতে পাপীযা-ন্ভৱতি যো যথাদেৱতন্ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱত্যাগ্নেয্যৰ্চা ঽঽগ্নীদ্ধ্ৰমভি মৃশে-দ্ৱৈষ্ণৱ্যা হৱিৰ্ধানমাগ্নেয্যা স্ৰুচো ৱাযৱ্যযা ৱাযৱ্যান্যৈন্দ্ৰিযা সদো যথাদেৱতমেৱ যজ্ঞমুপ চৰতি ন দেৱতাভ্য আ ৱৃশ্চ্যতে ৱসীযা-ন্ভৱতি যুনজ্মি তে পৃথিৱী-ঞ্জ্যোতিষা সহ যুনজ্মি ৱাযুমন্তৰিক্ষেণ [ৱাযুমন্তৰিক্ষেণ, তে সহ] 17
তে সহ যুনজ্মি ৱাচগ্ং সহ সূৰ্যেণ তে যুনজ্মি তিস্ৰো ৱিপৃচ-স্সূৰ্যস্য তে । অগ্নিৰ্দেৱতা গাযত্ৰী ছন্দ উপাগ্ংশোঃ পাত্ৰমসি সোমো দেৱতা ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো-ঽন্তৰ্যামস্য পাত্ৰমসীন্দ্ৰো দেৱতা জগতী ছন্দ ইন্দ্ৰৱাযুৱোঃ পাত্ৰমসি বৃহস্পতি-ৰ্দেৱতা-ঽনুষ্টু-প্ছন্দো মিত্ৰাৱৰুণযোঃ পাত্ৰমস্যশ্ৱিনৌ দেৱতা পঙ্ক্তিশ্ছন্দো-ঽশ্ৱিনোঃ পাত্ৰমসি সূৰ্যো দেৱতা বৃহতী [ ] 18
ছন্দঃ শুক্ৰস্য পাত্ৰমসি চন্দ্ৰমা দেৱতা সতো বৃহতী ছন্দো মন্থিনঃ পাত্ৰমসি ৱিশ্ৱেদেৱা দেৱতোষ্ণিহা ছন্দ আগ্ৰযণস্য পাত্ৰমসীন্দ্ৰো দেৱতা ককুচ্ছন্দ উক্থানা-ম্পাত্ৰমসি পৃথিৱী দেৱতা ৱিৰাট্ ছন্দো ধ্ৰুৱস্য পাত্ৰমসি ॥ 19 ॥
(অন্তৰিক্ষেণ - বৃহতী - ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 6)
ইষ্টৰ্গো ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্যজমানস্যেষ্টৰ্গঃ খলু ৱৈ পূৰ্ৱো-ঽৰ্ষ্টুঃ, ক্ষীযত আসন্যান্মা মন্ত্ৰা-ত্পাহি কস্যাশ্চিদভিশস্ত্যা ইতি পুৰা প্ৰাতৰনুৱাকাজ্জুহুযাদাত্মন এৱ তদদ্ধ্ৱৰ্যুঃ পুৰস্তাচ্ছৰ্ম নহ্যতে-ঽনাৰ্ত্যৈ সংৱেঁশায ত্ৱোপৱেশায ত্ৱা গাযত্ৰিযা স্ত্ৰিষ্টুভো জগত্যা অভিভূত্যৈ স্ৱাহা প্ৰাণাপানৌ মৃত্যোৰ্মা পাত-ম্প্ৰাণাপানৌ মা মা হাসিষ্ট-ন্দেৱতাসু ৱা এতে প্ৰাণাপানযো- [এতে প্ৰাণাপানযোঃ, ৱ্যাযচ্ছন্তে] 20
-ৰ্ৱ্যাযচ্ছন্তে যেষাগ্ং সোমঃ সমৃচ্ছতে সংৱেঁশায ত্ৱোপৱেশায ত্ৱেত্যাহ ছন্দাগ্ংসি ৱৈ সংৱেঁশ উপৱেশশ্ছন্দোভিৰেৱাস্য ছন্দাগ্ংসি ৱৃঙ্ক্তে প্ৰেতিৱন্ত্যাজ্যানি ভৱন্ত্যভিজিত্যৈ মৰুত্ৱতীঃ প্ৰতিপদো ৱিজিত্যা উভে বৃহদ্ৰথন্তৰে ভৱত ইযং-ৱাঁৱ ৰথন্তৰমসৌ বৃহদাভ্যামেৱৈনমন্তৰেত্যদ্য ৱাৱ ৰথন্তৰগ্গ্ শ্ৱো বৃহদদ্যাশ্ৱা দেৱৈনমন্তৰেতি ভূতং- [ভূতম্, ৱাৱ ৰথন্তৰ-] 21
-ঁৱাৱ ৰথন্তৰ-ম্ভৱিষ্য-দ্বৃহ-দ্ভূতাচ্চৈৱৈন-ম্ভৱিষ্যতশ্চান্তৰেতি, পৰিমিতং-ৱাঁৱ ৰথন্তৰমপৰিমিত-ম্বৃহ-ত্পৰিমিতাচ্চৈৱৈন-মপৰিমিতাচ্চা-ঽন্তৰেতি ৱিশ্ৱামিত্ৰজমদগ্নী ৱসিষ্ঠেনাস্পৰ্ধেতাগ্ংস এতজ্জমদগ্নি ৰ্ৱিহৱ্যম পশ্য-ত্তেন ৱৈ স ৱসিষ্ঠস্যেন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমৱৃঙ্ক্ত যদ্ৱিহৱ্যগ্ং শস্যত ইন্দ্ৰিযমেৱ তদ্ৱীৰ্যং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে যস্য ভূযাগ্ংসো যজ্ঞক্ৰতৱ ইত্যাহু-স্স দেৱতা ৱৃঙ্ক্ত ইতি যদ্যগ্নিষ্টোম-স্সোমঃ পৰস্তা-থ্স্যা-দুক্থ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত যদ্যুক্থ্যঃ স্যাদতিৰাত্ৰ-ঙ্কুৰ্ৱীত যজ্ঞক্ৰতুভিৰেৱাস্য দেৱতা ৱৃঙ্ক্তে ৱসীযা-ন্ভৱতি ॥ 22 ॥
ইষ্টৰ্গো ৱা অদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্যজমানস্যেষ্টৰ্গঃ খলু ৱৈ পূৰ্ৱো-ঽৰ্ষ্টুঃ, ক্ষীযত আসন্যান্মা মন্ত্ৰা-ত্পাহি কস্যাশ্চিদভিশস্ত্যা ইতি পুৰা প্ৰাতৰনুৱাকাজ্জুহুযাদাত্মন এৱ তদদ্ধ্ৱৰ্যুঃ পুৰস্তাচ্ছৰ্ম নহ্যতে-ঽনাৰ্ত্যৈ সংৱেঁশায ত্ৱোপৱেশায ত্ৱা গাযত্ৰিযা স্ত্ৰিষ্টুভো জগত্যা অভিভূত্যৈ স্ৱাহা প্ৰাণাপানৌ মৃত্যোৰ্মা পাত-ম্প্ৰাণাপানৌ মা মা হাসিষ্ট-ন্দেৱতাসু ৱা এতে প্ৰাণাপানযো- [এতে প্ৰাণাপানযোঃ, ৱ্যাযচ্ছন্তে] 20
-ৰ্ৱ্যাযচ্ছন্তে যেষাগ্ং সোমঃ সমৃচ্ছতে সংৱেঁশায ত্ৱোপৱেশায ত্ৱেত্যাহ ছন্দাগ্ংসি ৱৈ সংৱেঁশ উপৱেশশ্ছন্দোভিৰেৱাস্য ছন্দাগ্ংসি ৱৃঙ্ক্তে প্ৰেতিৱন্ত্যাজ্যানি ভৱন্ত্যভিজিত্যৈ মৰুত্ৱতীঃ প্ৰতিপদো ৱিজিত্যা উভে বৃহদ্ৰথন্তৰে ভৱত ইযং-ৱাঁৱ ৰথন্তৰমসৌ বৃহদাভ্যামেৱৈনমন্তৰেত্যদ্য ৱাৱ ৰথন্তৰগ্গ্ শ্ৱো বৃহদদ্যাশ্ৱা দেৱৈনমন্তৰেতি ভূতং- [ভূতম্, ৱাৱ ৰথন্তৰ-] 21
-ঁৱাৱ ৰথন্তৰ-ম্ভৱিষ্য-দ্বৃহ-দ্ভূতাচ্চৈৱৈন-ম্ভৱিষ্যতশ্চান্তৰেতি, পৰিমিতং-ৱাঁৱ ৰথন্তৰমপৰিমিত-ম্বৃহ-ত্পৰিমিতাচ্চৈৱৈন-মপৰিমিতাচ্চা-ঽন্তৰেতি ৱিশ্ৱামিত্ৰজমদগ্নী ৱসিষ্ঠেনাস্পৰ্ধেতাগ্ংস এতজ্জমদগ্নি ৰ্ৱিহৱ্যম পশ্য-ত্তেন ৱৈ স ৱসিষ্ঠস্যেন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্যমৱৃঙ্ক্ত যদ্ৱিহৱ্যগ্ং শস্যত ইন্দ্ৰিযমেৱ তদ্ৱীৰ্যং-যঁজমানো ভ্ৰাতৃৱ্যস্য ৱৃঙ্ক্তে যস্য ভূযাগ্ংসো যজ্ঞক্ৰতৱ ইত্যাহু-স্স দেৱতা ৱৃঙ্ক্ত ইতি যদ্যগ্নিষ্টোম-স্সোমঃ পৰস্তা-থ্স্যা-দুক্থ্য-ঙ্কুৰ্ৱীত যদ্যুক্থ্যঃ স্যাদতিৰাত্ৰ-ঙ্কুৰ্ৱীত যজ্ঞক্ৰতুভিৰেৱাস্য দেৱতা ৱৃঙ্ক্তে ৱসীযা-ন্ভৱতি ॥ 22 ॥
(প্ৰাণাপানযো - ৰ্ভূতং - ঁৱৃঙ্ক্তে - ঽষ্টাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 7)
নিগ্ৰাভ্যা-স্স্থ দেৱশ্ৰুত আযুৰ্মে তৰ্পযত প্ৰাণ-ম্মে তৰ্পযতাপান-ম্মে তৰ্পযত ৱ্যান-ম্মে তৰ্পযত চক্ষুৰ্মে তৰ্পযত শ্ৰোত্ৰ-ম্মে তৰ্পযত মনোমে তৰ্পযত ৱাচ-ম্মে তৰ্পযতা-ঽঽত্মান-ম্মে তৰ্পযতাঙ্গানি মে তৰ্পযত প্ৰজা-ম্মে তৰ্পযত পশূ-ন্মে তৰ্পযত গৃহা-ন্মে তৰ্পযত গণা-ন্মে তৰ্পযত সৰ্ৱগণ-ম্মা তৰ্পযত তৰ্পযত মা [ ] 23
গণা মে মা ৱি তৃষন্নোষধযো ৱৈ সোমস্য ৱিশো ৱিশঃ খলু ৱৈ ৰাজ্ঞঃ প্ৰদাতোৰীশ্ৱৰা ঐন্দ্ৰ-স্সোমো-ঽৱীৱৃধং-ৱোঁ মনসা সুজাতা ঋতপ্ৰজাতা ভগ ইদ্ৱঃ স্যাম । ইন্দ্ৰেণ দেৱীৰ্ৱীৰুধঃ সংৱিঁদানা অনু মন্যন্তাগ্ং সৱনায সোমমিত্যাহৌষধীভ্য এৱৈনগ্গ্ স্ৱাযৈ ৱিশ-স্স্ৱাযৈ দেৱতাযৈ নিৰ্যাচ্যাভি ষুণোতি যো ৱৈ সোমস্যাভিষূযমাণস্য [সোমস্যাভিষূযমাণস্য, প্ৰথমো-ঽগ্ংশু-] 24
প্ৰথমো-ঽগ্ংশু-স্স্কন্দতি স ঈশ্ৱৰ ইন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানস্য নিৰ্হন্তোস্তমভি মন্ত্ৰযেতা-ঽঽ মা-ঽস্কান্থ্সহ প্ৰজযা সহ ৰাযস্পোষেণেন্দ্ৰিয-ম্মে ৱীৰ্য-ম্মা নিৱৰ্ধীৰিত্যাশিষমেৱৈতামা শাস্ত ইন্দ্ৰিযস্য ৱীযৰ্স্য প্ৰজাযৈ পশূনামনিৰ্ঘাতায দ্ৰফ্সশ্চস্কন্দ পৃথিৱীমনু দ্যামিমঞ্চ যোনিমনু যশ্চ পূৰ্ৱঃ । তৃতীযং-যোঁনিমনু সঞ্চৰন্ত-ন্দ্ৰফ্স-ঞ্জুহোম্যনু সপ্ত হোত্ৰাঃ ॥ 25 ॥
নিগ্ৰাভ্যা-স্স্থ দেৱশ্ৰুত আযুৰ্মে তৰ্পযত প্ৰাণ-ম্মে তৰ্পযতাপান-ম্মে তৰ্পযত ৱ্যান-ম্মে তৰ্পযত চক্ষুৰ্মে তৰ্পযত শ্ৰোত্ৰ-ম্মে তৰ্পযত মনোমে তৰ্পযত ৱাচ-ম্মে তৰ্পযতা-ঽঽত্মান-ম্মে তৰ্পযতাঙ্গানি মে তৰ্পযত প্ৰজা-ম্মে তৰ্পযত পশূ-ন্মে তৰ্পযত গৃহা-ন্মে তৰ্পযত গণা-ন্মে তৰ্পযত সৰ্ৱগণ-ম্মা তৰ্পযত তৰ্পযত মা [ ] 23
গণা মে মা ৱি তৃষন্নোষধযো ৱৈ সোমস্য ৱিশো ৱিশঃ খলু ৱৈ ৰাজ্ঞঃ প্ৰদাতোৰীশ্ৱৰা ঐন্দ্ৰ-স্সোমো-ঽৱীৱৃধং-ৱোঁ মনসা সুজাতা ঋতপ্ৰজাতা ভগ ইদ্ৱঃ স্যাম । ইন্দ্ৰেণ দেৱীৰ্ৱীৰুধঃ সংৱিঁদানা অনু মন্যন্তাগ্ং সৱনায সোমমিত্যাহৌষধীভ্য এৱৈনগ্গ্ স্ৱাযৈ ৱিশ-স্স্ৱাযৈ দেৱতাযৈ নিৰ্যাচ্যাভি ষুণোতি যো ৱৈ সোমস্যাভিষূযমাণস্য [সোমস্যাভিষূযমাণস্য, প্ৰথমো-ঽগ্ংশু-] 24
প্ৰথমো-ঽগ্ংশু-স্স্কন্দতি স ঈশ্ৱৰ ইন্দ্ৰিযং-ৱীঁৰ্য-ম্প্ৰজা-ম্পশূন্. যজমানস্য নিৰ্হন্তোস্তমভি মন্ত্ৰযেতা-ঽঽ মা-ঽস্কান্থ্সহ প্ৰজযা সহ ৰাযস্পোষেণেন্দ্ৰিয-ম্মে ৱীৰ্য-ম্মা নিৱৰ্ধীৰিত্যাশিষমেৱৈতামা শাস্ত ইন্দ্ৰিযস্য ৱীযৰ্স্য প্ৰজাযৈ পশূনামনিৰ্ঘাতায দ্ৰফ্সশ্চস্কন্দ পৃথিৱীমনু দ্যামিমঞ্চ যোনিমনু যশ্চ পূৰ্ৱঃ । তৃতীযং-যোঁনিমনু সঞ্চৰন্ত-ন্দ্ৰফ্স-ঞ্জুহোম্যনু সপ্ত হোত্ৰাঃ ॥ 25 ॥
(তৰ্পযত মা - ঽভিষূযমাণস্য - যশ্চ - দশ চ) (অ. 8)
যো ৱৈ দেৱা-ন্দেৱযশসেনাৰ্পযতি মনুষ্যা-ন্মনুষ্যযশসেন দেৱযশস্যেৱ দেৱেষু ভৱতি মনুষ্যযশসী মনুষ্যেষু যা-ন্প্ৰাচীন-মাগ্ৰযণা-দ্গ্ৰহা-ন্গৃহ্ণীযা-ত্তানুপাগ্ংশু গৃহ্ণীযাদ্যানূৰ্ধ্ৱাগ্স্তানুপব্দিমতো দেৱানেৱ তদ্দেৱযশসেনাৰ্পযতি মনুষ্যা-ন্মনুষ্যযশসেন দেৱযশস্যেৱ দেৱেষু ভৱতি মনুষ্যযশসী মনুষ্যেষ্ৱগ্নিঃ প্ৰাতস্সৱনে পাত্ৱস্মান্. ৱৈশ্ৱানৰো মহিনা ৱিশ্ৱশম্ভূঃ । স নঃ পাৱকো দ্ৰৱিণ-ন্দধা- [দ্ৰৱিণ-ন্দধাতু, আযুষ্মন্ত-] 26
-ত্ৱাযুষ্মন্ত-স্সহভক্ষা-স্স্যাম ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা মৰুত ইন্দ্ৰো অস্মানস্মি-ন্দ্ৱিতীযে সৱনে ন জহ্যুঃ । আযুষ্মন্তঃ প্ৰিযমেষাং-ৱঁদন্তো ৱয-ন্দেৱানাগ্ং সুমতৌ স্যাম ॥ ইদ-ন্তৃতীযগ্ং সৱন-ঙ্কৱীনামৃতেন যে চমসমৈৰযন্ত । তে সৌধন্ৱনা-স্সুৱৰানশানা-স্স্ৱিষ্টি-ন্নো অভি ৱসীযো নযন্তু ॥ আযতনৱতীৰ্ৱা অন্যা আহুতযো হূযন্তে-ঽনাযতনা অন্যা যা আঘাৰৱতীস্তা আযতনৱতীৰ্যা- [আযতনৱতীৰ্যাঃ, সৌম্যাস্তা] 27
-স্সৌম্যাস্তা অনাযতনা ঐন্দ্ৰৱাযৱ-মাদাযা-ঽঽঘাৰমা ঘাৰযেদদ্ধ্ৱৰো যজ্ঞো-ঽযমস্তু দেৱা ওষধীভ্যঃ পশৱে নো জনায ৱিশ্ৱস্মৈ ভূতাযা-ঽদ্ধ্ৱৰো-ঽসি স পিন্ৱস্ৱ ঘৃতৱদ্দেৱ সোমেতি সৌম্যা এৱ তদাহুতীৰাযতনৱতীঃ কৰোত্যাযতনৱা-ন্ভৱতি য এৱং-ৱেঁদাথো দ্যাৱাপৃথিৱী এৱ ঘৃতেন ৱ্যুনত্তি তে ৱ্যুত্তে উপজীৱনীযে ভৱত উপজীৱনীযো ভৱতি [ভৱতি, য এৱং-ৱেঁদৈষ] 28
য এৱং-ৱেঁদৈষ তে ৰুদ্ৰভাগো য-ন্নিৰযাচথাস্ত-ঞ্জুষস্ৱ ৱিদেৰ্গৌপত্যগ্ং ৰাযস্পোষগ্ং সুৱীৰ্যগ্ং সংৱঁথ্সৰীণাগ্ স্ৱস্তিম্ ॥ মনুঃ পুত্ৰেভ্যো দাযং-ৱ্যঁভজ-থ্স নাভানেদিষ্ঠ-ম্ব্ৰহ্মচৰ্যং-ৱঁসন্ত-ন্নিৰভজ-থ্স আ-ঽগচ্ছ-থ্সো-ঽব্ৰৱী-ত্কথা মা নিৰভাগিতি ন ত্ৱা নিৰভাক্ষমিত্য-ব্ৰৱীদঙ্গিৰস ইমে সত্ৰমাসতে তে [সত্ৰমাসতে তে, সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন] 29
সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন প্ৰজানন্তি তেভ্য ইদ-ম্ব্ৰাহ্মণ-ম্ব্ৰূহি তে সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো য এষা-ম্পশৱস্তাগ্স্তে দাস্যন্তীতি তদেভ্যো-ঽব্ৰৱী-ত্তে সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো য এষা-ম্পশৱ আস-ন্তানস্মা অদদুস্ত-ম্পশুভিশ্চৰন্তং-যঁজ্ঞৱাস্তৌ ৰুদ্ৰ আ-ঽগচ্ছ-থ্সো-ঽব্ৰৱীন্মম ৱা ইমে পশৱ ইত্যদুৰ্ৱৈ - [ ] 30
মহ্যমিমানিত্যব্ৰৱীন্ন ৱৈ তস্য ত ঈশত ইত্যব্ৰৱী-দ্য-দ্যজ্ঞৱাস্তৌ হীযতে মম ৱৈ তদিতি তস্মা-দ্যজ্ঞৱাস্তু নাভ্যৱেত্যগ্ং সো-ঽব্ৰৱী-দ্যজ্ঞে মা ঽঽভজাথ তে পশূ-ন্নাভি মগ্গ্স্য ইতি তস্মা এত-ম্মন্থিনঃ সগ্গ্ স্ৰাৱমজুহো-ত্ততো ৱৈ তস্য ৰুদ্ৰঃ পশূ-ন্নাভ্যমন্যত যত্ৰৈত মেৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্মন্থিনঃ সগ্গ্ স্ৰাৱ-ঞ্জুহোতি ন তত্ৰ ৰুদ্ৰঃ পশূনভি মন্যতে ॥ 31 ॥
যো ৱৈ দেৱা-ন্দেৱযশসেনাৰ্পযতি মনুষ্যা-ন্মনুষ্যযশসেন দেৱযশস্যেৱ দেৱেষু ভৱতি মনুষ্যযশসী মনুষ্যেষু যা-ন্প্ৰাচীন-মাগ্ৰযণা-দ্গ্ৰহা-ন্গৃহ্ণীযা-ত্তানুপাগ্ংশু গৃহ্ণীযাদ্যানূৰ্ধ্ৱাগ্স্তানুপব্দিমতো দেৱানেৱ তদ্দেৱযশসেনাৰ্পযতি মনুষ্যা-ন্মনুষ্যযশসেন দেৱযশস্যেৱ দেৱেষু ভৱতি মনুষ্যযশসী মনুষ্যেষ্ৱগ্নিঃ প্ৰাতস্সৱনে পাত্ৱস্মান্. ৱৈশ্ৱানৰো মহিনা ৱিশ্ৱশম্ভূঃ । স নঃ পাৱকো দ্ৰৱিণ-ন্দধা- [দ্ৰৱিণ-ন্দধাতু, আযুষ্মন্ত-] 26
-ত্ৱাযুষ্মন্ত-স্সহভক্ষা-স্স্যাম ॥ ৱিশ্ৱে দেৱা মৰুত ইন্দ্ৰো অস্মানস্মি-ন্দ্ৱিতীযে সৱনে ন জহ্যুঃ । আযুষ্মন্তঃ প্ৰিযমেষাং-ৱঁদন্তো ৱয-ন্দেৱানাগ্ং সুমতৌ স্যাম ॥ ইদ-ন্তৃতীযগ্ং সৱন-ঙ্কৱীনামৃতেন যে চমসমৈৰযন্ত । তে সৌধন্ৱনা-স্সুৱৰানশানা-স্স্ৱিষ্টি-ন্নো অভি ৱসীযো নযন্তু ॥ আযতনৱতীৰ্ৱা অন্যা আহুতযো হূযন্তে-ঽনাযতনা অন্যা যা আঘাৰৱতীস্তা আযতনৱতীৰ্যা- [আযতনৱতীৰ্যাঃ, সৌম্যাস্তা] 27
-স্সৌম্যাস্তা অনাযতনা ঐন্দ্ৰৱাযৱ-মাদাযা-ঽঽঘাৰমা ঘাৰযেদদ্ধ্ৱৰো যজ্ঞো-ঽযমস্তু দেৱা ওষধীভ্যঃ পশৱে নো জনায ৱিশ্ৱস্মৈ ভূতাযা-ঽদ্ধ্ৱৰো-ঽসি স পিন্ৱস্ৱ ঘৃতৱদ্দেৱ সোমেতি সৌম্যা এৱ তদাহুতীৰাযতনৱতীঃ কৰোত্যাযতনৱা-ন্ভৱতি য এৱং-ৱেঁদাথো দ্যাৱাপৃথিৱী এৱ ঘৃতেন ৱ্যুনত্তি তে ৱ্যুত্তে উপজীৱনীযে ভৱত উপজীৱনীযো ভৱতি [ভৱতি, য এৱং-ৱেঁদৈষ] 28
য এৱং-ৱেঁদৈষ তে ৰুদ্ৰভাগো য-ন্নিৰযাচথাস্ত-ঞ্জুষস্ৱ ৱিদেৰ্গৌপত্যগ্ং ৰাযস্পোষগ্ং সুৱীৰ্যগ্ং সংৱঁথ্সৰীণাগ্ স্ৱস্তিম্ ॥ মনুঃ পুত্ৰেভ্যো দাযং-ৱ্যঁভজ-থ্স নাভানেদিষ্ঠ-ম্ব্ৰহ্মচৰ্যং-ৱঁসন্ত-ন্নিৰভজ-থ্স আ-ঽগচ্ছ-থ্সো-ঽব্ৰৱী-ত্কথা মা নিৰভাগিতি ন ত্ৱা নিৰভাক্ষমিত্য-ব্ৰৱীদঙ্গিৰস ইমে সত্ৰমাসতে তে [সত্ৰমাসতে তে, সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন] 29
সুৱৰ্গং-লোঁক-ন্ন প্ৰজানন্তি তেভ্য ইদ-ম্ব্ৰাহ্মণ-ম্ব্ৰূহি তে সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো য এষা-ম্পশৱস্তাগ্স্তে দাস্যন্তীতি তদেভ্যো-ঽব্ৰৱী-ত্তে সুৱৰ্গং-লোঁকং-যঁন্তো য এষা-ম্পশৱ আস-ন্তানস্মা অদদুস্ত-ম্পশুভিশ্চৰন্তং-যঁজ্ঞৱাস্তৌ ৰুদ্ৰ আ-ঽগচ্ছ-থ্সো-ঽব্ৰৱীন্মম ৱা ইমে পশৱ ইত্যদুৰ্ৱৈ - [ ] 30
মহ্যমিমানিত্যব্ৰৱীন্ন ৱৈ তস্য ত ঈশত ইত্যব্ৰৱী-দ্য-দ্যজ্ঞৱাস্তৌ হীযতে মম ৱৈ তদিতি তস্মা-দ্যজ্ঞৱাস্তু নাভ্যৱেত্যগ্ং সো-ঽব্ৰৱী-দ্যজ্ঞে মা ঽঽভজাথ তে পশূ-ন্নাভি মগ্গ্স্য ইতি তস্মা এত-ম্মন্থিনঃ সগ্গ্ স্ৰাৱমজুহো-ত্ততো ৱৈ তস্য ৰুদ্ৰঃ পশূ-ন্নাভ্যমন্যত যত্ৰৈত মেৱং-ৱিঁদ্ৱা-ন্মন্থিনঃ সগ্গ্ স্ৰাৱ-ঞ্জুহোতি ন তত্ৰ ৰুদ্ৰঃ পশূনভি মন্যতে ॥ 31 ॥
(দধাত্ৱা - যতনৱতীৰ্যা - উপজীৱনীযো ভৱতি - তে-ঽ - দুৰ্ৱৈ - যত্ৰৈত - মেকাদশ চ) (অ. 9)
জুষ্টো ৱাচো ভূযাস-ঞ্জুষ্টো ৱাচস্পতযে দেৱি ৱাক্ । যদ্ৱাচো মধুম-ত্তস্মি-ন্মা ধা-স্স্ৱাহা সৰস্ৱত্যৈ ॥ ঋচা স্তোমগ্ং সমৰ্ধয গাযত্ৰেণ ৰথন্তৰম্ । বৃহ-দ্গাযত্ৰৱৰ্তনি ॥যস্তে দ্ৰফ্স-স্স্কন্দতি যস্তে অগ্ংশুৰ্বাহুচ্যুতো ধিষণযোৰুপস্থাত্ । অদ্ধ্ৱৰ্যোৰ্ৱা পৰি যস্তে পৱিত্ৰা-থ্স্ৱাহাকৃতমিন্দ্ৰায ত-ঞ্জুহোমি ॥ যো দ্ৰফ্সো অগ্ংশুঃ পতিতঃ পৃথিৱ্যা-ম্পৰিৱাপা- [পৃথিৱ্যা-ম্পৰিৱাপাত্, পুৰোডাশা-ত্কৰম্ভাত্ ।] 32
-ত্পুৰোডাশা-ত্কৰম্ভাত্ । ধানাসোমান্মন্থিন ইন্দ্ৰ শুক্ৰা-থ্স্ৱাহাকৃতমিন্দ্ৰায ত-ঞ্জুহোমি ॥ যস্তে দ্ৰফ্সো মধুমাগ্ং ইন্দ্ৰিযাৱান্-থ্স্ৱাহাকৃতঃ পুনৰপ্যেতি দেৱান্ । দিৱঃ পৃথিৱ্যাঃ পৰ্যন্তৰিক্ষা-থ্স্ৱাহা কৃতমিন্দ্ৰায ত-ঞ্জুহোমি ॥ অদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ৱা ঋত্ৱিজা-ম্প্ৰথমো যুজ্যতে তেন স্তোমো যোক্তৱ্য ইত্যাহুৰ্ৱাগগ্ৰেগা অগ্ৰ এত্ৱৃজুগা দেৱেভ্যো যশো মযি দধতী প্ৰাণা-ন্পশুষু প্ৰজা-ম্মযি [ ] 33
চ যজমানে চেত্যাহ ৱাচমেৱ তদ্যজ্ঞমুখে যুনক্তি ৱাস্তু ৱা এতদ্যজ্ঞস্য ক্ৰিযতে যদ্গ্ৰহা-ন্গৃহীত্ৱা বহিষ্পৱমানগ্ং সৰ্পন্তিপৰাঞ্চো হি যন্তি পৰাচীভি-স্স্তুৱতে ৱৈষ্ণৱ্যৰ্চা পুনৰেত্যোপ তিষ্ঠতে যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণু ৰ্যজ্ঞমেৱাকৰ্ৱিষ্ণো ত্ৱন্নো অন্তম-শ্শৰ্ম যচ্ছ সহন্ত্য । প্ৰ তে ধাৰা মধুশ্চুত উথ্স-ন্দুহ্ৰতে অক্ষিতমিত্যাহ যদেৱাস্য শযানস্যোপশুষ্যতি তদেৱাস্যৈতেনা ঽঽপ্যাযযতি ॥ 34 ॥
জুষ্টো ৱাচো ভূযাস-ঞ্জুষ্টো ৱাচস্পতযে দেৱি ৱাক্ । যদ্ৱাচো মধুম-ত্তস্মি-ন্মা ধা-স্স্ৱাহা সৰস্ৱত্যৈ ॥ ঋচা স্তোমগ্ং সমৰ্ধয গাযত্ৰেণ ৰথন্তৰম্ । বৃহ-দ্গাযত্ৰৱৰ্তনি ॥যস্তে দ্ৰফ্স-স্স্কন্দতি যস্তে অগ্ংশুৰ্বাহুচ্যুতো ধিষণযোৰুপস্থাত্ । অদ্ধ্ৱৰ্যোৰ্ৱা পৰি যস্তে পৱিত্ৰা-থ্স্ৱাহাকৃতমিন্দ্ৰায ত-ঞ্জুহোমি ॥ যো দ্ৰফ্সো অগ্ংশুঃ পতিতঃ পৃথিৱ্যা-ম্পৰিৱাপা- [পৃথিৱ্যা-ম্পৰিৱাপাত্, পুৰোডাশা-ত্কৰম্ভাত্ ।] 32
-ত্পুৰোডাশা-ত্কৰম্ভাত্ । ধানাসোমান্মন্থিন ইন্দ্ৰ শুক্ৰা-থ্স্ৱাহাকৃতমিন্দ্ৰায ত-ঞ্জুহোমি ॥ যস্তে দ্ৰফ্সো মধুমাগ্ং ইন্দ্ৰিযাৱান্-থ্স্ৱাহাকৃতঃ পুনৰপ্যেতি দেৱান্ । দিৱঃ পৃথিৱ্যাঃ পৰ্যন্তৰিক্ষা-থ্স্ৱাহা কৃতমিন্দ্ৰায ত-ঞ্জুহোমি ॥ অদ্ধ্ৱৰ্যুৰ্ৱা ঋত্ৱিজা-ম্প্ৰথমো যুজ্যতে তেন স্তোমো যোক্তৱ্য ইত্যাহুৰ্ৱাগগ্ৰেগা অগ্ৰ এত্ৱৃজুগা দেৱেভ্যো যশো মযি দধতী প্ৰাণা-ন্পশুষু প্ৰজা-ম্মযি [ ] 33
চ যজমানে চেত্যাহ ৱাচমেৱ তদ্যজ্ঞমুখে যুনক্তি ৱাস্তু ৱা এতদ্যজ্ঞস্য ক্ৰিযতে যদ্গ্ৰহা-ন্গৃহীত্ৱা বহিষ্পৱমানগ্ং সৰ্পন্তিপৰাঞ্চো হি যন্তি পৰাচীভি-স্স্তুৱতে ৱৈষ্ণৱ্যৰ্চা পুনৰেত্যোপ তিষ্ঠতে যজ্ঞো ৱৈ ৱিষ্ণু ৰ্যজ্ঞমেৱাকৰ্ৱিষ্ণো ত্ৱন্নো অন্তম-শ্শৰ্ম যচ্ছ সহন্ত্য । প্ৰ তে ধাৰা মধুশ্চুত উথ্স-ন্দুহ্ৰতে অক্ষিতমিত্যাহ যদেৱাস্য শযানস্যোপশুষ্যতি তদেৱাস্যৈতেনা ঽঽপ্যাযযতি ॥ 34 ॥
(পৰিৱাপাত্ - প্ৰজা-ম্মযি - দুহ্ৰতে - চতুৰ্দশ চ) (অ. 10)
অগ্নিনা ৰযিমশ্ঞৱ-ত্পোষমেৱ দিৱেদিৱে । যশসং-ৱীঁৰৱত্তমম্ ॥ গোমাগ্ং অগ্নে-ঽৱিমাগ্ং অশ্ৱী যজ্ঞো নৃৱথ্সখা সদমিদপ্ৰমৃষ্যঃ । ইডাৱাগ্ং এষো অসুৰ প্ৰজাৱা-ন্দীৰ্ঘো ৰযিঃ পৃথুবুধ্ন-স্সভাৱান্ ॥ আপ্যাযস্ৱ, সন্তে ॥ ইহ ত্ৱষ্টাৰমগ্ৰিযং-ৱিঁশ্ৱৰূপমুপ হ্ৱযে । অস্মাকমস্তু কেৱলঃ ॥ তন্নস্তুৰীপমধ পোষযিত্নু দেৱ ত্ৱষ্টৰ্ৱি ৰৰাণ-স্স্যস্ৱ । যতো ৱীৰঃ [যতো ৱীৰঃ, কৰ্মণ্যঃ সুদক্ষো] 35
কৰ্মণ্যঃ সুদক্ষো যুক্তগ্ৰাৱা জাযতে দেৱকামঃ ॥শিৱস্ত্ৱষ্টৰিহা-ঽঽ গহি ৱিভুঃ পোষ উতত্মনা । যজ্ঞেযজ্ঞে ন উদৱ ॥ পিশঙ্গৰূপ-স্সুভৰো ৱযোধা-শ্শ্ৰুষ্টী ৱীৰো জাযতে দেৱকামঃ । প্ৰজা-ন্ত্ৱষ্টা ৱিষ্যতু নাভিমস্মে অথা দেৱানামপ্যেতু পাথঃ ॥ প্ৰণোদে ৱ্যা, নো দিৱঃ ॥ পীপিৱাগ্ং সগ্ং সৰস্ৱত-স্স্তনং-যোঁ ৱিশ্ৱদৰ্শতঃ । ধুক্ষীমহি প্ৰজামিষম্ ॥ 36 ॥
যে তে সৰস্ৱ ঊৰ্মযো মধুমন্তো ঘৃতশ্চুতঃ । তেষা-ন্তে সুম্নমীমহে ॥ যস্য ৱ্ৰত-ম্পশৱো যন্তি সৰ্ৱে যস্য ৱ্ৰতমুপতিষ্ঠন্ত আপঃ । যস্য ৱ্ৰতে পুষ্টিপতিৰ্নিৱিষ্টস্তগ্ং সৰস্ৱন্তমৱসে হুৱেম ॥ দিৱ্যগ্ং সুপৰ্ণং-ৱঁযস-ম্বৃহন্তমপা-ঙ্গৰ্ভং-ৱৃঁষভমোষধীনাম্ । অভীপতো ৱৃষ্ট্যা তৰ্পযন্ত-ন্তগ্ং সৰস্ৱন্তমৱসে হুৱেম ॥ সিনীৱালি পৃথুষ্টুকে যা দেৱানামসি স্ৱসা । জুষস্ৱ হৱ্য- [হৱ্যম্, আহুত-ম্প্ৰজা-ন্দেৱি] 37
-মাহুত-ম্প্ৰজা-ন্দেৱি দিদিড্ঢি নঃ ॥ যা সুপাণি-স্স্ৱঙ্গুৰি-স্সুষূমা বহুসূৱৰী । তস্যৈ ৱিশ্পত্নিযৈ হৱি-স্সিনীৱাল্যৈ জুহোতন ॥ ইন্দ্ৰং-ৱোঁ ৱিশ্ৱতস্পৰী, ন্দ্ৰ-ন্নৰঃ ॥ অসিতৱৰ্ণা হৰয-স্সুপৰ্ণা মিহো ৱসানা দিৱমু-ত্পতন্তি ॥ ত আ-ঽৱৱৃত্ৰন্-থ্সদনানি কৃত্ৱা-ঽঽদি-ত্পৃথিৱী ঘৃতৈৰ্ৱ্যুদ্যতে ॥ হিৰণ্যকেশো ৰজসো ৱিসাৰে-ঽহিৰ্ধুনিৰ্ৱাত ইৱ ধ্ৰজীমান্ । শুচিভ্ৰাজা উষসো [উষসঃ, নৱেদা যশস্ৱতী-] 38
নৱেদা যশস্ৱতী-ৰপস্যুৱো ন সত্যাঃ ॥ আ তে সুপৰ্ণা অমিনন্ত এৱৈঃ কৃষ্ণো নোনাৱ ৱৃষভো যদীদম্ । শিৱাভিৰ্ন স্মযমানাভিৰা-ঽগা-ত্পতন্তি মিহঃ স্তনযন্ত্যভ্ৰা ॥ ৱাশ্ৰেৱ ৱিদ্যুন্মিমাতি ৱথ্স-ন্ন মাতা সিষক্তি । যদেষাং-ৱৃঁষ্টিৰসৰ্জি ॥ পৰ্ৱতশ্চিন্মহি ৱৃদ্ধো বিভায দিৱশ্চি-থ্সানু ৰেজত স্ৱনে ৱঃ । য-ত্ক্ৰীডথ মৰুত [মৰুতঃ, ঋষ্টিমন্ত] 39
ঋষ্টিমন্ত আপ ইৱ সদ্ধ্ৰিযঞ্চো ধৱদ্ধ্ৱে ॥ অভি ক্ৰন্দ স্তনয গৰ্ভমা ধা উদন্ৱতা পৰি দীযা ৰথেন । দৃতিগ্ং সু কৰ্ষ ৱিষিত-ন্ন্যঞ্চগ্ং সমা ভৱন্তূদ্ৱতা নিপাদাঃ ॥ ত্ৱ-ন্ত্যা চিদচ্যুতা-ঽগ্নে পশুৰ্ন যৱসে । ধামা হ য-ত্তে অজৰ ৱনা ৱৃশ্চন্তি শিক্ৱসঃ ॥ অগ্নে ভূৰীণি তৱ জাতৱেদো দেৱ স্ৱধাৱো-ঽমৃতস্য ধাম । যাশ্চ [ ] 40
মাযা মাযিনাং-ৱিঁশ্ৱমিন্ৱ ত্ৱে পূৰ্ৱী-স্সন্দধুঃ পৃষ্টবন্ধো ॥ দিৱো নো ৱৃষ্টি-ম্মৰুতো ৰৰীদ্ধ্ৱ-ম্প্ৰপিন্ৱত ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য ধাৰাঃ । অৰ্ৱাংএতেন স্তনযিত্নুনেহ্যপো নিষিঞ্চন্নসুৰঃ পিতা নঃ ॥ পিন্ৱন্ত্যপো মৰুতঃ সুদানৱঃ পযো ঘৃতৱদ্ৱিদথেষ্ৱা ভুৱঃ । অত্য-ন্ন মিহে ৱি নযন্তি ৱাজিনমুথ্স-ন্দুহন্তি স্তনযন্তমক্ষিতম্ ॥ উদপ্ৰুতো মৰুতস্তাগ্ং ইযৰ্ত ৱৃষ্টিং- [ৱৃষ্টিম্, যে ৱিশ্ৱে] 41
-ঁযে ৱিশ্ৱে মৰুতো জুনন্তি । ক্ৰোশাতি গৰ্দা কন্যেৱ তুন্না পেৰু-ন্তুঞ্জানা পত্যেৱ জাযা ॥ ঘৃতেন দ্যাৱাপৃথিৱী মধুনা সমুক্ষত পযস্ৱতীঃ কৃণতা-ঽঽপ ওষধীঃ । ঊৰ্জ-ঞ্চ তত্ৰ সুমতি-ঞ্চ পিন্ৱথ যত্ৰা নৰো মৰুত-স্সিঞ্চথা মধু ॥ উদুত্যম্, চিত্ৰম্ ॥ ঔৰ্ৱ-ভৃগুৱচ্ছুচিমপ্নৱানৱদা হুৱে । অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসম্ ॥ আ সৱগ্ং সৱিতুৰ্যথা ভগস্যে ৱ ভুজিগ্ং হুৱে । অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসম্ ॥ হুৱে ৱাতস্ৱন-ঙ্কৱি-ম্পৰ্জন্যক্ৰন্দ্যগ্ং সহঃ । অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসম্ ॥ 42 ॥
অগ্নিনা ৰযিমশ্ঞৱ-ত্পোষমেৱ দিৱেদিৱে । যশসং-ৱীঁৰৱত্তমম্ ॥ গোমাগ্ং অগ্নে-ঽৱিমাগ্ং অশ্ৱী যজ্ঞো নৃৱথ্সখা সদমিদপ্ৰমৃষ্যঃ । ইডাৱাগ্ং এষো অসুৰ প্ৰজাৱা-ন্দীৰ্ঘো ৰযিঃ পৃথুবুধ্ন-স্সভাৱান্ ॥ আপ্যাযস্ৱ, সন্তে ॥ ইহ ত্ৱষ্টাৰমগ্ৰিযং-ৱিঁশ্ৱৰূপমুপ হ্ৱযে । অস্মাকমস্তু কেৱলঃ ॥ তন্নস্তুৰীপমধ পোষযিত্নু দেৱ ত্ৱষ্টৰ্ৱি ৰৰাণ-স্স্যস্ৱ । যতো ৱীৰঃ [যতো ৱীৰঃ, কৰ্মণ্যঃ সুদক্ষো] 35
কৰ্মণ্যঃ সুদক্ষো যুক্তগ্ৰাৱা জাযতে দেৱকামঃ ॥শিৱস্ত্ৱষ্টৰিহা-ঽঽ গহি ৱিভুঃ পোষ উতত্মনা । যজ্ঞেযজ্ঞে ন উদৱ ॥ পিশঙ্গৰূপ-স্সুভৰো ৱযোধা-শ্শ্ৰুষ্টী ৱীৰো জাযতে দেৱকামঃ । প্ৰজা-ন্ত্ৱষ্টা ৱিষ্যতু নাভিমস্মে অথা দেৱানামপ্যেতু পাথঃ ॥ প্ৰণোদে ৱ্যা, নো দিৱঃ ॥ পীপিৱাগ্ং সগ্ং সৰস্ৱত-স্স্তনং-যোঁ ৱিশ্ৱদৰ্শতঃ । ধুক্ষীমহি প্ৰজামিষম্ ॥ 36 ॥
যে তে সৰস্ৱ ঊৰ্মযো মধুমন্তো ঘৃতশ্চুতঃ । তেষা-ন্তে সুম্নমীমহে ॥ যস্য ৱ্ৰত-ম্পশৱো যন্তি সৰ্ৱে যস্য ৱ্ৰতমুপতিষ্ঠন্ত আপঃ । যস্য ৱ্ৰতে পুষ্টিপতিৰ্নিৱিষ্টস্তগ্ং সৰস্ৱন্তমৱসে হুৱেম ॥ দিৱ্যগ্ং সুপৰ্ণং-ৱঁযস-ম্বৃহন্তমপা-ঙ্গৰ্ভং-ৱৃঁষভমোষধীনাম্ । অভীপতো ৱৃষ্ট্যা তৰ্পযন্ত-ন্তগ্ং সৰস্ৱন্তমৱসে হুৱেম ॥ সিনীৱালি পৃথুষ্টুকে যা দেৱানামসি স্ৱসা । জুষস্ৱ হৱ্য- [হৱ্যম্, আহুত-ম্প্ৰজা-ন্দেৱি] 37
-মাহুত-ম্প্ৰজা-ন্দেৱি দিদিড্ঢি নঃ ॥ যা সুপাণি-স্স্ৱঙ্গুৰি-স্সুষূমা বহুসূৱৰী । তস্যৈ ৱিশ্পত্নিযৈ হৱি-স্সিনীৱাল্যৈ জুহোতন ॥ ইন্দ্ৰং-ৱোঁ ৱিশ্ৱতস্পৰী, ন্দ্ৰ-ন্নৰঃ ॥ অসিতৱৰ্ণা হৰয-স্সুপৰ্ণা মিহো ৱসানা দিৱমু-ত্পতন্তি ॥ ত আ-ঽৱৱৃত্ৰন্-থ্সদনানি কৃত্ৱা-ঽঽদি-ত্পৃথিৱী ঘৃতৈৰ্ৱ্যুদ্যতে ॥ হিৰণ্যকেশো ৰজসো ৱিসাৰে-ঽহিৰ্ধুনিৰ্ৱাত ইৱ ধ্ৰজীমান্ । শুচিভ্ৰাজা উষসো [উষসঃ, নৱেদা যশস্ৱতী-] 38
নৱেদা যশস্ৱতী-ৰপস্যুৱো ন সত্যাঃ ॥ আ তে সুপৰ্ণা অমিনন্ত এৱৈঃ কৃষ্ণো নোনাৱ ৱৃষভো যদীদম্ । শিৱাভিৰ্ন স্মযমানাভিৰা-ঽগা-ত্পতন্তি মিহঃ স্তনযন্ত্যভ্ৰা ॥ ৱাশ্ৰেৱ ৱিদ্যুন্মিমাতি ৱথ্স-ন্ন মাতা সিষক্তি । যদেষাং-ৱৃঁষ্টিৰসৰ্জি ॥ পৰ্ৱতশ্চিন্মহি ৱৃদ্ধো বিভায দিৱশ্চি-থ্সানু ৰেজত স্ৱনে ৱঃ । য-ত্ক্ৰীডথ মৰুত [মৰুতঃ, ঋষ্টিমন্ত] 39
ঋষ্টিমন্ত আপ ইৱ সদ্ধ্ৰিযঞ্চো ধৱদ্ধ্ৱে ॥ অভি ক্ৰন্দ স্তনয গৰ্ভমা ধা উদন্ৱতা পৰি দীযা ৰথেন । দৃতিগ্ং সু কৰ্ষ ৱিষিত-ন্ন্যঞ্চগ্ং সমা ভৱন্তূদ্ৱতা নিপাদাঃ ॥ ত্ৱ-ন্ত্যা চিদচ্যুতা-ঽগ্নে পশুৰ্ন যৱসে । ধামা হ য-ত্তে অজৰ ৱনা ৱৃশ্চন্তি শিক্ৱসঃ ॥ অগ্নে ভূৰীণি তৱ জাতৱেদো দেৱ স্ৱধাৱো-ঽমৃতস্য ধাম । যাশ্চ [ ] 40
মাযা মাযিনাং-ৱিঁশ্ৱমিন্ৱ ত্ৱে পূৰ্ৱী-স্সন্দধুঃ পৃষ্টবন্ধো ॥ দিৱো নো ৱৃষ্টি-ম্মৰুতো ৰৰীদ্ধ্ৱ-ম্প্ৰপিন্ৱত ৱৃষ্ণো অশ্ৱস্য ধাৰাঃ । অৰ্ৱাংএতেন স্তনযিত্নুনেহ্যপো নিষিঞ্চন্নসুৰঃ পিতা নঃ ॥ পিন্ৱন্ত্যপো মৰুতঃ সুদানৱঃ পযো ঘৃতৱদ্ৱিদথেষ্ৱা ভুৱঃ । অত্য-ন্ন মিহে ৱি নযন্তি ৱাজিনমুথ্স-ন্দুহন্তি স্তনযন্তমক্ষিতম্ ॥ উদপ্ৰুতো মৰুতস্তাগ্ং ইযৰ্ত ৱৃষ্টিং- [ৱৃষ্টিম্, যে ৱিশ্ৱে] 41
-ঁযে ৱিশ্ৱে মৰুতো জুনন্তি । ক্ৰোশাতি গৰ্দা কন্যেৱ তুন্না পেৰু-ন্তুঞ্জানা পত্যেৱ জাযা ॥ ঘৃতেন দ্যাৱাপৃথিৱী মধুনা সমুক্ষত পযস্ৱতীঃ কৃণতা-ঽঽপ ওষধীঃ । ঊৰ্জ-ঞ্চ তত্ৰ সুমতি-ঞ্চ পিন্ৱথ যত্ৰা নৰো মৰুত-স্সিঞ্চথা মধু ॥ উদুত্যম্, চিত্ৰম্ ॥ ঔৰ্ৱ-ভৃগুৱচ্ছুচিমপ্নৱানৱদা হুৱে । অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসম্ ॥ আ সৱগ্ং সৱিতুৰ্যথা ভগস্যে ৱ ভুজিগ্ং হুৱে । অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসম্ ॥ হুৱে ৱাতস্ৱন-ঙ্কৱি-ম্পৰ্জন্যক্ৰন্দ্যগ্ং সহঃ । অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসম্ ॥ 42 ॥
(ৱীৰ - ইষগ্ং - হৱ্য - মুষসো - মৰুত - শ্চ - ৱৃষ্টিং - ভগস্য - দ্ৱাদশ চ) (অ. 11)
(প্ৰজাপতিৰকামযতৈ - ষ তে গাযত্ৰো - যজ্ঞং-ৱৈঁ - প্ৰজাপতেৰ্জাযমানাঃ - প্ৰাজাপত্যা - যো ৱা অযথাদেৱত - মিষ্টৰ্গো - নিগ্ৰাভ্যা-স্স্থ - যো ৱৈ দেৱা - ঞ্জুষ্টো - ঽগ্নিনা ৰযি - মেকাদশ )
(প্ৰজাপতিৰকামযত - প্ৰজাপতেৰ্জাযমানা - ৱ্যাযচ্ছন্তে - মহ্যমিমা - ন্মাযা মাযিনান্ - দ্ৱিচত্ৱাৰিগ্ংশত্)
(প্ৰজাপতিৰকামযতা, অগ্নিগ্ং সমুদ্ৰৱাসসং )
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ন্তৃতীযকাণ্ডে প্ৰথমঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥