3.1 - ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତା ପାଠଃ

କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ସଂହିତାଯା-ନ୍ତୃତୀଯକାଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ - ନ୍ଯୂନକର୍ମାଭିଧାନଂ
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,

ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହରିଃ ଓମ୍ ॥
ପ୍ରଜାପତିରକାମଯତ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଜେଯେତି ସ ତପୋ-ଽତପ୍ଯତ ସ ସର୍ପାନସୃଜତ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଜେଯେତି ସଦ୍ଵିତୀଯମତପ୍ଯତ ସ ଵଯାଗ୍ସ୍ଯ ସୃଜତ ସୋ-ଽକାମଯତ ପ୍ରଜା-ସ୍ସୃଜେଯେତି ସ ତୃତୀଯମତପ୍ଯତ ସ ଏତ-ନ୍ଦୀକ୍ଷିତଵାଦ-ମପଶ୍ଯ-ତ୍ତମଵଦ-ତ୍ତତୋ ଵୈ ସ ପ୍ରଜା ଅସୃଜତ ଯ-ତ୍ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଦୀକ୍ଷିତଵାଦଂ-ଵଁଦତି ପ୍ରଜା ଏଵ ତଦ୍ଯଜମାନ- [ତଦ୍ଯଜମାନଃ, ସୃଜତେ ଯଦ୍ଵୈ] 1
-ସ୍ସୃଜତେ ଯଦ୍ଵୈ ଦୀକ୍ଷିତୋ-ଽମେଦ୍ଧ୍ଯ-ମ୍ପଶ୍ଯତ୍ଯପାସ୍ମାଦ୍ଦୀକ୍ଷାକ୍ରାମତି ନୀଲମସ୍ଯ ହରୋ ଵ୍ଯେତ୍ଯବଦ୍ଧ-ମ୍ମନୋ ଦରିଦ୍ର-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ-ସ୍ସୂର୍ଯୋ ଜ୍ଯୋତିଷାଗ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୀକ୍ଷେ ମା ମାହାସୀରିତ୍ଯାହ ନାସ୍ମାଦ୍ଦୀକ୍ଷା-ଽପକ୍ରାମତି ନାସ୍ଯ ନୀଲ-ନ୍ନ ହରୋ ଵ୍ଯେତି ଯଦ୍ଵୈ ଦୀକ୍ଷିତମଭିଵର୍ଷତିଦିଵ୍ଯା ଆପୋ-ଽଶାନ୍ତା ଓଜୋ ବଲ-ନ୍ଦୀକ୍ଷା- [ବଲ-ନ୍ଦୀକ୍ଷାମ୍, ତପୋ-ଽସ୍ଯ-] 2
-ନ୍ତପୋ-ଽସ୍ଯ-ନିର୍ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯୁନ୍ଦତୀ-ର୍ବଲ-ନ୍ଧତ୍ତୌଜୋ ଧତ୍ତ ବଲ-ନ୍ଧତ୍ତ ମା ମେ ଦୀକ୍ଷା-ମ୍ମା ତପୋନିର୍ଵଧିଷ୍ଟେତ୍ଯାହୈ ତଦେଵ ସର୍ଵମାତ୍ମ-ନ୍ଧତ୍ତେ ନାସ୍ଯୌଜୋ ବଲ-ନ୍ନ ଦୀକ୍ଷା-ନ୍ନ ତପୋନିର୍ଘ୍ନନ୍ତ୍ଯଗ୍ନିର୍ଵୈ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ ଦେଵତା ସୋ-ଽସ୍ମାଦେତର୍ହିତିର ଇଵ ଯର୍ହି ଯାତି ତମୀଶ୍ଵରଗ୍ଂ ରକ୍ଷାଗ୍ଂସି ହନ୍ତୋ- [ହନ୍ତୋଃ, ଭଦ୍ରାଦଭି-] 3
-ର୍ଭଦ୍ରାଦଭି-ଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରେହିବୃହସ୍ପତିଃ ପୁର ଏତା ତେ ଅସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯାହବ୍ରହ୍ମ ଵୈ ଦେଵାନା-ମ୍ବୃହସ୍ପତିସ୍ତମେଵାନ୍ଵା ରଭତେ ସ ଏନଗ୍ଂ ସ-ମ୍ପାରଯତ୍ଯେ ଦମଗନ୍ମ ଦେଵଯଜନ-ମ୍ପୃଥିଵ୍ଯା ଇତ୍ଯାହ ଦେଵଯଜନଗ୍ଗ୍ ହ୍ଯେଷ ପୃଥିଵ୍ଯା ଆଗଚ୍ଛତି ଯୋ ଯଜତେ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଯଦଜୁଷନ୍ତ ପୂର୍ଵ ଇତ୍ଯାହ ଵିଶ୍ଵେ ହ୍ଯେତଦ୍ଦେଵା ଜୋଷଯନ୍ତେ ଯଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ଋଖ୍ସାମାଭ୍ଯାଂ-ଯଁଜୁଷା ସନ୍ତରନ୍ତ ଇତ୍ଯାହର୍ଖ୍ସାମାଭ୍ଯାଗ୍ ହ୍ଯେଷ ଯଜୁଷା ସନ୍ତରତି ଯୋ ଯଜତେ ରାଯସ୍ପୋଷେଣ ସମିଷା-ମଦେମେତ୍ଯା-ହା-ଽଶିଷମେଵୈ ତାମା ଶାସ୍ତେ ॥ 4 ॥

(ଯଜମାନୋ - ଦୀକ୍ଷାଗ୍ଂ - ହନ୍ତୋ - ର୍ବ୍ରାହ୍ମଣା -ଶ୍ଚତୁର୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 1)
ଏଷ ତେ ଗାଯତ୍ରୋ ଭାଗ ଇତି ମେ ସୋମାଯ ବ୍ରୂତାଦେଷ ତେ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭୋ ଜାଗତୋ ଭାଗ ଇତି ମେ ସୋମାଯ ବ୍ରୂତାଚ୍ଛନ୍ଦୋମାନାଗ୍ଂ ସାମ୍ରାଜ୍ଯ-ଙ୍ଗଚ୍ଛେତି ମେ ସୋମାଯ ବ୍ରୂତା-ଦ୍ଯୋ ଵୈ ସୋମଗ୍ଂ ରାଜାନଗ୍ଂ ସାମ୍ରାଜ୍ଯଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯିତ୍ଵା କ୍ରୀଣାତି ଗଚ୍ଛତି ସ୍ଵାନାଗ୍ଂ ସାମ୍ରାଜ୍ଯ-ଞ୍ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଖଲୁ ଵୈ ସୋମସ୍ଯ ରାଜ୍ଞ-ସ୍ସାମ୍ରାଜ୍ଯୋ ଲୋକଃ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସୋମସ୍ଯ କ୍ରଯାଦେଵମଭି ମନ୍ତ୍ରଯେତ ସାମ୍ରାଜ୍ଯମେଵୈ- [ସାମ୍ରାଜ୍ଯମେଵ, ଏନଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯିତ୍ଵା] 5
ନଂ-ଲୋଁକ-ଙ୍ଗମଯିତ୍ଵା କ୍ରୀଣାତି ଗଚ୍ଛତି ସ୍ଵାନାଗ୍ଂ ସାମ୍ରାଜ୍ଯଂ-ଯୋଁ ଵୈ ତାନୂନପ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୋ ଵଦନ୍ତି ନ ପ୍ରାଶ୍ଞନ୍ତି ନ ଜୁହ୍ଵତ୍ଯଥ କ୍ଵ ତାନୂନପ୍ତ୍ର-ମ୍ପ୍ରତି ତିଷ୍ଠତୀତି ପ୍ରଜାପତୌ ମନସୀତି ବ୍ରୂଯା-ତ୍ତ୍ରିରଵ ଜିଘ୍ରେ-ତ୍ପ୍ରଜାପତୌ ତ୍ଵା ମନସି ଜୁହୋମୀତ୍ଯେଷା ଵୈ ତାନୂନପ୍ତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ଯୋ [ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ଯଃ, ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋଃ] 6
ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ଯତୋ ମନ୍ଯେତାନଭିକ୍ରମ୍ଯ ହୋଷ୍ଯାମୀତି ତ-ତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ନା ଶ୍ରାଵଯେଦେଷା ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦ ପ୍ରତ୍ଯେଵ ତିଷ୍ଠତି ଯଦଭିକ୍ରମ୍ଯ ଜୁହୁଯା-ତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯା ଇଯା-ତ୍ତସ୍ମା-ଥ୍ସମାନତ୍ର ତିଷ୍ଠତା ହୋତଵ୍ଯ-ମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯୈ ଯୋ ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋ-ସ୍ସ୍ଵଂ-ଵେଁଦ ସ୍ଵଵାନେଵ ଭଵତି ସ୍ରୁଗ୍ଵା ଅସ୍ଯ ସ୍ଵଂ-ଵାଁଯଵ୍ଯମସ୍ଯ [ଵାଯଵ୍ଯମସ୍ଯ, ସ୍ଵ-ଞ୍ଚମସୋ-ଽସ୍ଯ] 7
ସ୍ଵ-ଞ୍ଚମସୋ-ଽସ୍ଯ ସ୍ଵଂ-ଯଁଦ୍ଵାଯଵ୍ଯଂ-ଵାଁ ଚମସଂ-ଵାଁ-ଽନନ୍ଵାରଭ୍ଯା-ଽଽଶ୍ରାଵଯେ-ଥ୍ସ୍ଵାଦିଯା-ତ୍ତସ୍ମା ଦନ୍ଵାରଭ୍ଯା ଽଽଶ୍ରାଵ୍ଯଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଦେଵ ନୈତି ଯୋ ଵୈ ସୋମମ- ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ସ୍ତୋତ୍ର-ମୁପାକରୋତ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ସ୍ସୋମୋ ଭଵତ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠିତ-ସ୍ସ୍ତୋମୋ- ଽପ୍ରତିଷ୍ଠିତା-ନ୍ଯୁକ୍ଥାନ୍ଯପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଯଜମାନୋ ଽପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଽଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ଵା ଯଵ୍ଯଂ-ଵୈଁ ସୋମସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଚମସୋ-ଽସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସୋମ-ସ୍ସ୍ତୋମସ୍ଯ ସ୍ତୋମ ଉକ୍ଥାନା-ଙ୍ଗ୍ରହଂ-ଵାଁ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚମସଂ-ଵୋଁନ୍ନୀଯ ସ୍ତୋତ୍ରମୁପା କୁର୍ଯା-ତ୍ପ୍ରତ୍ଯେଵ ସୋମଗ୍ଗ୍ ସ୍ଥାପଯତି ପ୍ରତିସ୍ତୋମ-ମ୍ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ଥାନି ପ୍ରତି ଯଜମାନସ୍ତିଷ୍ଠତି ପ୍ରତ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ॥ 8 ॥

(ଏଵ - ତିଷ୍ଠତି ଯୋ - ଵାଯଵ୍ଯମସ୍ଯ - ଗ୍ରହଂ-ଵୈଁ - କାନ୍ନ - ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 2)
ଯଜ୍ଞଂ-ଵାଁ ଏତ-ଥ୍ସ-ମ୍ଭରନ୍ତି ଯ-ଥ୍ସୋମକ୍ରଯଣ୍ଯୈ ପଦଂ-ଯଁଜ୍ଞମୁଖଗ୍ଂ ହଵିର୍ଧାନେ ଯର୍ହି ହଵିର୍ଧାନେ ପ୍ରାଚୀ ପ୍ରଵର୍ତଯେଯୁସ୍ତର୍ହି ତେନାକ୍ଷମୁପା-ଞ୍ଜ୍ଯା-ଦ୍ଯଜ୍ଞମୁଖ ଏଵ ଯଜ୍ଞମନୁ ସନ୍ତନୋତି ପ୍ରାଞ୍ଚମଗ୍ନି-ମ୍ପ୍ର ହରନ୍ତ୍ଯୁ-ତ୍ପତ୍ନୀମା ନଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଵନାଗ୍ଂସି ପ୍ର ଵର୍ତଯନ୍ତ୍ଯଥ ଵା ଅସ୍ଯୈଷ ଧିଷ୍ଣିଯୋ ହୀଯତେ ସୋ-ଽନୁ ଧ୍ଯାଯତି ସ ଈଶ୍ଵରୋ ରୁଦ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା [ ] 9
ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍. ଯଜମାନସ୍ଯ ଶମଯିତୋର୍ଯର୍ହି ପଶୁମା ପ୍ରୀତମୁଦଞ୍ଚ-ନ୍ନଯନ୍ତି ତର୍ହି ତସ୍ଯ ପଶୁଶ୍ରପଣଗ୍ଂ ହରେ-ତ୍ତେନୈଵୈନ-ମ୍ଭାଗିନ-ଙ୍କରୋତି ଯଜମାନୋ ଵା ଆହଵନୀଯୋ ଯଜମାନଂ-ଵାଁ ଏତଦ୍ଵି କର୍ଷନ୍ତେ ଯଦାହଵନୀଯା-ତ୍ପଶୁଶ୍ରପଣଗ୍ଂ ହରନ୍ତି ସ ଵୈଵ ସ୍ଯାନ୍ନିର୍ମନ୍ଥ୍ଯଂ-ଵାଁ କୁର୍ଯା-ଦ୍ଯଜମାନସ୍ଯ ସାତ୍ମତ୍ଵାଯ ଯଦି ପଶୋରଵଦାନ-ନ୍ନଶ୍ଯେଦାଜ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାଯମଵ ଦ୍ଯେ-ଥ୍ସୈଵ ତତଃ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତିର୍ଯେ ପଶୁଂ-ଵିଁମଥ୍ନୀରନ୍. ଯସ୍ତାନ୍ କାମଯେତା ଽଽର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛେଯୁରିତି କୁଵିଦଙ୍ଗେତି ନମୋ ଵୃକ୍ତିଵତ୍ଯର୍ଚା-ଽଽଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରେ ଜୁହୁଯାନ୍ନମୋ ଵୃକ୍ତିମେଵୈଷାଂ-ଵୃଁଙ୍କ୍ତେ ତାଜଗାର୍ତିମାର୍ଚ୍ଛନ୍ତି ॥ 10 ॥

(ଭୂତ୍ଵା - ତତଃ - ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 3)
ପ୍ରଜାପତେର୍ଜାଯମାନାଃ ପ୍ରଜା ଜାତାଶ୍ଚ ଯା ଇମାଃ । ତସ୍ମୈ ପ୍ରତି ପ୍ର ଵେଦଯଚିକିତ୍ଵାଗ୍ଂ ଅନୁ ମନ୍ଯତାମ୍ ॥ ଇମ-ମ୍ପଶୁ-ମ୍ପଶୁପତେ ତେ ଅଦ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ନାମ୍ଯଗ୍ନେ ସୁକୃତସ୍ଯ ମଦ୍ଧ୍ଯେ । ଅନୁ ମନ୍ଯସ୍ଵ ସୁଯଜା ଯଜାମ ଜୁଷ୍ଟ-ନ୍ଦେଵାନାମିଦମସ୍ତୁ ହଵ୍ଯମ୍ ॥ ପ୍ରଜାନନ୍ତଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପୂର୍ଵେ ପ୍ରାଣମଙ୍ଗେଭ୍ଯଃ ପର୍ଯାଚରନ୍ତମ୍ । ସୁଵର୍ଗଂ-ଯାଁହି ପଥିଭି ର୍ଦେଵଯାନୈ-ରୋଷଧୀଷୁ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠା ଶରୀରୈଃ ॥ ଯେଷାମୀଶେ [ଯେଷାମୀଶେ, ପଶୁପତିଃ] 11
ପଶୁପତିଃ ପଶୂନା-ଞ୍ଚତୁଷ୍ପଦାମୁତ ଚ ଦ୍ଵିପଦାମ୍ । ନିଷ୍କ୍ରୀତୋ-ଽଯଂ-ଯଁଜ୍ଞିଯ-ମ୍ଭାଗମେତୁ ରାଯସ୍ପୋଷା ଯଜମାନସ୍ଯ ସନ୍ତୁ ॥ ଯେ ବଦ୍ଧ୍ଯମାନମନୁ ବଦ୍ଧ୍ଯମାନା ଅଭ୍ଯୈକ୍ଷନ୍ତ ମନସା ଚକ୍ଷୁଷା ଚ । ଅଗ୍ନିସ୍ତାଗ୍ଂ ଅଗ୍ରେ ପ୍ରମୁମୋକ୍ତୁ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜଯା ସଂଵିଁଦାନଃ ॥ ଯ ଆରଣ୍ଯାଃ ପଶଵୋ ଵିଶ୍ଵରୂପା ଵିରୂପା-ସ୍ସନ୍ତୋ ବହୁଧୈକରୂପାଃ । ଵାଯୁସ୍ତାଗ୍ଂ ଅଗ୍ରେ ପ୍ରମୁମୋକ୍ତୁ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପ୍ରଜଯା ସଂଵିଁଦାନଃ ॥ ପ୍ରମୁଞ୍ଚମାନା [ପ୍ରମୁଞ୍ଚମାନାଃ, ଭୁଵନସ୍ଯ ରେତୋ] 12
ଭୁଵନସ୍ଯ ରେତୋ ଗାତୁ-ନ୍ଧତ୍ତ ଯଜମାନାଯ ଦେଵାଃ । ଉପାକୃତଗ୍ଂ ଶଶମାନଂ-ଯଁଦସ୍ଥାଜ୍ଜୀଵ-ନ୍ଦେଵାନାମପ୍ଯେତୁ ପାଥଃ ॥ ନାନା ପ୍ରାଣୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶୁନା ଯଜ୍ଞୋ ଦେଵେଭିଃ ସହ ଦେଵଯାନଃ । ଜୀଵ-ନ୍ଦେଵାନାମପ୍ଯେତୁ ପାଥଃ ସତ୍ଯା-ସ୍ସନ୍ତୁ ଯଜମାନସ୍ଯ କାମାଃ ॥ ଯ-ତ୍ପଶୁର୍ମାଯୁମକୃତୋରୋ ଵା ପଦ୍ଭିରାହତେ । ଅଗ୍ନିର୍ମା ତସ୍ମାଦେନସୋଵିଶ୍ଵା-ନ୍ମୁଞ୍ଚତ୍ଵଗ୍ଂହସଃ ॥ ଶମିତାର ଉପେତନ ଯଜ୍ଞ- [ଯଜ୍ଞମ୍, ଦେଵେଭିରିନ୍ଵିତମ୍ ।] 13
-ନ୍ଦେଵେଭିରିନ୍ଵିତମ୍ । ପାଶା-ତ୍ପଶୁ-ମ୍ପ୍ରମୁଞ୍ଚତ ବନ୍ଧାଦ୍ଯଜ୍ଞପତି-ମ୍ପରି ॥ ଅଦିତିଃ ପାଶ-ମ୍ପ୍ରମୁମୋକ୍ତ୍ଵେତ-ନ୍ନମଃ ପଶୁଭ୍ଯଃ ପଶୁପତଯେ କରୋମି ॥ ଅରାତୀଯନ୍ତ-ମଧର-ଙ୍କୃଣୋମି ଯ-ନ୍ଦ୍ଵିଷ୍ମସ୍ତସ୍ମି-ନ୍ପ୍ରତି ମୁଞ୍ଚାମି ପାଶମ୍ ॥ ତ୍ଵାମୁ ତେ ଦଧିରେ ହଵ୍ଯଵାହଗ୍ଂ ଶୃତଙ୍କର୍ତାରମୁତ ଯଜ୍ଞିଯ-ଞ୍ଚ । ଅଗ୍ନେ ସଦକ୍ଷ-ସ୍ସତନୁର୍ହି ଭୂତ୍ଵା-ଽଥ ହଵ୍ଯା ଜାତଵେଦୋ ଜୁଷସ୍ଵ ॥ ଜାତଵେଦୋ ଵପଯା ଗଚ୍ଛ ଦେଵାନ୍ତ୍ଵଗ୍ଂ ହି ହୋତା ପ୍ରଥମୋ ବଭୂଥ । ଘୃତେନ ତ୍ଵ-ନ୍ତନୁଵୋ ଵର୍ଧଯସ୍ଵ ସ୍ଵାହାକୃତଗ୍ଂ ହଵିରଦନ୍ତୁ ଦେଵାଃ ॥ ସ୍ଵାହା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହା ॥ 14 ॥

(ଈଶେ - ପ୍ରମୁଞ୍ଚମାନା - ଯଜ୍ଞଂ - ତ୍ଵଗ୍ଂ - ଷୋଡଶ ଚ) (ଅ. 4)
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯା ଵୈ ପଶଵସ୍ତେଷାଗ୍ଂ ରୁଦ୍ରୋ-ଽଧିପତିର୍ଯ-ଦେତାଭ୍ଯା-ମୁପା କରୋତି ତାଭ୍ଯାମେଵୈନ-ମ୍ପ୍ରତିପ୍ରୋଚ୍ଯା-ଽଽଲଭତ ଆତ୍ମନୋ-ଽନାଵ୍ରସ୍କାଯ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମୁପାକରୋତି ଦ୍ଵିପାଦ୍ଯଜମାନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ୍ଯା ଉପାକୃତ୍ଯ ପଞ୍ଚ ଜୁହୋତି ପାଙ୍କ୍ତାଃ ପଶଵଃ ପଶୂନେଵା ଵରୁନ୍ଧେମୃତ୍ଯଵେ ଵା ଏଷ ନୀଯତେ ଯ-ତ୍ପଶୁସ୍ତଂ-ଯଁଦନ୍ଵାରଭେତ ପ୍ରମାଯୁକୋ ଯଜମାନ-ସ୍ସ୍ଯାନ୍ନାନା ପ୍ରାଣୋ ଯଜମାନସ୍ଯ ପଶୁନେତ୍ଯାହ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ [ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯୈ, ଯ-ତ୍ପଶୁର୍ମାଯୁ-] 15
ଯ-ତ୍ପଶୁର୍ମାଯୁ-ମକୃତେତି ଜୁହୋତି ଶାନ୍ତ୍ଯୈ ଶମିତାର ଉପେତନେତ୍ଯାହ ଯଥାଯଜୁରେଵୈତଦ୍ଵପାଯାଂ-ଵାଁ ଆହ୍ରିଯମାଣାଯା-ମଗ୍ନେର୍ମେଧୋ-ଽପ କ୍ରାମତି ତ୍ଵାମୁ ତେ ଦଧିରେ ହଵ୍ଯଵାହମିତି ଵପାମଭି ଜୁହୋତ୍ଯଗ୍ନେରେଵ ମେଧମଵ ରୁନ୍ଧେ-ଽଥୋ ଶୃତତ୍ଵାଯ ପୁରସ୍ତା-ଥ୍ସ୍ଵାହା କୃତଯୋ ଵା ଅନ୍ଯେ ଦେଵା ଉପରିଷ୍ଟା-ଥ୍ସ୍ଵାହାକୃତଯୋ-ଽନ୍ଯେ ସ୍ଵାହା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯ-ସ୍ସ୍ଵାହେତ୍ଯଭିତୋ ଵପା-ଞ୍ଜୁହୋତି ତାନେଵୋଭଯା-ନ୍ପ୍ରୀଣାତି ॥ 16 ॥

(ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତ୍ଯା - ଅଭିତୋ ଵପାଂ - ପଞ୍ଚ ଚ) (ଅ. 5)
ଯୋ ଵା ଅଯଥାଦେଵତଂ-ଯଁଜ୍ଞମୁପଚରତ୍ଯା ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ ପାପୀଯା-ନ୍ଭଵତି ଯୋ ଯଥାଦେଵତନ୍ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତ୍ଯାଗ୍ନେଯ୍ଯର୍ଚା ଽଽଗ୍ନୀଦ୍ଧ୍ରମଭି ମୃଶେ-ଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯା ହଵିର୍ଧାନମାଗ୍ନେଯ୍ଯା ସ୍ରୁଚୋ ଵାଯଵ୍ଯଯା ଵାଯଵ୍ଯାନ୍ଯୈନ୍ଦ୍ରିଯା ସଦୋ ଯଥାଦେଵତମେଵ ଯଜ୍ଞମୁପ ଚରତି ନ ଦେଵତାଭ୍ଯ ଆ ଵୃଶ୍ଚ୍ଯତେ ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ଯୁନଜ୍ମି ତେ ପୃଥିଵୀ-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଷା ସହ ଯୁନଜ୍ମି ଵାଯୁମନ୍ତରିକ୍ଷେଣ [ଵାଯୁମନ୍ତରିକ୍ଷେଣ, ତେ ସହ] 17
ତେ ସହ ଯୁନଜ୍ମି ଵାଚଗ୍ଂ ସହ ସୂର୍ଯେଣ ତେ ଯୁନଜ୍ମି ତିସ୍ରୋ ଵିପୃଚ-ସ୍ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତେ । ଅଗ୍ନିର୍ଦେଵତା ଗାଯତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଉପାଗ୍ଂଶୋଃ ପାତ୍ରମସି ସୋମୋ ଦେଵତା ତ୍ରିଷ୍ଟୁ-ପ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽନ୍ତର୍ଯାମସ୍ଯ ପାତ୍ରମସୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵତା ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରଵାଯୁଵୋଃ ପାତ୍ରମସି ବୃହସ୍ପତି-ର୍ଦେଵତା-ଽନୁଷ୍ଟୁ-ପ୍ଛନ୍ଦୋ ମିତ୍ରାଵରୁଣଯୋଃ ପାତ୍ରମସ୍ଯଶ୍ଵିନୌ ଦେଵତା ପଙ୍କ୍ତିଶ୍ଛନ୍ଦୋ-ଽଶ୍ଵିନୋଃ ପାତ୍ରମସି ସୂର୍ଯୋ ଦେଵତା ବୃହତୀ [ ] 18
ଛନ୍ଦଃ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ପାତ୍ରମସି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେଵତା ସତୋ ବୃହତୀ ଛନ୍ଦୋ ମନ୍ଥିନଃ ପାତ୍ରମସି ଵିଶ୍ଵେଦେଵା ଦେଵତୋଷ୍ଣିହା ଛନ୍ଦ ଆଗ୍ରଯଣସ୍ଯ ପାତ୍ରମସୀନ୍ଦ୍ରୋ ଦେଵତା କକୁଚ୍ଛନ୍ଦ ଉକ୍ଥାନା-ମ୍ପାତ୍ରମସି ପୃଥିଵୀ ଦେଵତା ଵିରାଟ୍ ଛନ୍ଦୋ ଧ୍ରୁଵସ୍ଯ ପାତ୍ରମସି ॥ 19 ॥

(ଅନ୍ତରିକ୍ଷେଣ - ବୃହତୀ - ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଗ୍ଂଶଚ୍ଚ) (ଅ. 6)
ଇଷ୍ଟର୍ଗୋ ଵା ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ଯଜମାନସ୍ଯେଷ୍ଟର୍ଗଃ ଖଲୁ ଵୈ ପୂର୍ଵୋ-ଽର୍ଷ୍ଟୁଃ, କ୍ଷୀଯତ ଆସନ୍ଯାନ୍ମା ମନ୍ତ୍ରା-ତ୍ପାହି କସ୍ଯାଶ୍ଚିଦଭିଶସ୍ତ୍ଯା ଇତି ପୁରା ପ୍ରାତରନୁଵାକାଜ୍ଜୁହୁଯାଦାତ୍ମନ ଏଵ ତଦଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଃ ପୁରସ୍ତାଚ୍ଛର୍ମ ନହ୍ଯତେ-ଽନାର୍ତ୍ଯୈ ସଂଵେଁଶାଯ ତ୍ଵୋପଵେଶାଯ ତ୍ଵା ଗାଯତ୍ରିଯା ସ୍ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭୋ ଜଗତ୍ଯା ଅଭିଭୂତ୍ଯୈ ସ୍ଵାହା ପ୍ରାଣାପାନୌ ମୃତ୍ଯୋର୍ମା ପାତ-ମ୍ପ୍ରାଣାପାନୌ ମା ମା ହାସିଷ୍ଟ-ନ୍ଦେଵତାସୁ ଵା ଏତେ ପ୍ରାଣାପାନଯୋ- [ଏତେ ପ୍ରାଣାପାନଯୋଃ, ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତେ] 20
-ର୍ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତେ ଯେଷାଗ୍ଂ ସୋମଃ ସମୃଚ୍ଛତେ ସଂଵେଁଶାଯ ତ୍ଵୋପଵେଶାଯ ତ୍ଵେତ୍ଯାହ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଵୈ ସଂଵେଁଶ ଉପଵେଶଶ୍ଛନ୍ଦୋଭିରେଵାସ୍ଯ ଛନ୍ଦାଗ୍ଂସି ଵୃଙ୍କ୍ତେ ପ୍ରେତିଵନ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯାନି ଭଵନ୍ତ୍ଯଭିଜିତ୍ଯୈ ମରୁତ୍ଵତୀଃ ପ୍ରତିପଦୋ ଵିଜିତ୍ଯା ଉଭେ ବୃହଦ୍ରଥନ୍ତରେ ଭଵତ ଇଯଂ-ଵାଁଵ ରଥନ୍ତରମସୌ ବୃହଦାଭ୍ଯାମେଵୈନମନ୍ତରେତ୍ଯଦ୍ଯ ଵାଵ ରଥନ୍ତରଗ୍ଗ୍ ଶ୍ଵୋ ବୃହଦଦ୍ଯାଶ୍ଵା ଦେଵୈନମନ୍ତରେତି ଭୂତଂ- [ଭୂତମ୍, ଵାଵ ରଥନ୍ତର-] 21
-ଁଵାଵ ରଥନ୍ତର-ମ୍ଭଵିଷ୍ଯ-ଦ୍ବୃହ-ଦ୍ଭୂତାଚ୍ଚୈଵୈନ-ମ୍ଭଵିଷ୍ଯତଶ୍ଚାନ୍ତରେତି, ପରିମିତଂ-ଵାଁଵ ରଥନ୍ତରମପରିମିତ-ମ୍ବୃହ-ତ୍ପରିମିତାଚ୍ଚୈଵୈନ-ମପରିମିତାଚ୍ଚା-ଽନ୍ତରେତି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଜମଦଗ୍ନୀ ଵସିଷ୍ଠେନାସ୍ପର୍ଧେତାଗ୍ଂସ ଏତଜ୍ଜମଦଗ୍ନି ର୍ଵିହଵ୍ଯମ ପଶ୍ଯ-ତ୍ତେନ ଵୈ ସ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯମଵୃଙ୍କ୍ତ ଯଦ୍ଵିହଵ୍ଯଗ୍ଂ ଶସ୍ଯତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯମେଵ ତଦ୍ଵୀର୍ଯଂ-ଯଁଜମାନୋ ଭ୍ରାତୃଵ୍ଯସ୍ଯ ଵୃଙ୍କ୍ତେ ଯସ୍ଯ ଭୂଯାଗ୍ଂସୋ ଯଜ୍ଞକ୍ରତଵ ଇତ୍ଯାହୁ-ସ୍ସ ଦେଵତା ଵୃଙ୍କ୍ତ ଇତି ଯଦ୍ଯଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ-ସ୍ସୋମଃ ପରସ୍ତା-ଥ୍ସ୍ଯା-ଦୁକ୍ଥ୍ଯ-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ ଯଦ୍ଯୁକ୍ଥ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦତିରାତ୍ର-ଙ୍କୁର୍ଵୀତ ଯଜ୍ଞକ୍ରତୁଭିରେଵାସ୍ଯ ଦେଵତା ଵୃଙ୍କ୍ତେ ଵସୀଯା-ନ୍ଭଵତି ॥ 22 ॥

(ପ୍ରାଣାପାନଯୋ - ର୍ଭୂତଂ - ଁଵୃଙ୍କ୍ତେ - ଽଷ୍ଟାଵିଗ୍ଂଶତିଶ୍ଚ) (ଅ. 7)
ନିଗ୍ରାଭ୍ଯା-ସ୍ସ୍ଥ ଦେଵଶ୍ରୁତ ଆଯୁର୍ମେ ତର୍ପଯତ ପ୍ରାଣ-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତାପାନ-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତ ଵ୍ଯାନ-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତ ଚକ୍ଷୁର୍ମେ ତର୍ପଯତ ଶ୍ରୋତ୍ର-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତ ମନୋମେ ତର୍ପଯତ ଵାଚ-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତା-ଽଽତ୍ମାନ-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତାଙ୍ଗାନି ମେ ତର୍ପଯତ ପ୍ରଜା-ମ୍ମେ ତର୍ପଯତ ପଶୂ-ନ୍ମେ ତର୍ପଯତ ଗୃହା-ନ୍ମେ ତର୍ପଯତ ଗଣା-ନ୍ମେ ତର୍ପଯତ ସର୍ଵଗଣ-ମ୍ମା ତର୍ପଯତ ତର୍ପଯତ ମା [ ] 23
ଗଣା ମେ ମା ଵି ତୃଷନ୍ନୋଷଧଯୋ ଵୈ ସୋମସ୍ଯ ଵିଶୋ ଵିଶଃ ଖଲୁ ଵୈ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଦାତୋରୀଶ୍ଵରା ଐନ୍ଦ୍ର-ସ୍ସୋମୋ-ଽଵୀଵୃଧଂ-ଵୋଁ ମନସା ସୁଜାତା ଋତପ୍ରଜାତା ଭଗ ଇଦ୍ଵଃ ସ୍ଯାମ । ଇନ୍ଦ୍ରେଣ ଦେଵୀର୍ଵୀରୁଧଃ ସଂଵିଁଦାନା ଅନୁ ମନ୍ଯନ୍ତାଗ୍ଂ ସଵନାଯ ସୋମମିତ୍ଯାହୌଷଧୀଭ୍ଯ ଏଵୈନଗ୍ଗ୍ ସ୍ଵାଯୈ ଵିଶ-ସ୍ସ୍ଵାଯୈ ଦେଵତାଯୈ ନିର୍ଯାଚ୍ଯାଭି ଷୁଣୋତି ଯୋ ଵୈ ସୋମସ୍ଯାଭିଷୂଯମାଣସ୍ଯ [ସୋମସ୍ଯାଭିଷୂଯମାଣସ୍ଯ, ପ୍ରଥମୋ-ଽଗ୍ଂଶୁ-] 24
ପ୍ରଥମୋ-ଽଗ୍ଂଶୁ-ସ୍ସ୍କନ୍ଦତି ସ ଈଶ୍ଵର ଇନ୍ଦ୍ରିଯଂ-ଵୀଁର୍ଯ-ମ୍ପ୍ରଜା-ମ୍ପଶୂନ୍. ଯଜମାନସ୍ଯ ନିର୍ହନ୍ତୋସ୍ତମଭି ମନ୍ତ୍ରଯେତା-ଽଽ ମା-ଽସ୍କାନ୍ଥ୍ସହ ପ୍ରଜଯା ସହ ରାଯସ୍ପୋଷେଣେନ୍ଦ୍ରିଯ-ମ୍ମେ ଵୀର୍ଯ-ମ୍ମା ନିଵର୍ଧୀରିତ୍ଯାଶିଷମେଵୈତାମା ଶାସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିଯସ୍ଯ ଵୀଯର୍ସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯୈ ପଶୂନାମନିର୍ଘାତାଯ ଦ୍ରଫ୍ସଶ୍ଚସ୍କନ୍ଦ ପୃଥିଵୀମନୁ ଦ୍ଯାମିମଞ୍ଚ ଯୋନିମନୁ ଯଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଃ । ତୃତୀଯଂ-ଯୋଁନିମନୁ ସଞ୍ଚରନ୍ତ-ନ୍ଦ୍ରଫ୍ସ-ଞ୍ଜୁହୋମ୍ଯନୁ ସପ୍ତ ହୋତ୍ରାଃ ॥ 25 ॥

(ତର୍ପଯତ ମା - ଽଭିଷୂଯମାଣସ୍ଯ - ଯଶ୍ଚ - ଦଶ ଚ) (ଅ. 8)
ଯୋ ଵୈ ଦେଵା-ନ୍ଦେଵଯଶସେନାର୍ପଯତି ମନୁଷ୍ଯା-ନ୍ମନୁଷ୍ଯଯଶସେନ ଦେଵଯଶସ୍ଯେଵ ଦେଵେଷୁ ଭଵତି ମନୁଷ୍ଯଯଶସୀ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଯା-ନ୍ପ୍ରାଚୀନ-ମାଗ୍ରଯଣା-ଦ୍ଗ୍ରହା-ନ୍ଗୃହ୍ଣୀଯା-ତ୍ତାନୁପାଗ୍ଂଶୁ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଯାନୂର୍ଧ୍ଵାଗ୍ସ୍ତାନୁପବ୍ଦିମତୋ ଦେଵାନେଵ ତଦ୍ଦେଵଯଶସେନାର୍ପଯତି ମନୁଷ୍ଯା-ନ୍ମନୁଷ୍ଯଯଶସେନ ଦେଵଯଶସ୍ଯେଵ ଦେଵେଷୁ ଭଵତି ମନୁଷ୍ଯଯଶସୀ ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵଗ୍ନିଃ ପ୍ରାତସ୍ସଵନେ ପାତ୍ଵସ୍ମାନ୍. ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ମହିନା ଵିଶ୍ଵଶମ୍ଭୂଃ । ସ ନଃ ପାଵକୋ ଦ୍ରଵିଣ-ନ୍ଦଧା- [ଦ୍ରଵିଣ-ନ୍ଦଧାତୁ, ଆଯୁଷ୍ମନ୍ତ-] 26
-ତ୍ଵାଯୁଷ୍ମନ୍ତ-ସ୍ସହଭକ୍ଷା-ସ୍ସ୍ଯାମ ॥ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ମରୁତ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଅସ୍ମାନସ୍ମି-ନ୍ଦ୍ଵିତୀଯେ ସଵନେ ନ ଜହ୍ଯୁଃ । ଆଯୁଷ୍ମନ୍ତଃ ପ୍ରିଯମେଷାଂ-ଵଁଦନ୍ତୋ ଵଯ-ନ୍ଦେଵାନାଗ୍ଂ ସୁମତୌ ସ୍ଯାମ ॥ ଇଦ-ନ୍ତୃତୀଯଗ୍ଂ ସଵନ-ଙ୍କଵୀନାମୃତେନ ଯେ ଚମସମୈରଯନ୍ତ । ତେ ସୌଧନ୍ଵନା-ସ୍ସୁଵରାନଶାନା-ସ୍ସ୍ଵିଷ୍ଟି-ନ୍ନୋ ଅଭି ଵସୀଯୋ ନଯନ୍ତୁ ॥ ଆଯତନଵତୀର୍ଵା ଅନ୍ଯା ଆହୁତଯୋ ହୂଯନ୍ତେ-ଽନାଯତନା ଅନ୍ଯା ଯା ଆଘାରଵତୀସ୍ତା ଆଯତନଵତୀର୍ଯା- [ଆଯତନଵତୀର୍ଯାଃ, ସୌମ୍ଯାସ୍ତା] 27
-ସ୍ସୌମ୍ଯାସ୍ତା ଅନାଯତନା ଐନ୍ଦ୍ରଵାଯଵ-ମାଦାଯା-ଽଽଘାରମା ଘାରଯେଦଦ୍ଧ୍ଵରୋ ଯଜ୍ଞୋ-ଽଯମସ୍ତୁ ଦେଵା ଓଷଧୀଭ୍ଯଃ ପଶଵେ ନୋ ଜନାଯ ଵିଶ୍ଵସ୍ମୈ ଭୂତାଯା-ଽଦ୍ଧ୍ଵରୋ-ଽସି ସ ପିନ୍ଵସ୍ଵ ଘୃତଵଦ୍ଦେଵ ସୋମେତି ସୌମ୍ଯା ଏଵ ତଦାହୁତୀରାଯତନଵତୀଃ କରୋତ୍ଯାଯତନଵା-ନ୍ଭଵତି ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦାଥୋ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ଏଵ ଘୃତେନ ଵ୍ଯୁନତ୍ତି ତେ ଵ୍ଯୁତ୍ତେ ଉପଜୀଵନୀଯେ ଭଵତ ଉପଜୀଵନୀଯୋ ଭଵତି [ଭଵତି, ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦୈଷ] 28
ଯ ଏଵଂ-ଵେଁଦୈଷ ତେ ରୁଦ୍ରଭାଗୋ ଯ-ନ୍ନିରଯାଚଥାସ୍ତ-ଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ଵିଦେର୍ଗୌପତ୍ଯଗ୍ଂ ରାଯସ୍ପୋଷଗ୍ଂ ସୁଵୀର୍ଯଗ୍ଂ ସଂଵଁଥ୍ସରୀଣାଗ୍ ସ୍ଵସ୍ତିମ୍ ॥ ମନୁଃ ପୁତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦାଯଂ-ଵ୍ଯଁଭଜ-ଥ୍ସ ନାଭାନେଦିଷ୍ଠ-ମ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ-ଵଁସନ୍ତ-ନ୍ନିରଭଜ-ଥ୍ସ ଆ-ଽଗଚ୍ଛ-ଥ୍ସୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ତ୍କଥା ମା ନିରଭାଗିତି ନ ତ୍ଵା ନିରଭାକ୍ଷମିତ୍ଯ-ବ୍ରଵୀଦଙ୍ଗିରସ ଇମେ ସତ୍ରମାସତେ ତେ [ସତ୍ରମାସତେ ତେ, ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନ] 29
ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକ-ନ୍ନ ପ୍ରଜାନନ୍ତି ତେଭ୍ଯ ଇଦ-ମ୍ବ୍ରାହ୍ମଣ-ମ୍ବ୍ରୂହି ତେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁନ୍ତୋ ଯ ଏଷା-ମ୍ପଶଵସ୍ତାଗ୍ସ୍ତେ ଦାସ୍ଯନ୍ତୀତି ତଦେଭ୍ଯୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ତ୍ତେ ସୁଵର୍ଗଂ-ଲୋଁକଂ-ଯଁନ୍ତୋ ଯ ଏଷା-ମ୍ପଶଵ ଆସ-ନ୍ତାନସ୍ମା ଅଦଦୁସ୍ତ-ମ୍ପଶୁଭିଶ୍ଚରନ୍ତଂ-ଯଁଜ୍ଞଵାସ୍ତୌ ରୁଦ୍ର ଆ-ଽଗଚ୍ଛ-ଥ୍ସୋ-ଽବ୍ରଵୀନ୍ମମ ଵା ଇମେ ପଶଵ ଇତ୍ଯଦୁର୍ଵୈ - [ ] 30
ମହ୍ଯମିମାନିତ୍ଯବ୍ରଵୀନ୍ନ ଵୈ ତସ୍ଯ ତ ଈଶତ ଇତ୍ଯବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଯ-ଦ୍ଯଜ୍ଞଵାସ୍ତୌ ହୀଯତେ ମମ ଵୈ ତଦିତି ତସ୍ମା-ଦ୍ଯଜ୍ଞଵାସ୍ତୁ ନାଭ୍ଯଵେତ୍ଯଗ୍ଂ ସୋ-ଽବ୍ରଵୀ-ଦ୍ଯଜ୍ଞେ ମା ଽଽଭଜାଥ ତେ ପଶୂ-ନ୍ନାଭି ମଗ୍ଗ୍ସ୍ଯ ଇତି ତସ୍ମା ଏତ-ମ୍ମନ୍ଥିନଃ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ରାଵମଜୁହୋ-ତ୍ତତୋ ଵୈ ତସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ପଶୂ-ନ୍ନାଭ୍ଯମନ୍ଯତ ଯତ୍ରୈତ ମେଵଂ-ଵିଁଦ୍ଵା-ନ୍ମନ୍ଥିନଃ ସଗ୍ଗ୍ ସ୍ରାଵ-ଞ୍ଜୁହୋତି ନ ତତ୍ର ରୁଦ୍ରଃ ପଶୂନଭି ମନ୍ଯତେ ॥ 31 ॥

(ଦଧାତ୍ଵା - ଯତନଵତୀର୍ଯା - ଉପଜୀଵନୀଯୋ ଭଵତି - ତେ-ଽ - ଦୁର୍ଵୈ - ଯତ୍ରୈତ - ମେକାଦଶ ଚ) (ଅ. 9)
ଜୁଷ୍ଟୋ ଵାଚୋ ଭୂଯାସ-ଞ୍ଜୁଷ୍ଟୋ ଵାଚସ୍ପତଯେ ଦେଵି ଵାକ୍ । ଯଦ୍ଵାଚୋ ମଧୁମ-ତ୍ତସ୍ମି-ନ୍ମା ଧା-ସ୍ସ୍ଵାହା ସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ॥ ଋଚା ସ୍ତୋମଗ୍ଂ ସମର୍ଧଯ ଗାଯତ୍ରେଣ ରଥନ୍ତରମ୍ । ବୃହ-ଦ୍ଗାଯତ୍ରଵର୍ତନି ॥ଯସ୍ତେ ଦ୍ରଫ୍ସ-ସ୍ସ୍କନ୍ଦତି ଯସ୍ତେ ଅଗ୍ଂଶୁର୍ବାହୁଚ୍ଯୁତୋ ଧିଷଣଯୋରୁପସ୍ଥାତ୍ । ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୋର୍ଵା ପରି ଯସ୍ତେ ପଵିତ୍ରା-ଥ୍ସ୍ଵାହାକୃତମିନ୍ଦ୍ରାଯ ତ-ଞ୍ଜୁହୋମି ॥ ଯୋ ଦ୍ରଫ୍ସୋ ଅଗ୍ଂଶୁଃ ପତିତଃ ପୃଥିଵ୍ଯା-ମ୍ପରିଵାପା- [ପୃଥିଵ୍ଯା-ମ୍ପରିଵାପାତ୍, ପୁରୋଡାଶା-ତ୍କରମ୍ଭାତ୍ ।] 32
-ତ୍ପୁରୋଡାଶା-ତ୍କରମ୍ଭାତ୍ । ଧାନାସୋମାନ୍ମନ୍ଥିନ ଇନ୍ଦ୍ର ଶୁକ୍ରା-ଥ୍ସ୍ଵାହାକୃତମିନ୍ଦ୍ରାଯ ତ-ଞ୍ଜୁହୋମି ॥ ଯସ୍ତେ ଦ୍ରଫ୍ସୋ ମଧୁମାଗ୍ଂ ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଵାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵାହାକୃତଃ ପୁନରପ୍ଯେତି ଦେଵାନ୍ । ଦିଵଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ପର୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷା-ଥ୍ସ୍ଵାହା କୃତମିନ୍ଦ୍ରାଯ ତ-ଞ୍ଜୁହୋମି ॥ ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁର୍ଵା ଋତ୍ଵିଜା-ମ୍ପ୍ରଥମୋ ଯୁଜ୍ଯତେ ତେନ ସ୍ତୋମୋ ଯୋକ୍ତଵ୍ଯ ଇତ୍ଯାହୁର୍ଵାଗଗ୍ରେଗା ଅଗ୍ର ଏତ୍ଵୃଜୁଗା ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଯଶୋ ମଯି ଦଧତୀ ପ୍ରାଣା-ନ୍ପଶୁଷୁ ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯି [ ] 33
ଚ ଯଜମାନେ ଚେତ୍ଯାହ ଵାଚମେଵ ତଦ୍ଯଜ୍ଞମୁଖେ ଯୁନକ୍ତି ଵାସ୍ତୁ ଵା ଏତଦ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଯ କ୍ରିଯତେ ଯଦ୍ଗ୍ରହା-ନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ବହିଷ୍ପଵମାନଗ୍ଂ ସର୍ପନ୍ତିପରାଞ୍ଚୋ ହି ଯନ୍ତି ପରାଚୀଭି-ସ୍ସ୍ତୁଵତେ ଵୈଷ୍ଣଵ୍ଯର୍ଚା ପୁନରେତ୍ଯୋପ ତିଷ୍ଠତେ ଯଜ୍ଞୋ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁ ର୍ଯଜ୍ଞମେଵାକର୍ଵିଷ୍ଣୋ ତ୍ଵନ୍ନୋ ଅନ୍ତମ-ଶ୍ଶର୍ମ ଯଚ୍ଛ ସହନ୍ତ୍ଯ । ପ୍ର ତେ ଧାରା ମଧୁଶ୍ଚୁତ ଉଥ୍ସ-ନ୍ଦୁହ୍ରତେ ଅକ୍ଷିତମିତ୍ଯାହ ଯଦେଵାସ୍ଯ ଶଯାନସ୍ଯୋପଶୁଷ୍ଯତି ତଦେଵାସ୍ଯୈତେନା ଽଽପ୍ଯାଯଯତି ॥ 34 ॥

(ପରିଵାପାତ୍ - ପ୍ରଜା-ମ୍ମଯି - ଦୁହ୍ରତେ - ଚତୁର୍ଦଶ ଚ) (ଅ. 10)
ଅଗ୍ନିନା ରଯିମଶ୍ଞଵ-ତ୍ପୋଷମେଵ ଦିଵେଦିଵେ । ଯଶସଂ-ଵୀଁରଵତ୍ତମମ୍ ॥ ଗୋମାଗ୍ଂ ଅଗ୍ନେ-ଽଵିମାଗ୍ଂ ଅଶ୍ଵୀ ଯଜ୍ଞୋ ନୃଵଥ୍ସଖା ସଦମିଦପ୍ରମୃଷ୍ଯଃ । ଇଡାଵାଗ୍ଂ ଏଷୋ ଅସୁର ପ୍ରଜାଵା-ନ୍ଦୀର୍ଘୋ ରଯିଃ ପୃଥୁବୁଧ୍ନ-ସ୍ସଭାଵାନ୍ ॥ ଆପ୍ଯାଯସ୍ଵ, ସନ୍ତେ ॥ ଇହ ତ୍ଵଷ୍ଟାରମଗ୍ରିଯଂ-ଵିଁଶ୍ଵରୂପମୁପ ହ୍ଵଯେ । ଅସ୍ମାକମସ୍ତୁ କେଵଲଃ ॥ ତନ୍ନସ୍ତୁରୀପମଧ ପୋଷଯିତ୍ନୁ ଦେଵ ତ୍ଵଷ୍ଟର୍ଵି ରରାଣ-ସ୍ସ୍ଯସ୍ଵ । ଯତୋ ଵୀରଃ [ଯତୋ ଵୀରଃ, କର୍ମଣ୍ଯଃ ସୁଦକ୍ଷୋ] 35
କର୍ମଣ୍ଯଃ ସୁଦକ୍ଷୋ ଯୁକ୍ତଗ୍ରାଵା ଜାଯତେ ଦେଵକାମଃ ॥ଶିଵସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟରିହା-ଽଽ ଗହି ଵିଭୁଃ ପୋଷ ଉତତ୍ମନା । ଯଜ୍ଞେଯଜ୍ଞେ ନ ଉଦଵ ॥ ପିଶଙ୍ଗରୂପ-ସ୍ସୁଭରୋ ଵଯୋଧା-ଶ୍ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀ ଵୀରୋ ଜାଯତେ ଦେଵକାମଃ । ପ୍ରଜା-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵିଷ୍ଯତୁ ନାଭିମସ୍ମେ ଅଥା ଦେଵାନାମପ୍ଯେତୁ ପାଥଃ ॥ ପ୍ରଣୋଦେ ଵ୍ଯା, ନୋ ଦିଵଃ ॥ ପୀପିଵାଗ୍ଂ ସଗ୍ଂ ସରସ୍ଵତ-ସ୍ସ୍ତନଂ-ଯୋଁ ଵିଶ୍ଵଦର୍ଶତଃ । ଧୁକ୍ଷୀମହି ପ୍ରଜାମିଷମ୍ ॥ 36 ॥
ଯେ ତେ ସରସ୍ଵ ଊର୍ମଯୋ ମଧୁମନ୍ତୋ ଘୃତଶ୍ଚୁତଃ । ତେଷା-ନ୍ତେ ସୁମ୍ନମୀମହେ ॥ ଯସ୍ଯ ଵ୍ରତ-ମ୍ପଶଵୋ ଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ଯସ୍ଯ ଵ୍ରତମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତ ଆପଃ । ଯସ୍ଯ ଵ୍ରତେ ପୁଷ୍ଟିପତିର୍ନିଵିଷ୍ଟସ୍ତଗ୍ଂ ସରସ୍ଵନ୍ତମଵସେ ହୁଵେମ ॥ ଦିଵ୍ଯଗ୍ଂ ସୁପର୍ଣଂ-ଵଁଯସ-ମ୍ବୃହନ୍ତମପା-ଙ୍ଗର୍ଭଂ-ଵୃଁଷଭମୋଷଧୀନାମ୍ । ଅଭୀପତୋ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ତର୍ପଯନ୍ତ-ନ୍ତଗ୍ଂ ସରସ୍ଵନ୍ତମଵସେ ହୁଵେମ ॥ ସିନୀଵାଲି ପୃଥୁଷ୍ଟୁକେ ଯା ଦେଵାନାମସି ସ୍ଵସା । ଜୁଷସ୍ଵ ହଵ୍ଯ- [ହଵ୍ଯମ୍, ଆହୁତ-ମ୍ପ୍ରଜା-ନ୍ଦେଵି] 37
-ମାହୁତ-ମ୍ପ୍ରଜା-ନ୍ଦେଵି ଦିଦିଡ୍ଢି ନଃ ॥ ଯା ସୁପାଣି-ସ୍ସ୍ଵଙ୍ଗୁରି-ସ୍ସୁଷୂମା ବହୁସୂଵରୀ । ତସ୍ଯୈ ଵିଶ୍ପତ୍ନିଯୈ ହଵି-ସ୍ସିନୀଵାଲ୍ଯୈ ଜୁହୋତନ ॥ ଇନ୍ଦ୍ରଂ-ଵୋଁ ଵିଶ୍ଵତସ୍ପରୀ, ନ୍ଦ୍ର-ନ୍ନରଃ ॥ ଅସିତଵର୍ଣା ହରଯ-ସ୍ସୁପର୍ଣା ମିହୋ ଵସାନା ଦିଵମୁ-ତ୍ପତନ୍ତି ॥ ତ ଆ-ଽଵଵୃତ୍ରନ୍-ଥ୍ସଦନାନି କୃତ୍ଵା-ଽଽଦି-ତ୍ପୃଥିଵୀ ଘୃତୈର୍ଵ୍ଯୁଦ୍ଯତେ ॥ ହିରଣ୍ଯକେଶୋ ରଜସୋ ଵିସାରେ-ଽହିର୍ଧୁନିର୍ଵାତ ଇଵ ଧ୍ରଜୀମାନ୍ । ଶୁଚିଭ୍ରାଜା ଉଷସୋ [ଉଷସଃ, ନଵେଦା ଯଶସ୍ଵତୀ-] 38
ନଵେଦା ଯଶସ୍ଵତୀ-ରପସ୍ଯୁଵୋ ନ ସତ୍ଯାଃ ॥ ଆ ତେ ସୁପର୍ଣା ଅମିନନ୍ତ ଏଵୈଃ କୃଷ୍ଣୋ ନୋନାଵ ଵୃଷଭୋ ଯଦୀଦମ୍ । ଶିଵାଭିର୍ନ ସ୍ମଯମାନାଭିରା-ଽଗା-ତ୍ପତନ୍ତି ମିହଃ ସ୍ତନଯନ୍ତ୍ଯଭ୍ରା ॥ ଵାଶ୍ରେଵ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମିମାତି ଵଥ୍ସ-ନ୍ନ ମାତା ସିଷକ୍ତି । ଯଦେଷାଂ-ଵୃଁଷ୍ଟିରସର୍ଜି ॥ ପର୍ଵତଶ୍ଚିନ୍ମହି ଵୃଦ୍ଧୋ ବିଭାଯ ଦିଵଶ୍ଚି-ଥ୍ସାନୁ ରେଜତ ସ୍ଵନେ ଵଃ । ଯ-ତ୍କ୍ରୀଡଥ ମରୁତ [ମରୁତଃ, ଋଷ୍ଟିମନ୍ତ] 39
ଋଷ୍ଟିମନ୍ତ ଆପ ଇଵ ସଦ୍ଧ୍ରିଯଞ୍ଚୋ ଧଵଦ୍ଧ୍ଵେ ॥ ଅଭି କ୍ରନ୍ଦ ସ୍ତନଯ ଗର୍ଭମା ଧା ଉଦନ୍ଵତା ପରି ଦୀଯା ରଥେନ । ଦୃତିଗ୍ଂ ସୁ କର୍ଷ ଵିଷିତ-ନ୍ନ୍ଯଞ୍ଚଗ୍ଂ ସମା ଭଵନ୍ତୂଦ୍ଵତା ନିପାଦାଃ ॥ ତ୍ଵ-ନ୍ତ୍ଯା ଚିଦଚ୍ଯୁତା-ଽଗ୍ନେ ପଶୁର୍ନ ଯଵସେ । ଧାମା ହ ଯ-ତ୍ତେ ଅଜର ଵନା ଵୃଶ୍ଚନ୍ତି ଶିକ୍ଵସଃ ॥ ଅଗ୍ନେ ଭୂରୀଣି ତଵ ଜାତଵେଦୋ ଦେଵ ସ୍ଵଧାଵୋ-ଽମୃତସ୍ଯ ଧାମ । ଯାଶ୍ଚ [ ] 40
ମାଯା ମାଯିନାଂ-ଵିଁଶ୍ଵମିନ୍ଵ ତ୍ଵେ ପୂର୍ଵୀ-ସ୍ସନ୍ଦଧୁଃ ପୃଷ୍ଟବନ୍ଧୋ ॥ ଦିଵୋ ନୋ ଵୃଷ୍ଟି-ମ୍ମରୁତୋ ରରୀଦ୍ଧ୍ଵ-ମ୍ପ୍ରପିନ୍ଵତ ଵୃଷ୍ଣୋ ଅଶ୍ଵସ୍ଯ ଧାରାଃ । ଅର୍ଵାଂଏତେନ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁନେହ୍ଯପୋ ନିଷିଞ୍ଚନ୍ନସୁରଃ ପିତା ନଃ ॥ ପିନ୍ଵନ୍ତ୍ଯପୋ ମରୁତଃ ସୁଦାନଵଃ ପଯୋ ଘୃତଵଦ୍ଵିଦଥେଷ୍ଵା ଭୁଵଃ । ଅତ୍ଯ-ନ୍ନ ମିହେ ଵି ନଯନ୍ତି ଵାଜିନମୁଥ୍ସ-ନ୍ଦୁହନ୍ତି ସ୍ତନଯନ୍ତମକ୍ଷିତମ୍ ॥ ଉଦପ୍ରୁତୋ ମରୁତସ୍ତାଗ୍ଂ ଇଯର୍ତ ଵୃଷ୍ଟିଂ- [ଵୃଷ୍ଟିମ୍, ଯେ ଵିଶ୍ଵେ] 41
-ଁଯେ ଵିଶ୍ଵେ ମରୁତୋ ଜୁନନ୍ତି । କ୍ରୋଶାତି ଗର୍ଦା କନ୍ଯେଵ ତୁନ୍ନା ପେରୁ-ନ୍ତୁଞ୍ଜାନା ପତ୍ଯେଵ ଜାଯା ॥ ଘୃତେନ ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵୀ ମଧୁନା ସମୁକ୍ଷତ ପଯସ୍ଵତୀଃ କୃଣତା-ଽଽପ ଓଷଧୀଃ । ଊର୍ଜ-ଞ୍ଚ ତତ୍ର ସୁମତି-ଞ୍ଚ ପିନ୍ଵଥ ଯତ୍ରା ନରୋ ମରୁତ-ସ୍ସିଞ୍ଚଥା ମଧୁ ॥ ଉଦୁତ୍ଯମ୍, ଚିତ୍ରମ୍ ॥ ଔର୍ଵ-ଭୃଗୁଵଚ୍ଛୁଚିମପ୍ନଵାନଵଦା ହୁଵେ । ଅଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରଵାସସମ୍ ॥ ଆ ସଵଗ୍ଂ ସଵିତୁର୍ଯଥା ଭଗସ୍ଯେ ଵ ଭୁଜିଗ୍ଂ ହୁଵେ । ଅଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରଵାସସମ୍ ॥ ହୁଵେ ଵାତସ୍ଵନ-ଙ୍କଵି-ମ୍ପର୍ଜନ୍ଯକ୍ରନ୍ଦ୍ଯଗ୍ଂ ସହଃ । ଅଗ୍ନିଗ୍ଂ ସମୁଦ୍ରଵାସସମ୍ ॥ 42 ॥