কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থকাণ্ডে তৃতীযঃ প্ৰশ্নঃ - চিতিৱৰ্ণনং
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অপা-ন্ত্ৱেমন্-থ্সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱোদ্মন্-থ্সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা ভস্মন্-থ্সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা জ্যোতিষি সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা-ঽযনে সাদযাম্যৰ্ণৱে সদনে সীদ সমুদ্ৰে সদনে সীদ সলিলে সদনে সীদাপা-ঙ্ক্ষযে সীদাপাগ্ং সধিষি সীদাপা-ন্ত্ৱা সদনে সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা সধস্থে সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা পুৰীষে সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা যোনৌ সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা পাথসি সাদযামি গাযত্ৰী ছন্দ-স্ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো জগতী ছন্দো-ঽনুষ্টু-প্ছন্দঃ পঙ্ক্তিশ্ছন্দঃ ॥ 1 ॥
ও-ন্নমঃ পৰমাত্মনে, শ্ৰী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্ৰী গুৰুভ্যো নমঃ । হৰিঃ ওম্ ॥
অপা-ন্ত্ৱেমন্-থ্সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱোদ্মন্-থ্সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা ভস্মন্-থ্সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা জ্যোতিষি সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা-ঽযনে সাদযাম্যৰ্ণৱে সদনে সীদ সমুদ্ৰে সদনে সীদ সলিলে সদনে সীদাপা-ঙ্ক্ষযে সীদাপাগ্ং সধিষি সীদাপা-ন্ত্ৱা সদনে সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা সধস্থে সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা পুৰীষে সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা যোনৌ সাদযাম্যপা-ন্ত্ৱা পাথসি সাদযামি গাযত্ৰী ছন্দ-স্ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো জগতী ছন্দো-ঽনুষ্টু-প্ছন্দঃ পঙ্ক্তিশ্ছন্দঃ ॥ 1 ॥
(যোনৌ - পঞ্চদশ চ) (অ. 1)
অয-ম্পুৰো ভুৱস্তস্য প্ৰাণো ভৌৱাযনো ৱসন্তঃ প্ৰাণাযনো গাযত্ৰী ৱাসন্তী গাযত্ৰিযৈ গাযত্ৰ-ঙ্গাযত্ৰাদুপাগ্ং শুৰুপাগ্ং শোস্ত্ৰিৱৃ-ত্ত্ৰিৱৃতো ৰথন্তৰগ্ং ৰথন্তৰা-দ্ৱসিষ্ঠ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা প্ৰাণ-ঙ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যো-ঽয-ন্দক্ষিণা ৱিশ্ৱকৰ্মা তস্য মনো ৱৈশ্ৱকৰ্মণ-ঙ্গ্ৰীষ্মো মানসস্ত্ৰিষ্টুগ্গ্ৰৈষ্মী ত্ৰিষ্টুভ ঐডমৈডা-দন্তৰ্যামো ঽন্তৰ্যামা-ত্পঞ্চদশঃ পঞ্চদশা-দ্বৃহ-দ্বৃহতো ভৰদ্ৱাজ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা মনো [ত্ৱযা মনঃ, গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যো-ঽয-] 2
গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যো-ঽয-ম্পশ্চা-দ্ৱিশ্ৱৱ্যচাস্তস্য চক্ষুৰ্ৱৈশ্ৱৱ্যচসং-ৱঁৰ্ষাণি চাক্ষুষাণি জগতী ৱাৰ্ষী জগত্যা ঋক্ষমমৃক্ষমাচ্ছুক্ৰ-শ্শুক্ৰা-থ্সপ্তদশ-স্সপ্তদশা-দ্ৱৈৰূপং-ৱৈঁৰূপা-দ্ৱিশ্ৱামিত্ৰ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা চক্ষুৰ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্য ইদমুত্তৰা-থ্সুৱস্তস্য শ্ৰোত্ৰগ্ং সৌৱগ্ং শৰচ্ছ্ৰৌত্ৰ্যনুষ্টুপ্-ছাৰদ্যনুষ্টুভঃ স্ৱাৰগ্গ্ স্ৱাৰান্মন্থী মন্থিন একৱিগ্ংশ একৱিগ্ংশা-দ্ৱৈৰাজং-ৱৈঁৰাজাজ্জমদগ্নিৰ্ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা [গৃহীতযা, ত্ৱযা] 3
ত্ৱযা শ্ৰোত্ৰ-ঙ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্য ইযমুপৰি মতিস্তস্যৈ ৱাম্মাতী হেমন্তো ৱাচ্যাযনঃ পঙ্ক্তিৰ্হৈমন্তী পক্ত্যৈ-ন্নিধনৱন্নিধনৱত আগ্ৰযণ আগ্ৰযণা-ত্ত্ৰিণৱত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশৌ ত্ৰিণৱত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশাভ্যাগ্ং শাক্ৱৰৰৈৱতে শাক্ৱৰৰৈৱতাভ্যাং-ৱিঁশ্ৱকৰ্মৰ্ষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা ৱাচ-ঙ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যঃ ॥ 4 ॥
অয-ম্পুৰো ভুৱস্তস্য প্ৰাণো ভৌৱাযনো ৱসন্তঃ প্ৰাণাযনো গাযত্ৰী ৱাসন্তী গাযত্ৰিযৈ গাযত্ৰ-ঙ্গাযত্ৰাদুপাগ্ং শুৰুপাগ্ং শোস্ত্ৰিৱৃ-ত্ত্ৰিৱৃতো ৰথন্তৰগ্ং ৰথন্তৰা-দ্ৱসিষ্ঠ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা প্ৰাণ-ঙ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যো-ঽয-ন্দক্ষিণা ৱিশ্ৱকৰ্মা তস্য মনো ৱৈশ্ৱকৰ্মণ-ঙ্গ্ৰীষ্মো মানসস্ত্ৰিষ্টুগ্গ্ৰৈষ্মী ত্ৰিষ্টুভ ঐডমৈডা-দন্তৰ্যামো ঽন্তৰ্যামা-ত্পঞ্চদশঃ পঞ্চদশা-দ্বৃহ-দ্বৃহতো ভৰদ্ৱাজ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা মনো [ত্ৱযা মনঃ, গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যো-ঽয-] 2
গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যো-ঽয-ম্পশ্চা-দ্ৱিশ্ৱৱ্যচাস্তস্য চক্ষুৰ্ৱৈশ্ৱৱ্যচসং-ৱঁৰ্ষাণি চাক্ষুষাণি জগতী ৱাৰ্ষী জগত্যা ঋক্ষমমৃক্ষমাচ্ছুক্ৰ-শ্শুক্ৰা-থ্সপ্তদশ-স্সপ্তদশা-দ্ৱৈৰূপং-ৱৈঁৰূপা-দ্ৱিশ্ৱামিত্ৰ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা চক্ষুৰ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্য ইদমুত্তৰা-থ্সুৱস্তস্য শ্ৰোত্ৰগ্ং সৌৱগ্ং শৰচ্ছ্ৰৌত্ৰ্যনুষ্টুপ্-ছাৰদ্যনুষ্টুভঃ স্ৱাৰগ্গ্ স্ৱাৰান্মন্থী মন্থিন একৱিগ্ংশ একৱিগ্ংশা-দ্ৱৈৰাজং-ৱৈঁৰাজাজ্জমদগ্নিৰ্ ঋষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা [গৃহীতযা, ত্ৱযা] 3
ত্ৱযা শ্ৰোত্ৰ-ঙ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্য ইযমুপৰি মতিস্তস্যৈ ৱাম্মাতী হেমন্তো ৱাচ্যাযনঃ পঙ্ক্তিৰ্হৈমন্তী পক্ত্যৈ-ন্নিধনৱন্নিধনৱত আগ্ৰযণ আগ্ৰযণা-ত্ত্ৰিণৱত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশৌ ত্ৰিণৱত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশাভ্যাগ্ং শাক্ৱৰৰৈৱতে শাক্ৱৰৰৈৱতাভ্যাং-ৱিঁশ্ৱকৰ্মৰ্ষিঃ প্ৰজাপতি গৃহীতযা ত্ৱযা ৱাচ-ঙ্গৃহ্ণামি প্ৰজাভ্যঃ ॥ 4 ॥
(ত্ৱযা মনো-জমদগ্নিৰ্ঋষিঃ প্ৰজাপতিগৃহীতযা-ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 2)
প্ৰাচী দিশাং-ৱঁসন্ত ঋতূনামগ্নিৰ্দেৱতা ব্ৰহ্ম দ্ৰৱিণ-ন্ত্ৰিৱৃ-থ্স্তোম-স্স উ পঞ্চদশৱৰ্তনি-স্ত্ৰ্যৱিৰ্ৱযঃ কৃতমযানা-ম্পুৰোৱাতো ৱাত-স্সানগ ঋষিৰ্দক্ষিণা দিশা-ঙ্গ্ৰীষ্ম ঋতূনামিন্দ্ৰো দেৱতা ক্ষত্ৰ-ন্দ্ৰৱিণ-ম্পঞ্চদশ-স্স্তোম-স্স উ সপ্তদশ ৱৰ্তনি-ৰ্দিত্যৱাড্-ৱযস্ত্ৰেতা-ঽযানা-ন্দক্ষিণাদ্ৱাতো ৱাতঃ সনাতন ঋষিঃ প্ৰতীচী দিশাং-ৱঁৰ্ষা ঋতূনাং-ৱিঁশ্ৱে দেৱা দেৱতা ৱি- [দেৱতা ৱিট্, দ্ৰৱিণগ্ং] 5
-ড্দ্ৰৱিণগ্ং সপ্তদশ স্তোম-স্স উ ৱেকৱিগ্ং শৱৰ্তনি-স্ত্ৰিৱথ্সো ৱযো দ্ৱাপৰো-ঽযানা-ম্পশ্চাদ্ৱাতো ৱাতো-ঽহভূন ঋষিৰুদীচী দিশাগ্ং শৰদ্-ঋতূনা-ম্মিত্ৰাৱৰুণৌ দেৱতা পুষ্ট-ন্দ্ৰৱিণমেকৱিগ্ংশ-স্স্তোম-স্স উ ত্ৰিণৱৱৰ্তনি-স্তুৰ্যৱা-ড্ৱয আস্কন্দো ঽযানামুত্তৰা-দ্ৱাতো ৱাতঃ প্ৰত্ন ঋষিৰূৰ্ধ্ৱা দিশাগ্ং হেমন্তশিশিৰাৱৃতূনা-ম্বৃহস্পতিৰ্দেৱতা ৱৰ্চো দ্ৰৱিণ-ন্ত্ৰিণৱ স্তোম-স্স উ ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশৱৰ্তনিঃ পষ্ঠৱাদ্ৱযো ঽভিভূৰযানাং-ৱিঁষ্ৱগ্ৱাতো ৱাতঃ সুপৰ্ণ ঋষিঃ পিতৰঃ পিতামহাঃ পৰে-ঽৱৰে তে নঃ পান্তু তে নো-ঽৱন্ত্ৱস্মি-ন্ব্ৰহ্মন্নস্মিন্ ক্ষত্ৰে-ঽস্যা-মাশিষ্যস্যা-ম্পুৰোধাযামস্মিন্ কৰ্মন্নস্যা-ন্দেৱহূত্যাম্ ॥ 6 ॥
প্ৰাচী দিশাং-ৱঁসন্ত ঋতূনামগ্নিৰ্দেৱতা ব্ৰহ্ম দ্ৰৱিণ-ন্ত্ৰিৱৃ-থ্স্তোম-স্স উ পঞ্চদশৱৰ্তনি-স্ত্ৰ্যৱিৰ্ৱযঃ কৃতমযানা-ম্পুৰোৱাতো ৱাত-স্সানগ ঋষিৰ্দক্ষিণা দিশা-ঙ্গ্ৰীষ্ম ঋতূনামিন্দ্ৰো দেৱতা ক্ষত্ৰ-ন্দ্ৰৱিণ-ম্পঞ্চদশ-স্স্তোম-স্স উ সপ্তদশ ৱৰ্তনি-ৰ্দিত্যৱাড্-ৱযস্ত্ৰেতা-ঽযানা-ন্দক্ষিণাদ্ৱাতো ৱাতঃ সনাতন ঋষিঃ প্ৰতীচী দিশাং-ৱঁৰ্ষা ঋতূনাং-ৱিঁশ্ৱে দেৱা দেৱতা ৱি- [দেৱতা ৱিট্, দ্ৰৱিণগ্ং] 5
-ড্দ্ৰৱিণগ্ং সপ্তদশ স্তোম-স্স উ ৱেকৱিগ্ং শৱৰ্তনি-স্ত্ৰিৱথ্সো ৱযো দ্ৱাপৰো-ঽযানা-ম্পশ্চাদ্ৱাতো ৱাতো-ঽহভূন ঋষিৰুদীচী দিশাগ্ং শৰদ্-ঋতূনা-ম্মিত্ৰাৱৰুণৌ দেৱতা পুষ্ট-ন্দ্ৰৱিণমেকৱিগ্ংশ-স্স্তোম-স্স উ ত্ৰিণৱৱৰ্তনি-স্তুৰ্যৱা-ড্ৱয আস্কন্দো ঽযানামুত্তৰা-দ্ৱাতো ৱাতঃ প্ৰত্ন ঋষিৰূৰ্ধ্ৱা দিশাগ্ং হেমন্তশিশিৰাৱৃতূনা-ম্বৃহস্পতিৰ্দেৱতা ৱৰ্চো দ্ৰৱিণ-ন্ত্ৰিণৱ স্তোম-স্স উ ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশৱৰ্তনিঃ পষ্ঠৱাদ্ৱযো ঽভিভূৰযানাং-ৱিঁষ্ৱগ্ৱাতো ৱাতঃ সুপৰ্ণ ঋষিঃ পিতৰঃ পিতামহাঃ পৰে-ঽৱৰে তে নঃ পান্তু তে নো-ঽৱন্ত্ৱস্মি-ন্ব্ৰহ্মন্নস্মিন্ ক্ষত্ৰে-ঽস্যা-মাশিষ্যস্যা-ম্পুৰোধাযামস্মিন্ কৰ্মন্নস্যা-ন্দেৱহূত্যাম্ ॥ 6 ॥
(ৱিট্ - পষ্ঠৱা-দ্ৱযো - ঽষ্টাৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 3)
ধ্ৰুৱক্ষিতি -ৰ্ধ্ৰুৱযোনি-ৰ্ধ্ৰুৱা-ঽসি ধ্ৰুৱাং-যোঁনিমা সীদ সাদ্ধ্যা । উখ্যস্য কেতু-ম্প্ৰথম-ম্পুৰস্তাদশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ স্ৱে দক্ষে দক্ষপিতেহ সীদ দেৱত্ৰা পৃথিৱী বৃহতী ৰৰাণা । স্ৱাসস্থা তনুৱা সং-ৱিঁশস্ৱ পিতেৱৈধি সূনৱ আ সুশেৱা-ঽশ্ৱিনাদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ কুলাযিনী ৱসুমতী ৱযোধা ৰযি-ন্নো ৱৰ্ধ বহুলগ্ং সুৱীৰম্ । 7
অপামতি-ন্দুৰ্মতি-ম্বাধমানা ৰাযস্পোষে যজ্ঞপতিমাভজন্তী সুৱৰ্ধেহি যজমানায পোষমশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ অগ্নেঃ পুৰীষমসি দেৱযানী তা-ন্ত্ৱা ৱিশ্ৱে অভি গৃণন্তু দেৱাঃ । স্তোমপৃষ্ঠা ঘৃতৱতীহ সীদ প্ৰজাৱদস্মে দ্ৰৱিণা ঽঽযজস্ৱাশ্ৱিনা ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ দিৱো মূৰ্ধা-ঽসি পৃথিৱ্যা নাভিৰ্ৱিষ্টম্ভনী দিশামধিপত্নী ভুৱনানাম্ । 8
ঊৰ্মিৰ্দ্ৰফ্সো অপামসি ৱিশ্ৱকৰ্মা ত ঋষিৰশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ সজূৰ্-ঋতুভিঃ সজূৰ্ৱিধাভিঃ সজূৰ্ৱসুভি-স্সজূ ৰুদ্ৰৈ-স্সজূৰাদিত্যৈ-স্সজূৰ্ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈ-স্সজূৰ্দেৱৈ-স্সজূৰ্দেৱৈৰ্ৱযো-নাধৈৰগ্নযে ত্ৱা ৱৈশ্ৱানৰাযাশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ প্ৰাণ-ম্মে পাহ্যপান-ম্মে পাহি ৱ্যান-ম্মে পাহি চক্ষুৰ্ম উৰ্ৱ্যা ৱি ভাহি শ্ৰোত্ৰ-ম্মে শ্লোকযাপ-স্পিন্ৱৌষধীৰ্জিন্ৱ দ্ৱিপা-ত্পাহি চতুষ্পাদৱ দিৱো ৱৃষ্টিমেৰয ॥ 9 ॥
ধ্ৰুৱক্ষিতি -ৰ্ধ্ৰুৱযোনি-ৰ্ধ্ৰুৱা-ঽসি ধ্ৰুৱাং-যোঁনিমা সীদ সাদ্ধ্যা । উখ্যস্য কেতু-ম্প্ৰথম-ম্পুৰস্তাদশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ স্ৱে দক্ষে দক্ষপিতেহ সীদ দেৱত্ৰা পৃথিৱী বৃহতী ৰৰাণা । স্ৱাসস্থা তনুৱা সং-ৱিঁশস্ৱ পিতেৱৈধি সূনৱ আ সুশেৱা-ঽশ্ৱিনাদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ কুলাযিনী ৱসুমতী ৱযোধা ৰযি-ন্নো ৱৰ্ধ বহুলগ্ং সুৱীৰম্ । 7
অপামতি-ন্দুৰ্মতি-ম্বাধমানা ৰাযস্পোষে যজ্ঞপতিমাভজন্তী সুৱৰ্ধেহি যজমানায পোষমশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ অগ্নেঃ পুৰীষমসি দেৱযানী তা-ন্ত্ৱা ৱিশ্ৱে অভি গৃণন্তু দেৱাঃ । স্তোমপৃষ্ঠা ঘৃতৱতীহ সীদ প্ৰজাৱদস্মে দ্ৰৱিণা ঽঽযজস্ৱাশ্ৱিনা ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ দিৱো মূৰ্ধা-ঽসি পৃথিৱ্যা নাভিৰ্ৱিষ্টম্ভনী দিশামধিপত্নী ভুৱনানাম্ । 8
ঊৰ্মিৰ্দ্ৰফ্সো অপামসি ৱিশ্ৱকৰ্মা ত ঋষিৰশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ সজূৰ্-ঋতুভিঃ সজূৰ্ৱিধাভিঃ সজূৰ্ৱসুভি-স্সজূ ৰুদ্ৰৈ-স্সজূৰাদিত্যৈ-স্সজূৰ্ৱিশ্ৱৈৰ্দেৱৈ-স্সজূৰ্দেৱৈ-স্সজূৰ্দেৱৈৰ্ৱযো-নাধৈৰগ্নযে ত্ৱা ৱৈশ্ৱানৰাযাশ্ৱিনা-ঽদ্ধ্ৱৰ্যূ সাদযতামিহ ত্ৱা ॥ প্ৰাণ-ম্মে পাহ্যপান-ম্মে পাহি ৱ্যান-ম্মে পাহি চক্ষুৰ্ম উৰ্ৱ্যা ৱি ভাহি শ্ৰোত্ৰ-ম্মে শ্লোকযাপ-স্পিন্ৱৌষধীৰ্জিন্ৱ দ্ৱিপা-ত্পাহি চতুষ্পাদৱ দিৱো ৱৃষ্টিমেৰয ॥ 9 ॥
(সুৱীৰং - ভুৱনানা - মুৰ্ৱ্যা - সপ্তদশ চ) (অ. 4)
ত্ৰ্যৱিৰ্ৱযস্ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো দিত্যৱা-ড্ৱযো ৱিৰাট্ ছন্দঃ পঞ্চাৱিৰ্ৱযো গাযত্ৰী ছন্দস্ত্ৰিৱথ্সো ৱয উষ্ণিহা ছন্দ স্তুৰ্যৱা-ড্ৱযো-ঽনুষ্টু-প্ছন্দঃ পষ্ঠৱা-দ্ৱযো বৃহতী ছন্দ উক্ষা ৱযঃ সতোবৃহতী ছন্দ ঋষভো ৱযঃ ককুচ্ছন্দো ধেনুৰ্ৱযো জগতী ছন্দো-ঽনড্ৱান্. ৱযঃ পঙ্ক্তি শ্ছন্দো বস্তো ৱযো ৱিৱল-ঞ্ছন্দো ৱৃষ্ণিৰ্ৱযো ৱিশাল-ঞ্ছন্দঃ পুৰুষো ৱয স্তন্দ্ৰ-ঞ্ছন্দো ৱ্যাঘ্ৰো ৱযো-ঽনাধৃষ্ট-ঞ্ছন্দঃ সিগ্ংহো ৱয শ্ছদি শ্ছন্দো ৱিষ্টভোং-ৱঁযো-ঽধিপতি শ্ছন্দঃ ক্ষত্ৰং-ৱঁযো মযন্দ-ঞ্ছন্দো ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱযঃ পৰমেষ্ঠী ছন্দো মূৰ্ধা ৱযঃ প্ৰজাপতি শ্ছন্দঃ ॥ 10 ॥
ত্ৰ্যৱিৰ্ৱযস্ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো দিত্যৱা-ড্ৱযো ৱিৰাট্ ছন্দঃ পঞ্চাৱিৰ্ৱযো গাযত্ৰী ছন্দস্ত্ৰিৱথ্সো ৱয উষ্ণিহা ছন্দ স্তুৰ্যৱা-ড্ৱযো-ঽনুষ্টু-প্ছন্দঃ পষ্ঠৱা-দ্ৱযো বৃহতী ছন্দ উক্ষা ৱযঃ সতোবৃহতী ছন্দ ঋষভো ৱযঃ ককুচ্ছন্দো ধেনুৰ্ৱযো জগতী ছন্দো-ঽনড্ৱান্. ৱযঃ পঙ্ক্তি শ্ছন্দো বস্তো ৱযো ৱিৱল-ঞ্ছন্দো ৱৃষ্ণিৰ্ৱযো ৱিশাল-ঞ্ছন্দঃ পুৰুষো ৱয স্তন্দ্ৰ-ঞ্ছন্দো ৱ্যাঘ্ৰো ৱযো-ঽনাধৃষ্ট-ঞ্ছন্দঃ সিগ্ংহো ৱয শ্ছদি শ্ছন্দো ৱিষ্টভোং-ৱঁযো-ঽধিপতি শ্ছন্দঃ ক্ষত্ৰং-ৱঁযো মযন্দ-ঞ্ছন্দো ৱিশ্ৱকৰ্মা ৱযঃ পৰমেষ্ঠী ছন্দো মূৰ্ধা ৱযঃ প্ৰজাপতি শ্ছন্দঃ ॥ 10 ॥
(পুৰুষো ৱযঃ - ষ-ড্ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 5)
ইন্দ্ৰাগ্নী অৱ্যথমানামিষ্টকা-ন্দৃগ্ংহতং-যুঁৱম্ । পৃষ্ঠেন দ্যাৱাপৃথিৱী অন্তৰিক্ষ-ঞ্চ ৱি বাধতাম্ ॥ ৱিশ্ৱকৰ্মা ত্ৱা সাদযত্ৱন্তৰিক্ষস্য পৃষ্ঠে ৱ্যচস্ৱতী-ম্প্ৰথস্ৱতী-ম্ভাস্ৱতীগ্ং সূৰিমতীমা যা দ্যা-ম্ভাস্যা পৃথিৱীমোৰ্ৱন্তৰিক্ষ-মন্তৰিক্ষং-যঁচ্ছান্তৰিক্ষ-ন্দৃগ্ংহান্তৰিক্ষ-ম্মা হিগ্ংসী ৰ্ৱিশ্ৱস্মৈ প্ৰাণাযাপানায ৱ্যানাযোদানায প্ৰতিষ্ঠাযৈ চৰিত্ৰায ৱাযুস্ত্ৱা-ঽভি পাতু মহ্যা স্ৱস্ত্যা ছৰ্দিষা [ছৰ্দিষা, শন্তমেন তযা] 11
শন্তমেন তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদ ॥ ৰাজ্ঞ্যসি প্ৰাচী দিগ্-ৱিৰাডসি দক্ষিণা দি-খ্সম্ৰাডসি প্ৰতীচী দিখ্-স্ৱৰাডস্যুদীচী দিগধিপত্ন্যসি বৃহতী দিগাযুৰ্মে পাহি প্ৰাণ-ম্মে পাহ্যপান-ম্মে পাহি ৱ্যান-ম্মে পাহি চক্ষুৰ্মে পাহি শ্ৰোত্ৰ-ম্মে পাহি মনো মে জিন্ৱ ৱাচ-ম্মে পিন্ৱা ঽঽত্মান-ম্মে পাহি জ্যোতিৰ্মে যচ্ছ ॥ 12 ॥
ইন্দ্ৰাগ্নী অৱ্যথমানামিষ্টকা-ন্দৃগ্ংহতং-যুঁৱম্ । পৃষ্ঠেন দ্যাৱাপৃথিৱী অন্তৰিক্ষ-ঞ্চ ৱি বাধতাম্ ॥ ৱিশ্ৱকৰ্মা ত্ৱা সাদযত্ৱন্তৰিক্ষস্য পৃষ্ঠে ৱ্যচস্ৱতী-ম্প্ৰথস্ৱতী-ম্ভাস্ৱতীগ্ং সূৰিমতীমা যা দ্যা-ম্ভাস্যা পৃথিৱীমোৰ্ৱন্তৰিক্ষ-মন্তৰিক্ষং-যঁচ্ছান্তৰিক্ষ-ন্দৃগ্ংহান্তৰিক্ষ-ম্মা হিগ্ংসী ৰ্ৱিশ্ৱস্মৈ প্ৰাণাযাপানায ৱ্যানাযোদানায প্ৰতিষ্ঠাযৈ চৰিত্ৰায ৱাযুস্ত্ৱা-ঽভি পাতু মহ্যা স্ৱস্ত্যা ছৰ্দিষা [ছৰ্দিষা, শন্তমেন তযা] 11
শন্তমেন তযা দেৱতযা-ঽঙ্গিৰস্ৱ-দ্ধ্ৰুৱা সীদ ॥ ৰাজ্ঞ্যসি প্ৰাচী দিগ্-ৱিৰাডসি দক্ষিণা দি-খ্সম্ৰাডসি প্ৰতীচী দিখ্-স্ৱৰাডস্যুদীচী দিগধিপত্ন্যসি বৃহতী দিগাযুৰ্মে পাহি প্ৰাণ-ম্মে পাহ্যপান-ম্মে পাহি ৱ্যান-ম্মে পাহি চক্ষুৰ্মে পাহি শ্ৰোত্ৰ-ম্মে পাহি মনো মে জিন্ৱ ৱাচ-ম্মে পিন্ৱা ঽঽত্মান-ম্মে পাহি জ্যোতিৰ্মে যচ্ছ ॥ 12 ॥
(ছৰ্দিষা - পিন্ৱ - ষট্চ) (অ. 6)
মা ছন্দঃ প্ৰমা ছন্দঃ প্ৰতিমা ছন্দো-ঽস্ৰীৱি শ্ছন্দঃ পঙ্ক্তি শ্ছন্দ উষ্ণিহা ছন্দো বৃহতী ছন্দো-ঽনুষ্টু-প্ছন্দো ৱিৰাট্ ছন্দো গাযত্ৰী ছন্দ-স্ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো জগতী ছন্দঃ পৃথিৱী ছন্দো ঽন্তৰিক্ষ-ঞ্ছন্দো দ্যৌ শ্ছন্দ-স্সমা শ্ছন্দো নক্ষত্ৰাণি ছন্দো মন শ্ছন্দো ৱাক্ ছন্দঃ কৃষি শ্ছন্দো হিৰণ্য-ঞ্ছন্দো গৌ শ্ছন্দো ঽজা ছন্দো ঽশ্ৱ শ্ছন্দঃ ॥ অগ্নিৰ্দেৱতা [অগ্নিৰ্দেৱতা, ৱাতো দেৱতা] 13
ৱাতো দেৱতা সূৰ্যো দেৱতা চন্দ্ৰমা দেৱতা ৱসৱো দেৱতা ৰুদ্ৰা দেৱতা ঽঽদিত্যা দেৱতা ৱিশ্ৱে দেৱা দেৱতা মৰুতো দেৱতা বৃহস্পতি ৰ্দেৱতেন্দ্ৰো দেৱতা ৱৰুণো দেৱতা মূৰ্ধা-ঽসি ৰা-ড্ধ্ৰুৱা-ঽসি ধৰুণা যন্ত্ৰ্যসি যমিত্ৰীষে ত্ৱোৰ্জে ত্ৱা কৃষ্যৈ ত্ৱা ক্ষেমায ত্ৱা যন্ত্ৰী ৰা-ড্ধ্ৰুৱা-ঽসি ধৰণী ধৰ্ত্ৰ্যসি ধৰিত্ৰ্যাযুষে ত্ৱা ৱৰ্চসে ত্ৱৌজসে ত্ৱা বলায ত্ৱা ॥ 14 ॥
মা ছন্দঃ প্ৰমা ছন্দঃ প্ৰতিমা ছন্দো-ঽস্ৰীৱি শ্ছন্দঃ পঙ্ক্তি শ্ছন্দ উষ্ণিহা ছন্দো বৃহতী ছন্দো-ঽনুষ্টু-প্ছন্দো ৱিৰাট্ ছন্দো গাযত্ৰী ছন্দ-স্ত্ৰিষ্টু-প্ছন্দো জগতী ছন্দঃ পৃথিৱী ছন্দো ঽন্তৰিক্ষ-ঞ্ছন্দো দ্যৌ শ্ছন্দ-স্সমা শ্ছন্দো নক্ষত্ৰাণি ছন্দো মন শ্ছন্দো ৱাক্ ছন্দঃ কৃষি শ্ছন্দো হিৰণ্য-ঞ্ছন্দো গৌ শ্ছন্দো ঽজা ছন্দো ঽশ্ৱ শ্ছন্দঃ ॥ অগ্নিৰ্দেৱতা [অগ্নিৰ্দেৱতা, ৱাতো দেৱতা] 13
ৱাতো দেৱতা সূৰ্যো দেৱতা চন্দ্ৰমা দেৱতা ৱসৱো দেৱতা ৰুদ্ৰা দেৱতা ঽঽদিত্যা দেৱতা ৱিশ্ৱে দেৱা দেৱতা মৰুতো দেৱতা বৃহস্পতি ৰ্দেৱতেন্দ্ৰো দেৱতা ৱৰুণো দেৱতা মূৰ্ধা-ঽসি ৰা-ড্ধ্ৰুৱা-ঽসি ধৰুণা যন্ত্ৰ্যসি যমিত্ৰীষে ত্ৱোৰ্জে ত্ৱা কৃষ্যৈ ত্ৱা ক্ষেমায ত্ৱা যন্ত্ৰী ৰা-ড্ধ্ৰুৱা-ঽসি ধৰণী ধৰ্ত্ৰ্যসি ধৰিত্ৰ্যাযুষে ত্ৱা ৱৰ্চসে ত্ৱৌজসে ত্ৱা বলায ত্ৱা ॥ 14 ॥
(দেৱতা - ঽঽযুষে ত্ৱা - ষট্ চ ) (অ. 7)
আশুস্ত্ৰিৱৃ-দ্ভান্তঃ পঞ্চদশো ৱ্যোম সপ্তদশঃ প্ৰতূৰ্তিৰষ্টাদশ স্তপো নৱদশো ঽভিৱৰ্ত-স্সৱিগ্ংশো ধৰুণ একৱিগ্ংশো ৱৰ্চো দ্ৱাৱিগ্ংশ-স্সম্ভৰণস্ত্ৰযোৱিগ্ংশো যোনিশ্চতুৰ্ৱিগ্ংশো গৰ্ভাঃ পঞ্চৱিগ্ংশ ওজস্ত্ৰিণৱঃ ক্ৰতুৰেকত্ৰিগ্ংশঃ প্ৰতিষ্ঠা ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশো ব্ৰদ্ধ্নস্য ৱিষ্টপ-ঞ্চতুস্ত্ৰিগ্ংশো নাকঃ ষট্ত্ৰিগ্ংশো ৱিৱৰ্তো-ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশো ধৰ্ত্ৰশ্চতুষ্টোমঃ ॥ 15 ॥
আশুস্ত্ৰিৱৃ-দ্ভান্তঃ পঞ্চদশো ৱ্যোম সপ্তদশঃ প্ৰতূৰ্তিৰষ্টাদশ স্তপো নৱদশো ঽভিৱৰ্ত-স্সৱিগ্ংশো ধৰুণ একৱিগ্ংশো ৱৰ্চো দ্ৱাৱিগ্ংশ-স্সম্ভৰণস্ত্ৰযোৱিগ্ংশো যোনিশ্চতুৰ্ৱিগ্ংশো গৰ্ভাঃ পঞ্চৱিগ্ংশ ওজস্ত্ৰিণৱঃ ক্ৰতুৰেকত্ৰিগ্ংশঃ প্ৰতিষ্ঠা ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশো ব্ৰদ্ধ্নস্য ৱিষ্টপ-ঞ্চতুস্ত্ৰিগ্ংশো নাকঃ ষট্ত্ৰিগ্ংশো ৱিৱৰ্তো-ঽষ্টাচত্ৱাৰিগ্ংশো ধৰ্ত্ৰশ্চতুষ্টোমঃ ॥ 15 ॥
(আশুঃ - সপ্তত্ৰিগ্ংশত্) (অ. 8)
অগ্নেৰ্ভাগো-ঽসি দীক্ষাযা আধিপত্য-ম্ব্ৰহ্ম স্পৃত-ন্ত্ৰিৱৃ-থ্স্তোম ইন্দ্ৰস্য ভাগো-ঽসি ৱিষ্ণোৰাধিপত্য-ঙ্ক্ষত্ৰগ্গ্ স্পৃত-ম্পঞ্চদশ-স্স্তোমো নৃচক্ষসা-ম্ভাগো-ঽসি ধাতুৰাধিপত্য-ঞ্জনিত্ৰগ্গ্ স্পৃতগ্ং সপ্তদশ-স্স্তোমো মিত্ৰস্য ভাগো-ঽসি ৱৰুণস্যা-ঽঽধিপত্য-ন্দিৱো ৱৃষ্টিৰ্ৱাতা-স্স্পৃতা একৱিগ্ংশ-স্স্তোমো-ঽদিত্যৈ ভাগো-ঽসি পূষ্ণ আধিপত্যমোজঃ স্পৃত-ন্ত্ৰিণৱ-স্স্তোমো ৱসূনা-ম্ভাগো-ঽসি [ ] 16
ৰুদ্ৰাণামাধিপত্য-ঞ্চতুষ্পা-থ্স্পৃত-ঞ্চতুৰ্ৱিগ্ংশ-স্স্তোম আদিত্যানা-ম্ভাগো-ঽসি মৰুতামাধিপত্য-ঙ্গৰ্ভা-স্স্পৃতাঃ পঞ্চৱিগ্ংশ-স্স্তোমো দেৱস্য সৱিতুৰ্ভাগো-ঽসি বৃহস্পতেৰাধিপত্যগ্ং সমীচীৰ্দিশঃ স্পৃতাশ্চতুষ্টোম-স্স্তোমো যাৱানা-ম্ভাগো-ঽস্যযাৱানামাধিপত্য-ম্প্ৰজা-স্স্পৃতা-শ্চতু-শ্চত্ৱাৰিগ্ংশ-স্স্তোম ঋভূণা-ম্ভাগো-ঽসি ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানামাধিপত্য-ম্ভূত-ন্নিশান্তগ্গ্ স্পৃত-ন্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশ-স্স্তোমঃ ॥ 17 ॥
অগ্নেৰ্ভাগো-ঽসি দীক্ষাযা আধিপত্য-ম্ব্ৰহ্ম স্পৃত-ন্ত্ৰিৱৃ-থ্স্তোম ইন্দ্ৰস্য ভাগো-ঽসি ৱিষ্ণোৰাধিপত্য-ঙ্ক্ষত্ৰগ্গ্ স্পৃত-ম্পঞ্চদশ-স্স্তোমো নৃচক্ষসা-ম্ভাগো-ঽসি ধাতুৰাধিপত্য-ঞ্জনিত্ৰগ্গ্ স্পৃতগ্ং সপ্তদশ-স্স্তোমো মিত্ৰস্য ভাগো-ঽসি ৱৰুণস্যা-ঽঽধিপত্য-ন্দিৱো ৱৃষ্টিৰ্ৱাতা-স্স্পৃতা একৱিগ্ংশ-স্স্তোমো-ঽদিত্যৈ ভাগো-ঽসি পূষ্ণ আধিপত্যমোজঃ স্পৃত-ন্ত্ৰিণৱ-স্স্তোমো ৱসূনা-ম্ভাগো-ঽসি [ ] 16
ৰুদ্ৰাণামাধিপত্য-ঞ্চতুষ্পা-থ্স্পৃত-ঞ্চতুৰ্ৱিগ্ংশ-স্স্তোম আদিত্যানা-ম্ভাগো-ঽসি মৰুতামাধিপত্য-ঙ্গৰ্ভা-স্স্পৃতাঃ পঞ্চৱিগ্ংশ-স্স্তোমো দেৱস্য সৱিতুৰ্ভাগো-ঽসি বৃহস্পতেৰাধিপত্যগ্ং সমীচীৰ্দিশঃ স্পৃতাশ্চতুষ্টোম-স্স্তোমো যাৱানা-ম্ভাগো-ঽস্যযাৱানামাধিপত্য-ম্প্ৰজা-স্স্পৃতা-শ্চতু-শ্চত্ৱাৰিগ্ংশ-স্স্তোম ঋভূণা-ম্ভাগো-ঽসি ৱিশ্ৱেষা-ন্দেৱানামাধিপত্য-ম্ভূত-ন্নিশান্তগ্গ্ স্পৃত-ন্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশ-স্স্তোমঃ ॥ 17 ॥
(ৱসূনা-ম্ভাগো-ঽসি - ষট্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 9)
একযা-ঽস্তুৱত প্ৰজা অধীযন্ত প্ৰজাপতিৰধিপতিৰাসী-ত্তিসৃভিৰস্তুৱত ব্ৰহ্মাসৃজ্যত ব্ৰহ্মণস্পতি-ৰধিপতিৰাসী-ত্পঞ্চভিৰস্তুৱত ভূতান্যসৃজ্যন্ত ভূতানা-ম্পতিৰধিপতিৰাসী-থ্সপ্তভিৰস্তুৱত সপ্তৰ্ষযো-ঽসৃজ্যন্ত ধাতা-ধিপতিৰাসী-ন্নৱভিৰস্তুৱত পিতৰো-ঽসৃজ্যন্তা-ঽদিতিৰধিপত্ন্যাসী-দেকাদশভি-ৰস্তুৱতৰ্তৱো-ঽ সৃজ্যন্তা- ঽঽৰ্তৱো-ঽধিপতি-ৰাসী-ত্ত্ৰযোদশভি-ৰস্তুৱত মাসা অসৃজ্যন্ত সংৱঁথ্সৰো-ঽধিপতি- [-ঽধিপতিঃ, আসী-ত্পঞ্চদশভিৰস্তুৱত] 18
-ৰাসী-ত্পঞ্চদশভিৰস্তুৱত ক্ষত্ৰমসৃজ্যতেন্দ্ৰো ঽধিপতিৰাসী-থ্সপ্তদশভিৰস্তুৱত পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত বৃহস্পতিৰধিপতি-ৰাসীন্নৱদশভি-ৰস্তুৱত শূদ্ৰাৰ্যাৱসৃজ্যেতামহোৰাত্ৰে অধিপত্নী আস্তামেকৱিগ্ং শত্যা-ঽস্তুৱতৈকশফাঃ পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত ৱৰুণো ঽধিপতিৰাসী-ত্ত্ৰযোৱিগ্ংশত্যা-ঽস্তুৱত ক্ষুদ্ৰাঃ পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত পূষা ঽধিপতিৰাসী-ত্পঞ্চৱিগ্ংশত্যা ঽস্তুৱতা-ঽঽৰণ্যাঃ পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত ৱাযুৰধিপতিৰাসী-থ্সপ্তৱিগ্ংশত্যা-ঽস্তুৱত দ্যাৱাপৃথিৱী ৱ্যৈ- [দ্যাৱাপৃথিৱী ৱি, ঈতাং-ৱঁসৱো ৰুদ্ৰা] 19
-তাং-ৱঁসৱো ৰুদ্ৰা আদিত্যা অনু ৱ্যায-ন্তেষামাধিপত্যমাসী-ন্নৱৱিগ্ং শত্যা-ঽস্তুৱত ৱনস্পতযো-ঽসৃজ্যন্ত সোমো ঽধিপতিৰাসী-দেকত্ৰিগ্ংশতা ঽস্তুৱত প্ৰজা অসৃজ্যন্ত যাৱানা-ঞ্চাযাৱানা-ঞ্চা-ঽঽধিপত্যমাসী-ত্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশতা ঽস্তুৱত ভূতান্যশাম্য-ন্প্ৰজাপতিঃ পৰমেষ্ঠ্যধিপতিৰাসীত্ ॥ 20 ॥
একযা-ঽস্তুৱত প্ৰজা অধীযন্ত প্ৰজাপতিৰধিপতিৰাসী-ত্তিসৃভিৰস্তুৱত ব্ৰহ্মাসৃজ্যত ব্ৰহ্মণস্পতি-ৰধিপতিৰাসী-ত্পঞ্চভিৰস্তুৱত ভূতান্যসৃজ্যন্ত ভূতানা-ম্পতিৰধিপতিৰাসী-থ্সপ্তভিৰস্তুৱত সপ্তৰ্ষযো-ঽসৃজ্যন্ত ধাতা-ধিপতিৰাসী-ন্নৱভিৰস্তুৱত পিতৰো-ঽসৃজ্যন্তা-ঽদিতিৰধিপত্ন্যাসী-দেকাদশভি-ৰস্তুৱতৰ্তৱো-ঽ সৃজ্যন্তা- ঽঽৰ্তৱো-ঽধিপতি-ৰাসী-ত্ত্ৰযোদশভি-ৰস্তুৱত মাসা অসৃজ্যন্ত সংৱঁথ্সৰো-ঽধিপতি- [-ঽধিপতিঃ, আসী-ত্পঞ্চদশভিৰস্তুৱত] 18
-ৰাসী-ত্পঞ্চদশভিৰস্তুৱত ক্ষত্ৰমসৃজ্যতেন্দ্ৰো ঽধিপতিৰাসী-থ্সপ্তদশভিৰস্তুৱত পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত বৃহস্পতিৰধিপতি-ৰাসীন্নৱদশভি-ৰস্তুৱত শূদ্ৰাৰ্যাৱসৃজ্যেতামহোৰাত্ৰে অধিপত্নী আস্তামেকৱিগ্ং শত্যা-ঽস্তুৱতৈকশফাঃ পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত ৱৰুণো ঽধিপতিৰাসী-ত্ত্ৰযোৱিগ্ংশত্যা-ঽস্তুৱত ক্ষুদ্ৰাঃ পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত পূষা ঽধিপতিৰাসী-ত্পঞ্চৱিগ্ংশত্যা ঽস্তুৱতা-ঽঽৰণ্যাঃ পশৱো-ঽসৃজ্যন্ত ৱাযুৰধিপতিৰাসী-থ্সপ্তৱিগ্ংশত্যা-ঽস্তুৱত দ্যাৱাপৃথিৱী ৱ্যৈ- [দ্যাৱাপৃথিৱী ৱি, ঈতাং-ৱঁসৱো ৰুদ্ৰা] 19
-তাং-ৱঁসৱো ৰুদ্ৰা আদিত্যা অনু ৱ্যায-ন্তেষামাধিপত্যমাসী-ন্নৱৱিগ্ং শত্যা-ঽস্তুৱত ৱনস্পতযো-ঽসৃজ্যন্ত সোমো ঽধিপতিৰাসী-দেকত্ৰিগ্ংশতা ঽস্তুৱত প্ৰজা অসৃজ্যন্ত যাৱানা-ঞ্চাযাৱানা-ঞ্চা-ঽঽধিপত্যমাসী-ত্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশতা ঽস্তুৱত ভূতান্যশাম্য-ন্প্ৰজাপতিঃ পৰমেষ্ঠ্যধিপতিৰাসীত্ ॥ 20 ॥
(সংৱঁথ্সৰো-ঽধিপতি- ৰ্ৱি - পঞ্চত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 10)
ইযমেৱ সা যা প্ৰথমা ৱ্যৌচ্ছদন্তৰস্যা-ঞ্চৰতি প্ৰৱিষ্টা । ৱধূৰ্জজান নৱগজ্জনিত্ৰী ত্ৰয এনা-ম্মহিমানঃ সচন্তে ॥ ছন্দস্ৱতী উষসা পেপিশানে সমানং-যোঁনিমনু সঞ্চৰন্তী । সূৰ্যপত্নী ৱি চৰতঃ প্ৰজানতী কেতু-ঙ্কৃণ্ৱানে অজৰ ভূৰিৰেতসা ॥ ঋতস্য পন্থামনু তিস্ৰ আ-ঽগুস্ত্ৰযো ঘৰ্মাসো অনু জ্যোতিষা-ঽঽগুঃ । প্ৰজামেকা ৰক্ষত্যূৰ্জমেকা [ ] 21
ৱ্ৰতমেকা ৰক্ষতি দেৱযূনাম্ ॥ চতুষ্টোমো অভৱদ্যা তুৰীযা যজ্ঞস্য পক্ষাৱৃষযো ভৱন্তী । গাযত্ৰী-ন্ত্ৰিষ্টুভ-ঞ্জগতীমনুষ্টুভ-ম্বৃহদৰ্কং-যুঁঞ্জানা-স্সুৱৰা-ঽভৰন্নিদম্ ॥ পঞ্চভিৰ্ধাতা ৱি দধাৱিদং-যঁ-ত্তাসাগ্ স্ৱসৄৰজনয-ত্পঞ্চপঞ্চ । তাসামু যন্তি প্ৰযৱেণ পঞ্চ নানা ৰূপাণি ক্ৰতৱো ৱসানাঃ ॥ ত্ৰিগ্ংশ-থ্স্ৱসাৰ উপযন্তি নিষ্কৃতগ্ং সমান-ঙ্কেতু-ম্প্ৰতিমুঞ্চমানাঃ । 22
ঋতূগ্স্তন্ৱতে কৱযঃ প্ৰজানতীৰ্মদ্ধ্যেছন্দসঃ পৰি যন্তি ভাস্ৱতীঃ ॥ জ্যোতিষ্মতী প্ৰতি মুঞ্চতে নভো ৰাত্ৰী দেৱী সূৰ্যস্য ৱ্ৰতানি । ৱি পশ্যন্তি পশৱো জাযমানা নানাৰূপা মাতুৰস্যা উপস্থে ॥ একাষ্টকা তপসা তপ্যমানা জজান গৰ্ভ-ম্মহিমানমিন্দ্ৰম্ । তেন দস্যূন্ ৱ্যসহন্ত দেৱা হন্তা-ঽসুৰাণা-মভৱচ্ছচীভিঃ ॥ অনানুজামনুজা-ম্মামকৰ্ত সত্যং-ৱঁদন্ত্যন্ৱিচ্ছ এতত্ । ভূযাস- [ভূযাসম্, অস্য সুমতৌ যথা] 23
মস্য সুমতৌ যথা যূযমন্যা ৱো অন্যামতি মা প্ৰ যুক্ত ॥ অভূন্মম সুমতৌ ৱিশ্ৱৱেদা আষ্ট প্ৰতিষ্ঠামৱিদদ্ধি গাধম্ । ভূযাসমস্য সুমতৌ যথা যূযমন্যা ৱো অন্যামতি মা প্ৰযুক্ত ॥ পঞ্চ ৱ্যুষ্টীৰনু পঞ্চ দোহা গা-ম্পঞ্চনাম্নীমৃতৱো-ঽনু পঞ্চ । পঞ্চ দিশঃ পঞ্চদশেন কৢপ্তা-স্সমানমূৰ্ধ্নীৰভি লোকমেকম্ ॥ 24 ॥
ইযমেৱ সা যা প্ৰথমা ৱ্যৌচ্ছদন্তৰস্যা-ঞ্চৰতি প্ৰৱিষ্টা । ৱধূৰ্জজান নৱগজ্জনিত্ৰী ত্ৰয এনা-ম্মহিমানঃ সচন্তে ॥ ছন্দস্ৱতী উষসা পেপিশানে সমানং-যোঁনিমনু সঞ্চৰন্তী । সূৰ্যপত্নী ৱি চৰতঃ প্ৰজানতী কেতু-ঙ্কৃণ্ৱানে অজৰ ভূৰিৰেতসা ॥ ঋতস্য পন্থামনু তিস্ৰ আ-ঽগুস্ত্ৰযো ঘৰ্মাসো অনু জ্যোতিষা-ঽঽগুঃ । প্ৰজামেকা ৰক্ষত্যূৰ্জমেকা [ ] 21
ৱ্ৰতমেকা ৰক্ষতি দেৱযূনাম্ ॥ চতুষ্টোমো অভৱদ্যা তুৰীযা যজ্ঞস্য পক্ষাৱৃষযো ভৱন্তী । গাযত্ৰী-ন্ত্ৰিষ্টুভ-ঞ্জগতীমনুষ্টুভ-ম্বৃহদৰ্কং-যুঁঞ্জানা-স্সুৱৰা-ঽভৰন্নিদম্ ॥ পঞ্চভিৰ্ধাতা ৱি দধাৱিদং-যঁ-ত্তাসাগ্ স্ৱসৄৰজনয-ত্পঞ্চপঞ্চ । তাসামু যন্তি প্ৰযৱেণ পঞ্চ নানা ৰূপাণি ক্ৰতৱো ৱসানাঃ ॥ ত্ৰিগ্ংশ-থ্স্ৱসাৰ উপযন্তি নিষ্কৃতগ্ং সমান-ঙ্কেতু-ম্প্ৰতিমুঞ্চমানাঃ । 22
ঋতূগ্স্তন্ৱতে কৱযঃ প্ৰজানতীৰ্মদ্ধ্যেছন্দসঃ পৰি যন্তি ভাস্ৱতীঃ ॥ জ্যোতিষ্মতী প্ৰতি মুঞ্চতে নভো ৰাত্ৰী দেৱী সূৰ্যস্য ৱ্ৰতানি । ৱি পশ্যন্তি পশৱো জাযমানা নানাৰূপা মাতুৰস্যা উপস্থে ॥ একাষ্টকা তপসা তপ্যমানা জজান গৰ্ভ-ম্মহিমানমিন্দ্ৰম্ । তেন দস্যূন্ ৱ্যসহন্ত দেৱা হন্তা-ঽসুৰাণা-মভৱচ্ছচীভিঃ ॥ অনানুজামনুজা-ম্মামকৰ্ত সত্যং-ৱঁদন্ত্যন্ৱিচ্ছ এতত্ । ভূযাস- [ভূযাসম্, অস্য সুমতৌ যথা] 23
মস্য সুমতৌ যথা যূযমন্যা ৱো অন্যামতি মা প্ৰ যুক্ত ॥ অভূন্মম সুমতৌ ৱিশ্ৱৱেদা আষ্ট প্ৰতিষ্ঠামৱিদদ্ধি গাধম্ । ভূযাসমস্য সুমতৌ যথা যূযমন্যা ৱো অন্যামতি মা প্ৰযুক্ত ॥ পঞ্চ ৱ্যুষ্টীৰনু পঞ্চ দোহা গা-ম্পঞ্চনাম্নীমৃতৱো-ঽনু পঞ্চ । পঞ্চ দিশঃ পঞ্চদশেন কৢপ্তা-স্সমানমূৰ্ধ্নীৰভি লোকমেকম্ ॥ 24 ॥
ঋতস্য গৰ্ভঃ প্ৰথমা ৱ্যূষুষ্যপামেকা মহিমান-ম্বিভৰ্তি । সূৰ্যস্যৈকা চৰতি নিষ্কৃতেষু ঘৰ্মস্যৈকা সৱিতৈকা-ন্নি যচ্ছতি ॥ যা প্ৰথমা ৱ্যৌচ্ছ-থ্সা ধেনুৰভৱদ্যমে । সা নঃ পযস্ৱতী ধুক্ষ্ৱোত্তৰামুত্তৰাগ্ং সমাম্ ॥ শুক্ৰৰ্ষভা নভসা জ্যোতিষা ঽঽগা-দ্ৱিশ্ৱৰূপা শবলীৰগ্নিকেতুঃ । সমানমৰ্থগ্গ্ স্ৱপস্যমানা বিভ্ৰতী জৰামজৰ উষ আ-ঽগাঃ ॥ ঋতূনা-ম্পত্নী প্ৰথমেযমা-ঽগাদহ্না-ন্নেত্ৰী জনিত্ৰী প্ৰজানাম্ । একা সতী বহুধোষো ৱ্যুচ্ছস্যজীৰ্ণা ত্ৱ-ঞ্জৰযসি সৰ্ৱমন্যত্ ॥ 25 ॥
(ঊৰ্জমেকা - প্ৰতিমুঞ্চমানা - ভূযাস - মেকং - পত্ন্যে কান্ন ৱিগ্ংশতিশ্চ) (অ. 11)
অগ্নে জাতা-ন্প্ৰণুদা ন-স্সপত্না-ন্প্ৰত্যজাতাঞ্জাতৱেদো নুদস্ৱ । অস্মে দীদিহি সুমনা অহেড-ন্তৱ স্যাগ্ং শৰ্ম-ন্ত্ৰিৱৰূথ উদ্ভিত্ ॥ সহসা জাতা-ন্প্ৰণুদান-স্সপত্না-ন্প্ৰত্যজাতাঞ্জাতৱেদো নুদস্ৱ । অধি নো ব্ৰূহি সুমনস্যমানো ৱযগ্গ্ স্যাম প্ৰণুদা ন-স্সপত্নান্ ॥ চতুশ্চত্ৱাৰিগ্ংশ-স্স্তোমো ৱৰ্চো দ্ৰৱিণগ্ং ষোডশ-স্স্তোম ওজো দ্ৰৱিণ-ম্পৃথিৱ্যাঃ পুৰীষম- [পুৰীষমসি, অফ্সো নাম ।] 26
-স্যফ্সো নাম । এৱ শ্ছন্দো ৱৰিৱ শ্ছন্দঃ শভূং শ্ছন্দঃ পৰিভূ শ্ছন্দ আচ্ছচ্ছন্দো মন শ্ছন্দো ৱ্যচ শ্ছন্দ-স্সিন্ধু শ্ছন্দঃ সমুদ্ৰ-ঞ্ছন্দঃ সলিল-ঞ্ছন্দঃ সংযঁচ্ছন্দো ৱিযচ্ছন্দো বৃহচ্ছন্দো ৰথন্তৰ-ঞ্ছন্দো নিকায শ্ছন্দো ৱিৱধ শ্ছন্দো গিৰ শ্ছন্দো ভ্ৰজ শ্ছন্দঃ সষ্টু-প্ছন্দো ঽনুষ্টু-প্ছন্দঃ ককুচ্ছন্দ স্ত্ৰিককুচ্ছন্দঃ কাৱ্য-ঞ্ছন্দো -ঽঙ্কুপ-ঞ্ছন্দঃ [-ঽঙ্কুপ-ঞ্ছন্দঃ, পদপঙ্ক্তি শ্ছন্দো] 27
পদপঙ্ক্তি শ্ছন্দো ঽক্ষৰপঙ্ক্তি শ্ছন্দো ৱিষ্টাৰপঙ্ক্তি শ্ছন্দঃ ক্ষুৰো ভৃজ্ৱাঞ্ছন্দঃ প্ৰচ্ছচ্ছন্দঃ পক্ষ শ্ছন্দ এৱ শ্ছন্দো ৱৰিৱ শ্ছন্দো ৱয শ্ছন্দো ৱযস্কৃচ্ছন্দো ৱিশাল-ঞ্ছন্দো ৱিষ্পৰ্ধা শ্ছন্দ শ্ছদি শ্ছন্দো দূৰোহণ-ঞ্ছন্দস্তন্দ্ৰ-ঞ্ছন্দো ঽঙ্কাঙ্ক-ঞ্ছন্দঃ ॥ 28 ॥
(অস্য - ঙ্কুপঞ্ছন্দ - স্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 12)
অগ্নিৰ্ৱৃত্ৰাণি জঙ্ঘন-দ্দ্ৰৱিণস্যুৰ্ৱিপন্যযা । সমিদ্ধ-শ্শুক্ৰ আহুতঃ ॥ ত্ৱগ্ং সোমাসি সত্পতিস্ত্ৱগ্ং ৰাজোত ৱৃত্ৰহা । ত্ৱ-ম্ভদ্ৰো অসি ক্ৰতুঃ ॥ ভদ্ৰা তে অগ্নে স্ৱনীক সদৃঙ্গ্ঘোৰস্য সতো ৱিষুণস্য চাৰুঃ । ন য-ত্তে শোচিস্তমসা ৱৰন্ত ন ধ্ৱস্মানস্তনুৱি ৰেপ আ ধুঃ ॥ ভদ্ৰ-ন্তে অগ্নে সহসিন্ননীকমুপাক আ ৰোচতে সূৰ্যস্য । 29
ৰুশ-দ্দৃশে দদৃশে নক্তযা চিদৰূক্ষিত-ন্দৃশ আ ৰূপে অন্নম্ ॥ সৈনা-ঽনীকেন সুৱিদত্ৰো অস্মে যষ্টা দেৱাগ্ং আযজিষ্ঠ-স্স্ৱস্তি । অদব্ধো গোপা উত নঃ পৰস্পা অগ্নে দ্যুমদুত ৰেৱ-দ্দিদীহি ॥ স্ৱস্তি নো দিৱো অগ্নে পৃথিৱ্যা ৱিশ্ৱাযুৰ্ধেহি যজথায দেৱ । য-থ্সীমহি দিৱিজাত প্ৰশস্ত-ন্তদস্মাসু দ্ৰৱিণ-ন্ধেহি চিত্ৰম্ ॥ যথা হোতৰ্মনুষো [হোতৰ্মনুষঃ, দেৱতাতা] 30
দেৱতাতা যজ্ঞেভিঃ সূনো সহসো যজাসি । এৱা নো অদ্য সমনা সমানানু-শন্নগ্ন উশতো যক্ষি দেৱান্ ॥ অগ্নিমীডে পুৰোহিতং-যঁজ্ঞস্য দেৱমৃত্ৱিজম্ । হোতাৰগ্ং ৰত্নধাতমম্ ॥ ৱৃষা সোম দ্যুমাগ্ং অসি ৱৃষা দেৱ ৱৃষৱ্ৰতঃ । ৱৃষা ধৰ্মাণি দধিষে ॥ সান্তপনা ইদগ্ং হৱিৰ্মৰুতস্তজ্জুজুষ্টন । যুষ্মাকোতী ৰিশাদসঃ ॥ যো নো মৰ্তো ৱসৱো দুৰ্হৃণাযুস্তিৰ-স্সত্যানি মৰুতো [মৰুতঃ, জিঘাগ্ংসাত্ ।] 31
জিঘাগ্ংসাত্ । দ্ৰুহঃ পাশ-ম্প্ৰতি স মুচীষ্ট তপিষ্ঠেন তপসা হন্তনা তম্ ॥ সংৱঁথ্সৰীণা মৰুতঃ স্ৱৰ্কা উৰুক্ষযা-স্সগণা মানুষেষু । তে-ঽস্ম-ত্পাশা-ন্প্ৰ মুঞ্চন্ত্ৱগ্ংহস-স্সান্তপনা মদিৰা মাদযিষ্ণৱঃ ॥ পিপ্ৰীহি দেৱাগ্ং উশতো যৱিষ্ঠ ৱিদ্ৱাগ্ং ঋতূগ্ংৰ্-ঋতুপতে যজেহ । যে দৈৱ্যা ঋত্ৱিজস্তেভিৰগ্নে ত্ৱগ্ং হোতৄণামস্যাযজিষ্ঠঃ ॥ অগ্নে যদদ্য ৱিশো অদ্ধ্ৱৰস্য হোতঃ পাৱক [পাৱক, শোচে ৱেষ্ট্ৱগ্ং হি] 32
শোচে ৱেষ্ট্ৱগ্ং হি যজ্ৱা । ঋতা যজাসি মহিনা ৱি যদ্ভূৰ্হৱ্যা ৱহ যৱিষ্ঠ যা তে অদ্য ॥ অগ্নিনা ৰযি-মশ্ঞৱ-ত্পোষমেৱ দিৱেদিৱে । যশসং-ৱীঁৰৱত্তমম্ ॥ গযস্ফানো অমীৱহা ৱসুৱি-ত্পুষ্টিৱৰ্ধনঃ । সুমিত্ৰ-স্সোম নো ভৱ ॥ গৃহমেধাস আ গত মৰুতো মা-ঽপ ভূতন । প্ৰমুঞ্চন্তো নো অগ্ংহসঃ ॥ পূৰ্ৱীভিৰ্হি দদাশিম শৰদ্ভিৰ্মৰুতো ৱযম্ । মহোভি- [মহোভিঃ, চৰ্ষণীনাম্ ।] 33
-শ্চৰ্ষণীনাম্ ॥ প্ৰবুদ্ধ্নিযা ঈৰতে ৱো মহাগ্ংসি প্ৰণামানি প্ৰযজ্যৱস্তিৰদ্ধ্ৱম্ । সহস্ৰিয-ন্দম্য-ম্ভাগমেত-ঙ্গৃহমেধীয-ম্মৰুতো জুষদ্ধ্ৱম্ ॥ উপ যমেতি যুৱতি-স্সুদক্ষ-ন্দোষা ৱস্তোৰ্. হৱিষ্মতী ঘৃতাচী । উপ স্ৱৈনমৰমতিৰ্ৱ-সূযুঃ ॥ ইমো অগ্নে ৱীততমানি হৱ্যা ঽজস্ৰো ৱক্ষি দেৱতাতিমচ্ছ । প্ৰতি ন ঈগ্ং সুৰভীণি ৱিযন্তু ॥ ক্ৰীডং-ৱঁ-শ্শৰ্ধো মাৰুতমনৰ্ৱাণগ্ং ৰথেশুভম্ । 34
কণ্ৱা অভি প্ৰ গাযত ॥ অত্যাসো ন যে মৰুত-স্স্ৱঞ্চো যক্ষদৃশো ন শুভযন্ত মৰ্যাঃ । তে হৰ্ম্যেষ্ঠা-শ্শিশৱো ন শুভ্ৰা ৱথ্সাসো ন প্ৰক্ৰীডিনঃ পযোধাঃ ॥ প্ৰৈষামজ্মেষু ৱিথুৰেৱ ৰেজতে ভূমিৰ্যামেষু যদ্ধ যুঞ্জতে শুভে । তে ক্ৰীডযো ধুনযো ভ্ৰাজদৃষ্টয-স্স্ৱয-ম্মহিত্ৱ-ম্পনযন্ত ধূতযঃ ॥ উপহ্ৱৰেষু যদচিদ্ধ্ৱং-যঁযিং-ৱঁয ইৱ মৰুতঃ কেন [কেন, চি-ত্পথা ।] 35
চি-ত্পথা । শ্চোতন্তি কোশা উপ ৱো ৰথেষ্ৱা ঘৃতমুক্ষতা মধুৱৰ্ণমৰ্চতে ॥ অগ্নিমগ্নিগ্ং হৱীমভি-স্সদা হৱন্ত ৱিশ্পতিম্ । হৱ্যৱাহ-ম্পুৰুপ্ৰিযম্ ॥ তগ্ং হি শশ্ৱন্ত ঈডতে স্ৰুচা দেৱ-ঙ্ঘৃতশ্চুতা । অগ্নিগ্ং হৱ্যায ৱোঢৱে ॥ ইন্দ্ৰাগ্নী ৰোচনা দিৱ-শ্শ্ঞথদ্ৱৃত্ৰ মিন্দ্ৰং-ৱোঁ ৱিশ্ৱতস্পৰীন্দ্ৰ-ন্নৰো ৱিশ্ৱকৰ্মন্. হৱিষা ৱাৱৃধানো ৱিশ্ৱকৰ্মন্. হৱিষা ৱৰ্ধনেন ॥ 36 ॥
(সূৰ্যস্য - মনুষো - মৰুতঃ - পাৱক - মহোভী - ৰথেশুভ - ঙ্কেন - ষড্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 13)
(অপান্ত্ৱেম - ন্নয-ম্পুৰো ভুৱঃ - প্ৰাচী - ধ্ৰুৱক্ষিতি - স্ত্ৰ্যৱি - ৰিন্দ্ৰাগ্নী - মা ছন্দ - আশুস্ত্ৰিৱৃ - দগ্নেৰ্ভাগো - ঽস্যেক - যেযমেৱ সা যা - ঽগ্নে জাতা - নগ্নিৰ্ৱৃত্ৰাণি - ত্ৰযোদশ )
(অপান্ত্ৱে - ন্দ্ৰাগ্নী - ইযমেৱ - দেৱতাতা - ষট্ত্ৰিগ্ংশত্ )
(অপান্ত্ৱেমন্, হৱিষা ৱৰ্ধনেন)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থ কাণ্ডে তৃতীযঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
অগ্নে জাতা-ন্প্ৰণুদা ন-স্সপত্না-ন্প্ৰত্যজাতাঞ্জাতৱেদো নুদস্ৱ । অস্মে দীদিহি সুমনা অহেড-ন্তৱ স্যাগ্ং শৰ্ম-ন্ত্ৰিৱৰূথ উদ্ভিত্ ॥ সহসা জাতা-ন্প্ৰণুদান-স্সপত্না-ন্প্ৰত্যজাতাঞ্জাতৱেদো নুদস্ৱ । অধি নো ব্ৰূহি সুমনস্যমানো ৱযগ্গ্ স্যাম প্ৰণুদা ন-স্সপত্নান্ ॥ চতুশ্চত্ৱাৰিগ্ংশ-স্স্তোমো ৱৰ্চো দ্ৰৱিণগ্ং ষোডশ-স্স্তোম ওজো দ্ৰৱিণ-ম্পৃথিৱ্যাঃ পুৰীষম- [পুৰীষমসি, অফ্সো নাম ।] 26
-স্যফ্সো নাম । এৱ শ্ছন্দো ৱৰিৱ শ্ছন্দঃ শভূং শ্ছন্দঃ পৰিভূ শ্ছন্দ আচ্ছচ্ছন্দো মন শ্ছন্দো ৱ্যচ শ্ছন্দ-স্সিন্ধু শ্ছন্দঃ সমুদ্ৰ-ঞ্ছন্দঃ সলিল-ঞ্ছন্দঃ সংযঁচ্ছন্দো ৱিযচ্ছন্দো বৃহচ্ছন্দো ৰথন্তৰ-ঞ্ছন্দো নিকায শ্ছন্দো ৱিৱধ শ্ছন্দো গিৰ শ্ছন্দো ভ্ৰজ শ্ছন্দঃ সষ্টু-প্ছন্দো ঽনুষ্টু-প্ছন্দঃ ককুচ্ছন্দ স্ত্ৰিককুচ্ছন্দঃ কাৱ্য-ঞ্ছন্দো -ঽঙ্কুপ-ঞ্ছন্দঃ [-ঽঙ্কুপ-ঞ্ছন্দঃ, পদপঙ্ক্তি শ্ছন্দো] 27
পদপঙ্ক্তি শ্ছন্দো ঽক্ষৰপঙ্ক্তি শ্ছন্দো ৱিষ্টাৰপঙ্ক্তি শ্ছন্দঃ ক্ষুৰো ভৃজ্ৱাঞ্ছন্দঃ প্ৰচ্ছচ্ছন্দঃ পক্ষ শ্ছন্দ এৱ শ্ছন্দো ৱৰিৱ শ্ছন্দো ৱয শ্ছন্দো ৱযস্কৃচ্ছন্দো ৱিশাল-ঞ্ছন্দো ৱিষ্পৰ্ধা শ্ছন্দ শ্ছদি শ্ছন্দো দূৰোহণ-ঞ্ছন্দস্তন্দ্ৰ-ঞ্ছন্দো ঽঙ্কাঙ্ক-ঞ্ছন্দঃ ॥ 28 ॥
(অস্য - ঙ্কুপঞ্ছন্দ - স্ত্ৰযস্ত্ৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 12)
অগ্নিৰ্ৱৃত্ৰাণি জঙ্ঘন-দ্দ্ৰৱিণস্যুৰ্ৱিপন্যযা । সমিদ্ধ-শ্শুক্ৰ আহুতঃ ॥ ত্ৱগ্ং সোমাসি সত্পতিস্ত্ৱগ্ং ৰাজোত ৱৃত্ৰহা । ত্ৱ-ম্ভদ্ৰো অসি ক্ৰতুঃ ॥ ভদ্ৰা তে অগ্নে স্ৱনীক সদৃঙ্গ্ঘোৰস্য সতো ৱিষুণস্য চাৰুঃ । ন য-ত্তে শোচিস্তমসা ৱৰন্ত ন ধ্ৱস্মানস্তনুৱি ৰেপ আ ধুঃ ॥ ভদ্ৰ-ন্তে অগ্নে সহসিন্ননীকমুপাক আ ৰোচতে সূৰ্যস্য । 29
ৰুশ-দ্দৃশে দদৃশে নক্তযা চিদৰূক্ষিত-ন্দৃশ আ ৰূপে অন্নম্ ॥ সৈনা-ঽনীকেন সুৱিদত্ৰো অস্মে যষ্টা দেৱাগ্ং আযজিষ্ঠ-স্স্ৱস্তি । অদব্ধো গোপা উত নঃ পৰস্পা অগ্নে দ্যুমদুত ৰেৱ-দ্দিদীহি ॥ স্ৱস্তি নো দিৱো অগ্নে পৃথিৱ্যা ৱিশ্ৱাযুৰ্ধেহি যজথায দেৱ । য-থ্সীমহি দিৱিজাত প্ৰশস্ত-ন্তদস্মাসু দ্ৰৱিণ-ন্ধেহি চিত্ৰম্ ॥ যথা হোতৰ্মনুষো [হোতৰ্মনুষঃ, দেৱতাতা] 30
দেৱতাতা যজ্ঞেভিঃ সূনো সহসো যজাসি । এৱা নো অদ্য সমনা সমানানু-শন্নগ্ন উশতো যক্ষি দেৱান্ ॥ অগ্নিমীডে পুৰোহিতং-যঁজ্ঞস্য দেৱমৃত্ৱিজম্ । হোতাৰগ্ং ৰত্নধাতমম্ ॥ ৱৃষা সোম দ্যুমাগ্ং অসি ৱৃষা দেৱ ৱৃষৱ্ৰতঃ । ৱৃষা ধৰ্মাণি দধিষে ॥ সান্তপনা ইদগ্ং হৱিৰ্মৰুতস্তজ্জুজুষ্টন । যুষ্মাকোতী ৰিশাদসঃ ॥ যো নো মৰ্তো ৱসৱো দুৰ্হৃণাযুস্তিৰ-স্সত্যানি মৰুতো [মৰুতঃ, জিঘাগ্ংসাত্ ।] 31
জিঘাগ্ংসাত্ । দ্ৰুহঃ পাশ-ম্প্ৰতি স মুচীষ্ট তপিষ্ঠেন তপসা হন্তনা তম্ ॥ সংৱঁথ্সৰীণা মৰুতঃ স্ৱৰ্কা উৰুক্ষযা-স্সগণা মানুষেষু । তে-ঽস্ম-ত্পাশা-ন্প্ৰ মুঞ্চন্ত্ৱগ্ংহস-স্সান্তপনা মদিৰা মাদযিষ্ণৱঃ ॥ পিপ্ৰীহি দেৱাগ্ং উশতো যৱিষ্ঠ ৱিদ্ৱাগ্ং ঋতূগ্ংৰ্-ঋতুপতে যজেহ । যে দৈৱ্যা ঋত্ৱিজস্তেভিৰগ্নে ত্ৱগ্ং হোতৄণামস্যাযজিষ্ঠঃ ॥ অগ্নে যদদ্য ৱিশো অদ্ধ্ৱৰস্য হোতঃ পাৱক [পাৱক, শোচে ৱেষ্ট্ৱগ্ং হি] 32
শোচে ৱেষ্ট্ৱগ্ং হি যজ্ৱা । ঋতা যজাসি মহিনা ৱি যদ্ভূৰ্হৱ্যা ৱহ যৱিষ্ঠ যা তে অদ্য ॥ অগ্নিনা ৰযি-মশ্ঞৱ-ত্পোষমেৱ দিৱেদিৱে । যশসং-ৱীঁৰৱত্তমম্ ॥ গযস্ফানো অমীৱহা ৱসুৱি-ত্পুষ্টিৱৰ্ধনঃ । সুমিত্ৰ-স্সোম নো ভৱ ॥ গৃহমেধাস আ গত মৰুতো মা-ঽপ ভূতন । প্ৰমুঞ্চন্তো নো অগ্ংহসঃ ॥ পূৰ্ৱীভিৰ্হি দদাশিম শৰদ্ভিৰ্মৰুতো ৱযম্ । মহোভি- [মহোভিঃ, চৰ্ষণীনাম্ ।] 33
-শ্চৰ্ষণীনাম্ ॥ প্ৰবুদ্ধ্নিযা ঈৰতে ৱো মহাগ্ংসি প্ৰণামানি প্ৰযজ্যৱস্তিৰদ্ধ্ৱম্ । সহস্ৰিয-ন্দম্য-ম্ভাগমেত-ঙ্গৃহমেধীয-ম্মৰুতো জুষদ্ধ্ৱম্ ॥ উপ যমেতি যুৱতি-স্সুদক্ষ-ন্দোষা ৱস্তোৰ্. হৱিষ্মতী ঘৃতাচী । উপ স্ৱৈনমৰমতিৰ্ৱ-সূযুঃ ॥ ইমো অগ্নে ৱীততমানি হৱ্যা ঽজস্ৰো ৱক্ষি দেৱতাতিমচ্ছ । প্ৰতি ন ঈগ্ং সুৰভীণি ৱিযন্তু ॥ ক্ৰীডং-ৱঁ-শ্শৰ্ধো মাৰুতমনৰ্ৱাণগ্ং ৰথেশুভম্ । 34
কণ্ৱা অভি প্ৰ গাযত ॥ অত্যাসো ন যে মৰুত-স্স্ৱঞ্চো যক্ষদৃশো ন শুভযন্ত মৰ্যাঃ । তে হৰ্ম্যেষ্ঠা-শ্শিশৱো ন শুভ্ৰা ৱথ্সাসো ন প্ৰক্ৰীডিনঃ পযোধাঃ ॥ প্ৰৈষামজ্মেষু ৱিথুৰেৱ ৰেজতে ভূমিৰ্যামেষু যদ্ধ যুঞ্জতে শুভে । তে ক্ৰীডযো ধুনযো ভ্ৰাজদৃষ্টয-স্স্ৱয-ম্মহিত্ৱ-ম্পনযন্ত ধূতযঃ ॥ উপহ্ৱৰেষু যদচিদ্ধ্ৱং-যঁযিং-ৱঁয ইৱ মৰুতঃ কেন [কেন, চি-ত্পথা ।] 35
চি-ত্পথা । শ্চোতন্তি কোশা উপ ৱো ৰথেষ্ৱা ঘৃতমুক্ষতা মধুৱৰ্ণমৰ্চতে ॥ অগ্নিমগ্নিগ্ং হৱীমভি-স্সদা হৱন্ত ৱিশ্পতিম্ । হৱ্যৱাহ-ম্পুৰুপ্ৰিযম্ ॥ তগ্ং হি শশ্ৱন্ত ঈডতে স্ৰুচা দেৱ-ঙ্ঘৃতশ্চুতা । অগ্নিগ্ং হৱ্যায ৱোঢৱে ॥ ইন্দ্ৰাগ্নী ৰোচনা দিৱ-শ্শ্ঞথদ্ৱৃত্ৰ মিন্দ্ৰং-ৱোঁ ৱিশ্ৱতস্পৰীন্দ্ৰ-ন্নৰো ৱিশ্ৱকৰ্মন্. হৱিষা ৱাৱৃধানো ৱিশ্ৱকৰ্মন্. হৱিষা ৱৰ্ধনেন ॥ 36 ॥
(সূৰ্যস্য - মনুষো - মৰুতঃ - পাৱক - মহোভী - ৰথেশুভ - ঙ্কেন - ষড্চত্ৱাৰিগ্ংশচ্চ) (অ. 13)
(অপান্ত্ৱেম - ন্নয-ম্পুৰো ভুৱঃ - প্ৰাচী - ধ্ৰুৱক্ষিতি - স্ত্ৰ্যৱি - ৰিন্দ্ৰাগ্নী - মা ছন্দ - আশুস্ত্ৰিৱৃ - দগ্নেৰ্ভাগো - ঽস্যেক - যেযমেৱ সা যা - ঽগ্নে জাতা - নগ্নিৰ্ৱৃত্ৰাণি - ত্ৰযোদশ )
(অপান্ত্ৱে - ন্দ্ৰাগ্নী - ইযমেৱ - দেৱতাতা - ষট্ত্ৰিগ্ংশত্ )
(অপান্ত্ৱেমন্, হৱিষা ৱৰ্ধনেন)
॥ হৰিঃ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুৰ্ৱেদীয তৈত্তিৰীয সংহিতাযা-ঞ্চতুৰ্থ কাণ্ডে তৃতীযঃ প্ৰশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥