4.3 - ಅಪಾ ನ್ತ್ವೇಮ ನ್ಥ್ಸಾದಯಾಮಿ - ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತಾ ಪಾಠಃ

ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತಾಯಾ-ಞ್ಚತುರ್ಥಕಾಣ್ಡೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ - ಚಿತಿವರ್ಣನಂ
ಓ-ನ್ನಮಃ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಯೇ ನಮಃ,
ಶ್ರೀ ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ । ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
ಅಪಾ-ನ್ತ್ವೇಮನ್-ಥ್ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವೋದ್ಮನ್-ಥ್ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಭಸ್ಮನ್-ಥ್ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ-ಽಯನೇ ಸಾದಯಾಮ್ಯರ್ಣವೇ ಸದನೇ ಸೀದ ಸಮುದ್ರೇ ಸದನೇ ಸೀದ ಸಲಿಲೇ ಸದನೇ ಸೀದಾಪಾ-ಙ್ಕ್ಷಯೇ ಸೀದಾಪಾಗ್ಂ ಸಧಿಷಿ ಸೀದಾಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಸದನೇ ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಸಧಸ್ಥೇ ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಪುರೀಷೇ ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಯೋನೌ ಸಾದಯಾಮ್ಯಪಾ-ನ್ತ್ವಾ ಪಾಥಸಿ ಸಾದಯಾಮಿ ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದ-ಸ್ತ್ರಿಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದೋ ಜಗತೀ ಛನ್ದೋ-ಽನುಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದಃ ಪಙ್ಕ್ತಿಶ್ಛನ್ದಃ ॥ 1 ॥

(ಯೋನೌ - ಪಞ್ಚದಶ ಚ) (ಅ. 1)
ಅಯ-ಮ್ಪುರೋ ಭುವಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರಾಣೋ ಭೌವಾಯನೋ ವಸನ್ತಃ ಪ್ರಾಣಾಯನೋ ಗಾಯತ್ರೀ ವಾಸನ್ತೀ ಗಾಯತ್ರಿಯೈ ಗಾಯತ್ರ-ಙ್ಗಾಯತ್ರಾದುಪಾಗ್ಂ ಶುರುಪಾಗ್ಂ ಶೋಸ್ತ್ರಿವೃ-ತ್ತ್ರಿವೃತೋ ರಥನ್ತರಗ್ಂ ರಥನ್ತರಾ-ದ್ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೃಹೀತಯಾ ತ್ವಯಾ ಪ್ರಾಣ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯೋ-ಽಯ-ನ್ದಕ್ಷಿಣಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ತಸ್ಯ ಮನೋ ವೈಶ್ವಕರ್ಮಣ-ಙ್ಗ್ರೀಷ್ಮೋ ಮಾನಸಸ್ತ್ರಿಷ್ಟುಗ್ಗ್ರೈಷ್ಮೀ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ ಐಡಮೈಡಾ-ದನ್ತರ್ಯಾಮೋ ಽನ್ತರ್ಯಾಮಾ-ತ್ಪಞ್ಚದಶಃ ಪಞ್ಚದಶಾ-ದ್ಬೃಹ-ದ್ಬೃಹತೋ ಭರದ್ವಾಜ ಋಷಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೃಹೀತಯಾ ತ್ವಯಾ ಮನೋ [ತ್ವಯಾ ಮನಃ, ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯೋ-ಽಯ-] 2
ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯೋ-ಽಯ-ಮ್ಪಶ್ಚಾ-ದ್ವಿಶ್ವವ್ಯಚಾಸ್ತಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರ್ವೈಶ್ವವ್ಯಚಸಂ-ವಁರ್ಷಾಣಿ ಚಾಕ್ಷುಷಾಣಿ ಜಗತೀ ವಾರ್ಷೀ ಜಗತ್ಯಾ ಋಕ್ಷಮಮೃಕ್ಷಮಾಚ್ಛುಕ್ರ-ಶ್ಶುಕ್ರಾ-ಥ್ಸಪ್ತದಶ-ಸ್ಸಪ್ತದಶಾ-ದ್ವೈರೂಪಂ-ವೈಁರೂಪಾ-ದ್ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೃಹೀತಯಾ ತ್ವಯಾ ಚಕ್ಷುರ್ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯ ಇದಮುತ್ತರಾ-ಥ್ಸುವಸ್ತಸ್ಯ ಶ್ರೋತ್ರಗ್ಂ ಸೌವಗ್ಂ ಶರಚ್ಛ್ರೌತ್ರ್ಯನುಷ್ಟುಪ್-ಛಾರದ್ಯನುಷ್ಟುಭಃ ಸ್ವಾರಗ್ಗ್ ಸ್ವಾರಾನ್ಮನ್ಥೀ ಮನ್ಥಿನ ಏಕವಿಗ್ಂಶ ಏಕವಿಗ್ಂಶಾ-ದ್ವೈರಾಜಂ-ವೈಁರಾಜಾಜ್ಜಮದಗ್ನಿರ್ ಋಷಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೃಹೀತಯಾ [ಗೃಹೀತಯಾ, ತ್ವಯಾ] 3
ತ್ವಯಾ ಶ್ರೋತ್ರ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯ ಇಯಮುಪರಿ ಮತಿಸ್ತಸ್ಯೈ ವಾಮ್ಮಾತೀ ಹೇಮನ್ತೋ ವಾಚ್ಯಾಯನಃ ಪಙ್ಕ್ತಿರ್ಹೈಮನ್ತೀ ಪಕ್ತ್ಯೈ-ನ್ನಿಧನವನ್ನಿಧನವತ ಆಗ್ರಯಣ ಆಗ್ರಯಣಾ-ತ್ತ್ರಿಣವತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶೌ ತ್ರಿಣವತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶಾಭ್ಯಾಗ್ಂ ಶಾಕ್ವರರೈವತೇ ಶಾಕ್ವರರೈವತಾಭ್ಯಾಂ-ವಿಁಶ್ವಕರ್ಮರ್ಷಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಗೃಹೀತಯಾ ತ್ವಯಾ ವಾಚ-ಙ್ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಪ್ರಜಾಭ್ಯಃ ॥ 4 ॥

(ತ್ವಯಾ ಮನೋ-ಜಮದಗ್ನಿರ್ಋಷಿಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೃಹೀತಯಾ-ತ್ರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 2)
ಪ್ರಾಚೀ ದಿಶಾಂ-ವಁಸನ್ತ ಋತೂನಾಮಗ್ನಿರ್ದೇವತಾ ಬ್ರಹ್ಮ ದ್ರವಿಣ-ನ್ತ್ರಿವೃ-ಥ್ಸ್ತೋಮ-ಸ್ಸ ಉ ಪಞ್ಚದಶವರ್ತನಿ-ಸ್ತ್ರ್ಯವಿರ್ವಯಃ ಕೃತಮಯಾನಾ-ಮ್ಪುರೋವಾತೋ ವಾತ-ಸ್ಸಾನಗ ಋಷಿರ್ದಕ್ಷಿಣಾ ದಿಶಾ-ಙ್ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತೂನಾಮಿನ್ದ್ರೋ ದೇವತಾ ಕ್ಷತ್ರ-ನ್ದ್ರವಿಣ-ಮ್ಪಞ್ಚದಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮ-ಸ್ಸ ಉ ಸಪ್ತದಶ ವರ್ತನಿ-ರ್ದಿತ್ಯವಾಡ್-ವಯಸ್ತ್ರೇತಾ-ಽಯಾನಾ-ನ್ದಕ್ಷಿಣಾದ್ವಾತೋ ವಾತಃ ಸನಾತನ ಋಷಿಃ ಪ್ರತೀಚೀ ದಿಶಾಂ-ವಁರ್ಷಾ ಋತೂನಾಂ-ವಿಁಶ್ವೇ ದೇವಾ ದೇವತಾ ವಿ- [ದೇವತಾ ವಿಟ್, ದ್ರವಿಣಗ್ಂ] 5
-ಡ್ದ್ರವಿಣಗ್ಂ ಸಪ್ತದಶ ಸ್ತೋಮ-ಸ್ಸ ಉ ವೇಕವಿಗ್ಂ ಶವರ್ತನಿ-ಸ್ತ್ರಿವಥ್ಸೋ ವಯೋ ದ್ವಾಪರೋ-ಽಯಾನಾ-ಮ್ಪಶ್ಚಾದ್ವಾತೋ ವಾತೋ-ಽಹಭೂನ ಋಷಿರುದೀಚೀ ದಿಶಾಗ್ಂ ಶರದ್-ಋತೂನಾ-ಮ್ಮಿತ್ರಾವರುಣೌ ದೇವತಾ ಪುಷ್ಟ-ನ್ದ್ರವಿಣಮೇಕವಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮ-ಸ್ಸ ಉ ತ್ರಿಣವವರ್ತನಿ-ಸ್ತುರ್ಯವಾ-ಡ್ವಯ ಆಸ್ಕನ್ದೋ ಽಯಾನಾಮುತ್ತರಾ-ದ್ವಾತೋ ವಾತಃ ಪ್ರತ್ನ ಋಷಿರೂರ್ಧ್ವಾ ದಿಶಾಗ್ಂ ಹೇಮನ್ತಶಿಶಿರಾವೃತೂನಾ-ಮ್ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ದೇವತಾ ವರ್ಚೋ ದ್ರವಿಣ-ನ್ತ್ರಿಣವ ಸ್ತೋಮ-ಸ್ಸ ಉ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶವರ್ತನಿಃ ಪಷ್ಠವಾದ್ವಯೋ ಽಭಿಭೂರಯಾನಾಂ-ವಿಁಷ್ವಗ್ವಾತೋ ವಾತಃ ಸುಪರ್ಣ ಋಷಿಃ ಪಿತರಃ ಪಿತಾಮಹಾಃ ಪರೇ-ಽವರೇ ತೇ ನಃ ಪಾನ್ತು ತೇ ನೋ-ಽವನ್ತ್ವಸ್ಮಿ-ನ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ನಸ್ಮಿನ್ ಕ್ಷತ್ರೇ-ಽಸ್ಯಾ-ಮಾಶಿಷ್ಯಸ್ಯಾ-ಮ್ಪುರೋಧಾಯಾಮಸ್ಮಿನ್ ಕರ್ಮನ್ನಸ್ಯಾ-ನ್ದೇವಹೂತ್ಯಾಮ್ ॥ 6 ॥

(ವಿಟ್ - ಪಷ್ಠವಾ-ದ್ವಯೋ - ಽಷ್ಟಾವಿಗ್ಂಶತಿಶ್ಚ) (ಅ. 3)
ಧ್ರುವಕ್ಷಿತಿ -ರ್ಧ್ರುವಯೋನಿ-ರ್ಧ್ರುವಾ-ಽಸಿ ಧ್ರುವಾಂ-ಯೋಁನಿಮಾ ಸೀದ ಸಾದ್ಧ್ಯಾ । ಉಖ್ಯಸ್ಯ ಕೇತು-ಮ್ಪ್ರಥಮ-ಮ್ಪುರಸ್ತಾದಶ್ವಿನಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮಿಹ ತ್ವಾ ॥ ಸ್ವೇ ದಕ್ಷೇ ದಕ್ಷಪಿತೇಹ ಸೀದ ದೇವತ್ರಾ ಪೃಥಿವೀ ಬೃಹತೀ ರರಾಣಾ । ಸ್ವಾಸಸ್ಥಾ ತನುವಾ ಸಂ-ವಿಁಶಸ್ವ ಪಿತೇವೈಧಿ ಸೂನವ ಆ ಸುಶೇವಾ-ಽಶ್ವಿನಾದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮಿಹ ತ್ವಾ ॥ ಕುಲಾಯಿನೀ ವಸುಮತೀ ವಯೋಧಾ ರಯಿ-ನ್ನೋ ವರ್ಧ ಬಹುಲಗ್ಂ ಸುವೀರಮ್ । 7
ಅಪಾಮತಿ-ನ್ದುರ್ಮತಿ-ಮ್ಬಾಧಮಾನಾ ರಾಯಸ್ಪೋಷೇ ಯಜ್ಞಪತಿಮಾಭಜನ್ತೀ ಸುವರ್ಧೇಹಿ ಯಜಮಾನಾಯ ಪೋಷಮಶ್ವಿನಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮಿಹ ತ್ವಾ ॥ ಅಗ್ನೇಃ ಪುರೀಷಮಸಿ ದೇವಯಾನೀ ತಾ-ನ್ತ್ವಾ ವಿಶ್ವೇ ಅಭಿ ಗೃಣನ್ತು ದೇವಾಃ । ಸ್ತೋಮಪೃಷ್ಠಾ ಘೃತವತೀಹ ಸೀದ ಪ್ರಜಾವದಸ್ಮೇ ದ್ರವಿಣಾ ಽಽಯಜಸ್ವಾಶ್ವಿನಾ ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮಿಹ ತ್ವಾ ॥ ದಿವೋ ಮೂರ್ಧಾ-ಽಸಿ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ನಾಭಿರ್ವಿಷ್ಟಮ್ಭನೀ ದಿಶಾಮಧಿಪತ್ನೀ ಭುವನಾನಾಮ್ । 8
ಊರ್ಮಿರ್ದ್ರಫ್ಸೋ ಅಪಾಮಸಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ತ ಋಷಿರಶ್ವಿನಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮಿಹ ತ್ವಾ ॥ ಸಜೂರ್-ಋತುಭಿಃ ಸಜೂರ್ವಿಧಾಭಿಃ ಸಜೂರ್ವಸುಭಿ-ಸ್ಸಜೂ ರುದ್ರೈ-ಸ್ಸಜೂರಾದಿತ್ಯೈ-ಸ್ಸಜೂರ್ವಿಶ್ವೈರ್ದೇವೈ-ಸ್ಸಜೂರ್ದೇವೈ-ಸ್ಸಜೂರ್ದೇವೈರ್ವಯೋ-ನಾಧೈರಗ್ನಯೇ ತ್ವಾ ವೈಶ್ವಾನರಾಯಾಶ್ವಿನಾ-ಽದ್ಧ್ವರ್ಯೂ ಸಾದಯತಾಮಿಹ ತ್ವಾ ॥ ಪ್ರಾಣ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹ್ಯಪಾನ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹಿ ವ್ಯಾನ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹಿ ಚಕ್ಷುರ್ಮ ಉರ್ವ್ಯಾ ವಿ ಭಾಹಿ ಶ್ರೋತ್ರ-ಮ್ಮೇ ಶ್ಲೋಕಯಾಪ-ಸ್ಪಿನ್ವೌಷಧೀರ್ಜಿನ್ವ ದ್ವಿಪಾ-ತ್ಪಾಹಿ ಚತುಷ್ಪಾದವ ದಿವೋ ವೃಷ್ಟಿಮೇರಯ ॥ 9 ॥

(ಸುವೀರಂ - ಭುವನಾನಾ - ಮುರ್ವ್ಯಾ - ಸಪ್ತದಶ ಚ) (ಅ. 4)
ತ್ರ್ಯವಿರ್ವಯಸ್ತ್ರಿಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದೋ ದಿತ್ಯವಾ-ಡ್ವಯೋ ವಿರಾಟ್ ಛನ್ದಃ ಪಞ್ಚಾವಿರ್ವಯೋ ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದಸ್ತ್ರಿವಥ್ಸೋ ವಯ ಉಷ್ಣಿಹಾ ಛನ್ದ ಸ್ತುರ್ಯವಾ-ಡ್ವಯೋ-ಽನುಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದಃ ಪಷ್ಠವಾ-ದ್ವಯೋ ಬೃಹತೀ ಛನ್ದ ಉಕ್ಷಾ ವಯಃ ಸತೋಬೃಹತೀ ಛನ್ದ ಋಷಭೋ ವಯಃ ಕಕುಚ್ಛನ್ದೋ ಧೇನುರ್ವಯೋ ಜಗತೀ ಛನ್ದೋ-ಽನಡ್ವಾನ್. ವಯಃ ಪಙ್ಕ್ತಿ ಶ್ಛನ್ದೋ ಬಸ್ತೋ ವಯೋ ವಿವಲ-ಞ್ಛನ್ದೋ ವೃಷ್ಣಿರ್ವಯೋ ವಿಶಾಲ-ಞ್ಛನ್ದಃ ಪುರುಷೋ ವಯ ಸ್ತನ್ದ್ರ-ಞ್ಛನ್ದೋ ವ್ಯಾಘ್ರೋ ವಯೋ-ಽನಾಧೃಷ್ಟ-ಞ್ಛನ್ದಃ ಸಿಗ್ಂಹೋ ವಯ ಶ್ಛದಿ ಶ್ಛನ್ದೋ ವಿಷ್ಟಭೋಂ-ವಁಯೋ-ಽಧಿಪತಿ ಶ್ಛನ್ದಃ ಕ್ಷತ್ರಂ-ವಁಯೋ ಮಯನ್ದ-ಞ್ಛನ್ದೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಯಃ ಪರಮೇಷ್ಠೀ ಛನ್ದೋ ಮೂರ್ಧಾ ವಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಶ್ಛನ್ದಃ ॥ 10 ॥

(ಪುರುಷೋ ವಯಃ - ಷ-ಡ್ವಿಗ್ಂಶತಿಶ್ಚ) (ಅ. 5)
ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ ಅವ್ಯಥಮಾನಾಮಿಷ್ಟಕಾ-ನ್ದೃಗ್ಂಹತಂ-ಯುಁವಮ್ । ಪೃಷ್ಠೇನ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ಅನ್ತರಿಕ್ಷ-ಞ್ಚ ವಿ ಬಾಧತಾಮ್ ॥ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ತ್ವಾ ಸಾದಯತ್ವನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠೇ ವ್ಯಚಸ್ವತೀ-ಮ್ಪ್ರಥಸ್ವತೀ-ಮ್ಭಾಸ್ವತೀಗ್ಂ ಸೂರಿಮತೀಮಾ ಯಾ ದ್ಯಾ-ಮ್ಭಾಸ್ಯಾ ಪೃಥಿವೀಮೋರ್ವನ್ತರಿಕ್ಷ-ಮನ್ತರಿಕ್ಷಂ-ಯಁಚ್ಛಾನ್ತರಿಕ್ಷ-ನ್ದೃಗ್ಂಹಾನ್ತರಿಕ್ಷ-ಮ್ಮಾ ಹಿಗ್ಂಸೀ ರ್ವಿಶ್ವಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಣಾಯಾಪಾನಾಯ ವ್ಯಾನಾಯೋದಾನಾಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಯೈ ಚರಿತ್ರಾಯ ವಾಯುಸ್ತ್ವಾ-ಽಭಿ ಪಾತು ಮಹ್ಯಾ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾ ಛರ್ದಿಷಾ [ಛರ್ದಿಷಾ, ಶನ್ತಮೇನ ತಯಾ] 11
ಶನ್ತಮೇನ ತಯಾ ದೇವತಯಾ-ಽಙ್ಗಿರಸ್ವ-ದ್ಧ್ರುವಾ ಸೀದ ॥ ರಾಜ್ಞ್ಯಸಿ ಪ್ರಾಚೀ ದಿಗ್-ವಿರಾಡಸಿ ದಕ್ಷಿಣಾ ದಿ-ಖ್ಸಮ್ರಾಡಸಿ ಪ್ರತೀಚೀ ದಿಖ್-ಸ್ವರಾಡಸ್ಯುದೀಚೀ ದಿಗಧಿಪತ್ನ್ಯಸಿ ಬೃಹತೀ ದಿಗಾಯುರ್ಮೇ ಪಾಹಿ ಪ್ರಾಣ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹ್ಯಪಾನ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹಿ ವ್ಯಾನ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹಿ ಚಕ್ಷುರ್ಮೇ ಪಾಹಿ ಶ್ರೋತ್ರ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹಿ ಮನೋ ಮೇ ಜಿನ್ವ ವಾಚ-ಮ್ಮೇ ಪಿನ್ವಾ ಽಽತ್ಮಾನ-ಮ್ಮೇ ಪಾಹಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮೇ ಯಚ್ಛ ॥ 12 ॥

(ಛರ್ದಿಷಾ - ಪಿನ್ವ - ಷಟ್ಚ) (ಅ. 6)
ಮಾ ಛನ್ದಃ ಪ್ರಮಾ ಛನ್ದಃ ಪ್ರತಿಮಾ ಛನ್ದೋ-ಽಸ್ರೀವಿ ಶ್ಛನ್ದಃ ಪಙ್ಕ್ತಿ ಶ್ಛನ್ದ ಉಷ್ಣಿಹಾ ಛನ್ದೋ ಬೃಹತೀ ಛನ್ದೋ-ಽನುಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದೋ ವಿರಾಟ್ ಛನ್ದೋ ಗಾಯತ್ರೀ ಛನ್ದ-ಸ್ತ್ರಿಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದೋ ಜಗತೀ ಛನ್ದಃ ಪೃಥಿವೀ ಛನ್ದೋ ಽನ್ತರಿಕ್ಷ-ಞ್ಛನ್ದೋ ದ್ಯೌ ಶ್ಛನ್ದ-ಸ್ಸಮಾ ಶ್ಛನ್ದೋ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಛನ್ದೋ ಮನ ಶ್ಛನ್ದೋ ವಾಕ್ ಛನ್ದಃ ಕೃಷಿ ಶ್ಛನ್ದೋ ಹಿರಣ್ಯ-ಞ್ಛನ್ದೋ ಗೌ ಶ್ಛನ್ದೋ ಽಜಾ ಛನ್ದೋ ಽಶ್ವ ಶ್ಛನ್ದಃ ॥ ಅಗ್ನಿರ್ದೇವತಾ [ಅಗ್ನಿರ್ದೇವತಾ, ವಾತೋ ದೇವತಾ] 13
ವಾತೋ ದೇವತಾ ಸೂರ್ಯೋ ದೇವತಾ ಚನ್ದ್ರಮಾ ದೇವತಾ ವಸವೋ ದೇವತಾ ರುದ್ರಾ ದೇವತಾ ಽಽದಿತ್ಯಾ ದೇವತಾ ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ ದೇವತಾ ಮರುತೋ ದೇವತಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ರ್ದೇವತೇನ್ದ್ರೋ ದೇವತಾ ವರುಣೋ ದೇವತಾ ಮೂರ್ಧಾ-ಽಸಿ ರಾ-ಡ್ಧ್ರುವಾ-ಽಸಿ ಧರುಣಾ ಯನ್ತ್ರ್ಯಸಿ ಯಮಿತ್ರೀಷೇ ತ್ವೋರ್ಜೇ ತ್ವಾ ಕೃಷ್ಯೈ ತ್ವಾ ಕ್ಷೇಮಾಯ ತ್ವಾ ಯನ್ತ್ರೀ ರಾ-ಡ್ಧ್ರುವಾ-ಽಸಿ ಧರಣೀ ಧರ್ತ್ರ್ಯಸಿ ಧರಿತ್ರ್ಯಾಯುಷೇ ತ್ವಾ ವರ್ಚಸೇ ತ್ವೌಜಸೇ ತ್ವಾ ಬಲಾಯ ತ್ವಾ ॥ 14 ॥

(ದೇವತಾ - ಽಽಯುಷೇ ತ್ವಾ - ಷಟ್ ಚ ) (ಅ. 7)
ಆಶುಸ್ತ್ರಿವೃ-ದ್ಭಾನ್ತಃ ಪಞ್ಚದಶೋ ವ್ಯೋಮ ಸಪ್ತದಶಃ ಪ್ರತೂರ್ತಿರಷ್ಟಾದಶ ಸ್ತಪೋ ನವದಶೋ ಽಭಿವರ್ತ-ಸ್ಸವಿಗ್ಂಶೋ ಧರುಣ ಏಕವಿಗ್ಂಶೋ ವರ್ಚೋ ದ್ವಾವಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸಮ್ಭರಣಸ್ತ್ರಯೋವಿಗ್ಂಶೋ ಯೋನಿಶ್ಚತುರ್ವಿಗ್ಂಶೋ ಗರ್ಭಾಃ ಪಞ್ಚವಿಗ್ಂಶ ಓಜಸ್ತ್ರಿಣವಃ ಕ್ರತುರೇಕತ್ರಿಗ್ಂಶಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶೋ ಬ್ರದ್ಧ್ನಸ್ಯ ವಿಷ್ಟಪ-ಞ್ಚತುಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶೋ ನಾಕಃ ಷಟ್ತ್ರಿಗ್ಂಶೋ ವಿವರ್ತೋ-ಽಷ್ಟಾಚತ್ವಾರಿಗ್ಂಶೋ ಧರ್ತ್ರಶ್ಚತುಷ್ಟೋಮಃ ॥ 15 ॥

(ಆಶುಃ - ಸಪ್ತತ್ರಿಗ್ಂಶತ್) (ಅ. 8)
ಅಗ್ನೇರ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ದೀಕ್ಷಾಯಾ ಆಧಿಪತ್ಯ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ಪೃತ-ನ್ತ್ರಿವೃ-ಥ್ಸ್ತೋಮ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ವಿಷ್ಣೋರಾಧಿಪತ್ಯ-ಙ್ಕ್ಷತ್ರಗ್ಗ್ ಸ್ಪೃತ-ಮ್ಪಞ್ಚದಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ ನೃಚಕ್ಷಸಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ಧಾತುರಾಧಿಪತ್ಯ-ಞ್ಜನಿತ್ರಗ್ಗ್ ಸ್ಪೃತಗ್ಂ ಸಪ್ತದಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ ಮಿತ್ರಸ್ಯ ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ವರುಣಸ್ಯಾ-ಽಽಧಿಪತ್ಯ-ನ್ದಿವೋ ವೃಷ್ಟಿರ್ವಾತಾ-ಸ್ಸ್ಪೃತಾ ಏಕವಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ-ಽದಿತ್ಯೈ ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ಪೂಷ್ಣ ಆಧಿಪತ್ಯಮೋಜಃ ಸ್ಪೃತ-ನ್ತ್ರಿಣವ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ ವಸೂನಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ [ ] 16
ರುದ್ರಾಣಾಮಾಧಿಪತ್ಯ-ಞ್ಚತುಷ್ಪಾ-ಥ್ಸ್ಪೃತ-ಞ್ಚತುರ್ವಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮ ಆದಿತ್ಯಾನಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ಮರುತಾಮಾಧಿಪತ್ಯ-ಙ್ಗರ್ಭಾ-ಸ್ಸ್ಪೃತಾಃ ಪಞ್ಚವಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ ದೇವಸ್ಯ ಸವಿತುರ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ಬೃಹಸ್ಪತೇರಾಧಿಪತ್ಯಗ್ಂ ಸಮೀಚೀರ್ದಿಶಃ ಸ್ಪೃತಾಶ್ಚತುಷ್ಟೋಮ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ ಯಾವಾನಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸ್ಯಯಾವಾನಾಮಾಧಿಪತ್ಯ-ಮ್ಪ್ರಜಾ-ಸ್ಸ್ಪೃತಾ-ಶ್ಚತು-ಶ್ಚತ್ವಾರಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮ ಋಭೂಣಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ ವಿಶ್ವೇಷಾ-ನ್ದೇವಾನಾಮಾಧಿಪತ್ಯ-ಮ್ಭೂತ-ನ್ನಿಶಾನ್ತಗ್ಗ್ ಸ್ಪೃತ-ನ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮಃ ॥ 17 ॥

(ವಸೂನಾ-ಮ್ಭಾಗೋ-ಽಸಿ - ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 9)
ಏಕಯಾ-ಽಸ್ತುವತ ಪ್ರಜಾ ಅಧೀಯನ್ತ ಪ್ರಜಾಪತಿರಧಿಪತಿರಾಸೀ-ತ್ತಿಸೃಭಿರಸ್ತುವತ ಬ್ರಹ್ಮಾಸೃಜ್ಯತ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ-ರಧಿಪತಿರಾಸೀ-ತ್ಪಞ್ಚಭಿರಸ್ತುವತ ಭೂತಾನ್ಯಸೃಜ್ಯನ್ತ ಭೂತಾನಾ-ಮ್ಪತಿರಧಿಪತಿರಾಸೀ-ಥ್ಸಪ್ತಭಿರಸ್ತುವತ ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ಧಾತಾ-ಧಿಪತಿರಾಸೀ-ನ್ನವಭಿರಸ್ತುವತ ಪಿತರೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತಾ-ಽದಿತಿರಧಿಪತ್ನ್ಯಾಸೀ-ದೇಕಾದಶಭಿ-ರಸ್ತುವತರ್ತವೋ-ಽ ಸೃಜ್ಯನ್ತಾ- ಽಽರ್ತವೋ-ಽಧಿಪತಿ-ರಾಸೀ-ತ್ತ್ರಯೋದಶಭಿ-ರಸ್ತುವತ ಮಾಸಾ ಅಸೃಜ್ಯನ್ತ ಸಂವಁಥ್ಸರೋ-ಽಧಿಪತಿ- [-ಽಧಿಪತಿಃ, ಆಸೀ-ತ್ಪಞ್ಚದಶಭಿರಸ್ತುವತ] 18
-ರಾಸೀ-ತ್ಪಞ್ಚದಶಭಿರಸ್ತುವತ ಕ್ಷತ್ರಮಸೃಜ್ಯತೇನ್ದ್ರೋ ಽಧಿಪತಿರಾಸೀ-ಥ್ಸಪ್ತದಶಭಿರಸ್ತುವತ ಪಶವೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ಬೃಹಸ್ಪತಿರಧಿಪತಿ-ರಾಸೀನ್ನವದಶಭಿ-ರಸ್ತುವತ ಶೂದ್ರಾರ್ಯಾವಸೃಜ್ಯೇತಾಮಹೋರಾತ್ರೇ ಅಧಿಪತ್ನೀ ಆಸ್ತಾಮೇಕವಿಗ್ಂ ಶತ್ಯಾ-ಽಸ್ತುವತೈಕಶಫಾಃ ಪಶವೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ವರುಣೋ ಽಧಿಪತಿರಾಸೀ-ತ್ತ್ರಯೋವಿಗ್ಂಶತ್ಯಾ-ಽಸ್ತುವತ ಕ್ಷುದ್ರಾಃ ಪಶವೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ಪೂಷಾ ಽಧಿಪತಿರಾಸೀ-ತ್ಪಞ್ಚವಿಗ್ಂಶತ್ಯಾ ಽಸ್ತುವತಾ-ಽಽರಣ್ಯಾಃ ಪಶವೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ವಾಯುರಧಿಪತಿರಾಸೀ-ಥ್ಸಪ್ತವಿಗ್ಂಶತ್ಯಾ-ಽಸ್ತುವತ ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ವ್ಯೈ- [ದ್ಯಾವಾಪೃಥಿವೀ ವಿ, ಈತಾಂ-ವಁಸವೋ ರುದ್ರಾ] 19
-ತಾಂ-ವಁಸವೋ ರುದ್ರಾ ಆದಿತ್ಯಾ ಅನು ವ್ಯಾಯ-ನ್ತೇಷಾಮಾಧಿಪತ್ಯಮಾಸೀ-ನ್ನವವಿಗ್ಂ ಶತ್ಯಾ-ಽಸ್ತುವತ ವನಸ್ಪತಯೋ-ಽಸೃಜ್ಯನ್ತ ಸೋಮೋ ಽಧಿಪತಿರಾಸೀ-ದೇಕತ್ರಿಗ್ಂಶತಾ ಽಸ್ತುವತ ಪ್ರಜಾ ಅಸೃಜ್ಯನ್ತ ಯಾವಾನಾ-ಞ್ಚಾಯಾವಾನಾ-ಞ್ಚಾ-ಽಽಧಿಪತ್ಯಮಾಸೀ-ತ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶತಾ ಽಸ್ತುವತ ಭೂತಾನ್ಯಶಾಮ್ಯ-ನ್ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಪರಮೇಷ್ಠ್ಯಧಿಪತಿರಾಸೀತ್ ॥ 20 ॥

(ಸಂವಁಥ್ಸರೋ-ಽಧಿಪತಿ- ರ್ವಿ - ಪಞ್ಚತ್ರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 10)
ಇಯಮೇವ ಸಾ ಯಾ ಪ್ರಥಮಾ ವ್ಯೌಚ್ಛದನ್ತರಸ್ಯಾ-ಞ್ಚರತಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ । ವಧೂರ್ಜಜಾನ ನವಗಜ್ಜನಿತ್ರೀ ತ್ರಯ ಏನಾ-ಮ್ಮಹಿಮಾನಃ ಸಚನ್ತೇ ॥ ಛನ್ದಸ್ವತೀ ಉಷಸಾ ಪೇಪಿಶಾನೇ ಸಮಾನಂ-ಯೋಁನಿಮನು ಸಞ್ಚರನ್ತೀ । ಸೂರ್ಯಪತ್ನೀ ವಿ ಚರತಃ ಪ್ರಜಾನತೀ ಕೇತು-ಙ್ಕೃಣ್ವಾನೇ ಅಜರ ಭೂರಿರೇತಸಾ ॥ ಋತಸ್ಯ ಪನ್ಥಾಮನು ತಿಸ್ರ ಆ-ಽಗುಸ್ತ್ರಯೋ ಘರ್ಮಾಸೋ ಅನು ಜ್ಯೋತಿಷಾ-ಽಽಗುಃ । ಪ್ರಜಾಮೇಕಾ ರಕ್ಷತ್ಯೂರ್ಜಮೇಕಾ [ ] 21
ವ್ರತಮೇಕಾ ರಕ್ಷತಿ ದೇವಯೂನಾಮ್ ॥ ಚತುಷ್ಟೋಮೋ ಅಭವದ್ಯಾ ತುರೀಯಾ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಪಕ್ಷಾವೃಷಯೋ ಭವನ್ತೀ । ಗಾಯತ್ರೀ-ನ್ತ್ರಿಷ್ಟುಭ-ಞ್ಜಗತೀಮನುಷ್ಟುಭ-ಮ್ಬೃಹದರ್ಕಂ-ಯುಁಞ್ಜಾನಾ-ಸ್ಸುವರಾ-ಽಭರನ್ನಿದಮ್ ॥ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಧಾತಾ ವಿ ದಧಾವಿದಂ-ಯಁ-ತ್ತಾಸಾಗ್ ಸ್ವಸೄರಜನಯ-ತ್ಪಞ್ಚಪಞ್ಚ । ತಾಸಾಮು ಯನ್ತಿ ಪ್ರಯವೇಣ ಪಞ್ಚ ನಾನಾ ರೂಪಾಣಿ ಕ್ರತವೋ ವಸಾನಾಃ ॥ ತ್ರಿಗ್ಂಶ-ಥ್ಸ್ವಸಾರ ಉಪಯನ್ತಿ ನಿಷ್ಕೃತಗ್ಂ ಸಮಾನ-ಙ್ಕೇತು-ಮ್ಪ್ರತಿಮುಞ್ಚಮಾನಾಃ । 22
ಋತೂಗ್ಸ್ತನ್ವತೇ ಕವಯಃ ಪ್ರಜಾನತೀರ್ಮದ್ಧ್ಯೇಛನ್ದಸಃ ಪರಿ ಯನ್ತಿ ಭಾಸ್ವತೀಃ ॥ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಪ್ರತಿ ಮುಞ್ಚತೇ ನಭೋ ರಾತ್ರೀ ದೇವೀ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ವ್ರತಾನಿ । ವಿ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಪಶವೋ ಜಾಯಮಾನಾ ನಾನಾರೂಪಾ ಮಾತುರಸ್ಯಾ ಉಪಸ್ಥೇ ॥ ಏಕಾಷ್ಟಕಾ ತಪಸಾ ತಪ್ಯಮಾನಾ ಜಜಾನ ಗರ್ಭ-ಮ್ಮಹಿಮಾನಮಿನ್ದ್ರಮ್ । ತೇನ ದಸ್ಯೂನ್ ವ್ಯಸಹನ್ತ ದೇವಾ ಹನ್ತಾ-ಽಸುರಾಣಾ-ಮಭವಚ್ಛಚೀಭಿಃ ॥ ಅನಾನುಜಾಮನುಜಾ-ಮ್ಮಾಮಕರ್ತ ಸತ್ಯಂ-ವಁದನ್ತ್ಯನ್ವಿಚ್ಛ ಏತತ್ । ಭೂಯಾಸ- [ಭೂಯಾಸಮ್, ಅಸ್ಯ ಸುಮತೌ ಯಥಾ] 23
ಮಸ್ಯ ಸುಮತೌ ಯಥಾ ಯೂಯಮನ್ಯಾ ವೋ ಅನ್ಯಾಮತಿ ಮಾ ಪ್ರ ಯುಕ್ತ ॥ ಅಭೂನ್ಮಮ ಸುಮತೌ ವಿಶ್ವವೇದಾ ಆಷ್ಟ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮವಿದದ್ಧಿ ಗಾಧಮ್ । ಭೂಯಾಸಮಸ್ಯ ಸುಮತೌ ಯಥಾ ಯೂಯಮನ್ಯಾ ವೋ ಅನ್ಯಾಮತಿ ಮಾ ಪ್ರಯುಕ್ತ ॥ ಪಞ್ಚ ವ್ಯುಷ್ಟೀರನು ಪಞ್ಚ ದೋಹಾ ಗಾ-ಮ್ಪಞ್ಚನಾಮ್ನೀಮೃತವೋ-ಽನು ಪಞ್ಚ । ಪಞ್ಚ ದಿಶಃ ಪಞ್ಚದಶೇನ ಕೢಪ್ತಾ-ಸ್ಸಮಾನಮೂರ್ಧ್ನೀರಭಿ ಲೋಕಮೇಕಮ್ ॥ 24 ॥

ಋತಸ್ಯ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಥಮಾ ವ್ಯೂಷುಷ್ಯಪಾಮೇಕಾ ಮಹಿಮಾನ-ಮ್ಬಿಭರ್ತಿ । ಸೂರ್ಯಸ್ಯೈಕಾ ಚರತಿ ನಿಷ್ಕೃತೇಷು ಘರ್ಮಸ್ಯೈಕಾ ಸವಿತೈಕಾ-ನ್ನಿ ಯಚ್ಛತಿ ॥ ಯಾ ಪ್ರಥಮಾ ವ್ಯೌಚ್ಛ-ಥ್ಸಾ ಧೇನುರಭವದ್ಯಮೇ । ಸಾ ನಃ ಪಯಸ್ವತೀ ಧುಕ್ಷ್ವೋತ್ತರಾಮುತ್ತರಾಗ್ಂ ಸಮಾಮ್ ॥ ಶುಕ್ರರ್ಷಭಾ ನಭಸಾ ಜ್ಯೋತಿಷಾ ಽಽಗಾ-ದ್ವಿಶ್ವರೂಪಾ ಶಬಲೀರಗ್ನಿಕೇತುಃ । ಸಮಾನಮರ್ಥಗ್ಗ್ ಸ್ವಪಸ್ಯಮಾನಾ ಬಿಭ್ರತೀ ಜರಾಮಜರ ಉಷ ಆ-ಽಗಾಃ ॥ ಋತೂನಾ-ಮ್ಪತ್ನೀ ಪ್ರಥಮೇಯಮಾ-ಽಗಾದಹ್ನಾ-ನ್ನೇತ್ರೀ ಜನಿತ್ರೀ ಪ್ರಜಾನಾಮ್ । ಏಕಾ ಸತೀ ಬಹುಧೋಷೋ ವ್ಯುಚ್ಛಸ್ಯಜೀರ್ಣಾ ತ್ವ-ಞ್ಜರಯಸಿ ಸರ್ವಮನ್ಯತ್ ॥ 25 ॥

(ಊರ್ಜಮೇಕಾ - ಪ್ರತಿಮುಞ್ಚಮಾನಾ - ಭೂಯಾಸ - ಮೇಕಂ - ಪತ್ನ್ಯೇ ಕಾನ್ನ ವಿಗ್ಂಶತಿಶ್ಚ) (ಅ. 11)
ಅಗ್ನೇ ಜಾತಾ-ನ್ಪ್ರಣುದಾ ನ-ಸ್ಸಪತ್ನಾ-ನ್ಪ್ರತ್ಯಜಾತಾಞ್ಜಾತವೇದೋ ನುದಸ್ವ । ಅಸ್ಮೇ ದೀದಿಹಿ ಸುಮನಾ ಅಹೇಡ-ನ್ತವ ಸ್ಯಾಗ್ಂ ಶರ್ಮ-ನ್ತ್ರಿವರೂಥ ಉದ್ಭಿತ್ ॥ ಸಹಸಾ ಜಾತಾ-ನ್ಪ್ರಣುದಾನ-ಸ್ಸಪತ್ನಾ-ನ್ಪ್ರತ್ಯಜಾತಾಞ್ಜಾತವೇದೋ ನುದಸ್ವ । ಅಧಿ ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಸುಮನಸ್ಯಮಾನೋ ವಯಗ್ಗ್ ಸ್ಯಾಮ ಪ್ರಣುದಾ ನ-ಸ್ಸಪತ್ನಾನ್ ॥ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಗ್ಂಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮೋ ವರ್ಚೋ ದ್ರವಿಣಗ್ಂ ಷೋಡಶ-ಸ್ಸ್ತೋಮ ಓಜೋ ದ್ರವಿಣ-ಮ್ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪುರೀಷಮ- [ಪುರೀಷಮಸಿ, ಅಫ್ಸೋ ನಾಮ ।] 26
-ಸ್ಯಫ್ಸೋ ನಾಮ । ಏವ ಶ್ಛನ್ದೋ ವರಿವ ಶ್ಛನ್ದಃ ಶಭೂಂ ಶ್ಛನ್ದಃ ಪರಿಭೂ ಶ್ಛನ್ದ ಆಚ್ಛಚ್ಛನ್ದೋ ಮನ ಶ್ಛನ್ದೋ ವ್ಯಚ ಶ್ಛನ್ದ-ಸ್ಸಿನ್ಧು ಶ್ಛನ್ದಃ ಸಮುದ್ರ-ಞ್ಛನ್ದಃ ಸಲಿಲ-ಞ್ಛನ್ದಃ ಸಂಯಁಚ್ಛನ್ದೋ ವಿಯಚ್ಛನ್ದೋ ಬೃಹಚ್ಛನ್ದೋ ರಥನ್ತರ-ಞ್ಛನ್ದೋ ನಿಕಾಯ ಶ್ಛನ್ದೋ ವಿವಧ ಶ್ಛನ್ದೋ ಗಿರ ಶ್ಛನ್ದೋ ಭ್ರಜ ಶ್ಛನ್ದಃ ಸಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದೋ ಽನುಷ್ಟು-ಪ್ಛನ್ದಃ ಕಕುಚ್ಛನ್ದ ಸ್ತ್ರಿಕಕುಚ್ಛನ್ದಃ ಕಾವ್ಯ-ಞ್ಛನ್ದೋ -ಽಙ್ಕುಪ-ಞ್ಛನ್ದಃ [-ಽಙ್ಕುಪ-ಞ್ಛನ್ದಃ, ಪದಪಙ್ಕ್ತಿ ಶ್ಛನ್ದೋ] 27
ಪದಪಙ್ಕ್ತಿ ಶ್ಛನ್ದೋ ಽಕ್ಷರಪಙ್ಕ್ತಿ ಶ್ಛನ್ದೋ ವಿಷ್ಟಾರಪಙ್ಕ್ತಿ ಶ್ಛನ್ದಃ ಕ್ಷುರೋ ಭೃಜ್ವಾಞ್ಛನ್ದಃ ಪ್ರಚ್ಛಚ್ಛನ್ದಃ ಪಕ್ಷ ಶ್ಛನ್ದ ಏವ ಶ್ಛನ್ದೋ ವರಿವ ಶ್ಛನ್ದೋ ವಯ ಶ್ಛನ್ದೋ ವಯಸ್ಕೃಚ್ಛನ್ದೋ ವಿಶಾಲ-ಞ್ಛನ್ದೋ ವಿಷ್ಪರ್ಧಾ ಶ್ಛನ್ದ ಶ್ಛದಿ ಶ್ಛನ್ದೋ ದೂರೋಹಣ-ಞ್ಛನ್ದಸ್ತನ್ದ್ರ-ಞ್ಛನ್ದೋ ಽಙ್ಕಾಙ್ಕ-ಞ್ಛನ್ದಃ ॥ 28 ॥
(ಅಸ್ಯ - ಙ್ಕುಪಞ್ಛನ್ದ - ಸ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 12)
ಅಗ್ನಿರ್ವೃತ್ರಾಣಿ ಜಙ್ಘನ-ದ್ದ್ರವಿಣಸ್ಯುರ್ವಿಪನ್ಯಯಾ । ಸಮಿದ್ಧ-ಶ್ಶುಕ್ರ ಆಹುತಃ ॥ ತ್ವಗ್ಂ ಸೋಮಾಸಿ ಸತ್ಪತಿಸ್ತ್ವಗ್ಂ ರಾಜೋತ ವೃತ್ರಹಾ । ತ್ವ-ಮ್ಭದ್ರೋ ಅಸಿ ಕ್ರತುಃ ॥ ಭದ್ರಾ ತೇ ಅಗ್ನೇ ಸ್ವನೀಕ ಸದೃಙ್ಗ್ಘೋರಸ್ಯ ಸತೋ ವಿಷುಣಸ್ಯ ಚಾರುಃ । ನ ಯ-ತ್ತೇ ಶೋಚಿಸ್ತಮಸಾ ವರನ್ತ ನ ಧ್ವಸ್ಮಾನಸ್ತನುವಿ ರೇಪ ಆ ಧುಃ ॥ ಭದ್ರ-ನ್ತೇ ಅಗ್ನೇ ಸಹಸಿನ್ನನೀಕಮುಪಾಕ ಆ ರೋಚತೇ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ । 29
ರುಶ-ದ್ದೃಶೇ ದದೃಶೇ ನಕ್ತಯಾ ಚಿದರೂಕ್ಷಿತ-ನ್ದೃಶ ಆ ರೂಪೇ ಅನ್ನಮ್ ॥ ಸೈನಾ-ಽನೀಕೇನ ಸುವಿದತ್ರೋ ಅಸ್ಮೇ ಯಷ್ಟಾ ದೇವಾಗ್ಂ ಆಯಜಿಷ್ಠ-ಸ್ಸ್ವಸ್ತಿ । ಅದಬ್ಧೋ ಗೋಪಾ ಉತ ನಃ ಪರಸ್ಪಾ ಅಗ್ನೇ ದ್ಯುಮದುತ ರೇವ-ದ್ದಿದೀಹಿ ॥ ಸ್ವಸ್ತಿ ನೋ ದಿವೋ ಅಗ್ನೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ವಿಶ್ವಾಯುರ್ಧೇಹಿ ಯಜಥಾಯ ದೇವ । ಯ-ಥ್ಸೀಮಹಿ ದಿವಿಜಾತ ಪ್ರಶಸ್ತ-ನ್ತದಸ್ಮಾಸು ದ್ರವಿಣ-ನ್ಧೇಹಿ ಚಿತ್ರಮ್ ॥ ಯಥಾ ಹೋತರ್ಮನುಷೋ [ಹೋತರ್ಮನುಷಃ, ದೇವತಾತಾ] 30
ದೇವತಾತಾ ಯಜ್ಞೇಭಿಃ ಸೂನೋ ಸಹಸೋ ಯಜಾಸಿ । ಏವಾ ನೋ ಅದ್ಯ ಸಮನಾ ಸಮಾನಾನು-ಶನ್ನಗ್ನ ಉಶತೋ ಯಕ್ಷಿ ದೇವಾನ್ ॥ ಅಗ್ನಿಮೀಡೇ ಪುರೋಹಿತಂ-ಯಁಜ್ಞಸ್ಯ ದೇವಮೃತ್ವಿಜಮ್ । ಹೋತಾರಗ್ಂ ರತ್ನಧಾತಮಮ್ ॥ ವೃಷಾ ಸೋಮ ದ್ಯುಮಾಗ್ಂ ಅಸಿ ವೃಷಾ ದೇವ ವೃಷವ್ರತಃ । ವೃಷಾ ಧರ್ಮಾಣಿ ದಧಿಷೇ ॥ ಸಾನ್ತಪನಾ ಇದಗ್ಂ ಹವಿರ್ಮರುತಸ್ತಜ್ಜುಜುಷ್ಟನ । ಯುಷ್ಮಾಕೋತೀ ರಿಶಾದಸಃ ॥ ಯೋ ನೋ ಮರ್ತೋ ವಸವೋ ದುರ್ಹೃಣಾಯುಸ್ತಿರ-ಸ್ಸತ್ಯಾನಿ ಮರುತೋ [ಮರುತಃ, ಜಿಘಾಗ್ಂಸಾತ್ ।] 31
ಜಿಘಾಗ್ಂಸಾತ್ । ದ್ರುಹಃ ಪಾಶ-ಮ್ಪ್ರತಿ ಸ ಮುಚೀಷ್ಟ ತಪಿಷ್ಠೇನ ತಪಸಾ ಹನ್ತನಾ ತಮ್ ॥ ಸಂವಁಥ್ಸರೀಣಾ ಮರುತಃ ಸ್ವರ್ಕಾ ಉರುಕ್ಷಯಾ-ಸ್ಸಗಣಾ ಮಾನುಷೇಷು । ತೇ-ಽಸ್ಮ-ತ್ಪಾಶಾ-ನ್ಪ್ರ ಮುಞ್ಚನ್ತ್ವಗ್ಂಹಸ-ಸ್ಸಾನ್ತಪನಾ ಮದಿರಾ ಮಾದಯಿಷ್ಣವಃ ॥ ಪಿಪ್ರೀಹಿ ದೇವಾಗ್ಂ ಉಶತೋ ಯವಿಷ್ಠ ವಿದ್ವಾಗ್ಂ ಋತೂಗ್ಂರ್-ಋತುಪತೇ ಯಜೇಹ । ಯೇ ದೈವ್ಯಾ ಋತ್ವಿಜಸ್ತೇಭಿರಗ್ನೇ ತ್ವಗ್ಂ ಹೋತೄಣಾಮಸ್ಯಾಯಜಿಷ್ಠಃ ॥ ಅಗ್ನೇ ಯದದ್ಯ ವಿಶೋ ಅದ್ಧ್ವರಸ್ಯ ಹೋತಃ ಪಾವಕ [ಪಾವಕ, ಶೋಚೇ ವೇಷ್ಟ್ವಗ್ಂ ಹಿ] 32
ಶೋಚೇ ವೇಷ್ಟ್ವಗ್ಂ ಹಿ ಯಜ್ವಾ । ಋತಾ ಯಜಾಸಿ ಮಹಿನಾ ವಿ ಯದ್ಭೂರ್ಹವ್ಯಾ ವಹ ಯವಿಷ್ಠ ಯಾ ತೇ ಅದ್ಯ ॥ ಅಗ್ನಿನಾ ರಯಿ-ಮಶ್ಞವ-ತ್ಪೋಷಮೇವ ದಿವೇದಿವೇ । ಯಶಸಂ-ವೀಁರವತ್ತಮಮ್ ॥ ಗಯಸ್ಫಾನೋ ಅಮೀವಹಾ ವಸುವಿ-ತ್ಪುಷ್ಟಿವರ್ಧನಃ । ಸುಮಿತ್ರ-ಸ್ಸೋಮ ನೋ ಭವ ॥ ಗೃಹಮೇಧಾಸ ಆ ಗತ ಮರುತೋ ಮಾ-ಽಪ ಭೂತನ । ಪ್ರಮುಞ್ಚನ್ತೋ ನೋ ಅಗ್ಂಹಸಃ ॥ ಪೂರ್ವೀಭಿರ್ಹಿ ದದಾಶಿಮ ಶರದ್ಭಿರ್ಮರುತೋ ವಯಮ್ । ಮಹೋಭಿ- [ಮಹೋಭಿಃ, ಚರ್ಷಣೀನಾಮ್ ।] 33
-ಶ್ಚರ್ಷಣೀನಾಮ್ ॥ ಪ್ರಬುದ್ಧ್ನಿಯಾ ಈರತೇ ವೋ ಮಹಾಗ್ಂಸಿ ಪ್ರಣಾಮಾನಿ ಪ್ರಯಜ್ಯವಸ್ತಿರದ್ಧ್ವಮ್ । ಸಹಸ್ರಿಯ-ನ್ದಮ್ಯ-ಮ್ಭಾಗಮೇತ-ಙ್ಗೃಹಮೇಧೀಯ-ಮ್ಮರುತೋ ಜುಷದ್ಧ್ವಮ್ ॥ ಉಪ ಯಮೇತಿ ಯುವತಿ-ಸ್ಸುದಕ್ಷ-ನ್ದೋಷಾ ವಸ್ತೋರ್. ಹವಿಷ್ಮತೀ ಘೃತಾಚೀ । ಉಪ ಸ್ವೈನಮರಮತಿರ್ವ-ಸೂಯುಃ ॥ ಇಮೋ ಅಗ್ನೇ ವೀತತಮಾನಿ ಹವ್ಯಾ ಽಜಸ್ರೋ ವಕ್ಷಿ ದೇವತಾತಿಮಚ್ಛ । ಪ್ರತಿ ನ ಈಗ್ಂ ಸುರಭೀಣಿ ವಿಯನ್ತು ॥ ಕ್ರೀಡಂ-ವಁ-ಶ್ಶರ್ಧೋ ಮಾರುತಮನರ್ವಾಣಗ್ಂ ರಥೇಶುಭಮ್ । 34
ಕಣ್ವಾ ಅಭಿ ಪ್ರ ಗಾಯತ ॥ ಅತ್ಯಾಸೋ ನ ಯೇ ಮರುತ-ಸ್ಸ್ವಞ್ಚೋ ಯಕ್ಷದೃಶೋ ನ ಶುಭಯನ್ತ ಮರ್ಯಾಃ । ತೇ ಹರ್ಮ್ಯೇಷ್ಠಾ-ಶ್ಶಿಶವೋ ನ ಶುಭ್ರಾ ವಥ್ಸಾಸೋ ನ ಪ್ರಕ್ರೀಡಿನಃ ಪಯೋಧಾಃ ॥ ಪ್ರೈಷಾಮಜ್ಮೇಷು ವಿಥುರೇವ ರೇಜತೇ ಭೂಮಿರ್ಯಾಮೇಷು ಯದ್ಧ ಯುಞ್ಜತೇ ಶುಭೇ । ತೇ ಕ್ರೀಡಯೋ ಧುನಯೋ ಭ್ರಾಜದೃಷ್ಟಯ-ಸ್ಸ್ವಯ-ಮ್ಮಹಿತ್ವ-ಮ್ಪನಯನ್ತ ಧೂತಯಃ ॥ ಉಪಹ್ವರೇಷು ಯದಚಿದ್ಧ್ವಂ-ಯಁಯಿಂ-ವಁಯ ಇವ ಮರುತಃ ಕೇನ [ಕೇನ, ಚಿ-ತ್ಪಥಾ ।] 35
ಚಿ-ತ್ಪಥಾ । ಶ್ಚೋತನ್ತಿ ಕೋಶಾ ಉಪ ವೋ ರಥೇಷ್ವಾ ಘೃತಮುಕ್ಷತಾ ಮಧುವರ್ಣಮರ್ಚತೇ ॥ ಅಗ್ನಿಮಗ್ನಿಗ್ಂ ಹವೀಮಭಿ-ಸ್ಸದಾ ಹವನ್ತ ವಿಶ್ಪತಿಮ್ । ಹವ್ಯವಾಹ-ಮ್ಪುರುಪ್ರಿಯಮ್ ॥ ತಗ್ಂ ಹಿ ಶಶ್ವನ್ತ ಈಡತೇ ಸ್ರುಚಾ ದೇವ-ಙ್ಘೃತಶ್ಚುತಾ । ಅಗ್ನಿಗ್ಂ ಹವ್ಯಾಯ ವೋಢವೇ ॥ ಇನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ ರೋಚನಾ ದಿವ-ಶ್ಶ್ಞಥದ್ವೃತ್ರ ಮಿನ್ದ್ರಂ-ವೋಁ ವಿಶ್ವತಸ್ಪರೀನ್ದ್ರ-ನ್ನರೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್. ಹವಿಷಾ ವಾವೃಧಾನೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್. ಹವಿಷಾ ವರ್ಧನೇನ ॥ 36 ॥
(ಸೂರ್ಯಸ್ಯ - ಮನುಷೋ - ಮರುತಃ - ಪಾವಕ - ಮಹೋಭೀ - ರಥೇಶುಭ - ಙ್ಕೇನ - ಷಡ್ಚತ್ವಾರಿಗ್ಂಶಚ್ಚ) (ಅ. 13)
(ಅಪಾನ್ತ್ವೇಮ - ನ್ನಯ-ಮ್ಪುರೋ ಭುವಃ - ಪ್ರಾಚೀ - ಧ್ರುವಕ್ಷಿತಿ - ಸ್ತ್ರ್ಯವಿ - ರಿನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ - ಮಾ ಛನ್ದ - ಆಶುಸ್ತ್ರಿವೃ - ದಗ್ನೇರ್ಭಾಗೋ - ಽಸ್ಯೇಕ - ಯೇಯಮೇವ ಸಾ ಯಾ - ಽಗ್ನೇ ಜಾತಾ - ನಗ್ನಿರ್ವೃತ್ರಾಣಿ - ತ್ರಯೋದಶ )
(ಅಪಾನ್ತ್ವೇ - ನ್ದ್ರಾಗ್ನೀ - ಇಯಮೇವ - ದೇವತಾತಾ - ಷಟ್ತ್ರಿಗ್ಂಶತ್ )
(ಅಪಾನ್ತ್ವೇಮನ್, ಹವಿಷಾ ವರ್ಧನೇನ)
॥ ಹರಿಃ ಓಮ್ ॥
॥ ಕೃಷ್ಣ ಯಜುರ್ವೇದೀಯ ತೈತ್ತಿರೀಯ ಸಂಹಿತಾಯಾ-ಞ್ಚತುರ್ಥ ಕಾಣ್ಡೇ ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನ-ಸ್ಸಮಾಪ್ತಃ ॥