Lord Agni / Cosmic Elements

4.3 - apā ntvema nthsādayāmi - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

(Apa Ntvema Nthsadayami (Taittiriya Samhita) in English (IAST))

From Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita

This sacred passage originates from the fourth kanda, third prashna of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, specifically focusing on the Chiti Varnanam or the description of altar construction. It is a highly potent Vedic mantra used during rituals to invoke the elemental energy of water and fire in the sacrificial altar. Through the rhythmic chanting of these verses, the practitioner seeks to establish divinity within the physical space, purifying the environment and balancing the cosmic energies. Recitation is believed to facilitate deep spiritual grounding, align the practitioner with universal laws, and ensure the successful completion of holy ceremonies.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - citivarṇanaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
apā-ntveman-thsādayāmyapā-ntvodman-thsādayāmyapā-ntvā bhasman-thsādayāmyapā-ntvā jyoti̭ṣi sādayāmyapā-ntvā-'ya̭ne sādayāmyarṇave sada̭ne sīda samudre sada̭ne sīda salile sada̭ne sīdāpā-ṅkṣayḙ sīdāpāgṃ sadhi̭ṣi sīdāpā-ntvā sada̭ne sādayāmyapā-ntvā̭ sadhasthḙ sādayāmyapā-ntvā purī̭ṣe sādayāmyapā-ntvā yonaṷ sādayāmyapā-ntvā pātha̭si sādayāmi gāyatrī chanda̭-striṣṭu-pchando jaga̭tī chando̭-'nuṣṭu-pchandaḥ̭ paṅktiśchandaḥ̭ || 1 ||
(yonau - pañca̭daśa ca) (a. 1)
aya-mpuro bhuvastasya̭ prāṇo bhaṷvāyano va̭santaḥ prā̭ṇāyano gā̭yatrī vā̭santī gā̭yatriyai gā̭yatra-ṅgā̭yatrādṷpāgṃ śurṷpāgṃ śostrivṛ-ttrivṛto̭ rathantaragṃ ra̭thantarā-dvasi̭ṣṭha ṛṣiḥ̭ prajāpa̭ti gṛhītayā tvayā prāṇa-ṅgṛ̭hṇāmi prajābhyo-'ya-nda̭kṣiṇā viśvaka̭rmā tasya mano̭ vaiśvakarmaṇa-ṅgrīṣmo mā̭nasastriṣṭuggraiṣmī triṣṭubha̭ aiḍamaiḍā-da̭ntaryāmo 'ntaryāmā-tpa̭ñcadaśaḥ pa̭ñcadaśā-dbṛha-dbṛ̭hato bharadvā̭ja ṛṣiḥ̭ prajāpa̭ti gṛhītayā tvayā mano̭ [tvayā manaḥ̭, gṛhṇāmi prajābhyo-'ya-] 2
gṛhṇāmi prajābhyo-'ya-mpaścā-dviśvavya̭cāstasya cakṣṷrvaiśvavyacasaṃ-va~rṣāṇi̭ cākṣuṣāṇi jaga̭tī vārṣī jaga̭tyā ṛkṣa̭mamṛkṣa̭mācchukra-śśukrā-thsa̭ptadaśa-ssa̭ptadaśā-dvai̭rūpaṃ-vai~̭rūpā-dviśvāmi̭tra ṛṣiḥ̭ prajāpa̭ti gṛhītayā tvayā cakṣṷrgṛhṇāmi prajābhya̭ idamṷttarā-thsuvastasya śrotragṃ̭ sauvagṃ śaracchrautrya̭nuṣṭup-chā̭radya̭nuṣṭubhaḥ̭ svāragg svārānmanthī manthina̭ ekavigṃśa ḙkavigṃśā-dvai̭rājaṃ-vai~̭rājājjamada̭gnir ṛṣiḥ̭ prajāpa̭ti gṛhītayā [gṛhītayā, tvayā] 3
tvayā śrotra̭-ṅgṛhṇāmi prajābhya̭ iyamupari̭ matistasyai vāmmātī hḙmanto vācyāyanaḥ paṅktirhai̭mantī paktyai-nnidhana̭vannidhana̭vata āgrayaṇa āgrayaṇā-ttri̭ṇavatrayastrigṃśau tri̭ṇavatrayastrigṃśābhyāgṃ̭ śākvararaivate śākvararaivatābhyāṃ-vi~śvakarmarṣiḥ̭ prajāpa̭ti gṛhītayā tvayā vāca̭-ṅgṛhṇāmi prajābhyaḥ̭ || 4 ||
(tvayā mano̭-jamada̭gnirṛṣiḥ̭ prajāpa̭tigṛhītayā-trigṃśacca̭) (a. 2)
prācī̭ diśāṃ-va~̭santa ṛ̭tūnāmagnirdevatā brahma dravi̭ṇa-ntrivṛ-thstoma-ssa ṷ pañcadaśava̭rtani-stryavirvayaḥ̭ kṛtamayā̭nā-mpurovāto vāta-ssāna̭ga ṛṣi̭rdakṣiṇā diśā-ṅgrīṣma ṛ̭tūnāmindro̭ devatā kṣatra-ndravi̭ṇa-mpañcadaśa-sstoma-ssa ṷ saptadaśa va̭rtani-rdi̭tyavāḍ-vayastretā-'yā̭nā-ndakṣiṇādvāto vātaḥ̭ sanātana ṛṣiḥ̭ pratīcī̭ diśāṃ-va~rṣā ṛ̭tūnāṃ-vi~śvḙ devā devatā vi- [devatā viṭ, dravi̭ṇagṃ] 5
-ḍdravi̭ṇagṃ saptadaśa stoma-ssa ṷ vekavigṃ śava̭rtani-strivathso vayo dvāparo-'yā̭nā-mpaścādvāto vāto̭-'habhūna ṛṣirudī̭cī diśāgṃ śarad-ṛ̭tūnā-mmitrāvarṷṇau devatā̭ puṣṭa-ndravi̭ṇamekavigṃśa-sstoma-ssa ṷ triṇavava̭rtani-sturyavā-ḍvaya̭ āskando 'yā̭nāmuttarā-dvāto vātaḥ̭ pratna ṛṣi̭rūrdhvā diśāgṃ hḙmantaśiśirāvṛ̭tūnā-mbṛhaspati̭rdevatā varco dravi̭ṇa-ntriṇava stoma-ssa ṷ trayastrigṃśava̭rtaniḥ paṣṭhavādvayo̭ 'bhibhūrayā̭nāṃ-vi~ṣvagvāto vātaḥ̭ suparṇa ṛṣiḥ̭ pitaraḥ̭ pitāmahāḥ pare-'va̭re te naḥ̭ pāntu te no̭-'vantvasmi-nbrahma̭nnasmin kṣatre-'syā-māśiṣyasyā-mpṷrodhāyā̭masmin karma̭nnasyā-ndevahūtyām || 6 ||
(viṭ - pa̭ṣṭhavā-dvayo - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)
dhruvakṣi̭ti -rdhruvayo̭ni-rdhruvā-'si̭ dhruvāṃ-yo~nimā sī̭da sāddhyā | ukhya̭sya ketu-mpra̭thama-mpurastā̭daśvinā-'ddhvaryū sā̭dayatāmiha tvā || sve dakṣe dakṣa̭piteha sī̭da devatrā pṛ̭thivī bṛ̭hatī rarā̭ṇā | svāsasthā tanuvā saṃ-vi~̭śasva pitevai̭dhi sūnava ā suśevā-'śvināddhvaryū sā̭dayatāmiha tvā || kulāyinī vasṷmatī vayodhā rayi-nno̭ vardha bahulagṃ suvīram | 7
apāma̭ti-ndurmati-mbādha̭mānā rāyaspoṣḙ yajñapa̭timābhaja̭ntī suva̭rdhehi yaja̭mānāya poṣa̭maśvinā-'ddhvaryū sā̭dayatāmiha tvā || agneḥ purī̭ṣamasi devayānī tā-ntvā viśvḙ abhi gṛ̭ṇantu devāḥ | stoma̭pṛṣṭhā ghṛtava̭tīha sī̭da prajāva̭dasme draviṇā ''ya̭jasvāśvinā 'ddhvaryū sā̭dayatāmiha tvā || divo mūrdhā-'si̭ pṛthivyā nābhi̭rviṣṭambha̭nī diśāmadhi̭patnī bhuva̭nānām | 8
ūrmirdraphso apāma̭si viśvaka̭rmā ta ṛṣi̭raśvinā-'ddhvaryū sā̭dayatāmiha tvā || sajūr-ṛtubhiḥ̭ sajūrvidhābhiḥ̭ sajūrvasṷbhi-ssajū rudrai-ssajūrā̭dityai-ssajūrviśvairdevai-ssajūrdevai-ssajūrdevairva̭yo-nādhairagnaye tvā vaiśvānarāyāśvinā-'ddhvaryū sā̭dayatāmiha tvā || prāṇa-mmḙ pāhyapāna-mmḙ pāhi vyāna-mmḙ pāhi cakṣṷrma urvyā vi bhā̭hi śrotra̭-mme ślokayāpa-spinvauṣa̭dhīrjinva dvipā-tpā̭hi catṷṣpādava divo vṛṣṭimera̭ya || 9 ||
(suvīraṃ - bhuva̭nānā - murvyā - saptada̭śa ca) (a. 4)
tryavirvaya̭striṣṭu-pchando̭ dityavā-ḍvayo̭ virāṭ chandaḥ pañcā̭virvayo̭ gāyatrī chanda̭strivathso vaya̭ uṣṇihā chanda̭ sturyavā-ḍvayo̭-'nuṣṭu-pchandaḥ̭ paṣṭhavā-dvayo̭ bṛhatī chanda̭ ukṣā vayaḥ̭ satobṛ̭hatī chanda̭ ṛṣabho vayaḥ̭ kakucchando̭ dhenurvayo jaga̭tī chando̭-'naḍvān. vayaḥ̭ paṅkti śchando̭ basto vayo̭ vivala-ñchando̭ vṛṣṇirvayo̭ viśāla-ñchandaḥ purṷṣo vaya̭ standra-ñchando vyāghro vayo-'nā̭dhṛṣṭa-ñchandaḥ̭ sigṃho vaya̭ śchadi śchando̭ viṣṭabhoṃ-va~yo-'dhi̭pati śchandaḥ̭ kṣatraṃ-va~yo maya̭nda-ñchando̭ viśvaka̭rmā vayaḥ̭ parameṣṭhī chando̭ mūrdhā vayaḥ̭ prajāpa̭ti śchandaḥ̭ || 10 ||
(purṷṣo vayaḥ - ṣa-ḍvigṃ̭śatiśca) (a. 5)
indrāgnī avya̭thamānāmiṣṭa̭kā-ndṛgṃhataṃ-yu~vam | pṛṣṭhena dyāvā̭pṛthivī antari̭kṣa-ñca vi bā̭dhatām || viśvaka̭rmā tvā sādayatvantari̭kṣasya pṛṣṭhe vyaca̭svatī-mpratha̭svatī-mbhāsva̭tīgṃ sūrimatīmā yā dyā-mbhāsyā pṛ̭thivīmorva̭ntari̭kṣa-mantari̭kṣaṃ-ya~cchāntari̭kṣa-ndṛgṃhāntari̭kṣa-mmā higṃ̭sī rviśva̭smai prāṇāyā̭pānāya̭ vyānāyo̭dānāya̭ pratiṣṭhāyai̭ caritrā̭ya vāyustvā-'bhi pā̭tu mahyā svastyā chardiṣā [chardiṣā, śanta̭mena tayā̭] 11
śanta̭mena tayā̭ deva̭tayā-'ṅgirasva-ddhruvā sī̭da || rājñya̭si prācī dig-virāḍa̭si dakṣiṇā di-khsamrāḍa̭si pratīcī dikh-svarāḍasyudī̭cī digadhi̭patnyasi bṛhatī digāyṷrme pāhi prāṇa-mmḙ pāhyapāna-mmḙ pāhi vyāna-mmḙ pāhi cakṣṷrme pāhi śrotra̭-mme pāhi mano̭ me jinva vāca̭-mme pinvā ''tmāna̭-mme pāhi jyoti̭rme yaccha || 12 ||
(chardiṣā̭ - pinva - ṣaṭca̭) (a. 6)
mā chandaḥ̭ pramā chandaḥ̭ pratimā chando-'srīvi śchandaḥ̭ paṅkti śchanda̭ uṣṇihā chando̭ bṛhatī chando̭-'nuṣṭu-pchando̭ virāṭ chando̭ gāyatrī chanda̭-striṣṭu-pchando jaga̭tī chandaḥ̭ pṛthivī chando 'ntari̭kṣa-ñchando dyau śchanda-ssamā śchando nakṣa̭trāṇi chando mana śchando vāk chandaḥ̭ kṛṣi śchando hira̭ṇya-ñchando gau śchando 'jā chando 'śva śchandaḥ̭ || agnirdevatā [agnirdevatā, vāto̭ devatā] 13
vāto̭ devatā sūryo̭ devatā̭ candramā̭ devatā vasa̭vo devatā̭ rudrā devatā̭ ''dityā devatā viśvḙ devā devatā̭ maruto̭ devatā bṛhaspati̭ rdevatendro̭ devatā varṷṇo devatā̭ mūrdhā-'si rā-ḍdhruvā-'si̭ dharuṇā̭ yantrya̭si yami̭trīṣe tvorje tvā̭ kṛṣyai tvā kṣemā̭ya tvā yantrī rā-ḍdhruvā-'si dhara̭ṇī dhartrya̭si dharitryāyṷṣe tvā varca̭se tvauja̭se tvā balā̭ya tvā || 14 ||
(devatā - ''yṷṣe tvā - ṣaṭ ca̭ ) (a. 7)
āśustrivṛ-dbhāntaḥ pa̭ñcadaśo vyo̭ma saptadaśaḥ pratūrtiraṣṭādaśa stapo̭ navadaśo̭ 'bhivarta-ssa̭vigṃśo dharuṇa̭ ekavigṃśo varco dvāvigṃśa-ssambhara̭ṇastrayovigṃśo yoni̭ścaturvigṃśo garbhāḥ pañcavigṃśa oja̭striṇavaḥ kratṷrekatrigṃśaḥ pra̭tiṣṭhā tra̭yastrigṃśo braddhnasya̭ viṣṭapa̭-ñcatustrigṃśo nākaḥ̭ ṣaṭtrigṃśo vi̭varto-'ṣṭācatvārigṃśo dhartraśca̭tuṣṭomaḥ || 15 ||
(āśuḥ - saptatrigṃ̭śat) (a. 8)
agnerbhāgo̭-'si dīkṣāyā ādhi̭patya-mbrahma̭ spṛta-ntrivṛ-thstoma indra̭sya bhāgo̭-'si viṣṇorādhi̭patya-ṅkṣatragg spṛta-mpa̭ñcadaśa-sstomo̭ nṛcakṣa̭sā-mbhāgo̭-'si dhāturādhi̭patya-ñjanitragg̭ spṛtagṃ sa̭ptadaśa-sstomo̭ mitrasya̭ bhāgo̭-'si varṷṇasyā-''dhi̭patya-ndivo vṛṣṭirvātā-sspṛtā ḙkavigṃśa-sstomo-'di̭tyai bhāgo̭-'si pūṣṇa ādhi̭patyamojaḥ̭ spṛta-ntri̭ṇava-sstomo vasṷ̄nā-mbhāgo̭-'si [ ] 16
rudrāṇāmādhi̭patya-ñcatṷṣpā-thspṛta-ñca̭turvigṃśa-sstoma̭ ādityānā-mbhāgo̭-'si marutāmādhi̭patya-ṅgarbhā-sspṛtāḥ pa̭ñcavigṃśa-sstomo̭ devasya̭ saviturbhāgo̭-'si bṛhaspaterādhi̭patyagṃ samīcīrdiśaḥ̭ spṛtāśca̭tuṣṭoma-sstomo yāvā̭nā-mbhāgo-'syayā̭vānāmādhi̭patya-mprajā-sspṛtā-śca̭tu-ścatvārigṃśa-sstoma̭ ṛbhūṇā-mbhāgo̭-'si viśvḙṣā-ndevānāmādhi̭patya-mbhūta-nniśāntagg spṛta-ntra̭yastrigṃśa-sstomaḥ̭ || 17 ||
(vasṷ̄nā-mbhāgo̭-'si - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)
eka̭yā-'stuvata prajā a̭dhīyanta prajāpa̭tiradhi̭patirāsī-ttisṛbhi̭rastuvata brahmā̭sṛjyata brahma̭ṇaspati-radhi̭patirāsī-tpañcabhi̭rastuvata bhūtānya̭sṛjyanta bhūtānā-mpatiradhi̭patirāsī-thsaptabhi̭rastuvata saptarṣayo̭-'sṛjyanta dhātā-dhi̭patirāsī-nnavabhi̭rastuvata pitaro̭-'sṛjyantā-'di̭tiradhi̭patnyāsī-dekādaśabhi̭-rastuvatartavo̭-' sṛjyantā- ''rtavo-'dhi̭pati-rāsī-ttrayodaśabhi̭-rastuvata māsā̭ asṛjyanta saṃva~thsaro-'dhi̭pati- [-'dhi̭patiḥ, āsī-tpañcadaśabhi̭rastuvata] 18
-rāsī-tpañcadaśabhi̭rastuvata kṣatrama̭sṛjyatendro 'dhi̭patirāsī-thsaptadaśabhi̭rastuvata paśavo̭-'sṛjyanta bṛhaspatiradhi̭pati-rāsīnnavadaśabhi̭-rastuvata śūdrāryāva̭sṛjyetāmahorātre adhi̭patnī āstāmeka̭vigṃ śatyā-'stuvataika̭śaphāḥ paśavo̭-'sṛjyanta varuṇo 'dhi̭patirāsī-ttrayo̭vigṃśatyā-'stuvata kṣudrāḥ paśavo̭-'sṛjyanta pūṣā 'dhi̭patirāsī-tpañca̭vigṃśatyā 'stuvatā-''raṇyāḥ paśavo̭-'sṛjyanta vāyuradhi̭patirāsī-thsaptavigṃ̭śatyā-'stuvata dyāvā̭pṛthivī vyai̭- [dyāvā̭pṛthivī vi, ītāṃ-va~sa̭vo rudrā] 19
-tāṃ-va~sa̭vo rudrā ā̭dityā anu vyā̭ya-nteṣāmādhi̭patyamāsī-nnava̭vigṃ śatyā-'stuvata vanaspata̭yo-'sṛjyanta somo 'dhi̭patirāsī-deka̭trigṃśatā 'stuvata prajā a̭sṛjyanta yāvā̭nā-ñcāyā̭vānā-ñcā-''dhi̭patyamāsī-ttraya̭strigṃśatā 'stuvata bhūtānya̭śāmya-nprajāpa̭tiḥ parameṣṭhyadhi̭patirāsīt || 20 ||
(saṃva~thsaro-'dhi̭pati- rvi - pañca̭trigṃśacca) (a. 10)
iyameva sā yā pra̭thamā vyauccha̭dantarasyā-ñca̭rati pravi̭ṣṭā | vadhūrja̭jāna navagajjani̭trī traya̭ enā-mmahimānaḥ̭ sacante || chanda̭svatī uṣasā pepi̭śāne samānaṃ-yo~nimanṷ sañcara̭ntī | sūrya̭patnī vi ca̭rataḥ prajānatī ketu-ṅkṛ̭ṇvāne ajara bhūri̭retasā || ṛtasya panthāmanṷ tisra ā-'gustrayo̭ gharmāso anu jyotiṣā-''guḥ̭ | prajāmekā rakṣatyūrjamekā [ ] 21
vratamekā̭ rakṣati devayūnām || catuṣṭomo a̭bhavadyā turīyā̭ yajñasya̭ pakṣāvṛ̭ṣayo bhava̭ntī | gāyatrī-ntriṣṭubha-ñjaga̭tīmanuṣṭubha̭-mbṛhadarkaṃ-yu~̭ñjānā-ssuvarā-'bha̭rannidam || pañcabhi̭rdhātā vi da̭dhāvidaṃ-ya~-ttāsāg svasṝ̭rajanaya-tpañca̭pañca | tāsā̭mu yanti prayaveṇa pañca nānā̭ rūpāṇi krata̭vo vasā̭nāḥ || trigṃśa-thsvasā̭ra upa̭yanti niṣkṛtagṃ sa̭māna-ṅketu-mpra̭timuñcamā̭nāḥ | 22
ṛtūgsta̭nvate kavayaḥ̭ prajānatīrmaddhyḙchandasaḥ pari̭ yanti bhāsva̭tīḥ || jyoti̭ṣmatī prati̭ muñcate nabho rātrī̭ devī sūrya̭sya vratāni̭ | vi pa̭śyanti paśavo jāya̭mānā nānā̭rūpā māturasyā upasthe || ekāṣṭakā tapa̭sā tapya̭mānā jajāna garbha̭-mmahimānamindram | tena dasyūn vya̭sahanta devā hantā-'sṷrāṇā-mabhavacchacī̭bhiḥ || anā̭nujāmanujā-mmāma̭karta satyaṃ-va~dantyanvi̭ccha etat | bhūyāsa̭- [bhūyāsam, asya sumatau yathā̭] 23
masya sumatau yathā̭ yūyamanyā vo̭ anyāmati mā pra yṷkta || abhūnmama̭ sumatau viśvavḙdā āṣṭa̭ pratiṣṭhāmavi̭daddhi gādham | bhūyāsa̭masya sumatau yathā̭ yūyamanyā vo̭ anyāmati mā prayṷkta || pañca vyṷṣṭīranu pañca dohā gā-mpañca̭nāmnīmṛtavo-'nu pañca̭ | pañca diśaḥ̭ pañcadaśena̭ kḷptā-ssa̭mānamūrdhnīrabhi lokamekam || 24 ||
ṛtasya garbhaḥ̭ prathamā vyūṣuṣyapāmekā̭ mahimāna̭-mbibharti | sūryasyaikā cara̭ti niṣkṛteṣṷ gharmasyaikā̭ savitaikā-nni ya̭cchati || yā pra̭thamā vyauccha-thsā dhenura̭bhavadyame | sā naḥ paya̭svatī dhukṣvotta̭rāmuttarāgṃ samām || śukrarṣa̭bhā nabha̭sā jyotiṣā ''gā-dviśvarṷ̄pā śabalīragnikḙtuḥ | samānamarthagg̭ svapasyamā̭nā bibhra̭tī jarāma̭jara uṣa ā-'gāḥ || ṛtūnā-mpatnī prathameyamā-'gādahnā-nnetrī ja̭nitrī prajānām | ekā̭ satī ba̭hudhoṣo vyṷcchasyajīrṇā tva-ñja̭rayasi sarva̭manyat || 25 ||
(ūrjamekā - pratimuñcamā̭nā - bhūyāsa - mekaṃ - patnye kānna vigṃ̭śatiśca̭) (a. 11)
agnḙ jātā-npraṇṷdā na-ssapatnā-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | asme dī̭dihi sumanā ahḙḍa-ntava̭ syāgṃ śarma̭-ntrivarṷ̄tha udbhit || saha̭sā jātā-npraṇṷdāna-ssapatnā-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumanasyamā̭no vayagg syā̭ma praṇṷdā na-ssapatnāṋ || catuścatvārigṃśa-sstomo varco dravi̭ṇagṃ ṣoḍaśa-sstoma ojo dravi̭ṇa-mpṛthivyāḥ purī̭ṣama- [purī̭ṣamasi, aphso nāma̭ |] 26
-syaphso nāma̭ | eva śchando vari̭va śchandaḥ̭ śabhūṃ śchandaḥ̭ paribhū śchanda̭ ācchacchando mana śchando vyaca śchanda-ssindhu śchandaḥ̭ samudra-ñchandaḥ̭ salila-ñchandaḥ̭ saṃya~cchando̭ viyacchando̭ bṛhacchando̭ rathantara-ñchando̭ nikāya śchando̭ vivadha śchando gira śchando bhraja śchandaḥ̭ saṣṭu-pchando̭ 'nuṣṭu-pchandaḥ̭ kakucchanda̭ strikakucchandaḥ̭ kāvya-ñchando -'ṅkupa-ñchandaḥ̭ [-'ṅkupa-ñchandaḥ̭, padapa̭ṅkti śchando] 27
padapa̭ṅkti śchando 'kṣara̭paṅkti śchando̭ viṣṭārapa̭ṅkti śchandaḥ̭ kṣuro bhṛjvāñchandaḥ̭ pracchacchandaḥ̭ pakṣa śchanda eva śchando vari̭va śchando vaya śchando̭ vayaskṛcchando̭ viśāla-ñchando viṣpa̭rdhā śchanda̭ śchadi śchando̭ dūrohaṇa-ñchanda̭standra-ñchando 'ṅkāṅka-ñchandaḥ̭ || 28 ||
(asya - ṅkupañchanda - straya̭strigṃśacca) (a. 12)
agnirvṛtrāṇi̭ jaṅghana-ddraviṇasyurvi̭panyayā | sami̭ddha-śśukra āhṷtaḥ || tvagṃ so̭māsi satpa̭tistvagṃ rājota vṛ̭trahā | tva-mbhadro a̭si kratuḥ̭ || bhadrā tḙ agne svanīka sadṛṅgghorasya̭ sato viṣṷṇasya cāruḥ̭ | na ya-ttḙ śocistama̭sā vara̭nta na dhvasmāna̭stanuvi repa ā dhuḥ̭ || bhadra-ntḙ agne sahasinnanī̭kamupāka ā ro̭cate sūrya̭sya | 29
ruśa̭-ddṛśe da̭dṛśe naktayā cidarūkṣita-ndṛśa ā rūpe annam || sainā-'nī̭kena suvidatro̭ asme yaṣṭā̭ devāgṃ āya̭jiṣṭha-ssvasti | ada̭bdho gopā uta naḥ̭ paraspā agne dyumaduta reva-ddi̭dīhi || svasti no̭ divo a̭gne pṛthivyā viśvāyṷrdhehi yajathā̭ya deva | ya-thsīmahi̭ divijāta praśa̭sta-ntadasmāsu dravi̭ṇa-ndhehi citram || yathā̭ hotarmanṷṣo [hotarmanṷṣaḥ, devatā̭tā] 30
devatā̭tā yajñebhiḥ̭ sūno sahaso yajā̭si | evā no̭ adya sa̭manā sa̭mānānu-śanna̭gna uśato ya̭kṣi devān || agnimī̭ḍe purohi̭taṃ-ya~jñasya̭ devamṛtvijam | hotā̭ragṃ ratnadhāta̭mam || vṛṣā̭ soma dyumāgṃ a̭si vṛṣā̭ deva vṛṣa̭vrataḥ | vṛṣā dharmā̭ṇi dadhiṣe || sānta̭panā idagṃ havirmarṷtastajjṷjuṣṭana | yuṣmākotī ri̭śādasaḥ || yo no marto̭ vasavo durhṛṇāyustira-ssatyāni̭ maruto [marutaḥ, jighāgṃ̭sāt |] 31
jighāgṃ̭sāt | druhaḥ pāśa-mprati sa mṷcīṣṭa tapi̭ṣṭhena tapa̭sā hantanā tam || saṃva~thsarīṇā̭ marutaḥ̭ svarkā ṷrukṣayā-ssaga̭ṇā mānṷṣeṣu | te-'sma-tpāśā-npra mṷñcantvagṃha̭sa-ssāntapanā ma̭dirā mā̭dayiṣṇavaḥ̭ || piprīhi devāgṃ ṷśato ya̭viṣṭha vidvāgṃ ṛtūgṃr-ṛ̭tupate yajeha | ye daivyā̭ ṛtvijastebhi̭ragne tvagṃ hotṝ̭ṇāmasyāya̭jiṣṭhaḥ || agne yadadya viśo a̭ddhvarasya hotaḥ pāva̭ka [pāva̭ka, śoce veṣṭvagṃ hi] 32
śoce veṣṭvagṃ hi yajvā | ṛtā ya̭jāsi mahinā vi yadbhūrhavyā va̭ha yaviṣṭha yā tḙ adya || agninā̭ rayi-ma̭śñava-tpoṣa̭meva divedi̭ve | yaśasaṃ̭-vī~rava̭ttamam || gayasphāno̭ amīvahā va̭suvi-tpṷṣṭivardha̭naḥ | sumitra-sso̭ma no bhava || gṛha̭medhāsa ā ga̭ta marṷto mā-'pa̭ bhūtana | pramuñcanto̭ no agṃha̭saḥ || pūrvībhirhi da̭dāśima śaradbhi̭rmaruto vayam | maho̭bhi- [maho̭bhiḥ, carṣaṇīnām |] 33
-ścarṣaṇīnām || prabuddhniyā̭ īrate vo mahāgṃ̭si praṇāmā̭ni prayajyavastiraddhvam | sahasriya-ndamya̭-mbhāgameta-ṅgṛ̭hamedhīya̭-mmaruto juṣaddhvam || upa yameti̭ yuvati-ssudakṣa̭-ndoṣā vastor̭. haviṣma̭tī ghṛtācī | upa svaina̭marama̭tirva-sūyuḥ || imo a̭gne vītata̭māni havyā 'ja̭sro vakṣi devatā̭timaccha̭ | prati̭ na īgṃ surabhīṇi̭ viyantu || krīḍaṃ-va~-śśardho mārṷtamanarvāṇagṃ̭ ratheśubham | 34
kaṇvā̭ abhi pra gā̭yata || atyā̭so na ye maruta-ssvañco̭ yakṣadṛśo na śubhaya̭nta maryāḥ | te ha̭rmyeṣṭhā-śśiśa̭vo na śubhrā vathsāso na pra̭krīḍinaḥ̭ payodhāḥ || praiṣāmajmḙṣu vithureva̭ rejate bhūmiryāmḙṣu yaddha̭ yuñjatḙ śubhe | te krīḍayo dhuna̭yo bhrāja̭dṛṣṭaya-ssvaya-mma̭hitva-mpa̭nayanta dhūta̭yaḥ || upahvareṣu yadaci̭ddhvaṃ-ya~yiṃ-va~ya̭ iva marutaḥ kena̭ [kena̭, ci-tpathā |] 35
ci-tpathā | ścota̭nti kośā upa̭ vo ratheṣvā ghṛtamṷkṣatā madhṷvarṇamarca̭te || agnima̭gnigṃ havī̭mabhi-ssadā̭ havanta viśpatim | havyavāha̭-mpurupriyam || tagṃ hi śaśva̭nta īḍa̭te srucā deva-ṅghṛ̭taścutā | agnigṃ havyāya voḍha̭ve || indrāgnī rocanā diva-śśñatha̭dvṛtra mindraṃ̭-vo~ viśvatasparīndra-nnaro viśva̭karman. haviṣā̭ vāvṛdhāno viśva̭karman. haviṣā vardha̭nena || 36 ||
(sūrya̭sya - manṷṣo - marutaḥ - pāva̭ka - maho̭bhī - ratheśubha - ṅkena - ṣaḍca̭tvārigṃśacca) (a. 13)
(apāntvema̭ - nnaya-mpuro bhuvaḥ - prācī - dhruvakṣi̭ti - stryavi - rindrāgnī - mā chanda̭ - āśustrivṛ - dagnerbhāgo - 'syeka̭ - yeyameva sā yā - 'gnḙ jātā - nagnirvṛtrāṇi - trayo̭daśa )
(apāntve - ndrāgnī - iyameva - devatā̭tā - ṣaṭtrigṃ̭śat )
(apāntvema̭n, haviṣā vardha̭nena)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Explore More