Lord Agni and Vedic Deities

6.6 - suvargāya vā etāni lokāya - kṛṣṇa yajurveda taittirīya saṃhitā pāṭhaḥ

(Suvargaya Va Etani Lokaya - Taittiriya Samhita in English (IAST))

From Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita

This passage originates from the sixth Kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, focusing on the sophisticated rituals and Mantras associated with the Soma sacrifice. It elucidates the mystical purpose behind the offering of dakshina, explaining how these ritual acts are intended to secure the heavenly realm for the practitioner. By performing these specific oblations in the Garhapatya and Agnidhra fires, the Yajamana achieves stability and cosmic ascent. Chanting this sacred text is believed to align the practitioner with the divine order of the universe, fostering spiritual elevation, clarity of purpose, and the attainment of ultimate prosperity.

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | hariḥ om ||
suvargāya vā etāni̭ lokāya̭ hūyante ya-ddākṣiṇāni dvābhyā-ṅgārha̭patye juhoti dvipā-dyaja̭mānaḥ prati̭ṣṭhityā āgnīddhre juhotyantari̭kṣa evā-''kra̭mate sado-'bhyaiti̭ suvargamevainaṃ̭-lo~ka-ṅga̭mayati saurībhyā̭mṛgbhyā-ṅgārha̭patye juhotyamumevainaṃ̭-lo~kagṃ samāro̭hayati naya̭vatyarcā-''gnīddhre juhoti suvargasya̭ lokasyābhinītyai diva̭-ṅgaccha suvaḥ̭ pateti hira̭ṇyagṃ [hira̭ṇyam, hutvo-dgṛ̭hṇāti] 1
hutvo-dgṛ̭hṇāti suvargamevainaṃ̭-lo~ka-ṅga̭mayati rūpeṇa̭ vo rūpamabhyaimītyā̭ha rūpeṇa hyā̭sāgṃ rūpamabhyaiti yaddhira̭ṇyena tutho vo̭ viśvavḙdā vi bha̭jatvityā̭ha tutho ha̭ sma vai viśvavḙdā devānā-ndakṣi̭ṇā vi bha̭jati tenaivainā vi bha̭jatye ta-ttḙ agne rādha [agne rādhaḥ̭, aiti soma̭cyuta-] 2
aiti soma̭cyuta-mityā̭ha soma̭cyutagg hya̭sya rādha aiti tanmitrasya̭ pathā nayetyā̭ha śāntyā̭ ṛtasya̭ pathā preta̭ candra da̭kṣiṇā ityā̭ha satyaṃ-vā~ ṛtagṃ satyenaivainā̭ ṛtena vi bha̭jati yajñasya̭ pathā sṷvitā naya̭ntīrityā̭ha yajñasya hyḙtāḥ pathā yanti ya-ddakṣi̭ṇā brāhmaṇamadya rāddhyāsa- [rāddhyāsam, ṛṣi̭mārṣeya-] 3
-mṛṣi̭mārṣeya-mityā̭haiṣa vai brāhmaṇa ṛṣi̭rārṣeyo ya-śśṷśruvā-ntasmā̭devamā̭ha vi suvaḥ paśya vya̭ntari̭kṣamityā̭ha suvargamevainaṃ̭-lo~ka-ṅga̭mayati yata̭sva sadasyai̭rityā̭ha mitratvāyāsmaddātrā devatrā ga̭cchata madhṷmatīḥ pradātāramā vi̭śatetyā̭ha vayamiha pra̭dātāra-ssmo-'smānamutra madhṷmatīrā vi̭śateti [vi̭śateti̭, vāvaitadā̭ha] 4
vāvaitadā̭ha hira̭ṇya-ndadāti jyotirvai hira̭ṇya-ñjyoti̭reva purastāddhatte suvargasya̭ lokasyānṷkhyātyā agnīdhḙ dadātyagnimṷkhānevartū-nprī̭ṇāti brahmaṇḙ dadāti prasūtyai hotrḙ dadātyātmā vā eṣa yajñasya yaddhotā-''tmāna̭meva yajñasya dakṣi̭ṇābhi-ssama̭rdhayati || 5 ||
(hira̭ṇyagṃ - rādho̭ - rādhyāsa - mamutra madhṷmatīrā vi̭śatetya - ṣṭātrigṃ̭śacca) (a. 1)
samiṣṭa yajūgṃṣi̭ juhoti yajñasya sami̭ṣṭyai yadvai yajñasya̭ krūraṃ-ya~-dvili̭ṣṭaṃ-ya~datyeti yannātyeti yada̭tikaroti yannāpi̭ karoti tadeva taiḥ prī̭ṇāti nava̭ juhoti nava vai purṷṣe prāṇāḥ purṷṣeṇa yajña-ssammi̭to yāvā̭neva yajñasta-mprī̭ṇāti ṣa-ḍṛgmi̭yāṇi juhoti ṣaḍvā ṛtava̭ ṛtūneva prī̭ṇāti trīṇi yajūgṃ̭ṣi [yajūgṃ̭ṣi, traya̭ ime lokā] 6
traya̭ ime lokā imāneva lokā-nprī̭ṇāti yajña̭ yajña-ṅga̭ccha yajñapa̭ti-ṅgacchetyā̭ha yajñapa̭timevaina̭-ṅgamayati svāṃ-yo~ni̭-ṅgacchetyā̭ha svāmevainaṃ-yo~ni̭-ṅgamayatyeṣa tḙ yajño ya̭jñapate sahasūktavāka-ssuvīra ityā̭ha yaja̭māna eva vīrya̭-ndadhāti vāsiṣṭho ha̭ sātyahavyo dḙvabhāga-mpa̭praccha ya-thsṛñja̭yā-nbahuyājino-'yī̭yajo yajñe [ ] 7
yajña-mpratya̭tiṣṭhipā(3) yajñapatā(3)viti sa ho̭vāca yajñapa̭tāviti̭ satyādvai sṛñja̭yāḥ parā̭ babhūvuriti̭ hovāca yajñe vāva yajñaḥ pra̭tiṣṭhāpya̭ āsī-dyaja̭mānasyā-'pa̭rābhāvāyeti devā̭ gātuvido gātuṃ-vi~ttvā gātu -mitetyā̭ha yajña eva yajña-mprati̭ ṣṭhāpayati yaja̭mānasyā-'pa̭rābhāvāya || 8 ||
(yajūgṃ̭ṣi - yajña - eka̭catvārigṃśacca) (a. 2)
avabhṛtha-yajūgṃṣi̭ juhoti yadevārvācīna-meka̭hāyanādenaḥ̭ karoti tadeva tairava̭ yajate 'po̭-'vabhṛtha-mavaityaphsu vai varṷṇa-ssākṣādeva varṷṇamava̭ yajate vartma̭nā vā anvitya̭ yajñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti sāmnā prastotā-'nvavai̭ti sāma vai ra̭kṣohā rakṣa̭sāmapa̭hatyai trirnidhanamupai̭ti traya̭ ime lokā ebhya eva lokebhyo rakṣāg- [lokebhyo rakṣāgṃ̭si, apa̭ hanti] 9
-syapa̭ hanti purṷṣaḥpuruṣo nidhanamupai̭ti purṷṣaḥpuruṣo hi ra̭kṣasvī rakṣa̭sāmapa̭hatyā urugṃ hi rājā varṷṇaścakāretyā̭ha prati̭ṣṭhityai śata-ntḙ rāja-nbhiṣajaḥ̭ sahasramityā̭ha bheṣajamevāsmai̭ karotyabhiṣṭhi̭to varṷṇasya pāśa ityā̭ha varuṇapāśamevābhi ti̭ṣṭhati barhirabhi jṷhotyāhṷtīnā-mprati̭ṣṭhityā atho̭ agnivatyeva jṷhotyapa̭ barhiṣaḥ prayājān [prayājān, yajati prajā vai] 10
ya̭jati prajā vai barhiḥ prajā eva va̭ruṇapāśā-nmṷñcatyājya̭bhāgau yajati yajñasyaiva cakṣṷṣī nāntarḙti varṷṇaṃ-ya~jati varuṇapāśādevaina̭-mmuñcatyagnīvarṷṇau yajati sākṣādevainaṃ̭-va~ruṇapāśā-nmṷñcatya-pa̭barhiṣāvanūyājau ya̭jati prajā vai barhiḥ prajā eva va̭ruṇapāśā-nmṷñcati caturaḥ̭ prayājān. ya̭jati dvāva̭nūyājau ṣaṭ-thsampa̭dyante ṣaḍvā ṛtava̭ [ṣaḍvā ṛtavaḥ̭, ṛtuṣveva prati̭] 11
ṛtuṣveva prati̭ tiṣṭha-tyava̭bhṛtha-nicaṅkuṇetyā̭ha yathoditameva varṷṇamava̭ yajate samudre te hṛda̭ya-maphsva̭ntarityā̭ha samudre hya̭ntarvarṷṇa-ssa-ntvā̭ viśa-ntvoṣa̭dhī-rutā-''pa ityā̭hādbhi-revainamoṣa̭dhībhi-ssamyañca̭-ndadhāti devī̭rāpa eṣa vo garbha ityā̭ha yathāyajurevaita-tpaśavo vai [ ] 12
somo ya-dbhi̭ndūnā-mbhakṣaye-tpaśumān-thsyā-dvarṷṇa-stvḙna-ṅgṛhṇīyādyanna bhakṣayḙdapaśu-ssyānnainaṃ-va~rṷṇo gṛhṇīyā-dupaspṛśya̭meva pa̭śumā-nbha̭vati nainaṃ-va~rṷṇo gṛhṇāti prati̭yuto varṷṇasya pāśa ityā̭ha varuṇapāśādeva nirmṷcyate 'pra̭tīkṣamā ya̭nti varṷṇasyāntarhi̭tyā edho-'syedhiṣīmahī-tyā̭ha samidhaivāgni-nna̭masyanta̭ upāya̭nti tejo̭-'si tejo mayi̭ dhehītyā̭ha teja̭ evā-''tma-ndha̭tte || 13 ||
(rakṣāgṃ̭si - prayājā - nṛtavo - vai - na̭masyanto - dvāda̭śa ca) (a. 3)
sphyena vedimuddha̭nti rathākṣeṇa vi mi̭mīte yūpa̭-mminoti trivṛta̭meva vajragṃ̭ sabhṛntya bhrātṛ̭vyāya pra ha̭rati stṛtyai yada̭ntarvedi mi̭nuyā-ddḙvalokamabhi ja̭ye-dya-dba̭hirvedi ma̭nuṣya lokaṃ ~vedyantasya̭ sandhau mi̭notyubhayo-rlokayo̭-rabhiji̭tyā upa̭rasammitā-mminuyā-tpitṛlokakā̭masya raśanasa̭mintā-mmanuṣyalokakā̭masya caṣāla̭-sammitāmindriya kā̭masya sarvān-thsamā-npra̭tiṣṭhākā̭masya ye trayo̭ maddhyamāstān-thsamā-npaśukā̭masyaitān. vā [vai, anṷ] 14
anṷ paśava upa̭ tiṣṭhante paśumāneva bha̭vati vyati̭ṣajedita̭rā-nprajayaivaina̭-mpaśubhirvyati̭ṣajati ya-ṅkāmayḙta pramāyṷka-ssyāditi̭ gartamita-ntasya̭ minuyāduttarārdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭhamatha hrasī̭yāgṃsameṣā vai ga̭rtamidyasyaiva-mminoti̭ tāja-kpra mī̭yate dakṣiṇārdhyaṃ̭-va~rṣi̭ṣṭha-mminuyā-thsuvargakā̭masyātha hrasī̭yāgṃsa-mākrama̭ṇameva ta-thsetuṃ-ya~ja̭mānaḥ kurute suvargasya̭ lokasya sama̭ṣṭyai [sama̭ṣṭyai, yadeka̭smin.] 15
yadeka̭smin. yūpe dve ra̭śane pa̭rivyaya̭ti tasmādeko dve jāye vi̭ndate yannaikāgṃ̭ raśanā-ndvayoryūpa̭yoḥ parivyaya̭ti tasmānnaikā dvau patī̭ vindate ya-ṅkāmayḙta strya̭sya jāyetetyṷpānte tasya vyati̭ṣaje-thstryḙvāsya̭ jāyate ya-ṅkāmayḙta pumā̭nasya jāyetetyānta-ntasya pra veṣṭaye-tpumā̭nevāsya̭ [veṣṭaye-tpumā̭nevāsya̭, jāyate 'sṷrā] 16
jāyate 'sṷrā vai devā-nda̭kṣiṇata upā̭naya-ntā-ndevā ṷpaśayenaivāpā̭-nudanta ta-dṷpaśayasyo̭-paśayatvaṃ-ya~-dda̭kṣiṇata ṷpaśaya ṷpaśaye bhrātṛ̭vyāpanuttyai sarve vā anye yūpāḥ paśumanto-'tho̭paśaya evāpaśustasya yaja̭mānaḥ paśuryanna ni̭rdiśedārti-mārcche-dyaja̭māno-'sau tḙ paśuriti nirdi̭śedya-ndviṣyā-dyameva [ ] 17
dveṣṭi tama̭smai paśu-nnirdi̭śati yadi na dviṣyādākhustḙ paśuriti̭ brūyānna grāmyā-npaśūn. hinasti nā-''raṇyā-nprajāpa̭tiḥ prajā a̭sṛjata so-'nnādyḙna vyārdhyata sa etāmḙkādaśinī̭-mapaśya-ttayā vai so-'nnādyamavā̭rundha yaddaśa yūpā bhava̭nti daśākṣarā virāḍannaṃ̭-vi~rā-ḍvirājaivā-nnādyamava̭ rundhe [rundhe, ya] 18
ya ḙkādaśa-sstana̭ evāsyai sa duha evainā-ntena vajro vā eṣā sa-mmī̭yate yadḙkādaśinī seśvarā purastā-tpratyañcaṃ̭-ya~jñagṃ samma̭rditorya-tpātnīvata-mminoti̭ yajñasya pratyutta̭bdhyai sayatvāya̭ || 19 ||
(vai - sama̭ṣṭyai - pumā̭nevāsya - yameva - rṷndhe - trigṃśacca̭) (a. 4)
sa prajāpa̭tiḥ prajā a̭sṛjata sa ri̭ricāno̭-'manyata sa etāmḙkādaśinī̭-mapaśya-ttayā vai sa āyṷrindriyaṃ-vī~rya̭mātmanna̭dhatta prajā i̭va khalu vā eṣa sṛ̭jate yo yaja̭te sa etarhi̭ riricāna i̭va yadeṣaikā̭daśinī bhavatyāyṷreva tayendriyaṃ-vī~ryaṃ̭-ya~ja̭māna ātma-ndha̭tte praivā-''gneyena̭ vāpayati mithunagṃ sā̭rasvatyā ka̭roti reta̭- [retaḥ̭, saumyena̭ dadhāti] 20
-ssaumyena̭ dadhāti pra ja̭nayati pauṣṇena̭ bārhaspatyo bha̭vati brahma vai devānā-mbṛhaspatirbrahma̭ṇaivāsmai prajāḥ praja̭nayati vaiśvadevo bha̭vati vaiśvadevyo̭ vai prajāḥ prajā evāsmai praja̭nayatī-ndriyamevaindreṇāva̭ rundhe viśa̭-mmārutenaujo bala̭maindrāgnena̭ prasavāya̭ sāvitro ni̭rvaruṇatvāya̭ vāruṇo ma̭ddhyata aindramā la̭bhate maddhyata evendriyaṃ-ya~ja̭māne dadhāti [ ] 21
purastā̭daindrasya̭ vaiśvadevamā la̭bhate vaiśvadevaṃ-vā~ annamanna̭meva purastāddhatte tasmā-tpurastādanna̭madyata aindramālabhya̭ mārutamā la̭bhate vi-ḍvai maruto viśa̭mevāsmā anṷ baddhnāti yadi̭ kāmayḙta yo-'va̭gata-sso-'pa̭ ruddhyatāṃ-yo~-'pa̭ruddha-sso-'va̭ gacchatvityaindrasya̭ loke vā̭ruṇamā la̭bheta vāruṇasya̭ loka aindraṃ- [loka aindram, ya evāva̭gata-sso-'pa̭] 22
-~ya evāva̭gata-sso-'pa̭ ruddhyate yo-'pa̭ruddha-sso-'va̭ gacchati yadi̭ kāmayḙta prajā mṷhyeyuriti̭ paśūn vyati̭ṣaje-tprajā eva mo̭hayati yada̭bhivāhato̭-'pāṃ-vā~̭ruṇamālabhḙta prajā varṷṇo gṛhṇīyā-ddakṣiṇata uda̭ñcamā la̭bhate-'pavāhato̭-'pā-mprajānā-mava̭ruṇa grāhāya || 23 ||
(reto - yaja̭māne dadhāti - loka aindragṃ - saptatrigṃ̭śacca) (a. 5)
indraḥ patni̭yā manṷmayājaya-ttā-mparya̭gnikṛtā-muda̭sṛja-ttayā manṷrārdhnodya-tparya̭gnikṛta-mpātnīvatamṷ-thsṛjati yāmeva manur. ṛddhimārdhno-ttāmeva yaja̭māna ṛdhnoti yajñasya vā apra̭tiṣṭhitā-dyajñaḥ parā̭ bhavati yajña-mpa̭rābhava̭ntaṃ-ya~ja̭māno-'nu parā̭ bhavati yadājyḙna pātnīvatagṃ sagg̭sthāpaya̭ti yajñasya prati̭ṣṭhityai yajña-mpra̭titiṣṭha̭ntaṃ-ya~ja̭māno-'nu prati̭ tiṣṭhatīṣṭaṃ-va~payā [-~vapayā, bhavatyani̭ṣṭaṃ-va~śayā-'tha̭] 24
bhavatyani̭ṣṭaṃ-va~śayā-'tha̭ pātnīvatena pra ca̭rati tīrtha eva pra ca̭ratyatho̭ etarhyevāsya yāma̭stvāṣṭro bha̭vati tvaṣṭā vai reta̭sa-ssiktasya̭ rūpāṇi vi ka̭roti tameva vṛṣā̭ṇa-mpatnīṣvapi̭ sṛjati so-'smai rūpāṇi vi ka̭roti || 25 ||
(vapayā - ṣaṭtrigṃ̭śacca) (a. 6)
ghnanti vā eta-thsomaṃ-ya~da̭bhiṣuṇvanti ya-thsaumyo bhava̭ti yathā̭ mṛtāyā̭nustara̭ṇī-ṅghnanti̭ tādṛgeva ta-dyadṷttarārdhe vā maddhyḙ vā juhuyā-ddevatābhya-ssamada̭-ndaddhyā-ddakṣiṇārdhe jṷhotyeṣā vai pi̭tṛṇā-ndi-khsvāyā̭meva diśi pitṝ-nnirava̭dayata udgātṛbhyo̭ haranti sāmadevatyo̭ vai saumyo yadeva sāmnaḥ̭ chambaṭkurvanti tasyaiva sa śāntirave- [śāntirava̭, īkṣante pavitraṃ-vai~] 26
-kṣante pavitraṃ-vai~ saumya ātmāna̭meva pa̭vayante ya ātmāna-nna pa̭ripaśyḙditāsuḥ̭ syādabhidadi-ṅkṛtvā-'vekṣeta tasmin. hyātmāna̭-mparipaśyatyatho̭ ātmāna̭meva pa̭vayate yo gatama̭nā-ssyā-thso-'vekṣeta yanme manaḥ parā̭gataṃ-ya~dvā̭ me apa̭rāgatam | rājñā somḙna tadvayamasmāsṷ dhārayāmasīti mana̭ evātma-ndā̭dhāra- [evātma-ndā̭dhāra, na gatama̭nā] 27
na gatama̭nā bhavatyapa vai tṛ̭tīyasavane yajñaḥ krā̭matījānā-danī̭jānamabhyā-gnāvaiṣṇavyarcā ghṛtasya̭ yajatyagni-ssarvā̭ devatā viṣṇṷryajño devatāścaiva yajña-ñca̭ dādhāropāgṃśu ya̭jati mithunatvāya̭ brahmavādino̭ vadanti mitro yajñasya svi̭ṣṭaṃ-yu~vate varṷṇo duri̭ṣṭa-ṅkva̭ tarhi̭ yajñaḥ kva̭ yaja̭māno bhavatīti yanmaitrāvaruṇīṃ-va~śāmālabha̭te mitreṇaiva [ ] 28
yajñasya svi̭ṣṭagṃ śamayati varṷṇena duri̭ṣṭa-nnā-''rtimārccha̭ti yaja̭māno yathā vai lāṅga̭lenorvarā-mprabhindan-tyevamṛ̭khsāme yajña-mpra bhi̭nto yanmaitrāvaruṇīṃ-va~śāmālabha̭te yajñāyaiva prabhi̭nnāya matya̭manvavāsyati śāntyai̭ yātayā̭māni vā etasya chandāgṃ̭si ya ī̭jāna-śchanda̭sāmeṣa raso ya-dvaśā yanmaitrāvaruṇīṃ-va~śāmālabha̭te chandāg̭syeva punarā prī̭ṇātya yā̭tayāmatvāyātho chanda̭ssveva rasa̭-ndadhāti || 29 ||
(ava̭ - dādhāra - mitreṇaiva - prī̭ṇāti - ṣaṭca̭) (a. 7)
devā vā i̭ndriyaṃ-vī~ryāṃ(1) ~vya̭bhajanta tato yadatyaśi̭ṣyata tada̭tigrāhyā̭ abhava-ntada̭tigrāhyā̭ṇā-matigrāhyatvaṃ-ya~da̭tigrāhyā̭ gṛhyanta̭ indriyameva ta-dvīryaṃ̭-ya~ja̭māna ātma-ndha̭tte teja̭ āgneyenendriya-maindreṇa̭ brahmavarcasagṃ sauryeṇo̭pastambha̭naṃ-vā~ eta-dyajñasya yada̭tigrāhyāścakre pṛṣṭhāni ya-tpṛṣṭhye na gṛ̭hṇīyā-tprāñcaṃ̭-ya~jña-mpṛṣṭhāni sagṃ śṛ̭ṇīyurya-dukthyḙ [-dukthye, gṛhṇīyā-tpratyañcaṃ̭-] 30
gṛhṇīyā-tpratyañcaṃ̭-ya~jñama̭tigrāhyā-ssagṃ śṛ̭ṇīyurviśvajiti sarva̭pṛṣṭhe grahītavyā̭ yajñasya̭ savīryatvāya̭ prajāpa̭tirdevebhyo̭ yajñān vyādi̭śa-thsa priyāstanūrapa nya̭dhatta tada̭tigrāhyā̭ abhavan vita̭nustasya̭ yajña ityā̭hurya-syā̭tigrāhyā̭ na gṛhyanta ityapya̭gniṣṭome gra̭hītavyā̭ yajñasya̭ satanutvāya̭ devatā vai sarvā-ssadṛśī̭rāsa-ntā na vyāvṛta̭-magaccha-nte devā [devāḥ, eta etā-ngrahā̭-] 31
eta etā-ngrahā̭-napaśya-ntāna̭gṛhṇatā-''gne yamagniraindramindraḥ̭ sauryagṃ sūryastato vai te-'nyābhi̭-rdevatā̭bhi-rvyāvṛta̭magacchan. yasyaivaṃ-vi~duṣa̭ ete grahā̭ gṛhyante vyāvṛta̭meva pāpmanā bhrātṛ̭vyeṇa gacchatīme lokā jyoti̭ṣmanta-ssamāva̭-dvīryāḥ kāryā̭ ityā̭hurāgneyenāsmin ~loke jyoti̭rdhatta aindreṇāntari̭kṣa indravāyū hi sayujaṷ sauryeṇāmuṣmi̭n ~loke [ ] 32
jyoti̭rdhatte jyoti̭ṣmanto-'smā ime lokā bha̭vanti samāva̭-dvīryānenān kuruta etān. vai grahā-nbabāṃ-viśvava̭yasā-vavittā-ntābhyā̭mime lokāḥ parāñcaścārvāñca̭śca prābhuryasyaivaṃ-vi~duṣa̭ ete grahā̭ gṛhyante prāsmā̭ ime lokāḥ parāñcaścārvāñca̭śca bhānti || 33 ||
(ukthyḙ - devā - amuṣmi̭n ~loka - ekānnaca̭tvārigṃśacca̭) (a. 8)
devā vai ya-dyajñe-'kṷrvata tadasṷrā akurvata te devā adābhye chandāgṃ̭si sava̭nāni sama̭sthāpaya-ntato̭ devā abha̭va-nparā-'sṷrā yasyaivaṃ-vi~duṣo-'dābhyo gṛhyate bhava̭tyātmanā parā-'sya bhrātṛ̭vyo bhavati yadvai devā asṷrā-nadābhye-nāda̭bhnuva-ntadadābhyasyā-dābhya tvaṃ-ya~ evaṃ-ve~da̭ dabhnotyeva bhrātṛ̭vya-nnaina-mbhrātṛ̭vyo dabhno- [dabhnoti, eṣā vai] 34
-tyeṣā vai prajāpa̭te-ratimokṣiṇī nāma̭ tanūryadadābhya upa̭naddhasya gṛhṇātyati̭muktyā ati̭ pāpmāna-mbhrātṛ̭vya-mmucyate ya evaṃ-ve~da ghnanti vā eta-thsomaṃ-ya~da̭bhiṣuṇvanti somḙ hanyamā̭ne yajño ha̭nyate yajñe yaja̭māno brahmavādino̭ vadanti ki-nta-dyajñe yaja̭mānaḥ kurute yena jīvan-thsuvargaṃ-lo~kametīti̭ jīvagraho vā eṣa yadadābhyo 'na̭bhiṣutasya gṛhṇāti jīva̭ntamevainagṃ̭ suvargaṃ ~loka-ṅga̭mayati vi vā eta-dyajña-ñchi̭ndanti yadadābhye sagg-sthāpaya̭-ntyagṃśūnapi̭ sṛjati yajñasya santa̭tyai || 35 ||
(dabhnotya - na̭bhiṣutasya gṛhṇātye - kānnavigṃ̭śatiśca̭) (a. 9)
devā vai prabāhuggrahā̭-nagṛhṇata sa eta-mprajāpa̭ti-ragṃśu-ma̭paśya-ttama̭gṛhṇīta tena vai sa ārdhno-dyasyaivaṃ-vi~duṣo-'gṃśu-rgṛhyata̭ ṛddhnotyeva sakṛda̭bhiṣutasya gṛhṇāti sakṛddhi sa tenā-''rdhnonmana̭sā gṛhṇāti mana̭ iva hi prajāpa̭tiḥ prajāpa̭terāptyā audṷmbareṇa gṛhṇātyūrgvā ṷdumbara ūrja̭mevāva̭ rundhe catuḥ̭srakti bhavati di- [bhavati dikṣu, eva prati̭ tiṣṭhati] 36
-kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati yo vā agṃśorāyata̭naṃ-ve~dā-''yata̭navā-nbhavati vāmadevyamiti sāma tadvā a̭syā-''yata̭na-mmana̭sā gāya̭māno gṛhṇātyāyata̭navāneva bha̭vati yada̭ddhvaryuragṃśu-ṅgṛhṇa-nnārdhayḙdubhābhyā-nnardhyḙtāddhvaryavḙ ca yaja̭mānāya ca yadardhayḙ-dubhābhyā̭-mṛddhyetāna̭vāna-ṅgṛhṇāti saivāsyardhir. hira̭ṇyamabhi vya̭nityamṛtaṃ-vai~ hira̭ṇyamāyuḥ̭ prāṇa āyṷṣaivāmṛta̭mabhi dhi̭noti śatamā̭na-mbhavati śatāyuḥ purṷṣa-śśatendri̭ya āyṷṣyevendriye prati̭ tiṣṭhati || 37 ||
(dikṣva̭ - niti - vigṃśatiśca̭) (a. 10)
prajāpa̭ti-rdevebhyo̭ yajñān vyādi̭śa-thsa ri̭ricāno̭-'manyata sa yajñānāgṃ̭ ṣoḍaśadhendriyaṃ-vī~rya̭mātmāna̭mabhi sama̭kkhida-tta-thṣo̭ḍaśya̭bhavanna vai ṣo̭ḍaśī nāma̭ yajño-'sti yadvāva ṣo̭ḍaśagg stotragṃ ṣo̭ḍaśagṃ śastra-ntena̭ ṣoḍaśī ta-thṣo̭ḍaśinaḥ̭ ṣoḍaśitvaṃ-ya~-thṣo̭ḍaśī gṛhyata̭ indriyameva ta-dvīryaṃ̭-ya~ja̭māna ātma-ndha̭tte devebhyo vai sṷvargo loko [lokaḥ, na prābha̭va-tta] 38
na prābha̭va-tta etagṃ ṣo̭ḍaśina̭mapaśya-ntama̭gṛhṇata tato vai tebhyaḥ̭ suvargo lokaḥ prābha̭vadya-thṣo̭ḍaśī gṛhyatḙ suvargasya̭ lokasyābhiji̭tyā indro vai devānā̭mānujāvara ā̭sī-thsa prajāpa̭timupā̭dhāva-ttasmā̭ etagṃ ṣo̭ḍaśina-mprāya̭ccha-ttama̭gṛhṇīta tato vai so-'gra̭-ndevatā̭nā-mparyai-dyasyaivaṃ-vi~duṣaḥ̭ ṣoḍaśī gṛhyate- [gṛhyate, agra̭meva] 39
-'gra̭meva sa̭mānānā-mparyḙti prātassavane gṛ̭hṇāti vajro vai ṣo̭ḍaśī vajraḥ̭ prātassavanagg svādevainaṃ-yo~nernigṛ̭hṇāti sava̭nesavane-'bhi gṛ̭hṇāti sava̭nāthsavanādevaina-mpra ja̭nayati tṛtīyasavane paśukā̭masya gṛhṇīyā-dvajro vai ṣo̭ḍaśī paśava̭stṛtīyasavanaṃ-va~jrḙṇaivāsmai̭ tṛtīyasavanā-tpaśūnava̭ rundhe nokthyḙ gṛhṇīyā-tprajā vai paśava̭ ukthāni yadukthyḙ- [yadukthye, gṛhṇīyā-tprajā-] 40
gṛhṇīyā-tprajā-mpaśūna̭sya nirda̭hedatirātre paśukā̭masya gṛhṇīyā-dvajro vai ṣo̭ḍaśī vajrḙṇaivāsmai̭ paśūna̭varuddhya rātri̭-yopari̭ṣṭā-cchamayatyapya̭gniṣṭome rā̭janya̭sya gṛhṇīyā-dvyāvṛtkā̭mo hi rā̭janyo̭ yaja̭te sāhna evāsmai vajra̭-ṅgṛhṇāti sa ḙnaṃ-va~jro bhūtyā̭ indhe nirvā̭ daha-tyekavigṃśagg stotra-mbha̭vati prati̭ṣṭhityai hari̭vacchasyata indra̭sya priya-ndhāmo- [priya-ndhāma̭, upā-''pnoti] 41
-pā-''pnoti kanī̭yāgṃsi vai deveṣu chandāgsyāsan-jyāyāg-syasṷreṣu te devāḥ kanī̭yasā chanda̭sā jyāya-śchando-'bhi vya̭śagṃsa-ntato vai te-'sṷrāṇāṃ-lo~kama̭vṛñjata ya-tkanī̭yasā chanda̭sā jyāya-śchando-'bhiviśagṃsa̭ti bhrātṛ̭vyasyaiva tallokaṃ-vṛ~̭ṅkte ṣaḍakṣarāṇyati̭ recayanti ṣa-ḍvā ṛtava̭ ṛtūneva prī̭ṇāti catvāri pūrvāṇyava̭ kalpayanti [kalpayanti, catṷṣpada eva] 42
catṷṣpada eva paśūnava̭ rundhe dve utta̭re dvipada̭ evāva̭ rundhe 'nuṣṭubha̭mabhi sa-mpā̭dayanti vāgvā a̭nuṣṭu-ptasmā-tprāṇānāṃ-vā~gṷttamā sa̭mayāviṣite sūryḙ ṣoḍaśinaḥ̭ stotra-mupāka̭rotyetasmin vai loka indro̭ vṛtrama̭han-thsākṣādeva vajra-mbhrātṛ̭vyāya pra ha̭ra-tyaruṇapiśaṅgo-'śvo dakṣi̭ṇaitadvai vajra̭sya rūpagṃ samṛ̭ddhyai || 43 ||
(loko - viduṣaḥ̭ ṣoḍaśī gṛhyate - yadukthyḙ - dhāma̭ - kalpayanti - saptaca̭tvārigṃśacca) (a. 11) (suvargāya ya-ddākṣiṇāni̭ - samiṣṭa yajūg - ṣya̭vabhṛtha yajūgṃṣi - sphyena̭ - prajāpa̭tirekādaśinī - mindraḥ patni̭yā - ghnanti̭ - devā vā i̭ndriyaṃ-vī~ryaṃ̭ - devā vā adābhye - devā vai prabāhṷk - prajāpa̭tirdevebhya-ssa ri̭ricānaḥ - ṣo̭ḍaśadhaikā̭daśa) (11) (suvargāya̭ - yajati prajāḥ - saumyena̭ - gṛhṇīyā-tpratyañcaṃ̭ - gṛhṇīyā-tprajā-mpaśūn - trica̭tvārigṃśat) (43) (suvargāya, vajra̭sya rūpagṃ samṛ̭ddhyai) (prācīna̭vagṃśaṃ - ya - ccātvālā - dyajñene - ndraḥ̭ - suvargāya - ṣaṭ ) (6) || hariḥ̭ om || || kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Explore More