6.6 - સુવર્ગાય વા એતાનિ લોકાય - કૃષ્ણ યજુર્વેદ તૈત્તિરીય સંહિતા પાઠઃ

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયાં ષષ્ઠકાણ્ડે ષષ્ઠઃ પ્રશ્નઃ - સોમમન્ત્રબ્રાહ્મણનિરૂપણં
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ॥
સુવર્ગાય વા એતાનિ લોકાય હૂયન્તે ય-દ્દાક્ષિણાનિ દ્વાભ્યા-ઙ્ગાર્હપત્યે જુહોતિ દ્વિપા-દ્યજમાનઃ પ્રતિષ્ઠિત્યા આગ્નીદ્ધ્રે જુહોત્યન્તરિક્ષ એવા-ઽઽક્રમતે સદો-ઽભ્યૈતિ સુવર્ગમેવૈનં-લોઁક-ઙ્ગમયતિ સૌરીભ્યામૃગ્ભ્યા-ઙ્ગાર્હપત્યે જુહોત્યમુમેવૈનં-લોઁકગ્ં સમારોહયતિ નયવત્યર્ચા-ઽઽગ્નીદ્ધ્રે જુહોતિ સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાભિનીત્યૈ દિવ-ઙ્ગચ્છ સુવઃ પતેતિ હિરણ્યગ્ં [હિરણ્યમ્, હુત્વો-દ્ગૃહ્ણાતિ] 1
હુત્વો-દ્ગૃહ્ણાતિ સુવર્ગમેવૈનં-લોઁક-ઙ્ગમયતિ રૂપેણ વો રૂપમભ્યૈમીત્યાહ રૂપેણ હ્યાસાગ્ં રૂપમભ્યૈતિ યદ્ધિરણ્યેન તુથો વો વિશ્વવેદા વિ ભજત્વિત્યાહ તુથો હ સ્મ વૈ વિશ્વવેદા દેવાના-ન્દક્ષિણા વિ ભજતિ તેનૈવૈના વિ ભજત્યે ત-ત્તે અગ્ને રાધ [અગ્ને રાધઃ, ઐતિ સોમચ્યુત-] 2
ઐતિ સોમચ્યુત-મિત્યાહ સોમચ્યુતગ્ગ્ હ્યસ્ય રાધ ઐતિ તન્મિત્રસ્ય પથા નયેત્યાહ શાન્ત્યા ઋતસ્ય પથા પ્રેત ચન્દ્ર દક્ષિણા ઇત્યાહ સત્યં-વાઁ ઋતગ્ં સત્યેનૈવૈના ઋતેન વિ ભજતિ યજ્ઞસ્ય પથા સુવિતા નયન્તીરિત્યાહ યજ્ઞસ્ય હ્યેતાઃ પથા યન્તિ ય-દ્દક્ષિણા બ્રાહ્મણમદ્ય રાદ્ધ્યાસ- [રાદ્ધ્યાસમ્, ઋષિમાર્ષેય-] 3
-મૃષિમાર્ષેય-મિત્યાહૈષ વૈ બ્રાહ્મણ ઋષિરાર્ષેયો ય-શ્શુશ્રુવા-ન્તસ્માદેવમાહ વિ સુવઃ પશ્ય વ્યન્તરિક્ષમિત્યાહ સુવર્ગમેવૈનં-લોઁક-ઙ્ગમયતિ યતસ્વ સદસ્યૈરિત્યાહ મિત્રત્વાયાસ્મદ્દાત્રા દેવત્રા ગચ્છત મધુમતીઃ પ્રદાતારમા વિશતેત્યાહ વયમિહ પ્રદાતાર-સ્સ્મો-ઽસ્માનમુત્ર મધુમતીરા વિશતેતિ [વિશતેતિ, વાવૈતદાહ] 4
વાવૈતદાહ હિરણ્ય-ન્દદાતિ જ્યોતિર્વૈ હિરણ્ય-ઞ્જ્યોતિરેવ પુરસ્તાદ્ધત્તે સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાનુખ્યાત્યા અગ્નીધે દદાત્યગ્નિમુખાનેવર્તૂ-ન્પ્રીણાતિ બ્રહ્મણે દદાતિ પ્રસૂત્યૈ હોત્રે દદાત્યાત્મા વા એષ યજ્ઞસ્ય યદ્ધોતા-ઽઽત્માનમેવ યજ્ઞસ્ય દક્ષિણાભિ-સ્સમર્ધયતિ ॥ 5 ॥

(હિરણ્યગ્ં - રાધો - રાધ્યાસ - મમુત્ર મધુમતીરા વિશતેત્ય - ષ્ટાત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 1)
સમિષ્ટ યજૂગ્ંષિ જુહોતિ યજ્ઞસ્ય સમિષ્ટ્યૈ યદ્વૈ યજ્ઞસ્ય ક્રૂરં-યઁ-દ્વિલિષ્ટં-યઁદત્યેતિ યન્નાત્યેતિ યદતિકરોતિ યન્નાપિ કરોતિ તદેવ તૈઃ પ્રીણાતિ નવ જુહોતિ નવ વૈ પુરુષે પ્રાણાઃ પુરુષેણ યજ્ઞ-સ્સમ્મિતો યાવાનેવ યજ્ઞસ્ત-મ્પ્રીણાતિ ષ-ડૃગ્મિયાણિ જુહોતિ ષડ્વા ઋતવ ઋતૂનેવ પ્રીણાતિ ત્રીણિ યજૂગ્ંષિ [યજૂગ્ંષિ, ત્રય ઇમે લોકા] 6
ત્રય ઇમે લોકા ઇમાનેવ લોકા-ન્પ્રીણાતિ યજ્ઞ યજ્ઞ-ઙ્ગચ્છ યજ્ઞપતિ-ઙ્ગચ્છેત્યાહ યજ્ઞપતિમેવૈન-ઙ્ગમયતિ સ્વાં-યોઁનિ-ઙ્ગચ્છેત્યાહ સ્વામેવૈનં-યોઁનિ-ઙ્ગમયત્યેષ તે યજ્ઞો યજ્ઞપતે સહસૂક્તવાક-સ્સુવીર ઇત્યાહ યજમાન એવ વીર્ય-ન્દધાતિ વાસિષ્ઠો હ સાત્યહવ્યો દેવભાગ-મ્પપ્રચ્છ ય-થ્સૃઞ્જયા-ન્બહુયાજિનો-ઽયીયજો યજ્ઞે [ ] 7
યજ્ઞ-મ્પ્રત્યતિષ્ઠિપા(3) યજ્ઞપતા(3)વિતિ સ હોવાચ યજ્ઞપતાવિતિ સત્યાદ્વૈ સૃઞ્જયાઃ પરા બભૂવુરિતિ હોવાચ યજ્ઞે વાવ યજ્ઞઃ પ્રતિષ્ઠાપ્ય આસી-દ્યજમાનસ્યા-ઽપરાભાવાયેતિ દેવા ગાતુવિદો ગાતું-વિઁત્ત્વા ગાતુ -મિતેત્યાહ યજ્ઞ એવ યજ્ઞ-મ્પ્રતિ ષ્ઠાપયતિ યજમાનસ્યા-ઽપરાભાવાય ॥ 8 ॥

(યજૂગ્ંષિ - યજ્ઞ - એકચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 2)
અવભૃથ-યજૂગ્ંષિ જુહોતિ યદેવાર્વાચીન-મેકહાયનાદેનઃ કરોતિ તદેવ તૈરવ યજતે ઽપો-ઽવભૃથ-મવૈત્યફ્સુ વૈ વરુણ-સ્સાક્ષાદેવ વરુણમવ યજતે વર્ત્મના વા અન્વિત્ય યજ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ંસિ જિઘાગ્ંસન્તિ સામ્ના પ્રસ્તોતા-ઽન્વવૈતિ સામ વૈ રક્ષોહા રક્ષસામપહત્યૈ ત્રિર્નિધનમુપૈતિ ત્રય ઇમે લોકા એભ્ય એવ લોકેભ્યો રક્ષાગ્- [લોકેભ્યો રક્ષાગ્ંસિ, અપ હન્તિ] 9
-સ્યપ હન્તિ પુરુષઃપુરુષો નિધનમુપૈતિ પુરુષઃપુરુષો હિ રક્ષસ્વી રક્ષસામપહત્યા ઉરુગ્ં હિ રાજા વરુણશ્ચકારેત્યાહ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ શત-ન્તે રાજ-ન્ભિષજઃ સહસ્રમિત્યાહ ભેષજમેવાસ્મૈ કરોત્યભિષ્ઠિતો વરુણસ્ય પાશ ઇત્યાહ વરુણપાશમેવાભિ તિષ્ઠતિ બર્હિરભિ જુહોત્યાહુતીના-મ્પ્રતિષ્ઠિત્યા અથો અગ્નિવત્યેવ જુહોત્યપ બર્હિષઃ પ્રયાજાન્ [પ્રયાજાન્, યજતિ પ્રજા વૈ] 10
યજતિ પ્રજા વૈ બર્હિઃ પ્રજા એવ વરુણપાશા-ન્મુઞ્ચત્યાજ્યભાગૌ યજતિ યજ્ઞસ્યૈવ ચક્ષુષી નાન્તરેતિ વરુણં-યઁજતિ વરુણપાશાદેવૈન-મ્મુઞ્ચત્યગ્નીવરુણૌ યજતિ સાક્ષાદેવૈનં-વઁરુણપાશા-ન્મુઞ્ચત્ય-પબર્હિષાવનૂયાજૌ યજતિ પ્રજા વૈ બર્હિઃ પ્રજા એવ વરુણપાશા-ન્મુઞ્ચતિ ચતુરઃ પ્રયાજાન્. યજતિ દ્વાવનૂયાજૌ ષટ્-થ્સમ્પદ્યન્તે ષડ્વા ઋતવ [ષડ્વા ઋતવઃ, ઋતુષ્વેવ પ્રતિ] 11
ઋતુષ્વેવ પ્રતિ તિષ્ઠ-ત્યવભૃથ-નિચઙ્કુણેત્યાહ યથોદિતમેવ વરુણમવ યજતે સમુદ્રે તે હૃદય-મફ્સ્વન્તરિત્યાહ સમુદ્રે હ્યન્તર્વરુણ-સ્સ-ન્ત્વા વિશ-ન્ત્વોષધી-રુતા-ઽઽપ ઇત્યાહાદ્ભિ-રેવૈનમોષધીભિ-સ્સમ્યઞ્ચ-ન્દધાતિ દેવીરાપ એષ વો ગર્ભ ઇત્યાહ યથાયજુરેવૈત-ત્પશવો વૈ [ ] 12
સોમો ય-દ્ભિન્દૂના-મ્ભક્ષયે-ત્પશુમાન્-થ્સ્યા-દ્વરુણ-સ્ત્વેન-ઙ્ગૃહ્ણીયાદ્યન્ન ભક્ષયેદપશુ-સ્સ્યાન્નૈનં-વઁરુણો ગૃહ્ણીયા-દુપસ્પૃશ્યમેવ પશુમા-ન્ભવતિ નૈનં-વઁરુણો ગૃહ્ણાતિ પ્રતિયુતો વરુણસ્ય પાશ ઇત્યાહ વરુણપાશાદેવ નિર્મુચ્યતે ઽપ્રતીક્ષમા યન્તિ વરુણસ્યાન્તર્હિત્યા એધો-ઽસ્યેધિષીમહી-ત્યાહ સમિધૈવાગ્નિ-ન્નમસ્યન્ત ઉપાયન્તિ તેજો-ઽસિ તેજો મયિ ધેહીત્યાહ તેજ એવા-ઽઽત્મ-ન્ધત્તે ॥ 13 ॥

(રક્ષાગ્ંસિ - પ્રયાજા - નૃતવો - વૈ - નમસ્યન્તો - દ્વાદશ ચ) (અ. 3)
સ્ફ્યેન વેદિમુદ્ધન્તિ રથાક્ષેણ વિ મિમીતે યૂપ-મ્મિનોતિ ત્રિવૃતમેવ વજ્રગ્ં સભૃન્ત્ય ભ્રાતૃવ્યાય પ્ર હરતિ સ્તૃત્યૈ યદન્તર્વેદિ મિનુયા-દ્દેવલોકમભિ જયે-દ્ય-દ્બહિર્વેદિ મનુષ્ય લોકં ઁવેદ્યન્તસ્ય સન્ધૌ મિનોત્યુભયો-ર્લોકયો-રભિજિત્યા ઉપરસમ્મિતા-મ્મિનુયા-ત્પિતૃલોકકામસ્ય રશનસમિન્તા-મ્મનુષ્યલોકકામસ્ય ચષાલ-સમ્મિતામિન્દ્રિય કામસ્ય સર્વાન્-થ્સમા-ન્પ્રતિષ્ઠાકામસ્ય યે ત્રયો મદ્ધ્યમાસ્તાન્-થ્સમા-ન્પશુકામસ્યૈતાન્. વા [વૈ, અનુ] 14
અનુ પશવ ઉપ તિષ્ઠન્તે પશુમાનેવ ભવતિ વ્યતિષજેદિતરા-ન્પ્રજયૈવૈન-મ્પશુભિર્વ્યતિષજતિ ય-ઙ્કામયેત પ્રમાયુક-સ્સ્યાદિતિ ગર્તમિત-ન્તસ્ય મિનુયાદુત્તરાર્ધ્યં-વઁર્ષિષ્ઠમથ હ્રસીયાગ્ંસમેષા વૈ ગર્તમિદ્યસ્યૈવ-મ્મિનોતિ તાજ-ક્પ્ર મીયતે દક્ષિણાર્ધ્યં-વઁર્ષિષ્ઠ-મ્મિનુયા-થ્સુવર્ગકામસ્યાથ હ્રસીયાગ્ંસ-માક્રમણમેવ ત-થ્સેતું-યઁજમાનઃ કુરુતે સુવર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ [સમષ્ટ્યૈ, યદેકસ્મિન્.] 15
યદેકસ્મિન્. યૂપે દ્વે રશને પરિવ્યયતિ તસ્માદેકો દ્વે જાયે વિન્દતે યન્નૈકાગ્ં રશના-ન્દ્વયોર્યૂપયોઃ પરિવ્યયતિ તસ્માન્નૈકા દ્વૌ પતી વિન્દતે ય-ઙ્કામયેત સ્ત્ર્યસ્ય જાયેતેત્યુપાન્તે તસ્ય વ્યતિષજે-થ્સ્ત્ર્યેવાસ્ય જાયતે ય-ઙ્કામયેત પુમાનસ્ય જાયેતેત્યાન્ત-ન્તસ્ય પ્ર વેષ્ટયે-ત્પુમાનેવાસ્ય [વેષ્ટયે-ત્પુમાનેવાસ્ય, જાયતે ઽસુરા] 16
જાયતે ઽસુરા વૈ દેવા-ન્દક્ષિણત ઉપાનય-ન્તા-ન્દેવા ઉપશયેનૈવાપા-નુદન્ત ત-દુપશયસ્યો-પશયત્વં-યઁ-દ્દક્ષિણત ઉપશય ઉપશયે ભ્રાતૃવ્યાપનુત્ત્યૈ સર્વે વા અન્યે યૂપાઃ પશુમન્તો-ઽથોપશય એવાપશુસ્તસ્ય યજમાનઃ પશુર્યન્ન નિર્દિશેદાર્તિ-માર્ચ્છે-દ્યજમાનો-ઽસૌ તે પશુરિતિ નિર્દિશેદ્ય-ન્દ્વિષ્યા-દ્યમેવ [ ] 17
દ્વેષ્ટિ તમસ્મૈ પશુ-ન્નિર્દિશતિ યદિ ન દ્વિષ્યાદાખુસ્તે પશુરિતિ બ્રૂયાન્ન ગ્રામ્યા-ન્પશૂન્. હિનસ્તિ ના-ઽઽરણ્યા-ન્પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સો-ઽન્નાદ્યેન વ્યાર્ધ્યત સ એતામેકાદશિની-મપશ્ય-ત્તયા વૈ સો-ઽન્નાદ્યમવારુન્ધ યદ્દશ યૂપા ભવન્તિ દશાક્ષરા વિરાડન્નં-વિઁરા-ડ્વિરાજૈવા-ન્નાદ્યમવ રુન્ધે [રુન્ધે, ય] 18
ય એકાદશ-સ્સ્તન એવાસ્યૈ સ દુહ એવૈના-ન્તેન વજ્રો વા એષા સ-મ્મીયતે યદેકાદશિની સેશ્વરા પુરસ્તા-ત્પ્રત્યઞ્ચં-યઁજ્ઞગ્ં સમ્મર્દિતોર્ય-ત્પાત્નીવત-મ્મિનોતિ યજ્ઞસ્ય પ્રત્યુત્તબ્ધ્યૈ સયત્વાય ॥ 19 ॥

(વૈ - સમષ્ટ્યૈ - પુમાનેવાસ્ય - યમેવ - રુન્ધે - ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 4)
સ પ્રજાપતિઃ પ્રજા અસૃજત સ રિરિચાનો-ઽમન્યત સ એતામેકાદશિની-મપશ્ય-ત્તયા વૈ સ આયુરિન્દ્રિયં-વીઁર્યમાત્મન્નધત્ત પ્રજા ઇવ ખલુ વા એષ સૃજતે યો યજતે સ એતર્હિ રિરિચાન ઇવ યદેષૈકાદશિની ભવત્યાયુરેવ તયેન્દ્રિયં-વીઁર્યં-યઁજમાન આત્મ-ન્ધત્તે પ્રૈવા-ઽઽગ્નેયેન વાપયતિ મિથુનગ્ં સારસ્વત્યા કરોતિ રેત- [રેતઃ, સૌમ્યેન દધાતિ] 20
-સ્સૌમ્યેન દધાતિ પ્ર જનયતિ પૌષ્ણેન બાર્હસ્પત્યો ભવતિ બ્રહ્મ વૈ દેવાના-મ્બૃહસ્પતિર્બ્રહ્મણૈવાસ્મૈ પ્રજાઃ પ્રજનયતિ વૈશ્વદેવો ભવતિ વૈશ્વદેવ્યો વૈ પ્રજાઃ પ્રજા એવાસ્મૈ પ્રજનયતી-ન્દ્રિયમેવૈન્દ્રેણાવ રુન્ધે વિશ-મ્મારુતેનૌજો બલમૈન્દ્રાગ્નેન પ્રસવાય સાવિત્રો નિર્વરુણત્વાય વારુણો મદ્ધ્યત ઐન્દ્રમા લભતે મદ્ધ્યત એવેન્દ્રિયં-યઁજમાને દધાતિ [ ] 21
પુરસ્તાદૈન્દ્રસ્ય વૈશ્વદેવમા લભતે વૈશ્વદેવં-વાઁ અન્નમન્નમેવ પુરસ્તાદ્ધત્તે તસ્મા-ત્પુરસ્તાદન્નમદ્યત ઐન્દ્રમાલભ્ય મારુતમા લભતે વિ-ડ્વૈ મરુતો વિશમેવાસ્મા અનુ બદ્ધ્નાતિ યદિ કામયેત યો-ઽવગત-સ્સો-ઽપ રુદ્ધ્યતાં-યોઁ-ઽપરુદ્ધ-સ્સો-ઽવ ગચ્છત્વિત્યૈન્દ્રસ્ય લોકે વારુણમા લભેત વારુણસ્ય લોક ઐન્દ્રં- [લોક ઐન્દ્રમ્, ય એવાવગત-સ્સો-ઽપ] 22
-ઁય એવાવગત-સ્સો-ઽપ રુદ્ધ્યતે યો-ઽપરુદ્ધ-સ્સો-ઽવ ગચ્છતિ યદિ કામયેત પ્રજા મુહ્યેયુરિતિ પશૂન્ વ્યતિષજે-ત્પ્રજા એવ મોહયતિ યદભિવાહતો-ઽપાં-વાઁરુણમાલભેત પ્રજા વરુણો ગૃહ્ણીયા-દ્દક્ષિણત ઉદઞ્ચમા લભતે-ઽપવાહતો-ઽપા-મ્પ્રજાના-મવરુણ ગ્રાહાય ॥ 23 ॥

(રેતો - યજમાને દધાતિ - લોક ઐન્દ્રગ્ં - સપ્તત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 5)
ઇન્દ્રઃ પત્નિયા મનુમયાજય-ત્તા-મ્પર્યગ્નિકૃતા-મુદસૃજ-ત્તયા મનુરાર્ધ્નોદ્ય-ત્પર્યગ્નિકૃત-મ્પાત્નીવતમુ-થ્સૃજતિ યામેવ મનુર્. ઋદ્ધિમાર્ધ્નો-ત્તામેવ યજમાન ઋધ્નોતિ યજ્ઞસ્ય વા અપ્રતિષ્ઠિતા-દ્યજ્ઞઃ પરા ભવતિ યજ્ઞ-મ્પરાભવન્તં-યઁજમાનો-ઽનુ પરા ભવતિ યદાજ્યેન પાત્નીવતગ્ં સગ્ગ્સ્થાપયતિ યજ્ઞસ્ય પ્રતિષ્ઠિત્યૈ યજ્ઞ-મ્પ્રતિતિષ્ઠન્તં-યઁજમાનો-ઽનુ પ્રતિ તિષ્ઠતીષ્ટં-વઁપયા [-ઁવપયા, ભવત્યનિષ્ટં-વઁશયા-ઽથ] 24
ભવત્યનિષ્ટં-વઁશયા-ઽથ પાત્નીવતેન પ્ર ચરતિ તીર્થ એવ પ્ર ચરત્યથો એતર્હ્યેવાસ્ય યામસ્ત્વાષ્ટ્રો ભવતિ ત્વષ્ટા વૈ રેતસ-સ્સિક્તસ્ય રૂપાણિ વિ કરોતિ તમેવ વૃષાણ-મ્પત્નીષ્વપિ સૃજતિ સો-ઽસ્મૈ રૂપાણિ વિ કરોતિ ॥ 25 ॥

(વપયા - ષટ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 6)
ઘ્નન્તિ વા એત-થ્સોમં-યઁદભિષુણ્વન્તિ ય-થ્સૌમ્યો ભવતિ યથા મૃતાયાનુસ્તરણી-ઙ્ઘ્નન્તિ તાદૃગેવ ત-દ્યદુત્તરાર્ધે વા મદ્ધ્યે વા જુહુયા-દ્દેવતાભ્ય-સ્સમદ-ન્દદ્ધ્યા-દ્દક્ષિણાર્ધે જુહોત્યેષા વૈ પિતૃણા-ન્દિ-ખ્સ્વાયામેવ દિશિ પિતૄ-ન્નિરવદયત ઉદ્ગાતૃભ્યો હરન્તિ સામદેવત્યો વૈ સૌમ્યો યદેવ સામ્નઃ છમ્બટ્કુર્વન્તિ તસ્યૈવ સ શાન્તિરવે- [શાન્તિરવ, ઈક્ષન્તે પવિત્રં-વૈઁ] 26
-ક્ષન્તે પવિત્રં-વૈઁ સૌમ્ય આત્માનમેવ પવયન્તે ય આત્માન-ન્ન પરિપશ્યેદિતાસુઃ સ્યાદભિદદિ-ઙ્કૃત્વા-ઽવેક્ષેત તસ્મિન્. હ્યાત્માન-મ્પરિપશ્યત્યથો આત્માનમેવ પવયતે યો ગતમના-સ્સ્યા-થ્સો-ઽવેક્ષેત યન્મે મનઃ પરાગતં-યઁદ્વા મે અપરાગતમ્ । રાજ્ઞા સોમેન તદ્વયમસ્માસુ ધારયામસીતિ મન એવાત્મ-ન્દાધાર- [એવાત્મ-ન્દાધાર, ન ગતમના] 27
ન ગતમના ભવત્યપ વૈ તૃતીયસવને યજ્ઞઃ ક્રામતીજાના-દનીજાનમભ્યા-ગ્નાવૈષ્ણવ્યર્ચા ઘૃતસ્ય યજત્યગ્નિ-સ્સર્વા દેવતા વિષ્ણુર્યજ્ઞો દેવતાશ્ચૈવ યજ્ઞ-ઞ્ચ દાધારોપાગ્ંશુ યજતિ મિથુનત્વાય બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ મિત્રો યજ્ઞસ્ય સ્વિષ્ટં-યુઁવતે વરુણો દુરિષ્ટ-ઙ્ક્વ તર્હિ યજ્ઞઃ ક્વ યજમાનો ભવતીતિ યન્મૈત્રાવરુણીં-વઁશામાલભતે મિત્રેણૈવ [ ] 28
યજ્ઞસ્ય સ્વિષ્ટગ્ં શમયતિ વરુણેન દુરિષ્ટ-ન્ના-ઽઽર્તિમાર્ચ્છતિ યજમાનો યથા વૈ લાઙ્ગલેનોર્વરા-મ્પ્રભિન્દન્-ત્યેવમૃખ્સામે યજ્ઞ-મ્પ્ર ભિન્તો યન્મૈત્રાવરુણીં-વઁશામાલભતે યજ્ઞાયૈવ પ્રભિન્નાય મત્યમન્વવાસ્યતિ શાન્ત્યૈ યાતયામાનિ વા એતસ્ય છન્દાગ્ંસિ ય ઈજાન-શ્છન્દસામેષ રસો ય-દ્વશા યન્મૈત્રાવરુણીં-વઁશામાલભતે છન્દાગ્સ્યેવ પુનરા પ્રીણાત્ય યાતયામત્વાયાથો છન્દસ્સ્વેવ રસ-ન્દધાતિ ॥ 29 ॥

(અવ - દાધાર - મિત્રેણૈવ - પ્રીણાતિ - ષટ્ચ) (અ. 7)
દેવા વા ઇન્દ્રિયં-વીઁર્યાં(1) ઁવ્યભજન્ત તતો યદત્યશિષ્યત તદતિગ્રાહ્યા અભવ-ન્તદતિગ્રાહ્યાણા-મતિગ્રાહ્યત્વં-યઁદતિગ્રાહ્યા ગૃહ્યન્ત ઇન્દ્રિયમેવ ત-દ્વીર્યં-યઁજમાન આત્મ-ન્ધત્તે તેજ આગ્નેયેનેન્દ્રિય-મૈન્દ્રેણ બ્રહ્મવર્ચસગ્ં સૌર્યેણોપસ્તમ્ભનં-વાઁ એત-દ્યજ્ઞસ્ય યદતિગ્રાહ્યાશ્ચક્રે પૃષ્ઠાનિ ય-ત્પૃષ્ઠ્યે ન ગૃહ્ણીયા-ત્પ્રાઞ્ચં-યઁજ્ઞ-મ્પૃષ્ઠાનિ સગ્ં શૃણીયુર્ય-દુક્થ્યે [-દુક્થ્યે, ગૃહ્ણીયા-ત્પ્રત્યઞ્ચં-] 30
ગૃહ્ણીયા-ત્પ્રત્યઞ્ચં-યઁજ્ઞમતિગ્રાહ્યા-સ્સગ્ં શૃણીયુર્વિશ્વજિતિ સર્વપૃષ્ઠે ગ્રહીતવ્યા યજ્ઞસ્ય સવીર્યત્વાય પ્રજાપતિર્દેવેભ્યો યજ્ઞાન્ વ્યાદિશ-થ્સ પ્રિયાસ્તનૂરપ ન્યધત્ત તદતિગ્રાહ્યા અભવન્ વિતનુસ્તસ્ય યજ્ઞ ઇત્યાહુર્ય-સ્યાતિગ્રાહ્યા ન ગૃહ્યન્ત ઇત્યપ્યગ્નિષ્ટોમે ગ્રહીતવ્યા યજ્ઞસ્ય સતનુત્વાય દેવતા વૈ સર્વા-સ્સદૃશીરાસ-ન્તા ન વ્યાવૃત-મગચ્છ-ન્તે દેવા [દેવાઃ, એત એતા-ન્ગ્રહા-] 31
એત એતા-ન્ગ્રહા-નપશ્ય-ન્તાનગૃહ્ણતા-ઽઽગ્ને યમગ્નિરૈન્દ્રમિન્દ્રઃ સૌર્યગ્ં સૂર્યસ્તતો વૈ તે-ઽન્યાભિ-ર્દેવતાભિ-ર્વ્યાવૃતમગચ્છન્. યસ્યૈવં-વિઁદુષ એતે ગ્રહા ગૃહ્યન્તે વ્યાવૃતમેવ પાપ્મના ભ્રાતૃવ્યેણ ગચ્છતીમે લોકા જ્યોતિષ્મન્ત-સ્સમાવ-દ્વીર્યાઃ કાર્યા ઇત્યાહુરાગ્નેયેનાસ્મિન્ ઁલોકે જ્યોતિર્ધત્ત ઐન્દ્રેણાન્તરિક્ષ ઇન્દ્રવાયૂ હિ સયુજૌ સૌર્યેણામુષ્મિન્ ઁલોકે [ ] 32
જ્યોતિર્ધત્તે જ્યોતિષ્મન્તો-ઽસ્મા ઇમે લોકા ભવન્તિ સમાવ-દ્વીર્યાનેનાન્ કુરુત એતાન્. વૈ ગ્રહા-ન્બબાં-વિશ્વવયસા-વવિત્તા-ન્તાભ્યામિમે લોકાઃ પરાઞ્ચશ્ચાર્વાઞ્ચશ્ચ પ્રાભુર્યસ્યૈવં-વિઁદુષ એતે ગ્રહા ગૃહ્યન્તે પ્રાસ્મા ઇમે લોકાઃ પરાઞ્ચશ્ચાર્વાઞ્ચશ્ચ ભાન્તિ ॥ 33 ॥

(ઉક્થ્યે - દેવા - અમુષ્મિન્ ઁલોક - એકાન્નચત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 8)
દેવા વૈ ય-દ્યજ્ઞે-ઽકુર્વત તદસુરા અકુર્વત તે દેવા અદાભ્યે છન્દાગ્ંસિ સવનાનિ સમસ્થાપય-ન્તતો દેવા અભવ-ન્પરા-ઽસુરા યસ્યૈવં-વિઁદુષો-ઽદાભ્યો ગૃહ્યતે ભવત્યાત્મના પરા-ઽસ્ય ભ્રાતૃવ્યો ભવતિ યદ્વૈ દેવા અસુરા-નદાભ્યે-નાદભ્નુવ-ન્તદદાભ્યસ્યા-દાભ્ય ત્વં-યઁ એવં-વેઁદ દભ્નોત્યેવ ભ્રાતૃવ્ય-ન્નૈન-મ્ભ્રાતૃવ્યો દભ્નો- [દભ્નોતિ, એષા વૈ] 34
-ત્યેષા વૈ પ્રજાપતે-રતિમોક્ષિણી નામ તનૂર્યદદાભ્ય ઉપનદ્ધસ્ય ગૃહ્ણાત્યતિમુક્ત્યા અતિ પાપ્માન-મ્ભ્રાતૃવ્ય-મ્મુચ્યતે ય એવં-વેઁદ ઘ્નન્તિ વા એત-થ્સોમં-યઁદભિષુણ્વન્તિ સોમે હન્યમાને યજ્ઞો હન્યતે યજ્ઞે યજમાનો બ્રહ્મવાદિનો વદન્તિ કિ-ન્ત-દ્યજ્ઞે યજમાનઃ કુરુતે યેન જીવન્-થ્સુવર્ગં-લોઁકમેતીતિ જીવગ્રહો વા એષ યદદાભ્યો ઽનભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાતિ જીવન્તમેવૈનગ્ં સુવર્ગં ઁલોક-ઙ્ગમયતિ વિ વા એત-દ્યજ્ઞ-ઞ્છિન્દન્તિ યદદાભ્યે સગ્ગ્-સ્થાપય-ન્ત્યગ્ંશૂનપિ સૃજતિ યજ્ઞસ્ય સન્તત્યૈ ॥ 35 ॥

(દભ્નોત્ય - નભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાત્યે - કાન્નવિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 9)
દેવા વૈ પ્રબાહુગ્ગ્રહા-નગૃહ્ણત સ એત-મ્પ્રજાપતિ-રગ્ંશુ-મપશ્ય-ત્તમગૃહ્ણીત તેન વૈ સ આર્ધ્નો-દ્યસ્યૈવં-વિઁદુષો-ઽગ્ંશુ-ર્ગૃહ્યત ઋદ્ધ્નોત્યેવ સકૃદભિષુતસ્ય ગૃહ્ણાતિ સકૃદ્ધિ સ તેના-ઽઽર્ધ્નોન્મનસા ગૃહ્ણાતિ મન ઇવ હિ પ્રજાપતિઃ પ્રજાપતેરાપ્ત્યા ઔદુમ્બરેણ ગૃહ્ણાત્યૂર્ગ્વા ઉદુમ્બર ઊર્જમેવાવ રુન્ધે ચતુઃસ્રક્તિ ભવતિ દિ- [ભવતિ દિક્ષુ, એવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ] 36
-ક્ષ્વેવ પ્રતિ તિષ્ઠતિ યો વા અગ્ંશોરાયતનં-વેઁદા-ઽઽયતનવા-ન્ભવતિ વામદેવ્યમિતિ સામ તદ્વા અસ્યા-ઽઽયતન-મ્મનસા ગાયમાનો ગૃહ્ણાત્યાયતનવાનેવ ભવતિ યદદ્ધ્વર્યુરગ્ંશુ-ઙ્ગૃહ્ણ-ન્નાર્ધયેદુભાભ્યા-ન્નર્ધ્યેતાદ્ધ્વર્યવે ચ યજમાનાય ચ યદર્ધયે-દુભાભ્યા-મૃદ્ધ્યેતાનવાન-ઙ્ગૃહ્ણાતિ સૈવાસ્યર્ધિર્. હિરણ્યમભિ વ્યનિત્યમૃતં-વૈઁ હિરણ્યમાયુઃ પ્રાણ આયુષૈવામૃતમભિ ધિનોતિ શતમાન-મ્ભવતિ શતાયુઃ પુરુષ-શ્શતેન્દ્રિય આયુષ્યેવેન્દ્રિયે પ્રતિ તિષ્ઠતિ ॥ 37 ॥

(દિક્ષ્વ - નિતિ - વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 10)
પ્રજાપતિ-ર્દેવેભ્યો યજ્ઞાન્ વ્યાદિશ-થ્સ રિરિચાનો-ઽમન્યત સ યજ્ઞાનાગ્ં ષોડશધેન્દ્રિયં-વીઁર્યમાત્માનમભિ સમક્ખિદ-ત્ત-થ્ષોડશ્યભવન્ન વૈ ષોડશી નામ યજ્ઞો-ઽસ્તિ યદ્વાવ ષોડશગ્ગ્ સ્તોત્રગ્ં ષોડશગ્ં શસ્ત્ર-ન્તેન ષોડશી ત-થ્ષોડશિનઃ ષોડશિત્વં-યઁ-થ્ષોડશી ગૃહ્યત ઇન્દ્રિયમેવ ત-દ્વીર્યં-યઁજમાન આત્મ-ન્ધત્તે દેવેભ્યો વૈ સુવર્ગો લોકો [લોકઃ, ન પ્રાભવ-ત્ત] 38
ન પ્રાભવ-ત્ત એતગ્ં ષોડશિનમપશ્ય-ન્તમગૃહ્ણત તતો વૈ તેભ્યઃ સુવર્ગો લોકઃ પ્રાભવદ્ય-થ્ષોડશી ગૃહ્યતે સુવર્ગસ્ય લોકસ્યાભિજિત્યા ઇન્દ્રો વૈ દેવાનામાનુજાવર આસી-થ્સ પ્રજાપતિમુપાધાવ-ત્તસ્મા એતગ્ં ષોડશિન-મ્પ્રાયચ્છ-ત્તમગૃહ્ણીત તતો વૈ સો-ઽગ્ર-ન્દેવતાના-મ્પર્યૈ-દ્યસ્યૈવં-વિઁદુષઃ ષોડશી ગૃહ્યતે- [ગૃહ્યતે, અગ્રમેવ] 39
-ઽગ્રમેવ સમાનાના-મ્પર્યેતિ પ્રાતસ્સવને ગૃહ્ણાતિ વજ્રો વૈ ષોડશી વજ્રઃ પ્રાતસ્સવનગ્ગ્ સ્વાદેવૈનં-યોઁનેર્નિગૃહ્ણાતિ સવનેસવને-ઽભિ ગૃહ્ણાતિ સવનાથ્સવનાદેવૈન-મ્પ્ર જનયતિ તૃતીયસવને પશુકામસ્ય ગૃહ્ણીયા-દ્વજ્રો વૈ ષોડશી પશવસ્તૃતીયસવનં-વઁજ્રેણૈવાસ્મૈ તૃતીયસવના-ત્પશૂનવ રુન્ધે નોક્થ્યે ગૃહ્ણીયા-ત્પ્રજા વૈ પશવ ઉક્થાનિ યદુક્થ્યે- [યદુક્થ્યે, ગૃહ્ણીયા-ત્પ્રજા-] 40
ગૃહ્ણીયા-ત્પ્રજા-મ્પશૂનસ્ય નિર્દહેદતિરાત્રે પશુકામસ્ય ગૃહ્ણીયા-દ્વજ્રો વૈ ષોડશી વજ્રેણૈવાસ્મૈ પશૂનવરુદ્ધ્ય રાત્રિ-યોપરિષ્ટા-ચ્છમયત્યપ્યગ્નિષ્ટોમે રાજન્યસ્ય ગૃહ્ણીયા-દ્વ્યાવૃત્કામો હિ રાજન્યો યજતે સાહ્ન એવાસ્મૈ વજ્ર-ઙ્ગૃહ્ણાતિ સ એનં-વઁજ્રો ભૂત્યા ઇન્ધે નિર્વા દહ-ત્યેકવિગ્ંશગ્ગ્ સ્તોત્ર-મ્ભવતિ પ્રતિષ્ઠિત્યૈ હરિવચ્છસ્યત ઇન્દ્રસ્ય પ્રિય-ન્ધામો- [પ્રિય-ન્ધામ, ઉપા-ઽઽપ્નોતિ] 41
-પા-ઽઽપ્નોતિ કનીયાગ્ંસિ વૈ દેવેષુ છન્દાગ્સ્યાસન્-જ્યાયાગ્-સ્યસુરેષુ તે દેવાઃ કનીયસા છન્દસા જ્યાય-શ્છન્દો-ઽભિ વ્યશગ્ંસ-ન્તતો વૈ તે-ઽસુરાણાં-લોઁકમવૃઞ્જત ય-ત્કનીયસા છન્દસા જ્યાય-શ્છન્દો-ઽભિવિશગ્ંસતિ ભ્રાતૃવ્યસ્યૈવ તલ્લોકં-વૃઁઙ્ક્તે ષડક્ષરાણ્યતિ રેચયન્તિ ષ-ડ્વા ઋતવ ઋતૂનેવ પ્રીણાતિ ચત્વારિ પૂર્વાણ્યવ કલ્પયન્તિ [કલ્પયન્તિ, ચતુષ્પદ એવ] 42
ચતુષ્પદ એવ પશૂનવ રુન્ધે દ્વે ઉત્તરે દ્વિપદ એવાવ રુન્ધે ઽનુષ્ટુભમભિ સ-મ્પાદયન્તિ વાગ્વા અનુષ્ટુ-પ્તસ્મા-ત્પ્રાણાનાં-વાઁગુત્તમા સમયાવિષિતે સૂર્યે ષોડશિનઃ સ્તોત્ર-મુપાકરોત્યેતસ્મિન્ વૈ લોક ઇન્દ્રો વૃત્રમહન્-થ્સાક્ષાદેવ વજ્ર-મ્ભ્રાતૃવ્યાય પ્ર હર-ત્યરુણપિશઙ્ગો-ઽશ્વો દક્ષિણૈતદ્વૈ વજ્રસ્ય રૂપગ્ં સમૃદ્ધ્યૈ ॥ 43 ॥