6.6 - സുവര്ഗായ വാ ഏതാനി ലോകായ - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠഃ പ്രശ്നഃ - സോമമന്ത്രബ്രാഹ്മണനിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ॥
സുവര്ഗായ വാ ഏതാനി ലോകായ ഹൂയന്തേ യ-ദ്ദാക്ഷിണാനി ദ്വാഭ്യാ-ങ്ഗാര്ഹപത്യേ ജുഹോതി ദ്വിപാ-ദ്യജമാനഃ പ്രതിഷ്ഠിത്യാ ആഗ്നീദ്ധ്രേ ജുഹോത്യന്തരിക്ഷ ഏവാ-ഽഽക്രമതേ സദോ-ഽഭ്യൈതി സുവര്ഗമേവൈനം-ലോഁക-ങ്ഗമയതി സൌരീഭ്യാമൃഗ്ഭ്യാ-ങ്ഗാര്ഹപത്യേ ജുഹോത്യമുമേവൈനം-ലോഁകഗ്ം സമാരോഹയതി നയവത്യര്ചാ-ഽഽഗ്നീദ്ധ്രേ ജുഹോതി സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാഭിനീത്യൈ ദിവ-ങ്ഗച്ഛ സുവഃ പതേതി ഹിരണ്യഗ്ം [ഹിരണ്യമ്, ഹുത്വോ-ദ്ഗൃഹ്ണാതി] 1
ഹുത്വോ-ദ്ഗൃഹ്ണാതി സുവര്ഗമേവൈനം-ലോഁക-ങ്ഗമയതി രൂപേണ വോ രൂപമഭ്യൈമീത്യാഹ രൂപേണ ഹ്യാസാഗ്ം രൂപമഭ്യൈതി യദ്ധിരണ്യേന തുഥോ വോ വിശ്വവേദാ വി ഭജത്വിത്യാഹ തുഥോ ഹ സ്മ വൈ വിശ്വവേദാ ദേവാനാ-ന്ദക്ഷിണാ വി ഭജതി തേനൈവൈനാ വി ഭജത്യേ ത-ത്തേ അഗ്നേ രാധ [അഗ്നേ രാധഃ, ഐതി സോമച്യുത-] 2
ഐതി സോമച്യുത-മിത്യാഹ സോമച്യുതഗ്ഗ് ഹ്യസ്യ രാധ ഐതി തന്മിത്രസ്യ പഥാ നയേത്യാഹ ശാന്ത്യാ ഋതസ്യ പഥാ പ്രേത ചന്ദ്ര ദക്ഷിണാ ഇത്യാഹ സത്യം-വാഁ ഋതഗ്ം സത്യേനൈവൈനാ ഋതേന വി ഭജതി യജ്ഞസ്യ പഥാ സുവിതാ നയന്തീരിത്യാഹ യജ്ഞസ്യ ഹ്യേതാഃ പഥാ യന്തി യ-ദ്ദക്ഷിണാ ബ്രാഹ്മണമദ്യ രാദ്ധ്യാസ- [രാദ്ധ്യാസമ്, ഋഷിമാര്ഷേയ-] 3
-മൃഷിമാര്ഷേയ-മിത്യാഹൈഷ വൈ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിരാര്ഷേയോ യ-ശ്ശുശ്രുവാ-ന്തസ്മാദേവമാഹ വി സുവഃ പശ്യ വ്യന്തരിക്ഷമിത്യാഹ സുവര്ഗമേവൈനം-ലോഁക-ങ്ഗമയതി യതസ്വ സദസ്യൈരിത്യാഹ മിത്രത്വായാസ്മദ്ദാത്രാ ദേവത്രാ ഗച്ഛത മധുമതീഃ പ്രദാതാരമാ വിശതേത്യാഹ വയമിഹ പ്രദാതാര-സ്സ്മോ-ഽസ്മാനമുത്ര മധുമതീരാ വിശതേതി [വിശതേതി, വാവൈതദാഹ] 4
വാവൈതദാഹ ഹിരണ്യ-ന്ദദാതി ജ്യോതിര്വൈ ഹിരണ്യ-ഞ്ജ്യോതിരേവ പുരസ്താദ്ധത്തേ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാനുഖ്യാത്യാ അഗ്നീധേ ദദാത്യഗ്നിമുഖാനേവര്തൂ-ന്പ്രീണാതി ബ്രഹ്മണേ ദദാതി പ്രസൂത്യൈ ഹോത്രേ ദദാത്യാത്മാ വാ ഏഷ യജ്ഞസ്യ യദ്ധോതാ-ഽഽത്മാനമേവ യജ്ഞസ്യ ദക്ഷിണാഭി-സ്സമര്ധയതി ॥ 5 ॥

(ഹിരണ്യഗ്ം - രാധോ - രാധ്യാസ - മമുത്ര മധുമതീരാ വിശതേത്യ - ഷ്ടാത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
സമിഷ്ട യജൂഗ്ംഷി ജുഹോതി യജ്ഞസ്യ സമിഷ്ട്യൈ യദ്വൈ യജ്ഞസ്യ ക്രൂരം-യഁ-ദ്വിലിഷ്ടം-യഁദത്യേതി യന്നാത്യേതി യദതികരോതി യന്നാപി കരോതി തദേവ തൈഃ പ്രീണാതി നവ ജുഹോതി നവ വൈ പുരുഷേ പ്രാണാഃ പുരുഷേണ യജ്ഞ-സ്സമ്മിതോ യാവാനേവ യജ്ഞസ്ത-മ്പ്രീണാതി ഷ-ഡൃഗ്മിയാണി ജുഹോതി ഷഡ്വാ ഋതവ ഋതൂനേവ പ്രീണാതി ത്രീണി യജൂഗ്ംഷി [യജൂഗ്ംഷി, ത്രയ ഇമേ ലോകാ] 6
ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഇമാനേവ ലോകാ-ന്പ്രീണാതി യജ്ഞ യജ്ഞ-ങ്ഗച്ഛ യജ്ഞപതി-ങ്ഗച്ഛേത്യാഹ യജ്ഞപതിമേവൈന-ങ്ഗമയതി സ്വാം-യോഁനി-ങ്ഗച്ഛേത്യാഹ സ്വാമേവൈനം-യോഁനി-ങ്ഗമയത്യേഷ തേ യജ്ഞോ യജ്ഞപതേ സഹസൂക്തവാക-സ്സുവീര ഇത്യാഹ യജമാന ഏവ വീര്യ-ന്ദധാതി വാസിഷ്ഠോ ഹ സാത്യഹവ്യോ ദേവഭാഗ-മ്പപ്രച്ഛ യ-ഥ്സൃഞ്ജയാ-ന്ബഹുയാജിനോ-ഽയീയജോ യജ്ഞേ [ ] 7
യജ്ഞ-മ്പ്രത്യതിഷ്ഠിപാ(3) യജ്ഞപതാ(3)വിതി സ ഹോവാച യജ്ഞപതാവിതി സത്യാദ്വൈ സൃഞ്ജയാഃ പരാ ബഭൂവുരിതി ഹോവാച യജ്ഞേ വാവ യജ്ഞഃ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ആസീ-ദ്യജമാനസ്യാ-ഽപരാഭാവായേതി ദേവാ ഗാതുവിദോ ഗാതും-വിഁത്ത്വാ ഗാതു -മിതേത്യാഹ യജ്ഞ ഏവ യജ്ഞ-മ്പ്രതി ഷ്ഠാപയതി യജമാനസ്യാ-ഽപരാഭാവായ ॥ 8 ॥

(യജൂഗ്ംഷി - യജ്ഞ - ഏകചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 2)
അവഭൃഥ-യജൂഗ്ംഷി ജുഹോതി യദേവാര്വാചീന-മേകഹായനാദേനഃ കരോതി തദേവ തൈരവ യജതേ ഽപോ-ഽവഭൃഥ-മവൈത്യഫ്സു വൈ വരുണ-സ്സാക്ഷാദേവ വരുണമവ യജതേ വര്ത്മനാ വാ അന്വിത്യ യജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ംസി ജിഘാഗ്ംസന്തി സാമ്നാ പ്രസ്തോതാ-ഽന്വവൈതി സാമ വൈ രക്ഷോഹാ രക്ഷസാമപഹത്യൈ ത്രിര്നിധനമുപൈതി ത്രയ ഇമേ ലോകാ ഏഭ്യ ഏവ ലോകേഭ്യോ രക്ഷാഗ്- [ലോകേഭ്യോ രക്ഷാഗ്ംസി, അപ ഹന്തി] 9
-സ്യപ ഹന്തി പുരുഷഃപുരുഷോ നിധനമുപൈതി പുരുഷഃപുരുഷോ ഹി രക്ഷസ്വീ രക്ഷസാമപഹത്യാ ഉരുഗ്ം ഹി രാജാ വരുണശ്ചകാരേത്യാഹ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ശത-ന്തേ രാജ-ന്ഭിഷജഃ സഹസ്രമിത്യാഹ ഭേഷജമേവാസ്മൈ കരോത്യഭിഷ്ഠിതോ വരുണസ്യ പാശ ഇത്യാഹ വരുണപാശമേവാഭി തിഷ്ഠതി ബര്ഹിരഭി ജുഹോത്യാഹുതീനാ-മ്പ്രതിഷ്ഠിത്യാ അഥോ അഗ്നിവത്യേവ ജുഹോത്യപ ബര്ഹിഷഃ പ്രയാജാന് [പ്രയാജാന്, യജതി പ്രജാ വൈ] 10
യജതി പ്രജാ വൈ ബര്ഹിഃ പ്രജാ ഏവ വരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചത്യാജ്യഭാഗൌ യജതി യജ്ഞസ്യൈവ ചക്ഷുഷീ നാന്തരേതി വരുണം-യഁജതി വരുണപാശാദേവൈന-മ്മുഞ്ചത്യഗ്നീവരുണൌ യജതി സാക്ഷാദേവൈനം-വഁരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചത്യ-പബര്ഹിഷാവനൂയാജൌ യജതി പ്രജാ വൈ ബര്ഹിഃ പ്രജാ ഏവ വരുണപാശാ-ന്മുഞ്ചതി ചതുരഃ പ്രയാജാന്. യജതി ദ്വാവനൂയാജൌ ഷട്-ഥ്സമ്പദ്യന്തേ ഷഡ്വാ ഋതവ [ഷഡ്വാ ഋതവഃ, ഋതുഷ്വേവ പ്രതി] 11
ഋതുഷ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠ-ത്യവഭൃഥ-നിചങ്കുണേത്യാഹ യഥോദിതമേവ വരുണമവ യജതേ സമുദ്രേ തേ ഹൃദയ-മഫ്സ്വന്തരിത്യാഹ സമുദ്രേ ഹ്യന്തര്വരുണ-സ്സ-ന്ത്വാ വിശ-ന്ത്വോഷധീ-രുതാ-ഽഽപ ഇത്യാഹാദ്ഭി-രേവൈനമോഷധീഭി-സ്സമ്യഞ്ച-ന്ദധാതി ദേവീരാപ ഏഷ വോ ഗര്ഭ ഇത്യാഹ യഥായജുരേവൈത-ത്പശവോ വൈ [ ] 12
സോമോ യ-ദ്ഭിന്ദൂനാ-മ്ഭക്ഷയേ-ത്പശുമാന്-ഥ്സ്യാ-ദ്വരുണ-സ്ത്വേന-ങ്ഗൃഹ്ണീയാദ്യന്ന ഭക്ഷയേദപശു-സ്സ്യാന്നൈനം-വഁരുണോ ഗൃഹ്ണീയാ-ദുപസ്പൃശ്യമേവ പശുമാ-ന്ഭവതി നൈനം-വഁരുണോ ഗൃഹ്ണാതി പ്രതിയുതോ വരുണസ്യ പാശ ഇത്യാഹ വരുണപാശാദേവ നിര്മുച്യതേ ഽപ്രതീക്ഷമാ യന്തി വരുണസ്യാന്തര്ഹിത്യാ ഏധോ-ഽസ്യേധിഷീമഹീ-ത്യാഹ സമിധൈവാഗ്നി-ന്നമസ്യന്ത ഉപായന്തി തേജോ-ഽസി തേജോ മയി ധേഹീത്യാഹ തേജ ഏവാ-ഽഽത്മ-ന്ധത്തേ ॥ 13 ॥

(രക്ഷാഗ്ംസി - പ്രയാജാ - നൃതവോ - വൈ - നമസ്യന്തോ - ദ്വാദശ ച) (അ. 3)
സ്ഫ്യേന വേദിമുദ്ധന്തി രഥാക്ഷേണ വി മിമീതേ യൂപ-മ്മിനോതി ത്രിവൃതമേവ വജ്രഗ്ം സഭൃന്ത്യ ഭ്രാതൃവ്യായ പ്ര ഹരതി സ്തൃത്യൈ യദന്തര്വേദി മിനുയാ-ദ്ദേവലോകമഭി ജയേ-ദ്യ-ദ്ബഹിര്വേദി മനുഷ്യ ലോകം ഁവേദ്യന്തസ്യ സന്ധൌ മിനോത്യുഭയോ-ര്ലോകയോ-രഭിജിത്യാ ഉപരസമ്മിതാ-മ്മിനുയാ-ത്പിതൃലോകകാമസ്യ രശനസമിന്താ-മ്മനുഷ്യലോകകാമസ്യ ചഷാല-സമ്മിതാമിന്ദ്രിയ കാമസ്യ സര്വാന്-ഥ്സമാ-ന്പ്രതിഷ്ഠാകാമസ്യ യേ ത്രയോ മദ്ധ്യമാസ്താന്-ഥ്സമാ-ന്പശുകാമസ്യൈതാന്. വാ [വൈ, അനു] 14
അനു പശവ ഉപ തിഷ്ഠന്തേ പശുമാനേവ ഭവതി വ്യതിഷജേദിതരാ-ന്പ്രജയൈവൈന-മ്പശുഭിര്വ്യതിഷജതി യ-ങ്കാമയേത പ്രമായുക-സ്സ്യാദിതി ഗര്തമിത-ന്തസ്യ മിനുയാദുത്തരാര്ധ്യം-വഁര്ഷിഷ്ഠമഥ ഹ്രസീയാഗ്ംസമേഷാ വൈ ഗര്തമിദ്യസ്യൈവ-മ്മിനോതി താജ-ക്പ്ര മീയതേ ദക്ഷിണാര്ധ്യം-വഁര്ഷിഷ്ഠ-മ്മിനുയാ-ഥ്സുവര്ഗകാമസ്യാഥ ഹ്രസീയാഗ്ംസ-മാക്രമണമേവ ത-ഥ്സേതും-യഁജമാനഃ കുരുതേ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യ സമഷ്ട്യൈ [സമഷ്ട്യൈ, യദേകസ്മിന്.] 15
യദേകസ്മിന്. യൂപേ ദ്വേ രശനേ പരിവ്യയതി തസ്മാദേകോ ദ്വേ ജായേ വിന്ദതേ യന്നൈകാഗ്ം രശനാ-ന്ദ്വയോര്യൂപയോഃ പരിവ്യയതി തസ്മാന്നൈകാ ദ്വൌ പതീ വിന്ദതേ യ-ങ്കാമയേത സ്ത്ര്യസ്യ ജായേതേത്യുപാന്തേ തസ്യ വ്യതിഷജേ-ഥ്സ്ത്ര്യേവാസ്യ ജായതേ യ-ങ്കാമയേത പുമാനസ്യ ജായേതേത്യാന്ത-ന്തസ്യ പ്ര വേഷ്ടയേ-ത്പുമാനേവാസ്യ [വേഷ്ടയേ-ത്പുമാനേവാസ്യ, ജായതേ ഽസുരാ] 16
ജായതേ ഽസുരാ വൈ ദേവാ-ന്ദക്ഷിണത ഉപാനയ-ന്താ-ന്ദേവാ ഉപശയേനൈവാപാ-നുദന്ത ത-ദുപശയസ്യോ-പശയത്വം-യഁ-ദ്ദക്ഷിണത ഉപശയ ഉപശയേ ഭ്രാതൃവ്യാപനുത്ത്യൈ സര്വേ വാ അന്യേ യൂപാഃ പശുമന്തോ-ഽഥോപശയ ഏവാപശുസ്തസ്യ യജമാനഃ പശുര്യന്ന നിര്ദിശേദാര്തി-മാര്ച്ഛേ-ദ്യജമാനോ-ഽസൌ തേ പശുരിതി നിര്ദിശേദ്യ-ന്ദ്വിഷ്യാ-ദ്യമേവ [ ] 17
ദ്വേഷ്ടി തമസ്മൈ പശു-ന്നിര്ദിശതി യദി ന ദ്വിഷ്യാദാഖുസ്തേ പശുരിതി ബ്രൂയാന്ന ഗ്രാമ്യാ-ന്പശൂന്. ഹിനസ്തി നാ-ഽഽരണ്യാ-ന്പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത സോ-ഽന്നാദ്യേന വ്യാര്ധ്യത സ ഏതാമേകാദശിനീ-മപശ്യ-ത്തയാ വൈ സോ-ഽന്നാദ്യമവാരുന്ധ യദ്ദശ യൂപാ ഭവന്തി ദശാക്ഷരാ വിരാഡന്നം-വിഁരാ-ഡ്വിരാജൈവാ-ന്നാദ്യമവ രുന്ധേ [രുന്ധേ, യ] 18
യ ഏകാദശ-സ്സ്തന ഏവാസ്യൈ സ ദുഹ ഏവൈനാ-ന്തേന വജ്രോ വാ ഏഷാ സ-മ്മീയതേ യദേകാദശിനീ സേശ്വരാ പുരസ്താ-ത്പ്രത്യഞ്ചം-യഁജ്ഞഗ്ം സമ്മര്ദിതോര്യ-ത്പാത്നീവത-മ്മിനോതി യജ്ഞസ്യ പ്രത്യുത്തബ്ധ്യൈ സയത്വായ ॥ 19 ॥

(വൈ - സമഷ്ട്യൈ - പുമാനേവാസ്യ - യമേവ - രുന്ധേ - ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
സ പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത സ രിരിചാനോ-ഽമന്യത സ ഏതാമേകാദശിനീ-മപശ്യ-ത്തയാ വൈ സ ആയുരിന്ദ്രിയം-വീഁര്യമാത്മന്നധത്ത പ്രജാ ഇവ ഖലു വാ ഏഷ സൃജതേ യോ യജതേ സ ഏതര്ഹി രിരിചാന ഇവ യദേഷൈകാദശിനീ ഭവത്യായുരേവ തയേന്ദ്രിയം-വീഁര്യം-യഁജമാന ആത്മ-ന്ധത്തേ പ്രൈവാ-ഽഽഗ്നേയേന വാപയതി മിഥുനഗ്ം സാരസ്വത്യാ കരോതി രേത- [രേതഃ, സൌമ്യേന ദധാതി] 20
-സ്സൌമ്യേന ദധാതി പ്ര ജനയതി പൌഷ്ണേന ബാര്ഹസ്പത്യോ ഭവതി ബ്രഹ്മ വൈ ദേവാനാ-മ്ബൃഹസ്പതിര്ബ്രഹ്മണൈവാസ്മൈ പ്രജാഃ പ്രജനയതി വൈശ്വദേവോ ഭവതി വൈശ്വദേവ്യോ വൈ പ്രജാഃ പ്രജാ ഏവാസ്മൈ പ്രജനയതീ-ന്ദ്രിയമേവൈന്ദ്രേണാവ രുന്ധേ വിശ-മ്മാരുതേനൌജോ ബലമൈന്ദ്രാഗ്നേന പ്രസവായ സാവിത്രോ നിര്വരുണത്വായ വാരുണോ മദ്ധ്യത ഐന്ദ്രമാ ലഭതേ മദ്ധ്യത ഏവേന്ദ്രിയം-യഁജമാനേ ദധാതി [ ] 21
പുരസ്താദൈന്ദ്രസ്യ വൈശ്വദേവമാ ലഭതേ വൈശ്വദേവം-വാഁ അന്നമന്നമേവ പുരസ്താദ്ധത്തേ തസ്മാ-ത്പുരസ്താദന്നമദ്യത ഐന്ദ്രമാലഭ്യ മാരുതമാ ലഭതേ വി-ഡ്വൈ മരുതോ വിശമേവാസ്മാ അനു ബദ്ധ്നാതി യദി കാമയേത യോ-ഽവഗത-സ്സോ-ഽപ രുദ്ധ്യതാം-യോഁ-ഽപരുദ്ധ-സ്സോ-ഽവ ഗച്ഛത്വിത്യൈന്ദ്രസ്യ ലോകേ വാരുണമാ ലഭേത വാരുണസ്യ ലോക ഐന്ദ്രം- [ലോക ഐന്ദ്രമ്, യ ഏവാവഗത-സ്സോ-ഽപ] 22
-ഁയ ഏവാവഗത-സ്സോ-ഽപ രുദ്ധ്യതേ യോ-ഽപരുദ്ധ-സ്സോ-ഽവ ഗച്ഛതി യദി കാമയേത പ്രജാ മുഹ്യേയുരിതി പശൂന് വ്യതിഷജേ-ത്പ്രജാ ഏവ മോഹയതി യദഭിവാഹതോ-ഽപാം-വാഁരുണമാലഭേത പ്രജാ വരുണോ ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്ദക്ഷിണത ഉദഞ്ചമാ ലഭതേ-ഽപവാഹതോ-ഽപാ-മ്പ്രജാനാ-മവരുണ ഗ്രാഹായ ॥ 23 ॥

(രേതോ - യജമാനേ ദധാതി - ലോക ഐന്ദ്രഗ്ം - സപ്തത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)
ഇന്ദ്രഃ പത്നിയാ മനുമയാജയ-ത്താ-മ്പര്യഗ്നികൃതാ-മുദസൃജ-ത്തയാ മനുരാര്ധ്നോദ്യ-ത്പര്യഗ്നികൃത-മ്പാത്നീവതമു-ഥ്സൃജതി യാമേവ മനുര്. ഋദ്ധിമാര്ധ്നോ-ത്താമേവ യജമാന ഋധ്നോതി യജ്ഞസ്യ വാ അപ്രതിഷ്ഠിതാ-ദ്യജ്ഞഃ പരാ ഭവതി യജ്ഞ-മ്പരാഭവന്തം-യഁജമാനോ-ഽനു പരാ ഭവതി യദാജ്യേന പാത്നീവതഗ്ം സഗ്ഗ്സ്ഥാപയതി യജ്ഞസ്യ പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ യജ്ഞ-മ്പ്രതിതിഷ്ഠന്തം-യഁജമാനോ-ഽനു പ്രതി തിഷ്ഠതീഷ്ടം-വഁപയാ [-ഁവപയാ, ഭവത്യനിഷ്ടം-വഁശയാ-ഽഥ] 24
ഭവത്യനിഷ്ടം-വഁശയാ-ഽഥ പാത്നീവതേന പ്ര ചരതി തീര്ഥ ഏവ പ്ര ചരത്യഥോ ഏതര്ഹ്യേവാസ്യ യാമസ്ത്വാഷ്ട്രോ ഭവതി ത്വഷ്ടാ വൈ രേതസ-സ്സിക്തസ്യ രൂപാണി വി കരോതി തമേവ വൃഷാണ-മ്പത്നീഷ്വപി സൃജതി സോ-ഽസ്മൈ രൂപാണി വി കരോതി ॥ 25 ॥

(വപയാ - ഷട്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 6)
ഘ്നന്തി വാ ഏത-ഥ്സോമം-യഁദഭിഷുണ്വന്തി യ-ഥ്സൌമ്യോ ഭവതി യഥാ മൃതായാനുസ്തരണീ-ങ്ഘ്നന്തി താദൃഗേവ ത-ദ്യദുത്തരാര്ധേ വാ മദ്ധ്യേ വാ ജുഹുയാ-ദ്ദേവതാഭ്യ-സ്സമദ-ന്ദദ്ധ്യാ-ദ്ദക്ഷിണാര്ധേ ജുഹോത്യേഷാ വൈ പിതൃണാ-ന്ദി-ഖ്സ്വായാമേവ ദിശി പിതൄ-ന്നിരവദയത ഉദ്ഗാതൃഭ്യോ ഹരന്തി സാമദേവത്യോ വൈ സൌമ്യോ യദേവ സാമ്നഃ ഛമ്ബട്കുര്വന്തി തസ്യൈവ സ ശാന്തിരവേ- [ശാന്തിരവ, ഈക്ഷന്തേ പവിത്രം-വൈഁ] 26
-ക്ഷന്തേ പവിത്രം-വൈഁ സൌമ്യ ആത്മാനമേവ പവയന്തേ യ ആത്മാന-ന്ന പരിപശ്യേദിതാസുഃ സ്യാദഭിദദി-ങ്കൃത്വാ-ഽവേക്ഷേത തസ്മിന്. ഹ്യാത്മാന-മ്പരിപശ്യത്യഥോ ആത്മാനമേവ പവയതേ യോ ഗതമനാ-സ്സ്യാ-ഥ്സോ-ഽവേക്ഷേത യന്മേ മനഃ പരാഗതം-യഁദ്വാ മേ അപരാഗതമ് । രാജ്ഞാ സോമേന തദ്വയമസ്മാസു ധാരയാമസീതി മന ഏവാത്മ-ന്ദാധാര- [ഏവാത്മ-ന്ദാധാര, ന ഗതമനാ] 27
ന ഗതമനാ ഭവത്യപ വൈ തൃതീയസവനേ യജ്ഞഃ ക്രാമതീജാനാ-ദനീജാനമഭ്യാ-ഗ്നാവൈഷ്ണവ്യര്ചാ ഘൃതസ്യ യജത്യഗ്നി-സ്സര്വാ ദേവതാ വിഷ്ണുര്യജ്ഞോ ദേവതാശ്ചൈവ യജ്ഞ-ഞ്ച ദാധാരോപാഗ്ംശു യജതി മിഥുനത്വായ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി മിത്രോ യജ്ഞസ്യ സ്വിഷ്ടം-യുഁവതേ വരുണോ ദുരിഷ്ട-ങ്ക്വ തര്ഹി യജ്ഞഃ ക്വ യജമാനോ ഭവതീതി യന്മൈത്രാവരുണീം-വഁശാമാലഭതേ മിത്രേണൈവ [ ] 28
യജ്ഞസ്യ സ്വിഷ്ടഗ്ം ശമയതി വരുണേന ദുരിഷ്ട-ന്നാ-ഽഽര്തിമാര്ച്ഛതി യജമാനോ യഥാ വൈ ലാങ്ഗലേനോര്വരാ-മ്പ്രഭിന്ദന്-ത്യേവമൃഖ്സാമേ യജ്ഞ-മ്പ്ര ഭിന്തോ യന്മൈത്രാവരുണീം-വഁശാമാലഭതേ യജ്ഞായൈവ പ്രഭിന്നായ മത്യമന്വവാസ്യതി ശാന്ത്യൈ യാതയാമാനി വാ ഏതസ്യ ഛന്ദാഗ്ംസി യ ഈജാന-ശ്ഛന്ദസാമേഷ രസോ യ-ദ്വശാ യന്മൈത്രാവരുണീം-വഁശാമാലഭതേ ഛന്ദാഗ്സ്യേവ പുനരാ പ്രീണാത്യ യാതയാമത്വായാഥോ ഛന്ദസ്സ്വേവ രസ-ന്ദധാതി ॥ 29 ॥

(അവ - ദാധാര - മിത്രേണൈവ - പ്രീണാതി - ഷട്ച) (അ. 7)
ദേവാ വാ ഇന്ദ്രിയം-വീഁര്യാം(1) ഁവ്യഭജന്ത തതോ യദത്യശിഷ്യത തദതിഗ്രാഹ്യാ അഭവ-ന്തദതിഗ്രാഹ്യാണാ-മതിഗ്രാഹ്യത്വം-യഁദതിഗ്രാഹ്യാ ഗൃഹ്യന്ത ഇന്ദ്രിയമേവ ത-ദ്വീര്യം-യഁജമാന ആത്മ-ന്ധത്തേ തേജ ആഗ്നേയേനേന്ദ്രിയ-മൈന്ദ്രേണ ബ്രഹ്മവര്ചസഗ്ം സൌര്യേണോപസ്തമ്ഭനം-വാഁ ഏത-ദ്യജ്ഞസ്യ യദതിഗ്രാഹ്യാശ്ചക്രേ പൃഷ്ഠാനി യ-ത്പൃഷ്ഠ്യേ ന ഗൃഹ്ണീയാ-ത്പ്രാഞ്ചം-യഁജ്ഞ-മ്പൃഷ്ഠാനി സഗ്ം ശൃണീയുര്യ-ദുക്ഥ്യേ [-ദുക്ഥ്യേ, ഗൃഹ്ണീയാ-ത്പ്രത്യഞ്ചം-] 30
ഗൃഹ്ണീയാ-ത്പ്രത്യഞ്ചം-യഁജ്ഞമതിഗ്രാഹ്യാ-സ്സഗ്ം ശൃണീയുര്വിശ്വജിതി സര്വപൃഷ്ഠേ ഗ്രഹീതവ്യാ യജ്ഞസ്യ സവീര്യത്വായ പ്രജാപതിര്ദേവേഭ്യോ യജ്ഞാന് വ്യാദിശ-ഥ്സ പ്രിയാസ്തനൂരപ ന്യധത്ത തദതിഗ്രാഹ്യാ അഭവന് വിതനുസ്തസ്യ യജ്ഞ ഇത്യാഹുര്യ-സ്യാതിഗ്രാഹ്യാ ന ഗൃഹ്യന്ത ഇത്യപ്യഗ്നിഷ്ടോമേ ഗ്രഹീതവ്യാ യജ്ഞസ്യ സതനുത്വായ ദേവതാ വൈ സര്വാ-സ്സദൃശീരാസ-ന്താ ന വ്യാവൃത-മഗച്ഛ-ന്തേ ദേവാ [ദേവാഃ, ഏത ഏതാ-ന്ഗ്രഹാ-] 31
ഏത ഏതാ-ന്ഗ്രഹാ-നപശ്യ-ന്താനഗൃഹ്ണതാ-ഽഽഗ്നേ യമഗ്നിരൈന്ദ്രമിന്ദ്രഃ സൌര്യഗ്ം സൂര്യസ്തതോ വൈ തേ-ഽന്യാഭി-ര്ദേവതാഭി-ര്വ്യാവൃതമഗച്ഛന്. യസ്യൈവം-വിഁദുഷ ഏതേ ഗ്രഹാ ഗൃഹ്യന്തേ വ്യാവൃതമേവ പാപ്മനാ ഭ്രാതൃവ്യേണ ഗച്ഛതീമേ ലോകാ ജ്യോതിഷ്മന്ത-സ്സമാവ-ദ്വീര്യാഃ കാര്യാ ഇത്യാഹുരാഗ്നേയേനാസ്മിന് ഁലോകേ ജ്യോതിര്ധത്ത ഐന്ദ്രേണാന്തരിക്ഷ ഇന്ദ്രവായൂ ഹി സയുജൌ സൌര്യേണാമുഷ്മിന് ഁലോകേ [ ] 32
ജ്യോതിര്ധത്തേ ജ്യോതിഷ്മന്തോ-ഽസ്മാ ഇമേ ലോകാ ഭവന്തി സമാവ-ദ്വീര്യാനേനാന് കുരുത ഏതാന്. വൈ ഗ്രഹാ-ന്ബബാം-വിശ്വവയസാ-വവിത്താ-ന്താഭ്യാമിമേ ലോകാഃ പരാഞ്ചശ്ചാര്വാഞ്ചശ്ച പ്രാഭുര്യസ്യൈവം-വിഁദുഷ ഏതേ ഗ്രഹാ ഗൃഹ്യന്തേ പ്രാസ്മാ ഇമേ ലോകാഃ പരാഞ്ചശ്ചാര്വാഞ്ചശ്ച ഭാന്തി ॥ 33 ॥

(ഉക്ഥ്യേ - ദേവാ - അമുഷ്മിന് ഁലോക - ഏകാന്നചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 8)
ദേവാ വൈ യ-ദ്യജ്ഞേ-ഽകുര്വത തദസുരാ അകുര്വത തേ ദേവാ അദാഭ്യേ ഛന്ദാഗ്ംസി സവനാനി സമസ്ഥാപയ-ന്തതോ ദേവാ അഭവ-ന്പരാ-ഽസുരാ യസ്യൈവം-വിഁദുഷോ-ഽദാഭ്യോ ഗൃഹ്യതേ ഭവത്യാത്മനാ പരാ-ഽസ്യ ഭ്രാതൃവ്യോ ഭവതി യദ്വൈ ദേവാ അസുരാ-നദാഭ്യേ-നാദഭ്നുവ-ന്തദദാഭ്യസ്യാ-ദാഭ്യ ത്വം-യഁ ഏവം-വേഁദ ദഭ്നോത്യേവ ഭ്രാതൃവ്യ-ന്നൈന-മ്ഭ്രാതൃവ്യോ ദഭ്നോ- [ദഭ്നോതി, ഏഷാ വൈ] 34
-ത്യേഷാ വൈ പ്രജാപതേ-രതിമോക്ഷിണീ നാമ തനൂര്യദദാഭ്യ ഉപനദ്ധസ്യ ഗൃഹ്ണാത്യതിമുക്ത്യാ അതി പാപ്മാന-മ്ഭ്രാതൃവ്യ-മ്മുച്യതേ യ ഏവം-വേഁദ ഘ്നന്തി വാ ഏത-ഥ്സോമം-യഁദഭിഷുണ്വന്തി സോമേ ഹന്യമാനേ യജ്ഞോ ഹന്യതേ യജ്ഞേ യജമാനോ ബ്രഹ്മവാദിനോ വദന്തി കി-ന്ത-ദ്യജ്ഞേ യജമാനഃ കുരുതേ യേന ജീവന്-ഥ്സുവര്ഗം-ലോഁകമേതീതി ജീവഗ്രഹോ വാ ഏഷ യദദാഭ്യോ ഽനഭിഷുതസ്യ ഗൃഹ്ണാതി ജീവന്തമേവൈനഗ്ം സുവര്ഗം ഁലോക-ങ്ഗമയതി വി വാ ഏത-ദ്യജ്ഞ-ഞ്ഛിന്ദന്തി യദദാഭ്യേ സഗ്ഗ്-സ്ഥാപയ-ന്ത്യഗ്ംശൂനപി സൃജതി യജ്ഞസ്യ സന്തത്യൈ ॥ 35 ॥

(ദഭ്നോത്യ - നഭിഷുതസ്യ ഗൃഹ്ണാത്യേ - കാന്നവിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 9)
ദേവാ വൈ പ്രബാഹുഗ്ഗ്രഹാ-നഗൃഹ്ണത സ ഏത-മ്പ്രജാപതി-രഗ്ംശു-മപശ്യ-ത്തമഗൃഹ്ണീത തേന വൈ സ ആര്ധ്നോ-ദ്യസ്യൈവം-വിഁദുഷോ-ഽഗ്ംശു-ര്ഗൃഹ്യത ഋദ്ധ്നോത്യേവ സകൃദഭിഷുതസ്യ ഗൃഹ്ണാതി സകൃദ്ധി സ തേനാ-ഽഽര്ധ്നോന്മനസാ ഗൃഹ്ണാതി മന ഇവ ഹി പ്രജാപതിഃ പ്രജാപതേരാപ്ത്യാ ഔദുമ്ബരേണ ഗൃഹ്ണാത്യൂര്ഗ്വാ ഉദുമ്ബര ഊര്ജമേവാവ രുന്ധേ ചതുഃസ്രക്തി ഭവതി ദി- [ഭവതി ദിക്ഷു, ഏവ പ്രതി തിഷ്ഠതി] 36
-ക്ഷ്വേവ പ്രതി തിഷ്ഠതി യോ വാ അഗ്ംശോരായതനം-വേഁദാ-ഽഽയതനവാ-ന്ഭവതി വാമദേവ്യമിതി സാമ തദ്വാ അസ്യാ-ഽഽയതന-മ്മനസാ ഗായമാനോ ഗൃഹ്ണാത്യായതനവാനേവ ഭവതി യദദ്ധ്വര്യുരഗ്ംശു-ങ്ഗൃഹ്ണ-ന്നാര്ധയേദുഭാഭ്യാ-ന്നര്ധ്യേതാദ്ധ്വര്യവേ ച യജമാനായ ച യദര്ധയേ-ദുഭാഭ്യാ-മൃദ്ധ്യേതാനവാന-ങ്ഗൃഹ്ണാതി സൈവാസ്യര്ധിര്. ഹിരണ്യമഭി വ്യനിത്യമൃതം-വൈഁ ഹിരണ്യമായുഃ പ്രാണ ആയുഷൈവാമൃതമഭി ധിനോതി ശതമാന-മ്ഭവതി ശതായുഃ പുരുഷ-ശ്ശതേന്ദ്രിയ ആയുഷ്യേവേന്ദ്രിയേ പ്രതി തിഷ്ഠതി ॥ 37 ॥

(ദിക്ഷ്വ - നിതി - വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 10)
പ്രജാപതി-ര്ദേവേഭ്യോ യജ്ഞാന് വ്യാദിശ-ഥ്സ രിരിചാനോ-ഽമന്യത സ യജ്ഞാനാഗ്ം ഷോഡശധേന്ദ്രിയം-വീഁര്യമാത്മാനമഭി സമക്ഖിദ-ത്ത-ഥ്ഷോഡശ്യഭവന്ന വൈ ഷോഡശീ നാമ യജ്ഞോ-ഽസ്തി യദ്വാവ ഷോഡശഗ്ഗ് സ്തോത്രഗ്ം ഷോഡശഗ്ം ശസ്ത്ര-ന്തേന ഷോഡശീ ത-ഥ്ഷോഡശിനഃ ഷോഡശിത്വം-യഁ-ഥ്ഷോഡശീ ഗൃഹ്യത ഇന്ദ്രിയമേവ ത-ദ്വീര്യം-യഁജമാന ആത്മ-ന്ധത്തേ ദേവേഭ്യോ വൈ സുവര്ഗോ ലോകോ [ലോകഃ, ന പ്രാഭവ-ത്ത] 38
ന പ്രാഭവ-ത്ത ഏതഗ്ം ഷോഡശിനമപശ്യ-ന്തമഗൃഹ്ണത തതോ വൈ തേഭ്യഃ സുവര്ഗോ ലോകഃ പ്രാഭവദ്യ-ഥ്ഷോഡശീ ഗൃഹ്യതേ സുവര്ഗസ്യ ലോകസ്യാഭിജിത്യാ ഇന്ദ്രോ വൈ ദേവാനാമാനുജാവര ആസീ-ഥ്സ പ്രജാപതിമുപാധാവ-ത്തസ്മാ ഏതഗ്ം ഷോഡശിന-മ്പ്രായച്ഛ-ത്തമഗൃഹ്ണീത തതോ വൈ സോ-ഽഗ്ര-ന്ദേവതാനാ-മ്പര്യൈ-ദ്യസ്യൈവം-വിഁദുഷഃ ഷോഡശീ ഗൃഹ്യതേ- [ഗൃഹ്യതേ, അഗ്രമേവ] 39
-ഽഗ്രമേവ സമാനാനാ-മ്പര്യേതി പ്രാതസ്സവനേ ഗൃഹ്ണാതി വജ്രോ വൈ ഷോഡശീ വജ്രഃ പ്രാതസ്സവനഗ്ഗ് സ്വാദേവൈനം-യോഁനേര്നിഗൃഹ്ണാതി സവനേസവനേ-ഽഭി ഗൃഹ്ണാതി സവനാഥ്സവനാദേവൈന-മ്പ്ര ജനയതി തൃതീയസവനേ പശുകാമസ്യ ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്വജ്രോ വൈ ഷോഡശീ പശവസ്തൃതീയസവനം-വഁജ്രേണൈവാസ്മൈ തൃതീയസവനാ-ത്പശൂനവ രുന്ധേ നോക്ഥ്യേ ഗൃഹ്ണീയാ-ത്പ്രജാ വൈ പശവ ഉക്ഥാനി യദുക്ഥ്യേ- [യദുക്ഥ്യേ, ഗൃഹ്ണീയാ-ത്പ്രജാ-] 40
ഗൃഹ്ണീയാ-ത്പ്രജാ-മ്പശൂനസ്യ നിര്ദഹേദതിരാത്രേ പശുകാമസ്യ ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്വജ്രോ വൈ ഷോഡശീ വജ്രേണൈവാസ്മൈ പശൂനവരുദ്ധ്യ രാത്രി-യോപരിഷ്ടാ-ച്ഛമയത്യപ്യഗ്നിഷ്ടോമേ രാജന്യസ്യ ഗൃഹ്ണീയാ-ദ്വ്യാവൃത്കാമോ ഹി രാജന്യോ യജതേ സാഹ്ന ഏവാസ്മൈ വജ്ര-ങ്ഗൃഹ്ണാതി സ ഏനം-വഁജ്രോ ഭൂത്യാ ഇന്ധേ നിര്വാ ദഹ-ത്യേകവിഗ്ംശഗ്ഗ് സ്തോത്ര-മ്ഭവതി പ്രതിഷ്ഠിത്യൈ ഹരിവച്ഛസ്യത ഇന്ദ്രസ്യ പ്രിയ-ന്ധാമോ- [പ്രിയ-ന്ധാമ, ഉപാ-ഽഽപ്നോതി] 41
-പാ-ഽഽപ്നോതി കനീയാഗ്ംസി വൈ ദേവേഷു ഛന്ദാഗ്സ്യാസന്-ജ്യായാഗ്-സ്യസുരേഷു തേ ദേവാഃ കനീയസാ ഛന്ദസാ ജ്യായ-ശ്ഛന്ദോ-ഽഭി വ്യശഗ്ംസ-ന്തതോ വൈ തേ-ഽസുരാണാം-ലോഁകമവൃഞ്ജത യ-ത്കനീയസാ ഛന്ദസാ ജ്യായ-ശ്ഛന്ദോ-ഽഭിവിശഗ്ംസതി ഭ്രാതൃവ്യസ്യൈവ തല്ലോകം-വൃഁങ്ക്തേ ഷഡക്ഷരാണ്യതി രേചയന്തി ഷ-ഡ്വാ ഋതവ ഋതൂനേവ പ്രീണാതി ചത്വാരി പൂര്വാണ്യവ കല്പയന്തി [കല്പയന്തി, ചതുഷ്പദ ഏവ] 42
ചതുഷ്പദ ഏവ പശൂനവ രുന്ധേ ദ്വേ ഉത്തരേ ദ്വിപദ ഏവാവ രുന്ധേ ഽനുഷ്ടുഭമഭി സ-മ്പാദയന്തി വാഗ്വാ അനുഷ്ടു-പ്തസ്മാ-ത്പ്രാണാനാം-വാഁഗുത്തമാ സമയാവിഷിതേ സൂര്യേ ഷോഡശിനഃ സ്തോത്ര-മുപാകരോത്യേതസ്മിന് വൈ ലോക ഇന്ദ്രോ വൃത്രമഹന്-ഥ്സാക്ഷാദേവ വജ്ര-മ്ഭ്രാതൃവ്യായ പ്ര ഹര-ത്യരുണപിശങ്ഗോ-ഽശ്വോ ദക്ഷിണൈതദ്വൈ വജ്രസ്യ രൂപഗ്ം സമൃദ്ധ്യൈ ॥ 43 ॥