- अथ (atha)now
- मरकतश्रीलक्ष्मीगणपतिस्तोत्रम् (marakataśrīlakṣmīgaṇapatistotram)the hymn to the emerald Shri Lakshmi Ganapati
anvaya अथ मरकतश्रीलक्ष्मीगणपतिस्तोत्रम्
chandas Prose, the title
मरकत emerald — The poet Nateshvara's hymns call this Lakshmi Ganapati the emerald one, bright as the green gem.
लक्ष्मीगणपति Lakshmi Ganapati — Ganapati with Lakshmi, goddess of fortune, beside him. The form is worshipped for wealth and success.
निरतप्रतिभाफलदान घनं ।
परमेश्वर मान समोदकरं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ १ ॥
- वरसिद्धिसुबुद्धिमनोनिलयम् (varasiddhisubuddhimanonilayam)who lives in the hearts of fair Siddhi and wise Buddhi
- निरतप्रतिभाफलदानघनम् (niratapratibhāphaladānaghanam)who never tires of giving the gift of a bright mind
- परमेश्वरमानसमोदकरम् (parameśvaramānasamodakaram)who gladdens the heart of Parameshvara
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya वरसिद्धिसुबुद्धिमनोनिलयम् निरतप्रतिभाफलदानघनम् परमेश्वरमानसमोदकरम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
note The third line is printed with odd spaces, परमेश्वर मान समोदकरं. It is one compound, परमेश्वरमानसमोदकरम्: who gladdens the heart of the highest lord.
घनताप्ति सुकामवरेशवशान् ।
निरतप्रदमक्षयमङ्गलदं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ २ ॥
- अणिमाम् (aṇimām)becoming tiny
- महिमाम् (mahimām)vast
- गरिमाम् (garimām)heavy
- लघिमाम् (laghimām)and light
- घनताप्तिसुकामवरेशवशान् (ghanatāptisukāmavareśavaśān)reaching anything, having every wish, lordship and control, in full
- निरतप्रदम् (niratapradam)who always gives
- अक्षयमङ्गलदम् (akṣayamaṅgaladam)who gives good fortune that never runs out
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya अणिमाम् महिमाम् गरिमाम् लघिमाम् घनताप्तिसुकामवरेशवशान् निरतप्रदम् अक्षयमङ्गलदम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
अष्टसिद्धि the eight powers — The eight powers of yoga. Ganapati is their lord, and Siddhi, whose name means attainment, is his consort.
जनताहृदयान्तरतापहरं ।
जगदभ्युदयाकरमीप्सितदं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ३ ॥
- जननीजनकात्मविनोदकरम् (jananījanakātmavinodakaram)who delights the hearts of his mother and father
- जनताहृदयान्तरतापहरम् (janatāhṛdayāntaratāpaharam)who takes away the pain deep in people's hearts
- जगदभ्युदयाकरम् (jagadabhyudayākaram)who brings the world its welfare
- ईप्सितदम् (īpsitadam)who gives what is wished for
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya जननीजनकात्मविनोदकरम् जनताहृदयान्तरतापहरम् जगदभ्युदयाकरम् ईप्सितदम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
स्थिरयौवनसौख्यविलासकरं ।
घनवृद्धमनोहरशान्तिकरं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ४ ॥
- वरबाल्यसुखेलनभाग्यकरम् (varabālyasukhelanabhāgyakaram)who gives a happy childhood full of play
- स्थिरयौवनसौख्यविलासकरम् (sthirayauvanasaukhyavilāsakaram)who gives a youth that stays strong with all its pleasures
- घनवृद्धमनोहरशान्तिकरम् (ghanavṛddhamanoharaśāntikaram)who gives a lovely peace in ripe old age
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya वरबाल्यसुखेलनभाग्यकरम् स्थिरयौवनसौख्यविलासकरम् घनवृद्धमनोहरशान्तिकरम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
note The verse walks through a whole life: childhood, youth, old age.
प्रददानचणं गुणगण्यमणिम् ।
शततीर्थविराजितमूर्तिधरं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ५ ॥
- निगमागमलौकिकशास्त्रनिधिप्रददानचणम् (nigamāgamalaukikaśāstranidhipradadānacaṇam)quick to give the wealth of the Vedas, the Agamas and worldly learning
- गुणगण्यमणिम् (guṇagaṇyamaṇim)a jewel of many virtues
- शततीर्थविराजितमूर्तिधरम् (śatatīrthavirājitamūrtidharam)whose image shines at a hundred holy places
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya निगमागमलौकिकशास्त्रनिधिप्रददानचणम् गुणगण्यमणिम् शततीर्थविराजितमूर्तिधरम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
निगम, आगम the Vedas and the Agamas — The Vedas, and the scriptures that lay down temple worship and practice.
गुणराजितनामविशेषहितं ।
शुभलाभवरप्रदमक्षयदं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ६ ॥
- अनुरागमयम् (anurāgamayam)all affection
- नवरागयुतम् (navarāgayutam)full of fresh colour
- गुणराजितनामविशेषहितम् (guṇarājitanāmaviśeṣahitam)whose names, bright with his virtues, do special good
- शुभलाभवरप्रदम् (śubhalābhavarapradam)who gives the boons of good fortune and gain
- अक्षयदम् (akṣayadam)who gives gifts that never run out
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya अनुरागमयम् नवरागयुतम् गुणराजितनामविशेषहितम् शुभलाभवरप्रदम् अक्षयदम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
शुभ, लाभ good fortune and gain — The two words written on account books and doorways at Diwali. In northern tradition Shubha and Labha are also Ganesha's sons.
रथयान विशेषयशोविभवं ।
सकलागम पूजितदिव्यगुणं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ७ ॥
- पृथिवीशसुपूजितपादयुगम् (pṛthivīśasupūjitapādayugam)whose two feet the kings of the earth worship
- रथयानविशेषयशोविभवम् (rathayānaviśeṣayaśovibhavam)whose chariot festival spreads his fame and glory
- सकलागमपूजितदिव्यगुणम् (sakalāgamapūjitadivyaguṇam)whose divine qualities all the Agamas honour
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya पृथिवीशसुपूजितपादयुगम् रथयानविशेषयशोविभवम् सकलागमपूजितदिव्यगुणम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
प्रचुराम्बुजपूजितशीर्षतलं ।
मणिराजितहैमकिरीटयुतं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ८ ॥
- गगनोद्भवगाङ्गसरित्प्रभवप्रचुराम्बुजपूजितशीर्षतलम् (gaganodbhavagāṅgasaritprabhavapracurāmbujapūjitaśīrṣatalam)whose head is worshipped with heaps of lotuses from the Ganga, the river from the sky
- मणिराजितहैमकिरीटयुतम् (maṇirājitahaimakirīṭayutam)who wears a golden crown bright with jewels
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya गगनोद्भवगाङ्गसरित्प्रभवप्रचुराम्बुजपूजितशीर्षतलम् मणिराजितहैमकिरीटयुतम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
कमनीयशुभावहकान्तिहितं ।
रमणीय विलासकथाविदितं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ९ ॥
- द्विजराजदिवाकरनेत्रयुतम् (dvijarājadivākaranetrayutam)whose eyes are the moon and the sun
- कमनीयशुभावहकान्तिहितम् (kamanīyaśubhāvahakāntihitam)whose lovely glow brings good fortune
- रमणीयविलासकथाविदितम् (ramaṇīyavilāsakathāviditam)known through the charming stories of his play
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya द्विजराजदिवाकरनेत्रयुतम् कमनीयशुभावहकान्तिहितम् रमणीयविलासकथाविदितम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
द्विजराज the moon — King of the twice-born, a common name for the moon.
मधुरोदयदीप्तिकलारुचिरं ।
सुविशालनभोङ्गणदीप्तिकरं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ १० ॥
- हृदयान्तरदीपकशक्तिधरम् (hṛdayāntaradīpakaśaktidharam)who holds the power that lights the lamp inside the heart
- मधुरोदयदीप्तिकलारुचिरम् (madhurodayadīptikalāruciram)lovely with the soft glow of a gentle sunrise
- सुविशालनभोङ्गणदीप्तिकरम् (suviśālanabhoṅgaṇadīptikaram)who lights up the wide courtyard of the sky
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya हृदयान्तरदीपकशक्तिधरम् मधुरोदयदीप्तिकलारुचिरम् सुविशालनभोङ्गणदीप्तिकरम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
रविकान्ति विभासितलोकमयं ।
भुवनैक विलासितकीर्तिमयं
प्रणमामि निरन्तरविघ्नहरम् ॥ ११ ॥
- कविराजविराजितकाव्यमयम् (kavirājavirājitakāvyamayam)the poetry that shines in the work of the finest poets
- रविकान्तिविभासितलोकमयम् (ravikāntivibhāsitalokamayam)the world lit by the sun
- भुवनैकविलासितकीर्तिमयम् (bhuvanaikavilāsitakīrtimayam)whose fame plays across the whole world
- प्रणमामि (praṇamāmi)I bow to
- निरन्तरविघ्नहरम् (nirantaravighnaharam)the one who is always taking obstacles away
anvaya कविराजविराजितकाव्यमयम् रविकान्तिविभासितलोकमयम् भुवनैकविलासितकीर्तिमयम् निरन्तरविघ्नहरम् प्रणमामि
chandas Toṭaka, 12 syllables in each of 4 pādas
