नमस्ते सर्वविद्येश! सर्वसिद्धिप्रदायक! ॥ ३१॥
- सहस्रादित्यसङ्काश (sahasrādityasaṅkāśa)O you who shine like a thousand suns
- नमः (namaḥ)salutation
- ते (te)to you
- जगदीश्वर (jagadīśvara)O lord of the world
- नमः (namaḥ)salutation
- ते (te)to you
- सर्वविद्येश (sarvavidyeśa)O lord of all learning
- सर्वसिद्धिप्रदायक (sarvasiddhipradāyaka)O giver of every success
anvaya सहस्रादित्यसङ्काश जगदीश्वर ते नमः सर्वविद्येश सर्वसिद्धिप्रदायक ते नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
राम Rama, the speaker — Rama, the son of Jamadagni, before he was called Parashurama. He was doing penance with Ganesha's mantra when an obstacle came, and he prays for it to be taken away.
note The numbers 31 to 42 are the verses' places in their chapter of the Ganesha Purana.
सर्वान्तर्यामिणे तुभ्यं नमः सर्वप्रियङ्कर! ॥ ३२॥
- विघ्नानाम् (vighnānām)of obstacles
- पतये (pataye)the lord
- तुभ्यम् (tubhyam)to you
- नमः (namaḥ)salutation
- विघ्ननिवारण (vighnanivāraṇa)O you who keep obstacles away
- सर्वान्तर्यामिणे (sarvāntaryāmiṇe)the inner ruler of all
- तुभ्यम् (tubhyam)to you
- नमः (namaḥ)salutation
- सर्वप्रियङ्कर (sarvapriyaṅkara)O you who do good to everyone
anvaya विघ्ननिवारण विघ्नानाम् पतये तुभ्यम् नमः सर्वप्रियङ्कर सर्वान्तर्यामिणे तुभ्यम् नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
नमो विश्वस्य कर्त्रे ते नमस्तत्पालकाय च ॥ ३३॥
- भक्तप्रियाय (bhaktapriyāya)who loves his devotees
- देवाय (devāya)to the god
- नमः (namaḥ)salutation
- ज्ञानस्वरूपिणे (jñānasvarūpiṇe)whose very form is knowledge
- नमः (namaḥ)salutation
- विश्वस्य (viśvasya)of the universe
- कर्त्रे (kartre)maker
- ते (te)to you
- नमः (namaḥ)salutation
- तत्पालकाय (tatpālakāya)to you who keep it
- च (ca)and
anvaya भक्तप्रियाय ज्ञानस्वरूपिणे देवाय नमः विश्वस्य कर्त्रे ते नमः तत्पालकाय च नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
इति स्तुतिं समाकर्ण्य सौम्यतेजा गजाननः ॥ ३४॥
- निवारय (nivāraya)take away
- महाविघ्नम् (mahāvighnam)the great obstacle
- तपोनाशकरम् (taponāśakaram)that is ruining the penance
- मम (mama)my
- इति (iti)this
- स्तुतिम् (stutim)praise
- समाकर्ण्य (samākarṇya)heard
- सौम्यतेजाः (saumyatejāḥ)gentle in his radiance
- गजाननः (gajānanaḥ)Gajanana
anvaya मम तपोनाशकरम् महाविघ्नम् निवारय इति स्तुतिम् सौम्यतेजाः गजाननः समाकर्ण्य
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Rama's prayer ends with the first line. The second line begins the story again, and its sentence runs on into the next verse.
यं ध्यायसि दिवारात्रौ मन्त्रं जप्त्वा षडक्षरम् ॥ ३५॥
- उवाच (uvāca)spoke
- रामम् (rāmam)to Rama
- सम्भ्रान्तम् (sambhrāntam)who was shaken
- स्वस्य (svasya)the god's own
- एव (eva)very
- तिग्मतेजसा (tigmatejasā)by the fierce light
- यम् (yam)the one whom
- ध्यायसि (dhyāyasi)you meditate on
- दिवारात्रौ (divārātrau)day and night
- मन्त्रम् (mantram)mantra
- जप्त्वा (japtvā)repeating
- षडक्षरम् (ṣaḍakṣaram)the six-syllable
anvaya स्वस्य एव तिग्मतेजसा सम्भ्रान्तम् रामम् उवाच षडक्षरम् मन्त्रम् जप्त्वा दिवारात्रौ यम् ध्यायसि
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
षडक्षर मन्त्र the six-syllable mantra — A mantra of Ganesha in six syllables, usually given as vakratundaya hum.
वरं वृणीष्व मत्तस्त्वं यद् यद् वाञ्छसि चेतसा ॥ ३६॥
- वरम् (varam)a boon
- दातुम् (dātum)to give
- समायातः (samāyātaḥ)have come
- सः (saḥ)that god
- अहम् (aham)I
- राम (rāma)O Rama
- तव (tava)to you
- अधुना (adhunā)now
- वरम् (varam)boon
- वृणीष्व (vṛṇīṣva)choose
- मत्तः (mattaḥ)from me
- त्वम् (tvam)you
- यत् (yat)whatever
- यत् (yat)whatever
- वाञ्छसि (vāñchasi)wants
- चेतसा (cetasā)your heart
anvaya राम सः अहम् अधुना तव वरम् दातुम् समायातः त्वम् चेतसा यत् यत् वाञ्छसि [तम्] वरम् मत्तः वृणीष्व
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
नैव जानन्ति मे रूपं ब्रह्माद्या मुनयोऽपि च ॥ ३७॥
- ब्रह्माण्डानाम् (brahmāṇḍānām)universes
- अनेकानाम् (anekānām)countless
- स्रष्टा (sraṣṭā)the one who makes
- पाता (pātā)keeps
- अपहारकः (apahārakaḥ)and takes back
- न (na)not
- एव (eva)at all
- जानन्ति (jānanti)know
- मे (me)my
- रूपम् (rūpam)form
- ब्रह्माद्याः (brahmādyāḥ)Brahma and the other gods
- मुनयः (munayaḥ)the sages
- अपि (api)too
- च (ca)and
anvaya [अहम्] अनेकानाम् ब्रह्माण्डानाम् स्रष्टा पाता अपहारकः ब्रह्माद्याः मुनयः च अपि मे रूपम् न एव जानन्ति
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
योऽप्रमेयोऽखिलाधारः सृष्टिसंहारकारकः ॥ ३८॥
- राजर्षयः (rājarṣayaḥ)the royal sages
- च (ca)nor
- सर्वे (sarve)all
- अपि (api)even
- सः (saḥ)that one
- अहम् (aham)I
- ते (te)your
- दर्शनंगतः (darśanaṃgataḥ)have come before eyes
- यः (yaḥ)who
- अप्रमेयः (aprameyaḥ)beyond measure
- अखिलाधारः (akhilādhāraḥ)the support of everything
- सृष्टिसंहारकारकः (sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ)who brings about creation and its end
anvaya सर्वे अपि राजर्षयः च [न जानन्ति] सः अहम् ते दर्शनंगतः यः अप्रमेयः अखिलाधारः सृष्टिसंहारकारकः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
न दानैर्नैव योगैश्च जनानां दृष्टिगोचरः ॥ ३९॥
- यः (yaḥ)whom
- न (na)not
- वेदैः (vedaiḥ)through the Vedas
- न (na)not
- तपसा (tapasā)through penance
- न (na)not
- यज्ञैः (yajñaiḥ)through sacrifices
- व्रतसञ्चयैः (vratasañcayaiḥ)or heaps of vows
- न (na)not
- दानैः (dānaiḥ)through gifts
- न (na)not
- एव (eva)even
- योगैः (yogaiḥ)through yoga
- च (ca)or
- जनानाम् (janānām)people
- दृष्टिगोचरः (dṛṣṭigocaraḥ)can see
anvaya यः वेदैः न तपसा न यज्ञैः व्रतसञ्चयैः न दानैः न योगैः च न एव जनानाम् दृष्टिगोचरः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
किमन्यद् वरये देव! भक्तिं देहि निजां दृढाम् ॥ ४०॥
- सः (saḥ)that one
- अहम् (aham)am I
- त्वम् (tvam)you
- हि (hi)truly
- मया (mayā)I
- दृष्टः (dṛṣṭaḥ)have seen
- अनुग्रहात् (anugrahāt)by the grace
- तव (tava)your
- विघ्नप (vighnapa)O lord of obstacles
- किम् (kim)what
- अन्यत् (anyat)other
- वरये (varaye)should I ask for
- देव (deva)O god
- भक्तिम् (bhaktim)devotion
- देहि (dehi)give
- निजाम् (nijām)to you
- दृढाम् (dṛḍhām)firm
anvaya सः अहम् [रामः उवाच] विघ्नप तव अनुग्रहात् त्वम् हि मया दृष्टः देव अन्यत् किम् वरये निजाम् दृढाम् भक्तिम् देहि
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The first two words close Ganesha's speech. From त्वं हि on, Rama is speaking, though the text does not mark the change.
प्रलोभितस्यापि वरैर्न ते बुद्धिः सुविह्वला ॥ ४१॥
परशुं मे गृहाण त्वं सर्वशत्रुनिबर्हणम् ।
नाम ते परशुरामेति त्रैलोक्ये ख्यातिमेष्यति ॥ ४२॥
- भविता (bhavitā)will be
- मम (mama)to me
- भक्तिः (bhaktiḥ)devotion
- ते (te)your
- दृढा (dṛḍhā)firm
- राम (rāma)O Rama
- द्विजोत्तम (dvijottama)O best of the twice-born
- प्रलोभितस्य (pralobhitasya)when tempted
- अपि (api)even
- वरैः (varaiḥ)with boons
- न (na)not
- ते (te)your
- बुद्धिः (buddhiḥ)mind
- सुविह्वला (suvihvalā)wavered
- परशुम् (paraśum)axe
- मे (me)my
- गृहाण (gṛhāṇa)take
- त्वम् (tvam)you
- सर्वशत्रुनिबर्हणम् (sarvaśatrunibarhaṇam)which destroys every enemy
- नाम (nāma)name
- ते (te)your
- परशुराम (paraśurāma)Parashurama
- इति (iti)as
- त्रैलोक्ये (trailokye)in the three worlds
- ख्यातिम् (khyātim)fame
- एष्यति (eṣyati)will win
anvaya राम द्विजोत्तम ते मम दृढा भक्तिः भविता वरैः प्रलोभितस्य अपि ते बुद्धिः न सुविह्वला [अभूत्] त्वम् मे सर्वशत्रुनिबर्हणम् परशुम् गृहाण ते नाम परशुराम इति त्रैलोक्ये ख्यातिम् एष्यति
chandas Anuṣṭubh (śloka), two verses of 4 pādas each
परशुराम Parashurama — Rama of the axe. The axe is Ganesha's gift, and the name comes with it.
note Verses 41 and 42 are printed together. Rama was offered any boon and asked only for devotion, and Ganesha rewards that steadiness.
