શરીર શુદ્ધિ
અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થા-ઙ્ગતો-ઽપિવા ।
ય-સ્સ્મરે-ત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તર શ્શુચિઃ ॥
પુણ્ડરીકાક્ષ ! પુણ્ડરીકાક્ષ ! પુણ્ડરીકાક્ષાય નમઃ ।
આચમનઃ
આચમનઃ
ૐ આચમ્ય
ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા
ઓ-ન્નારાયણાય સ્વાહા
ઓ-મ્માધવાય સ્વાહા (ઇતિ ત્રિરાચમ્ય)
ઓ-ઙ્ગોવિન્દાય નમઃ (પાણી માર્જયિત્વા)
ૐ-વિઁષ્ણવે નમઃ
ઓ-મ્મધુસૂદનાય નમઃ (ઓષ્ઠૌ માર્જયિત્વા)
ઓ-ન્ત્રિવિક્રમાય નમઃ
ૐ-વાઁમનાય નમઃ (શિરસિ જલ-મ્પ્રોક્ષ્ય)
ૐ શ્રીધરાય નમઃ
ૐ હૃષીકેશાય નમઃ (વામહસ્તે જલ-મ્પ્રોક્ષ્ય)
ઓ-મ્પદ્મનાભાય નમઃ (પાદયોઃ જલ-મ્પ્રોક્ષ્ય)
ઓ-ન્દામોદરાય નમઃ (શિરસિ જલ-મ્પ્રોક્ષ્ય)
ૐ સઙ્કર્ષણાય નમઃ (અઙ્ગુલિભિશ્ચિબુક-ઞ્જલ-મ્પ્રોક્ષ્ય)
ૐ-વાઁસુદેવાય નમઃ
ઓ-મ્પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ (નાસિકાં સ્પૃષ્ટ્વા)
ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ
ઓ-મ્પુરુષોત્તમાય નમઃ
ૐ અધોક્ષજાય નમઃ
ઓ-ન્નારસિંહાય નમઃ (નેત્રે શ્રોત્રે ચ સ્પૃષ્ટ્વા)
ૐ અચ્યુતાય નમઃ (નાભિં સ્પૃષ્ટ્વા)
ઓ-ઞ્જનાર્ધનાય નમઃ (હૃદયં સ્પૃષ્ટ્વા)
ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ (હસ્તં શિરસિ નિક્ષિપ્ય)
ૐ હરયે નમઃ
ૐ શ્રીકૃષ્ણાય નમઃ (અંસૌ સ્પૃષ્ટ્વા)
ૐ શ્રીકૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ2
(એતાન્યુચ્ચાર્ય ઉપ્યક્ત પ્રકાર-ઙ્કૃતે અઙ્ગાનિ શુદ્ધાનિ ભવેયુઃ)
ભૂતોચ્ચાટન
ભૂતોચ્ચાટન
ઉત્તિષ્ઠન્તુ । ભૂત પિશાચાઃ । યે તે ભૂમિભારકાઃ ।
યે તેષામવિરોધેન । બ્રહ્મકર્મ સમારભે ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ।
દૈવી ગાયત્રી ચન્દઃ પ્રાણાયામે વિનિયોગઃ2
(પ્રાણાયામ-ઙ્કૃત્વા કુમ્ભકે ઇમ-ઙ્ગાયત્રી મન્ત્રમુચ્છરેત્)
પ્રાણાયામઃ
પ્રાણાયામઃ
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ઓગ્ં સુવઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ । ઓગ્ં સત્યમ્ ।
ઓ-ન્તથ્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓમાપો જ્યોતી રસો-ઽમૃત-મ્બ્રહ્મ ભૂ-ર્ભુવ-સ્સુવરોમ્ ॥ (તૈ. અર. 10-27)
સઙ્કલ્પઃ
સઙ્કલ્પઃ
મમોપાત્ત, સમસ્ત દુરિત ક્ષયદ્વારા,
શ્રી પરમેશ્વર મુદ્દિસ્ય, શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્થમ્,
શુભાભ્યામ્, શુભે, શોભને, અભ્યુદય મુહૂર્તે,
શ્રી મહાવિષ્ણો રાજ્ઞયા, પ્રવર્ત માનસ્ય,
અદ્ય બ્રહ્મણઃ, દ્વિતીય પરાર્થે,
શ્વેતવરાહ કલ્પે, વૈવશ્વત મન્વન્તરે,
કલિયુગે, પ્રથમ પાદે,
(ભારત દેશઃ - જમ્બૂ દ્વીપે, ભરત વર્ષે, ભરત ખણ્ડે, મેરોઃ દક્ષિણ/ઉત્તર દિગ્ભાગે;
અમેરિકા - ક્રૌઞ્ચ દ્વીપે, રમણક વર્ષે, ઐન્દ્રિક ખણ્ડે, સપ્ત સમુદ્રાન્તરે, કપિલારણ્યે),
શોભન ગૃહે, સમસ્ત દેવતા બ્રાહ્મણ, હરિહર ગુરુચરણ સન્નિથૌ,
અસ્મિન્, વર્તમાન, વ્યાવહારિક, ચાન્દ્રમાનેન,
... સંવઁત્સરે,... અયને [ઉત્તરાયણે,દક્ષિણાયને],
... ઋતે [વસન્ત, ગ્રીષ્મ, વર્ષ, શરત્, હેમન્ત, શિશિર],
... માસે [ચૈત્ર, વૈશાખ, જ્યેષ્ઠ, આષાઢ,શ્રાવણ, ભાદ્રપદ, આશ્વયુજ, કાર્તીક, માર્ગશીર્ષ,પુષ્ય, માઘ, ફાલ્ગુણ],
... પક્ષે [શુક્લ પક્ષે, કૃષ્ણ પક્ષે],
... તિથૌ,
... વાસરે,[ઇન્દુ/સોમ, ભૌમ/મઙ્ગલ, સૌમ્ય/બુધ, બૃહસ્પતિ/ગુરુ, ભૃગુ/શુક્ર, સ્થિર/મન્દ/શનિ, ભાનુ/રવિ/આદિ] ...
શુભ વાસરે, શુભ નક્ષત્રે, શુભ યોગે, શુભ કરણ,
એવઙ્ગુણ, વિશેષણ, વિશિષ્ઠાયામ્, શુભ તિથૌ, શ્રીમાન્,
... ગોત્રઃ, ... નામધેયઃ, ... ગોત્રસ્ય,
... નામધેયોહ-મ્પ્રાતઃ / મધ્યાહ્નિક / સાયં સન્ધ્યાં ઉપાસિષે ।
માર્જનઃ
ૐ આપોહિષ્ઠા મયોભુવઃ ।
તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહેરણાય ચક્ષસે ।
યો વઃ શિવતમો રસઃ ।
તસ્ય ભાજયતે હ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ।
તસ્મા અરઙ્ગ મામ વઃ ।
યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ । (તૈ. અર. 4-42)
(ઇતિ શિરસિ માર્જયેત્)
(ઇતિ શિરસિ માર્જયેત્)
(હસ્તેન જલ-ઙ્ગૃહીત્વા)
પ્રાતઃ કાલ મન્ત્રાચમનઃ [મન્ત્ર જલ પ્રાશનમ્]
પ્રાતઃ કાલ મન્ત્રાચમનઃ [મન્ત્ર જલ પ્રાશનમ્]
સૂર્યશ્ચ, મામન્યુશ્ચ, મન્યુપતયશ્ચ, મન્યુકૃતેભ્યઃ ।
પાપેભ્યો રક્ષન્તામ્ । યદ્રાત્ર્યા પાપ મકાર્ષમ્ । મનસા વાચા હસ્તાભ્યામ્ ।
પદ્ભ્યા મુદરેણ શિઞ્ચા । રાત્રિ સ્તદવલુમ્પતુ । યત્કિઞ્ચ દુરિત-મ્મયિ ।
ઇદમહ-મ્મા મમૃત યો નૌ । સૂર્યે જ્યોતિષિ જુહોમિ સ્વાહા ॥ (તૈ. અર. 10. 24)
મધ્યાહ્ન કાલ મન્ત્રાચમનઃ
મધ્યાહ્ન કાલ મન્ત્રાચમનઃ
આપઃ પુનન્તુ પૃથિવી-મ્પૃથિવી પૂતા પુનાતુ મામ્ ।
પુનન્તુ બ્રહ્મણસ્પતિ ર્બ્રહ્મા પૂતા પુનાતુ મામ્ ।
યદુચ્છિષ્ટ મભોજ્યં યદ્વા દુશ્ચરિત-મ્મમ ।
સર્વ-મ્પુનન્તુ મા માપો-ઽસતાઞ્ચ પ્રતિગ્રહગ્ગ્ સ્વાહા ॥ (તૈ. અર. પરિશિષ્ટઃ 10. 30)
સાયઙ્કાલ મન્ત્રાચમનઃ
સાયઙ્કાલ મન્ત્રાચમનઃ
અગ્નિ શ્ચ મા મન્યુ શ્ચ મન્યુપતય શ્ચ મન્યુકૃતેભ્યઃ ।
પાપેભ્યો રક્ષન્તામ્ । યદહ્ના પાપ મકાર્ષમ્ ।
મનસા વાચા હસ્તાભ્યામ્ । પદ્ભ્યા મુદરેણ શિઞ્ચા ।
અહ સ્તદવલુમ્પતુ । ય ત્કિઞ્ચ દુરિત-મ્મયિ ।
ઇદ મહ-મ્મા મમૃત યોનૌ । સત્યે જ્યોતિષિ જુહોમિ સ્વાહા ॥ (તૈ. અર. 10. 24)
(ઇતિ મન્ત્રેણ જલ-મ્પિબેત્)
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
દ્વિતીય માર્જનઃ
(ઇતિ મન્ત્રેણ જલ-મ્પિબેત્)
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
દ્વિતીય માર્જનઃ
દધિ ક્રાવ્ણ્ણો અકારિષમ્ । જિષ્ણો રશ્વસ્ય વાજિનઃ ।
સુરભિનો મુખાકરત્પ્રણ આયૂગ્ંષિ તારિષત્ ॥
(સૂર્યપક્ષે લોકયાત્રા નિર્વાહક ઇત્યર્થઃ)
ૐ આપો હિષ્ઠા મયોભુવઃ । તા ન ઊર્જે દધાતન ।
(સૂર્યપક્ષે લોકયાત્રા નિર્વાહક ઇત્યર્થઃ)
ૐ આપો હિષ્ઠા મયોભુવઃ । તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહેરણાય ચક્ષસે । યો વઃ શિવતમો રસઃ ।
તસ્ય ભાજયતે હ નઃ । ઉશતીરિવ માતરઃ ।
તસ્મા અરઙ્ગ મામ વઃ । યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ॥ (તૈ. અર. 4. 42)
પુનઃ માર્જનઃ
પુનઃ માર્જનઃ
હિરણ્યવર્ણા શ્શુચયઃ પાવકાઃ યા સુજાતઃ કશ્યપો યા સ્વિન્દ્રઃ ।
અગ્નિં-યાઁ ગર્ભન્દધિરે વિરૂપા સ્તાન આપશ્શગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ।
યા સાગ્ં રાજા વરુણો યાતિ મધ્યે સત્યાનૃતે અવપશ્ય-ઞ્જનાનામ્ ।
મધુ શ્ચુતશ્શુચયો યાઃ પાવકા સ્તાન આપશ્શગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ।
યાસા-ન્દેવા દિવિ કૃણ્વન્તિ ભક્ષં-યાઁ અન્તરિક્ષે બહુથા ભવન્તિ ।
યાઃ પૃથિવી-મ્પયસોન્દન્તિ શ્શુક્રાસ્તાન આપશગ્ગ્ સ્યોના ભવન્તુ ।
યા-શ્શિવેન મા ચક્ષુષા પશ્યતાપશ્શિવયા તનુ વોપસ્પૃશત ત્વચ મ્મે ।
સર્વાગ્ં અગ્નીગ્ં રપ્સુષદો હુવે વો મયિ વર્ચો બલ મોજો નિધત્ત ॥ (તૈ. સં. 5. 6. 1)
(માર્જન-ઙ્કુર્યાત્)
અઘમર્ષણ મન્ત્રઃ પાપવિમોચનં
(હસ્તેન જલમાદાય નિશ્શ્વસ્ય વામતો નિક્ષિતપેત્)
અઘમર્ષણ મન્ત્રઃ પાપવિમોચનં
(હસ્તેન જલમાદાય નિશ્શ્વસ્ય વામતો નિક્ષિતપેત્)
દ્રુપદા દિવ મુઞ્ચતુ । દ્રુપદા દિવે ન્મુમુચાનઃ ।
સ્વિન્ન સ્સ્નાત્વી મલા દિવઃ ।
પૂત-મ્પવિત્રેણે વાજ્યં આપ શ્શુન્દન્તુ મૈનસઃ ॥ (તૈ. બ્રા. 266)
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
પ્રાણાયામમ્ય
લઘુસઙ્કલ્પઃ
લઘુસઙ્કલ્પઃ
પૂર્વોક્ત એવઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ઠાયાં
શુભતિથૌ મમોપાત્ત દુરિત ક્ષયદ્વારા શ્રી પરમેશ્વર મુદ્દિશ્ય શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતસ્સન્ધ્યાઙ્ગ યથા કાલોચિત અર્ઘ્યપ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ॥
પ્રાતઃ કાલાર્ઘ્ય મન્ત્રં
પ્રાતઃ કાલાર્ઘ્ય મન્ત્રં
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ॥ તથ્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ । ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥ 3 ॥
માધ્યાહ્નાર્ઘ્ય મન્ત્રં
માધ્યાહ્નાર્ઘ્ય મન્ત્રં
ૐ હગ્ં સશ્શુચિષ દ્વસુરન્તરિક્ષસ દ્દોતા વેદિષદતિથિ ર્દુરોણસત્ ।
નૃષ દ્વરસ દૃતસ દ્વ્યોમ સદબ્જા ગોજા ઋતજા અદ્રિજા ઋતમ્-બૃહત્ ॥ (તૈ. અર. 10. 4)
સાય-ઙ્કાલાર્ઘ્ય મન્ત્રં
સાય-ઙ્કાલાર્ઘ્ય મન્ત્રં
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ॥
તથ્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ઓગ્ં સુવઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ । ઓગ્ં સત્યમ્ ।
ઓ-ન્તથ્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓમાપો જ્યોતી રસો-ઽમૃત-મ્બ્રહ્મ ભૂ-ર્ભુવ-સ્સુવરોમ્ ॥
(ઇત્યઞ્જલિત્રયં-વિઁસૃજેત્)
કાલાતિક્રમણ પ્રાયશ્ચિત્તં
(ઇત્યઞ્જલિત્રયં-વિઁસૃજેત્)
કાલાતિક્રમણ પ્રાયશ્ચિત્તં
આચમ્ય...
પૂર્વોક્ત એવઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ઠાયાં શુભતિથૌ મમોપાત્ત દુરિત ક્ષયદ્વારા શ્રી પરમેશ્વર મુદ્દિશ્ય શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્થ-ઙ્કાલાતિક્રમ દોષપરિહારાર્થ-ઞ્ચતુર્થ અર્ઘ્યપ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ॥
તથ્સવિતુર્વરેણ્ય-મ્ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ઓગ્ં સુવઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ । ઓગ્ં સત્યમ્ ।
ઓ-ન્તથ્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓમાપો જ્યોતી રસો-ઽમૃત-મ્બ્રહ્મ ભૂ-ર્ભુવ-સ્સુવરોમ્ ॥
(ઇતિ જલં-વિઁસૃજેત્)
સજલ પ્રદક્ષિણં
સજલ પ્રદક્ષિણં
ૐ ઉદ્યન્તમસ્તં-યઁન્ત-માદિત્ય-મભિથ્યાય-ન્કુર્વન્બ્રાહ્મણો વિદ્વાન્-થ્સકલમ્ભદ્રમશ્નુતે
અસાવાદિત્યો બ્રહ્મેતિ ॥
બ્રહ્મૈવ સન્-બ્રહ્માપ્યેતિ ય એવં-વેઁદ ॥ અસાવાદિત્યો બ્રહ્મ ॥ (તૈ. અર. 2. 2)
(એવં અર્ઘ્યત્રય-ન્દદ્યા-ત્કાલાતિક્રમણે પૂર્વવત્)
(એવં અર્ઘ્યત્રય-ન્દદ્યા-ત્કાલાતિક્રમણે પૂર્વવત્)
(પશ્ચાત્ હસ્તેન જલમાદાય પ્રદક્ષિણ-ઙ્કુર્યાત્)
(દ્વિરાચમ્ય પ્રાણાયામ ત્રય-ઙ્કૃત્વા)
સન્ધ્યાઙ્ગ તર્પણં
સન્ધ્યાઙ્ગ તર્પણં
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
પ્રાતઃકાલ તર્પણં
મમ ઉપાત્ત સમસ્ત દુરિતક્ષયદ્વાર શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્ધ-મ્પ્રાત-સ્સન્દ્યાન્ગ તર્પણ-ઙ્કરિષ્યે
સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ, ગાયત્રી-ન્તર્પયામિ, બ્રાહ્મી-ન્તર્પયામિ, નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ॥
મધ્યાહ્ન તર્પણં
મધ્યાહ્ન તર્પણં
સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ, સાવિત્રી-ન્તર્પયામિ, રૌદ્રી-ન્તર્પયામિ, નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ॥
સાયઙ્કાલ તર્પણં
સાયઙ્કાલ તર્પણં
સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ, સરસ્વતી-ન્તર્પયામિ, વૈષ્ણવી-ન્તર્પયામિ, નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ॥
(પુનરાચમન-ઙ્કુર્યાત્)
ગાયત્રી અવાહન
(પુનરાચમન-ઙ્કુર્યાત્)
ગાયત્રી અવાહન
ઓમિત્યેકાક્ષર-મ્બ્રહ્મ । અગ્નિર્દેવતા બ્રહ્મ ઇત્યાર્ષમ્ ।
ગાયત્ર-ઞ્છન્દ-મ્પરમાત્મં સરૂપમ્ । સાયુજ્યં-વિઁનિયોગમ્ ॥ (તૈ. અર. 10. 33)
આયાતુ વરદા દેવી અક્ષર-મ્બ્રહ્મસમ્મિતમ્ ।
આયાતુ વરદા દેવી અક્ષર-મ્બ્રહ્મસમ્મિતમ્ ।
ગાયત્રી-ઞ્છન્દસા-મ્માતેદ-મ્બ્રહ્મ જુષસ્વ મે ।
યદહ્ના-ત્કુરુતે પાપ-ન્તદહ્ના-ત્પ્રતિમુચ્યતે ।
યદ્રાત્રિયા-ત્કુરુતે પાપ-ન્તદ્રાત્રિયા-ત્પ્રતિમુચ્યતે ।
સર્વ વર્ણે મહાદેવિ સન્ધ્યાવિદ્યે સરસ્વતિ ॥
ઓજો-ઽસિ સહો-ઽસિ બલમસિ ભ્રાજો-ઽસિ દેવાના-ન્ધામનામાસિ વિશ્વમસિ વિશ્વાયુ-સ્સર્વમસિ સર્વાયુ-રભિભૂરોમ્ ।
ઓજો-ઽસિ સહો-ઽસિ બલમસિ ભ્રાજો-ઽસિ દેવાના-ન્ધામનામાસિ વિશ્વમસિ વિશ્વાયુ-સ્સર્વમસિ સર્વાયુ-રભિભૂરોમ્ ।
ગાયત્રી-માવાહયામિ સાવિત્રી-માવાહયામિ સરસ્વતી-માવાહયામિ છન્દર્ષી-નાવાહયામિ શ્રિય-માવાહયામિ
ગાયત્રિયા ગાયત્રી ચ્છન્દો વિશ્વામિત્રઋષિ સ્સવિતા દેવતા-ઽગ્નિર્મુખં
બ્રહ્મા શિરો વિષ્ણુર્હૃદયગ્ં રુદ્ર-શ્શિખા પૃથિવી યોનિઃ
પ્રાણાપાન વ્યાનોદાન સમાના સપ્રાણા શ્વેતવર્ણા સાઙ્ખ્યાયન સગોત્રા ગાયત્રી ચતુર્વિગ્ં શત્યક્ષરા
ત્રિપદા ષટ્કુક્ષિઃ પઞ્ચ-શીર્ષોપનયને વિનિયોગઃ ।
ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ઓગ્ં સુવઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ । ઓગ્ં સત્યમ્ ।
ઓ-ન્તથ્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઓમાપો જ્યોતી રસો-ઽમૃત-મ્બ્રહ્મ ભૂ-ર્ભુવ-સ્સુવરોમ્ ॥ (મહાનારાયણ ઉપનિષત્)
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
ગાયત્રી જપસઙ્કલ્પઃ
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
ગાયત્રી જપસઙ્કલ્પઃ
પૂર્વોક્ત એવઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ઠાયાં
શુભતિથૌ મમોપાત્ત દુરિત ક્ષયદ્વારા
શ્રી પરમેશ્વર મુદ્દિસ્ય શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્થં
સન્ધ્યાઙ્ગ યથાશક્તિ ગાયત્રી મહામન્ત્ર જપ-ઙ્કરિષ્યે ॥
કરન્યાસઃ
કરન્યાસઃ
ઓ-ન્તથ્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને અઙ્ગુષ્ટાભ્યા-ન્નમઃ ।
વરેણ્યં વિષ્ણવાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને કનિષ્ટિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ટાભ્યા-ન્નમઃ ।
અઙ્ગન્યાસઃ
અઙ્ગન્યાસઃ
ઓ-ન્તથ્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને હૃદયાય નમઃ ।
વરેણ્યં વિષ્ણવાત્મને શિરસે સ્વાહા ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને કવચાય હુમ્ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને અસ્ત્રાયફટ્ ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્ભન્ધઃ ।
ધ્યાનમ્
ધ્યાનમ્
મુક્તાવિદ્રુમ હેમનીલ ધવલચ્ચાયૈ-ર્મુખૈ-સ્ત્રીક્ષણૈઃ ।
યુક્તામિન્દુનિ બદ્ધ-રત્ન-મકુટા-ન્તત્વાર્થ વર્ણાત્મિકામ્ ।
ગાયત્રીં-વઁરદાભયાઙ્કુશ કશાશ્શુભ્રઙ્કપાલઙ્ગદામ્ ।
શઙ્ખઞ્ચક્ર મધારવિન્દ યુગલં હસ્તૈર્વહન્તી-મ્ભજે ॥
ચતુર્વિંશતિ મુદ્રા પ્રદર્શનં
ચતુર્વિંશતિ મુદ્રા પ્રદર્શનં
સુમુખં સમ્પુટિઞ્ચૈવ વિતતં-વિઁસ્તૃત-ન્તથા ।
દ્વિમુખ-ન્ત્રિમુખઞ્ચૈવ ચતુઃ પઞ્ચ મુખ-ન્તથા ।
ષણ્મુખો-ઽથો મુખ-ઞ્ચૈવ વ્યાપકાઞ્જલિક-ન્તથા ।
શકટં-યઁમપાશ-ઞ્ચ ગ્રથિતં સમ્મુખોન્મુખમ્ ।
પ્રલમ્બ-મ્મુષ્ટિક-ઞ્ચૈવ મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહકમ્ ।
સિંહાક્રાન્ત-મ્મહાક્રાન્ત-મ્મુદ્ગર-મ્પલ્લવ-ન્તથા ।
ચતુર્વિંશતિ મુદ્રા વૈ ગાયત્ર્યાં સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
ચતુર્વિંશતિ મુદ્રા વૈ ગાયત્ર્યાં સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
[ઇતિમુદ્રા ન જાનાતિ ગાયત્રી નિષ્ફલા ભવેત્] ॥
યો દેવ સ્સવિતા-ઽસ્માક-ન્ધિયો ધર્માદિગોચરાઃ ।
યો દેવ સ્સવિતા-ઽસ્માક-ન્ધિયો ધર્માદિગોચરાઃ ।
પ્રેરયેત્તસ્ય યદ્ભર્ગસ્ત દ્વરેણ્ય મુપાસ્મહે ॥
ગાયત્રી મન્ત્રં
ગાયત્રી મન્ત્રં
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ ॥ તથ્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ । ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
તત્સત્ બ્રહ્માર્પણમસ્તુ
જપાવસનમ્
જપાવસનમ્
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
મમ ઉપાત્ત સમસ્ત દુરિતક્ષયદ્વાર શ્રી પરમેશ્વર પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતસ્સન્દ્યાઙ્ગ ગાયત્રી મહામન્ત્ર જપાવસન-ઙ્કરિષ્યે ।
કરન્યાસઃ
કરન્યાસઃ
ઓ-ન્તથ્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને અઙ્ગુષ્ટાભ્યા-ન્નમઃ ।
વરેણ્યં વિષ્ણવાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને કનિષ્ટિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ટાભ્યા-ન્નમઃ ।
અઙ્ગન્યાસઃ
અઙ્ગન્યાસઃ
ઓ-ન્તથ્સવિતુઃ બ્રહ્માત્મને હૃદયાય નમઃ ।
વરેણ્યં વિષ્ણવાત્મને શિરસે સ્વાહા ।
ભર્ગો દેવસ્ય રુદ્રાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।
ધીમહિ સત્યાત્મને કવચાય હુમ્ ।
ધિયો યો નઃ જ્ઞાનાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।
પ્રચોદયા-થ્સર્વાત્મને અસ્ત્રાયફટ્ ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવરોમિતિ દિગ્વિમોકઃ ।
ધ્યાનમ્
ધ્યાનમ્
મુક્તાવિદ્રુમ હેમનીલ ધવલચ્ચાયૈ-ર્મુખૈ-સ્ત્રીક્ષણૈઃ ।
યુક્તામિન્દુનિ બદ્ધ-રત્ન-મકુટા-ન્તત્વાર્થ વર્ણાત્મિકામ્ ।
ગાયત્રીં-વઁરદાભયાઙ્કુશ કશાશ્શુભ્રઙ્કપાલઙ્ગદામ્ ।
શઙ્ખઞ્ચક્ર મધારવિન્દ યુગલં હસ્તૈર્વહન્તી-મ્ભજે ॥
[અષ્ટમુદ્રા પ્રદર્શનં]
[અષ્ટમુદ્રા પ્રદર્શનં]
સુરભિર્જ્ઞાન ચક્રે ચ યોનિઃ કૂર્મો-ઽથ પઙ્કજમ્ । [સુરભિર્જ્ઞાન નેત્ર-ઞ્ચ]
લિઙ્ગ-ન્નિર્યાણ મુદ્રા ચેત્યષ્ટ મુદ્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
યો દેવ સ્સવિતા-ઽસ્માક-ન્ધિયો ધર્માદિગોચરાઃ ।
પ્રેરયેત્તસ્ય યદ્ભર્ગસ્ત દ્વરેણ્ય મુપાસ્મહે ॥
ગુરુર્બ્રહ્મ ગુરુર્વિષ્ણુઃ ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।
ગુરુર્બ્રહ્મ ગુરુર્વિષ્ણુઃ ગુરુર્દેવો મહેશ્વરઃ ।
ગુરુસ્સાક્ષ-ત્પરબ્રહ્મ તસ્મૈ શ્રી ગુરવે નમઃ ॥
ઓ-ન્તત્સદ્બ્રહ્માર્પણમસ્તુ ।
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
દ્વિઃ પરિમુજ્ય ।
આચમ્ય (ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા, ... શ્રી કૃષ્ણ પરબ્રહ્મણે નમો નમઃ)
દ્વિઃ પરિમુજ્ય ।
સકૃદુપ સ્પૃશ્ય ।
યત્સવ્ય-મ્પાણિમ્ ।
પાદમ્ ।
પ્રોક્ષતિ શિરઃ ।
ચક્ષુષી ।
નાસિકે ।
શ્રોત્રે ।
હૃદયમાલભ્ય ।
પ્રાતઃકાલ સૂર્યોપસ્થાનં
પ્રાતઃકાલ સૂર્યોપસ્થાનં
ઓ-મ્મિત્રસ્ય ચર્ષણી ધૃત શ્રવો દેવસ્ય સાન સિમ્ ।
સત્ય-ઞ્ચિત્રશ્ર વસ્તમમ્ ।
મિત્રો જનાન્ યાતયતિ પ્રજાન-ન્મિત્રો દાધાર પૃથિવી મુતદ્યામ્ ।
મિત્રઃ કૃષ્ટી રનિમિષા-ઽભિ ચષ્ટે સત્યાય હવ્ય-ઙ્ઘૃતવદ્વિધેમ ।
પ્રસમિત્ત્ર મર્ત્યો અસ્તુ પ્રયસ્વા ન્યસ્ત આદિત્ય શિક્ષતિ વ્રતેન ।
ન હન્યતે ન જીયતે ત્વોતોનૈન મગ્ંહો અશ્નો ત્યન્તિતો ન દૂરાત્ ॥ (તૈ. સં. 3.4.11)
મધ્યાહ્ન સૂર્યોપસ્થાનં
મધ્યાહ્ન સૂર્યોપસ્થાનં
ૐ આ સત્યેન રજસા વર્તમાનો નિવેશય ન્નમૃત-મ્મર્ત્યઞ્ચ ।
હિરણ્યયેન સવિતા રથેના-ઽદેવો યાતિ ભુવના નિપશ્યન્ ॥
ઉદ્વય ન્તમસ સ્પરિ પશ્યન્તો જ્યોતિ રુત્તરમ્ ।
ઉદ્વય ન્તમસ સ્પરિ પશ્યન્તો જ્યોતિ રુત્તરમ્ ।
દેવન્દેવત્રા સૂર્ય મગન્મ જ્યોતિ રુત્તમં ॥
ઉદુત્યં જાતવેદસ-ન્દેવં-વઁહન્તિ કેતવઃ ।
ઉદુત્યં જાતવેદસ-ન્દેવં-વઁહન્તિ કેતવઃ ।
દૃશે વિશ્વા ય સૂર્યમ્ ॥
ચિત્ર-ન્દેવાના મુદગા દનીક-ઞ્ચક્ષુ-ર્મિત્રસ્ય વરુણ સ્યાગ્નેઃ ।
અપ્રા દ્યાવા પૃથિવી અન્તરિક્ષગ્ં સૂર્ય આત્મા જગત સ્તસ્થુષશ્ચ ॥
તચ્ચક્ષુ-ર્દેવહિત-મ્પુરસ્તાચ્ચુક્ર મુચ્ચરત્ ।
તચ્ચક્ષુ-ર્દેવહિત-મ્પુરસ્તાચ્ચુક્ર મુચ્ચરત્ ।
પશ્યેમ શરદશ્શત-ઞ્જીવેમ શરદશ્શતં
નન્દામ શરદશ્શત-મ્મોદામ શરદશ્શતં
ભવામ શરદશ્શતગ્ં શૃણવામ શરદશ્શતં
પબ્રવામ શરદશ્શતમજીતાસ્યામ શરદશ્શત-ઞ્જોક્ચ સૂર્ય-ન્દૃષે ॥
ય ઉદગાન્મહતો-ઽર્ણવા દ્વિભ્રાજમાન સ્સરિરસ્ય મધ્યાથ્સમા
વૃષભો લોહિતાક્ષસૂર્યો વિપશ્ચિન્મનસા પુનાતુ ॥
સાયઙ્કાલ સૂર્યોપસ્થાનં
સાયઙ્કાલ સૂર્યોપસ્થાનં
ૐ ઇમમ્મે વરુણ શૃધી હવ મદ્યા ચ મૃડય । ત્વા મવસ્યુ રાચકે ॥
તત્વા યામિ બ્રહ્મણા વન્દમાન સ્ત દાશાસ્તે યજમાનો હવિર્ભિઃ ।
અહેડમાનો વરુણેહ બોધ્યુરુશગ્ં સમાન આયુઃ પ્રમોષીઃ ॥
યચ્ચિદ્ધિતે વિશોયથા પ્રદેવ વરુણવ્રતમ્ । મિનીમસિદ્ય વિદ્યવિ ।
યચ્ચિદ્ધિતે વિશોયથા પ્રદેવ વરુણવ્રતમ્ । મિનીમસિદ્ય વિદ્યવિ ।
યત્કિઞ્ચેદં-વઁરુણદૈવ્યે જને-ઽભિદ્રોહ-મ્મનુષ્યાશ્ચરામસિ ।
અચિત્તી યત્તવ ધર્માયુયોપિ-મમાન-સ્તસ્મા દેનસો દેવરીરિષઃ ।
કિતવાસો યદ્રિરિપુર્નદીવિ યદ્વાઘા સત્યમુતયન્ન વિદ્મ ।
સર્વાતાવિષ્ય શિધિરેવદેવા-ઽથાતેસ્યામ વરુણ પ્રિયાસઃ ॥ (તૈ. સં. 1.1.1)
દિગ્દેવતા નમસ્કારઃ
દિગ્દેવતા નમસ્કારઃ
(એતૈર્નમસ્કાર-ઙ્કુર્યાત્)
ઓ-ન્નમઃ પ્રાચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમો દક્ષિણાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમઃ પ્રતીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમ ઉદીચ્યૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમ ઊર્ધ્વાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમો-ઽધરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
ઓ-ન્નમો-ઽવાન્તરાયૈ દિશે યાશ્ચ દેવતા એતસ્યા-મ્પ્રતિવસન્ત્યે તાભ્યશ્ચ નમઃ ।
મુનિ નમસ્કારઃ
મુનિ નમસ્કારઃ
નમો ગઙ્ગા યમુનયો-ર્મધ્યે યે વસન્તિ તે મે પ્રસન્નાત્માન શ્ચિરઞ્જીવિતં
વર્ધયન્તિ નમો ગઙ્ગા યમુનયો-ર્મુનિભ્યશ્ચ નમો નમો ગઙ્ગા યમુનયો-ર્મુનિભ્યશ્ચ નમઃ ॥
સન્ધ્યાદેવતા નમસ્કારઃ
સન્ધ્યાદેવતા નમસ્કારઃ
સન્ધ્યાયૈ નમઃ । સાવિત્ર્યૈ નમઃ । ગાયત્ર્યૈ નમઃ ।
સરસ્વત્યૈ નમઃ । સર્વાભ્યો દેવતાભ્યો નમઃ ।
દેવેભ્યો નમઃ । ઋષિભ્યો નમઃ । મુનિભ્યો નમઃ ।
ગુરુભ્યો નમઃ । પિતૃભ્યો નમઃ । કામો-ઽકાર્ષી ર્નમો નમઃ ।
મન્યુ રકાર્ષી ર્નમો નમઃ । પૃથિવ્યાપસ્તેજો વાયુરાકાશાત્ નમઃ ॥ (તૈ. અર. 2.18.52)
ઓ-ન્નમો ભગવતે વાસુદેવાય । યાગ્ં સદા સર્વભૂતાનિ ચરાણિ સ્થાવરાણિ ચ ।
ઓ-ન્નમો ભગવતે વાસુદેવાય । યાગ્ં સદા સર્વભૂતાનિ ચરાણિ સ્થાવરાણિ ચ ।
સાય-મ્પ્રાત ર્નમસ્યન્તિ સા મા સન્ધ્યા-ઽભિરક્ષતુ ॥
શિવાય વિષ્ણુરૂપાય શિવરૂપાય વિષ્ણવે ।
શિવાય વિષ્ણુરૂપાય શિવરૂપાય વિષ્ણવે ।
શિવસ્ય હૃદયં-વિઁષ્ણુર્વિષ્ણોશ્ચ હૃદયં શિવઃ ॥
યથા શિવમયો વિષ્ણુરેવં-વિઁષ્ણુમય-શ્શિવઃ ।
યથા-ઽન્તર-ન્ન પશ્યામિ તથા મે સ્વસ્તિરાયુષિ ॥
નમો બ્રહ્મણ્ય દેવાય ગો બ્રાહ્મણ હિતાય ચ ।
જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥
ગાયત્રી ઉદ્વાસન (પ્રસ્થાનં)
ગાયત્રી ઉદ્વાસન (પ્રસ્થાનં)
ઉત્તમે શિખરે જાતે ભૂમ્યા-મ્પર્વતમૂર્થનિ ।
બ્રાહ્મણેભ્યો-ઽભ્યનુજ્ઞાતા ગચ્ચદેવિ યથાસુખમ્ ।
સ્તુતો મયા વરદા વેદમાતા પ્રચોદયન્તી પવને દ્વિજાતા ।
આયુઃ પૃથિવ્યા-ન્દ્રવિણ-મ્બ્રહ્મવર્ચસ-મ્મહ્ય-ન્દત્વા પ્રજાતુ-મ્બ્રહ્મલોકમ્ ॥ (મહાનારાયણ ઉપનિષત્)
ભગવન્નમસ્કારઃ
ભગવન્નમસ્કારઃ
નમો-ઽસ્ત્વનન્તાય સહસ્રમૂર્તયે સહસ્ર પાદાક્ષિ શિરોરુ બાહવે ।
સહસ્ર નામ્ને પુરુષાય શાશ્વતે સહસ્રકોટી યુગ ધારિણે નમઃ ॥
ભૂમ્યાકાશાભિ વન્દનં
ભૂમ્યાકાશાભિ વન્દનં
ઇદ-ન્દ્યાવા પૃથિવી સત્યમસ્તુ । પિત-ર્માતર્યદિ હોપ બૃવેવામ્ ।
ભૂત-ન્દેવાના મવમે અવોભિઃ । વિદ્યા મેષં-વૃઁજિન-ઞ્જીરદાનુમ્ ॥
આકાશાત્પતિત-ન્તોયં-યઁથા ગચ્છતિ સાગરમ્ ।
આકાશાત્પતિત-ન્તોયં-યઁથા ગચ્છતિ સાગરમ્ ।
સર્વદેવ નમસ્કારઃ કેશવ-મ્પ્રતિગચ્છતિ ॥
શ્રી કેશવ-મ્પ્રતિગચ્છત્યોન્નમ ઇતિ ।
સર્વવેદેષુ યત્પુણ્યમ્ । સર્વતીર્થેષુ યત્ફલમ્ ।
સર્વવેદેષુ યત્પુણ્યમ્ । સર્વતીર્થેષુ યત્ફલમ્ ।
તત્ફલ-મ્પુરુષ આપ્નોતિ સ્તુત્વાદેવ-ઞ્જનાર્ધનમ્ ॥
સ્તુત્વાદેવ-ઞ્જનાર્ધન ઓ-ન્નમ ઇતિ ॥
વાસના-દ્વાસુદેવસ્ય વાસિત-ન્તે જગત્રયમ્ ।
સર્વભૂત નિવાસો-ઽસિ શ્રીવાસુદેવ નમો-ઽસ્તુતે ॥
શ્રી વાસુદેવ નમો-ઽસ્તુતે ઓ-ન્નમ ઇતિ ।
અભિવાદઃ (પ્રવર)
અભિવાદઃ (પ્રવર)
ચતુસ્સાગર પર્યન્ત-ઙ્ગો બ્રાહ્મણેભ્ય-શ્શુભ-મ્ભવતુ ।
... પ્રવરાન્વિત ... ગોત્રઃ ... સૂત્રઃ ... શાખાધ્યાયી ... અહ-મ્ભો અભિવાદયે ॥
આચમ્ય
ઈશ્વરાર્પણં
આચમ્ય
ઈશ્વરાર્પણં
કાયેન વાચા મનસેન્દ્રિયૈર્વા બુદ્ધ્યા-ઽઽત્મના વા પ્રકૃતે સ્સ્વભાવાત્ ।
કરોમિ યદ્યત્સકલ-મ્પરસ્મૈ શ્રીમન્નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥
હરિઃ ઓ-ન્તત્સત્ ।
તત્સર્વં શ્રી પરમેશ્વરાર્પણમસ્તુ ।