શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
જય સદ્ગુરુ સમર્થા ॥ અનાથનાથા કૃપાવંતા ॥
મુમુક્ષુ શરણાંગત હોતા ॥ જન્મવાર્તા તયા નાહીં ॥ ૧ ॥
ઐસે દેતસાં કૃપાદાનાસીં ॥ મ્હણોનિ શરણાંગત પાયાસીં ॥
ભાવાર્થ ધરૂન માનસીં ॥ શરણ ચરણાંસી આલોં અસેં ॥ ૨ ॥
મી તંવ અનંત અપરાધી ॥ અગણિત પાપાચી વૃદ્ધી ॥
પરી કૃપાળૂ તૂં દયાનિધી ॥ નેઈ સિદ્ધી પરમાર્થ ॥ ૩ ॥
ઐકા શ્રોતે હો સાવધાન ॥ મલમાસ પરમ આખ્યાન ॥
માગીલ અધ્યાયીં કથન ॥ વ્યતીપાત વૈધૃતી મહિમા વર્ણિલા ॥ ૪ ॥
પાંચ પર્વે યાંચા પ્રશ્ન ॥ લક્ષ્મીનેં કેલાસે આપણ ॥
તયામાજી સાંગિતલે દોન ॥ પુઢેં અવધાન દેઇજે ॥ ૫ ॥
શતાચ્છતં ચ સંક્રાંતૌ ॥ શતોત્થં વિષુવેષુચ ॥
યુગાદૌ તચ્છતગુણમયનેતચ્છતાધિકં ॥ ૧ ॥
સોમગ્રહે શતગુણં તચ્છતં તુરવિગ્રહે ॥
અસંખ્યત્વં વ્યતીપાતે દાનંદાનવિદોવિદુઃ ॥ ૨ ॥
ઉત્પાતૌ લક્ષગુણિતં ભ્રમણે કોટિરુચ્યતે ॥
અર્બુદં પતને પ્રોક્તમક્ષય્યં પતિતે ફલં ॥ ૩ ॥
શુભેવ્યતીપાતદિનેવહન્ સ પંચગવ્યેન મહાનદીજલે ॥
ઉપાસતે યો યમુનાનદીજલં જપ્યેચ શુદ્ધો વ્યતી પાત તે નમઃ ॥ ૪ ॥
શ્રીવિષ્ણુ વદતસે નિકેં ॥ ઐક ક્ષીરાબ્ધિકન્યકે ॥
માગેં કથિલેં પર્વ દેખેં ॥ પુઢેં ઐકેં અતિ આદરેં ॥ ૬ ॥
વ્યતીપાત વૈધૃતી વર્ણન ॥ તુજ મ્યાં કેલેં નિરોપણ ॥
તયાહિ પરી શતગુણ ॥ ઐકેં મહિમાન પુઢારી ॥ ૭ ॥
શત સંક્રાંતીચેં ફળ એકે ઠાયીં ॥ તયાવરી શતપર્વણી અધીક પાહીં ॥
યુગાયુગીં માસાદિ આયનેંહી ॥ હોત અસે વિશેષ ॥ ૮ ॥
તયા શતગુણેં અધિક ॥ ચંદ્રગ્રહણ અસે દેખ ॥
તયાતે શતગુણેં એક ॥ સૂર્યગ્રહણ બોલિલેં અસે ॥ ૯ ॥
અસંખ્ય વ્યતીપાત કેલે દાન ॥ કોટિતીર્થી કેલેંસે ભ્રમણ ॥
કિંવા પંચગવ્યાદિ પ્રાયશ્ચિત્તે જાણ ॥ વ્યતીપાતસ્નાન ગંગોદકા ॥ ૧૦ ॥
કોટિ પુરશ્ચરણેં જપ પાહીં ॥ ચંદ્રસૂર્યગ્રહણ હોઈ ॥
તયા વરિષ્ટ અધિક પાહીં ॥ ઐકેં નવાઈ શુભાનને ॥ ૧૧ ॥
અહોહે પૂર્ણિમા મહિમા ॥ વર્ણૂ ન શકે ચતુર્વક્ર બ્રહ્મા ॥
તેથેં બોલાવયાચી મીસા ॥ બોલતાં બોલે ન બોલવે ॥ ૧૨ ॥
પૂર્ણિમા દિનીં પ્રાતઃસ્નાન ॥ જો નર કરી આપણ ॥
તયા ઐસા પુણ્યવાન ॥ દુજા આન અસેના ॥ ૧૩ ॥
કિંચિત સુવર્ણ અથવા કાંહીં ॥ દાન દીજે બ્રાહ્મણાતે પાહીં ॥
વિપ્રભોજન માધ્યાન્હ સમયીં ॥ ત્યા એવઢા નાહીં પુણ્યવાન ॥ ૧૪ ॥
ષડ્રસ મિષ્ટાન્ન પાહીં ॥ વાઢી બ્રાહ્મણાતેં સ્વગૃહીં ॥
વરી દક્ષિણેસહીત વસ્ત્ર તેંહી ॥ અર્પી ભાવેં આદરેં ॥ ૧૫ ॥
વૈશાખી કાર્તિકી માઘી રૌદ્રી બ્રાહ્મીચ વૈષ્ણવી ॥
વિશેષ ફલદાસ્તિસ્ત્રઃ પિંડદાનેઽક્ષયંફલં ॥ ૫ ॥
વૈશાખીં કાર્તિકીં માઘીં ॥ શ્રેષ્ઠતા જાણિજે તિઘીં ॥
ફાલ્ગુનીં ચૈત્રીં નવવિધી ॥ પૌષી ત્રિશુદ્ધિ જાણિજે ॥ ૧૬ ॥
યા ઇતુકિયાં પૂર્ણિમેતેં ॥ વેગળાલીં અસે દૈવતેં ॥
તેહીં પરિસાવૂં તૂંતેં ॥ ઐક નિરુતે ભામિની ॥ ૧૬ ॥
જ્યેષ્ઠ પૂર્ણિમાતે પાહીં ॥ બ્રહ્મ સર્વત્રીં દૈવત રાહીં ॥
આષાઢી તે નારાયણરૂપેહી ॥ અસે તેહી જાણિજે ॥ ૧૮ ॥
મ્હણોન કરાવે વ્યાસપૂજન ॥ વ્યાસરૂપે સાક્ષાત નારાયણ ॥
યાલાગીં કરાવે પૂજન ॥ ભાવ ધરૂનિ માનસીં ॥ ૧૯ ॥
નાદિસિદ્ધ હે આષાઢી ॥ પૂર્વી હંસરૂપી શ્રીયાગુઢી ॥
મ્હણોનિ પરમ હંસ પ્રૌઢી ॥ પરંપરા પુઢી ચાલતસે ॥ ૨૦ ॥
પરમહંસરૂપે નારાયણ ॥ મ્હણોનિ વ્યાસરૂપે નારાયણ ॥
યાલાગીં અગત્ય કીજે પૂજન ॥ હંસરૂપે નારાયણ મ્હણોની ॥ ૨૧ ॥
માઘમાસી માધવ દેવતા ॥ ફાલ્ગુનીં રુદ્રતત્વતા ॥
ચૈત્ર દૈવત અનંતા ॥ અસે તત્વતા નિર્ધારે ॥ ૨૨ ॥
વૈશાખીં પિતૃદૈવત જાણ ॥ માર્ગશીર્ષી યક્ષકિન્નર જાણ ॥
દેવી ભવાની તે જાણ ॥ પૌષી પૌર્ણિમા બોલિજે ॥ ૨૩ ॥
ઐસિયા પર્વકાળીં જાણ ॥ પ્રતિમાસીં કીજે પિંડદાન ॥
તેણે સમગ્ર દેવતા તુષ્ટમાન ॥ આશિર્વચન પૈ દેતી ॥ ૨૪ ॥
સ્નાનવિધી દાન પુણ્ય ॥ જે આચરતી ભાવે જાણ ॥
તયાચે ઋણ જાય નિરસૂન ॥ નસે અનુમાન યદર્થી ॥ ૨૫ ॥
પંચમહા યજ્ઞ પિતૃતર્પણ ॥ યથોક્ત કીજે બ્રાહ્મણ ભોજન ॥
પ્રતિમાસીં જે કરિતી આચરણ ॥ તયા નારાયણ સંતુષ્ટે ॥ ૨૬ ॥
માસામાસાચે ઠાયીં જાણ ॥ યેતસે તિથી પર્વ લક્ષૂન ॥
તરી કાં કરાવે અનમાન ॥ બહુત ધન લાગેના ॥ ૨૭ ॥
અલ્પવેચે પુણ્યવિશેષ ॥ પરી કોણી ન ધરિતી સાયાસ ॥
યેર્હવીં પિશુન યેતા ગૃહાસ ॥ કરિતી સાયાસ આદરે ॥ ૨૮ ॥
તેથે ખર્ચ કરિતી ભલતૈસા ॥ વ્યર્થ વેચિતી વયસા ॥
પરી સત્કારણીં ન વેચિતી પૈસા ॥ ગર્જતસે ઠસા પુરાણીં ॥ ૨૯ ॥
પુરાણિક સાંગતચિ ગેલે ॥ વ્યાસાદિકીહીં કાવ્ય કેલે ॥
પુરાણે વિસ્તારૂન ઠેવિલે ॥ પરિ જન ન ચાલે યા વાટે ॥ ૩૦ ॥
ફુકટ સ્વલ્પાચેહી સ્વલ્પ ॥ તે કોણીહી ન નેણતી ॥
અલ્પ વૃથા જલ્પતાતી જલ્પ ॥ અભિમાને કલ્પ ભોગિતી ॥ ૩૧ ॥
શિશ્નોદર પારંગત ॥ જગામાજી રૂઢી બહુત ॥
નેણોનિયાં હિતાહિત ॥ ભગવંતી દેખ અંતરલે ॥ ૩૨ ॥
વીટ ન માનાવા બોલણ્યાચા ॥ પુઢે માગુતા નરદેહ કૈચા ॥
ક્ષણેક સંગ રતિસુખાચા ॥ નયે કામાચા બાપાનોં ॥ ૩૩ ॥
જાય પાહતાં સોન્યાચી ઘટી ॥ માગુતી નયે લક્ષિતાં લક્ષકોટી ॥
કરિતાં સંસારાચી આટાટી ॥ જન્મ શેવટી નિર્ફળ ॥ ૩૪ ॥
ઉદરાલાગીં કરાવે નીચસેવન ॥ તેથે પાપપુણ્ય ન વિચારિતાં ધન ॥
મેળવાવે સંસારાલાગૂન ॥ શેવટીં કણવ સાંગાતી ॥ ૩૫ ॥
હે તો જગાચી જગપ્રૌઢી ॥ પ્રચીત પાહાતાતી રોકડી ॥
પરી કોણીહી ન કરિતી તાતડી ॥ પ્રપંચ સાંકડી ઉગવાવયા ॥ ૩૬ ॥
અસો જે કરતિલ જૈસે ॥ તે તંવ ભોગિતિલ તૈસે ॥
ક્રોધ યેઊં નયે માનસે ॥ વદલો ફારસે મ્હણવૂની ॥ ૩૭ ॥
કથાભાગ રાહિલા માગે ॥ સાંપ્રત તો વદાવા લાગે ॥
પૂર્ણિમા મહિમા રમારંગે ॥ સાંગિતલા નિજાંગે રમેલાગીં ॥ ૩૮ ॥
યાવજ્જીવં મર્ત્યલોકે સ્નાનદાનાદિભિઃ કૃતૈઃ ॥
સ્નાનેનૈકેન પૂર્ણાયાં દિનં ભવતિ સાર્થકં ॥ ૬ ॥
ક્ષણેક જાણૂનિ સંસાર ॥ દયાળૂ તો જગદીશ્વર ॥
મૃત્યુલોકા કેલા પ્રસર ॥ તરણોપાય માનવાતે ॥ ૩૯ ॥
બહુત સુગમ સુલભ ઉપાવો સાંગિતલાસે દેવાધિદેવો ॥
પૂર્ણિમાદિનીં સ્નાનદાનાતપાવો ॥ કીજે નિર્વાહો જન્માચા ॥ ૪૦ ॥
આપુલા જન્મ સાર્થક કરૂન ॥ કીજે પૂર્વજાંચે ઉદ્ધરણ ॥
યેવિષયીંચેં કથન ॥ સ્વયેં જનાર્દન વદતસે ॥ ૪૧ ॥
ઐકેંહો ક્ષીરાબ્ધિબાળી ॥ અમાવાસ્યેચી નવ્હાળી ॥
શ્રવણ કેલિયા સકળી ॥ હોય હોળી પાપાચી ॥ ૪૨ ॥
માસા માસાચિયા અંતીં ॥ યેતસે અમાવાસ્યા તિથી ॥
તરી સ્નાન દાન યથાપદ્ધતી ॥ કરાવેં નિગુતી આદરેં ॥ ૪૩ ॥
સારૂનિ સ્નાન સંધ્યા દેવતાર્ચન ॥ કરૂનિયાં મહાહવન ॥
મગ કીજે તિળતર્પણ ॥ બ્રાહ્મણ ભોજન યથાવિધી ॥ ૪૪ ॥
શ્રાદ્ધ કીજે યથાસ્થિત ॥ પિંડદાન કરૂન યુક્ત ॥
તેણેં પિતૃગણ સંતોષત ॥ આશીર્વાદ દેત કુળાતેં ॥ ૪૫ ॥
ઐસે પ્રત્યહી અમાવાસ્યેસીં ॥ આચરાવેં નિશ્ચયેસી ॥
તયે દિનીં પિતૃલોકાસી ॥ પિતરાસીં સંતોષ ॥ ૪૬ ॥
તયે દિનીં પિતરાંલાગૂન ॥ પિતૃલોકીં કરિતા સન્માન ॥
દેઊનિ મિષ્ટાન્ન ભોજન ॥ તેણેં પિતૃગણ આનંદતી ॥ ૪૭ ॥
મગ સંતોષૂન દેતી આશીર્વચન ॥ તેણેં વંશવૃદ્ધિ હોતસે જાણ ॥
જયાતેં વાટે વ્હાવેં કલ્યાણ ॥ પાવે સદન વૈકુંઠીં ॥ ૪૮ ॥
તેણેં અવશ્ય કરાવેં પિંડદાન ॥ ન કેલિયા અપાય દારુણ ॥
આણિ મોક્ષરૂપ કલ્યાણ ॥ સાવધાન પરિસાવેં ॥ ૪૯ ॥
એકમાસવરી ઉપોષણ ॥ પિતરાંતેં હોતસે જાણ ॥
મગ તયાતેં કરાવેં લાગે વાયુભક્ષણ ॥ તંવ તે કોપૂન શાપિતી ॥ ૫૦ ॥
ત્યાચિયા શાપાસ્તવ પાહીં ॥ સંસારપુરીં ન પડેચિ કાંહીં ॥
કષ્ટી હોતી સર્વદાંહી ॥ મ્હણતી આમુચેં દૈવ હેંચિ પૈં ॥ ૫૧ ॥
આદૌ આચરણ કરિતી સરસ ॥ મગ બોલ ઠેવિતી પ્રારબ્ધાસ ॥
કુસમુસોન સાધિતી સંસારાસ ॥ ધરૂનિ હવ્યાસ નિજમનીં ॥ ૫૨ ॥
જિતા ધડ ન બોલતી વચન ॥ મગ કોઠૂન કરતીલ પિંડદાન ॥
જળો ઐસિયાચેં પુત્રપણ ॥ કાય વાંચૂન સંસારી ॥ ૫૩ ॥
ધન્યધન્ય તે પિતૃભક્ત ॥ અમાન્ય ન કરિતી વચનાતે ॥
સદાંસર્વદાં પુરવિતી હેત ॥ માગીતલા પદાર્થ દેતાતી ॥ ૫૪ ॥
જિવંત અસતાં સન્માન ॥ મેલિયા કરિતી ગયાવર્જન ॥
પ્રતિમાસેં અમાવાસ્યેસી જાણ ॥ બ્રાહ્મણભોજન શ્રાદ્ધયુક્ત ॥ ૫૫ ॥
સુફળ તયાચા સંસાર ॥ સદાં તુષ્ટમાન શ્રીધર ॥
આશીર્વાદ દેતી અમર ॥ હો કલ્યાણ મ્હણોની ॥ ૫૬ ॥
ઐસે જે કાં પિતૃભક્ત પાહીં ॥ માઝેં નમન તયાંચેં પાયીં ॥
હેચિ બુદ્ધિ સર્વકાળ હ્રદયીં ॥ દેવો શેષશાયી પરમાત્મા ॥ ૫૭ ॥
સાંપ્રત કલીમાજી પુત્રપણ ॥ કિંચિત્ ઐકાવેં વર્ણન ॥
ક્રોધેં ન ભરાવેં પૂર્ણ ॥ નસા અમાન્ય વચનાસી ॥ ૫૮ ॥
આપુલિયા સુખસ્વાર્થા ॥ પિતા સાંચવી દ્રવ્યાર્થા ॥
નેણોનિ પાપપુણ્ય પંથા ॥ ધન સર્વથા સાંચવીતસે ॥ ૫૯ ॥
મ્હણે મુલેં માઝીં અજ્ઞાન ॥ માઝેંહિ ઝાલેં વૃદ્ધપણ ॥
કામા યેઈ શેવટી ધન ॥ પુત્રાલાગૂન માઝિયા ॥ ૬૦ ॥
મગ તે પુત્ર હોતી તરુણ ॥ પિતયાતેં આલેં વૃદ્ધપણ ॥
સદાં હેળસિતી દારુણ ॥ માગતા ધન ન દેતી ॥ ૬૧ ॥
પિતા આપુલે ધન માગે ॥ તયાવરીં ડોળે ફિરવિતી રાગેં ॥
મ્હણે મી યાચેં કાય ઋણ લાગેં ॥ વડિલોપાર્જિત પહિલેં ॥ ૬૨ ॥
બાલત્વા પાસુનિ પાળિલા ॥ તોંડીચા ઘાંસ ચારિલા ॥
શેવટીં પુત્ર કામા ન આલા ॥ વૃદ્ધપણી પિતયાતેં ॥ ૬૩ ॥
ઐસેહી પુત્ર અસતી ॥ નકો દેવા ઐશિયાચી સંગતી ॥
જિતા નાહી નાહીં ગતી ॥ મેલિયા સદ્ગતી કેવી હોય ॥ ૬૪ ॥
મ્હણોનિ એકચી પુત્ર ભલા ॥ જેણેં કુળાચા ઉદ્ધાર કેલા ॥
યેહી પરત્રસાધનીં ભલા ॥ વંશા કેલા ઉદ્ધારુ ॥ ૬૫ ॥
ઐસે જે કા સુપુત્ર પાહીં ॥ તેચી આચરતી અમાવાસ્યાહી વ્રતાહી ॥
આણીક પુણ્યકર્મ પાહીં ॥ પરલોક પાહી સાધિતી જે ॥ ૬૬ ॥
જે નર કરિતી પિંડ દાનાતે ॥ વરી આચરતી વ્રતાતે ॥
તયાહીવરી મલમાસાતેં ॥ વિશેષ પર્વણી અમાવાસ્યા ॥ ૬૭ ॥
વર્ધતે પ્રત્યહં સત્યંનાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
માસિમાસિત્વમાવાસ્યા દિનેપ્રાપ્તે નરાધમાઃ ॥ ૭ ॥
ઐસીંહીં પર્વે દોન પાહીં ॥ પૂર્ણિમા અમાવાસ્યા તેહી ॥
તુમ્હાં નિવેદિલેં સર્વહી ॥ શેષશાયી વદલા અસે ॥ ૬૮ ॥
જે નર ઐકૂનિ નાચરતી ॥ પુરાણ શ્રવણીં ન બૈસતી ॥
તયાચી ન ચુકે યાતાયાતી ॥ પુનરાવૃત્તી ચુકેના ॥ ૭૯ ॥
પિતરાતેં ન કરિતી તોષ ॥ તયાચી સંતતી હોય નાશ ॥
યાલાગીં શ્લોકાધાર વિશેષ ॥ શ્રવણ કીજે આદર ॥ ૭૦ ॥
તંમાસં પિતરસ્તસ્ય કુર્વતો વાયુ ભોજનં ॥
તસ્ય વિઘ્નં પ્રયચ્છંતિ ક્ષુધિતાસ્તૃષિતાસ્તથા ॥ ૮ ॥
તે સંતતિં નાશયંતિ સંપદો ભવનાનિચ ॥
તસ્માદમાયાં કર્તવ્યં સ્નાનદાનજપાદિકં ॥ ૯ ॥
યાલાગીં શ્રોતેજનહો ॥ મલમાસાતેં પાહાહો ॥
અગત્ય વ્રતાતેં આચરાહો કરાલાહો પરમાર્થાચા ॥ ૭૧ ॥
જૈસા લાહો ઘેતા સંસારીં ॥ તૈસાચ કીજે પરમાર્થાવરી ॥
તેણેં ચુકેલ યેરઝારી ॥ જન્મવરી ખંડેલ ॥ ૭૨ ॥
હા નરદેહ પરમ સાંગ ॥ યેથે ધરાવા સત્સંગ ॥
સત્સંગાવિણ સાધનમાર્ગ ॥ હાતા ન લાગે સર્વથા ॥ ૭૩ ॥
મ્હણોન મલમાસ અવધી ॥ સાધાહો હેચી સંધી આધી ॥
ગાંઠ ઘાલા મૂળ પદીં ॥ ભજા ગોવિંદીં આદરેં ॥ ૭૪ ॥
સ્વસ્તિ શ્રી અધિક માહાત્મ ગ્રંથ ॥ પદ્મપુરાણીંચે સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ દ્વાદશોધ્યાય ગોડ હા ॥ ૧૨ ॥
શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
ઓવ્યા ૭૪ ॥ શ્લોક ૯ ॥
॥ ઇતિ દ્વાદશોધ્યાયઃ ॥