Lord Vishnu

અધિક (પુરુષોત્તમ) માસ કથા અધ્યાય 15

(Purushottam Maas Katha Adhyay 15 in Gujarati)

Also known as Purushottam Maas Katha · Adhik Maas Katha · Adhik Maas Katha adhyay 15

Purushottam Maas Katha Adhyay 15. The Adhik Maas Katha, also called the Purushottam Maas Mahatmya — the mahatmya of the intercalary month that the lunar calendar adds roughly every third year. The month was scorned as malmas, the impure month, until Vishnu took it as his own and gave it his name; the katha is read through, one adhyay a day, for the length of the month.

#of 297
શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
જયજયાજી સદ્ગુરુનાથા ॥ અરૂપરૂપા ગુણાતીતા ॥
તુમચ્યા ચરણીં માઝા માથા ॥ નમન સમર્થા તુમ્હાંતેં ॥ ૧ ॥
તવ કૃપેચી નૌકા થોર ॥ ઉતરસી જડમૂઢ પામર ॥
તેથેં મી એક અર્ભક કિંકર ॥ ઉતરીંપા દયાળુવા ॥ ૨ ॥
ભાવિક ભોળે અજ્ઞાન જન ॥ પરપારાતેં નેશી તયાલાગૂન ॥
તરી મી એક અભાવિક અજ્ઞાન ॥ ઠેવિતાં દૂષણ સમર્થા ॥ ૩ ॥
મી તંવ નેણેં જપતપ સાધન કાંહીં ॥ મતિમંદ આળશી સદા સર્વદાંહી ॥
પીડિલોં અસેં પ્રપંચાચે ઠાયીં ॥ સોડવી આઈ માઉલિયે ॥ ૪ ॥
વ્યર્થ વેંચિલે વયસા ॥ કેધવાં કાળ ઘાલીલ ફાસા ॥
નાહીં ક્ષણાચા ભરવસા ॥ નસે ધીવસા અંતરીં ॥ ૫ ॥
સંચય નસે ધનાસીં કાંહીં ॥ કરાવીં દાનવ્રતેં કાંહીં ॥
હેં તૂં જાણસીં સર્વહી ॥ હ્રદયગત માઝેં કૃપાળા ॥ ૬ ॥
અસો આતાં હા સ્તુતિવાદ ॥ પરિસા કથાનુસંવાદ ॥
મગિલે અધ્યાયીં વિશદ ॥ દ્વાદશી મહિમા વર્ણિલા ॥ ૭ ॥
તોચી આતાં પુઢત પુઢતી ॥ પરિસવૂં શ્રોતિયાંપ્રતી ॥
જેણેં આંગીં બાણે વિરક્તિ ॥ ધર્મરીતી ઠસાવે પૈં ॥ ૮ ॥
જૈસા કોણી એક કીર્તનીં જાત ॥ તો દુજિયાતેં ભાવાર્થ સાંગત ॥
મગ તયાચા બૈસે હેત ॥ જાય નિત્ય કીર્તનીં ॥ ૯ ॥
તૈસીચ હેહી ગોષ્ટ અસે ॥ ઐકતાં પરમ જીવ સંતોષે ॥
ભાવાર્થે પ્રચીત અનયાસેં ॥ કળોં યેઈ આચરલિયા ॥ ૧૦ ॥
સ્મરણાત્કીર્તનાદ્યત્ર પ્રાપ્નોતિ પદમવ્યયં ॥
સ્ત્રીરાજબાલઘાતીચ યતિ વિશ્વાસઘાતકઃ ॥ ૧ ॥
સ્ત્રી બાળ અથવા પ્રૌઢ ॥ કિંવા અજ્ઞાન જડમૂઢ ॥
પાપી અસલિયા દ્વાડ ॥ ઐકતાં સદૃઢ ઉદ્ધરે ॥ ૧૧ ॥
પૂર્વી પંચ મહાપાપેં ઘડલીં ॥ તીં કાય આપણા સ્મરતી યે વેળીં ॥
કાય ઝાલેં કવણે કાળીં ॥ કેવીં નવ્હાળી સાંગવે ॥ ૧૨ ॥
યા લાગીં પૂર્વ પાપાચા ક્ષય વ્હાવા ॥ મ્હણોનિ કથાભાગ ઐકાવા ॥
તદનુસારેંચી દાનધર્મ કરાવા ॥ સુટકા કરાવી નરદેહાચી ॥ ૧૩ ॥
ઇતર અસતી જન્મયાતી ॥ પરી તેથેં ન ઘડે ધર્મરીતી ॥
યાલાગીં હાતોહાતીં શ્રીપતી ॥ યથાનિગુતી ભજાવેં ॥ ૧૪ ॥
મ્હણોનિ ઐકિજે સાદર ॥ કથાલાઘવ પરમ અપાર ॥
મલમાહાત્મ અતિસુંદર ॥ લક્ષ્મીનારાયણ સંવાદ ॥ ૧૫ ॥
સૂર્યવંશીં શ્રીરામચંદ્ર ॥ આચરે દ્વાદશીપર્વથોર ॥
સાધવા વિધી પ્રકાર ॥ યથાનિગુતી સંવાદી ॥ ૧૬ ॥
અવતાર પુરુષ તો દાશરથી ॥ સહકુળ નિર્દાળિલા લંકાપતી ॥
કુંભકર્ણાદિ બળકીર્તી ॥ નિવટિલે પરાક્રમેં ॥ ૧૭ ॥
પરી ત્યા કુંભકર્ણાચી સ્નુષા ॥ કુંભનિકુંભાચી યોષા ॥
શતમુખી રાવણાચી પીયૂષા ॥ કન્યા જાણા પ્રીતિપાત્ર ॥ ૧૮ ॥
તિયેતેં અસે એક સુત ॥ નામે પુઢરીક વિખ્યાત ॥
લંકેશાચી હોતાં વાતાહત ॥ ગેલી ધાંવત પિતયા પૈં ॥ ૧૯ ॥
કરૂનિયાં સાષ્ટાંગ નમન ॥ નિવેદિલેં સકળ વર્તમાન ॥
યેરૂ ઐકતા ખેદખિન્ન ॥ મ્હણે મૂર્ખ રાવણ કેવઢા ॥ ૨૦ ॥
આમ્હાં કળૂં નેદીતાં માત ॥ કેલા સકળ કુળાચા ઘાત ॥
મી તંવ એક ક્ષણાત રઘુનાથ ॥ સેનેસહિત ગ્રાસિતો ॥ ૨૧ ॥
પરી હોણાર તેં ન ચુકે સર્વથા ॥ હોઊન ગેલેં તે જાલેં આતાં ॥
સાંપ્રત લંકાધીપ તત્વતા ॥ બિભીષણ કેલા શ્રીરામેં ॥ ૨૨ ॥
તરી તયા બિભીષણાચી વાર્તા ॥ મી જાઊન પાહીન આતાં ॥
દવડૂનિયા આપુલ્યા નાતા ॥ આપણ સ્વસ્થતા રાજ્ય ભોગી ॥ ૨૩ ॥
ઐસેં બોલોનિયા વચન ॥ હાંકારિલેં સકળ સૈન્ય ॥
ઘાવ નિશાણી ઘાલૂન ॥ કેલેં ધાવણેં લંકેવરી ॥ ૨૪ ॥
નિશીમાજી એકાએકીં સમગ્ર ॥ યેઊન વેઢિલેં લંકાનગર ॥
કળલા બિભીષણા સમાચાર ॥ તોહી સત્વર બાહેર નિઘે ॥ ૨૫ ॥
દોન્હી સૈન્યા જાલા મેળુ ॥ ઘાઈ ઉઠિલા હલકલ્લોળુ ॥
પરી દળે બળેં પ્રબળુ ॥ આહે શતમુખી તો ॥ ૨૬ ॥
બિભીષણાતેં પરાભવિલે ॥ લંકેબાહેર ઘાતલેં ॥
પુંઢરીકાતેં રાજ્યીં સ્થાપિલેં ॥ ગંતવ્ય કેલેં માઘારી ॥ ૨૭ ॥
ઇતુકેં કૃત્ય કરૂન દેખ ॥ પરતલા તો શતમુખ ॥
યેરીકડે તો ભક્તનાયક ॥ વિચાર કરી નિજમનીં ॥ ૨૮ ॥
મ્હણે આતાં કવણ ઉપાય કરાવા ॥ હાની ઝાલી માઝિયા ગૌરવા ॥
કેવીં મુખ દાખવાવેં રાઘવા ॥ અપકીર્તી સર્વ જગાંત ॥ ૨૯ ॥
પરી હોણાર તેં હોઊન ગેલેં ॥ રાજ્ય બુડલિયાચેં દુઃખ આગળેં ॥
જગામાજી તોંડ કાળેં ॥ જાલેં સર્વાંપરી માઝેં ॥ ૩૦ ॥
આતાં હોણાર તેં સુખેં હો કાં ॥ શરણ જાવેં શ્રીરઘુનાયકા ॥
જેણેં દિધલી હે લંકા ॥ કરૂનિ વિવેકા નિઘાલા ॥ ૩૧ ॥
કાંહીં સેવક આણિ પ્રધાન ॥ ઘેઊન નિઘાલા બિભીષણ ॥
ત્વરેં પાવલા અયોધ્યા પટ્ટણ ॥ રઘુનંદન જેથેં અસેં ॥ ૩૨ ॥
દંડપ્રાય લોટાંગણ ॥ કરૂનિ નમિલા રઘુનંદન ॥
રામેં દિધલેં આલિંગન ॥ પરમ ભક્ત જાણોની ॥ ૩૩ ॥
સ્વાગત પુસોનિ પરસ્પરેં ॥ સન્નિધ બૈસવિલા આદરેં ॥
મુખારવિંદ પાહતાં રઘુવીરેં ॥ તંવ વદનેંદુ કોમાઇલા ॥ ૩૪ ॥
મ્હણે બિભીષણા પ્રાણસખયા ॥ શોકાકુલીત દિસે હ્રદયા ॥
તરી નિવેદીં મહત્કાર્યા ॥ જેં હરવિધાતિયા અલોટ ॥ ૩૫ ॥
ઐસેં રઘુપતીચેં વચન ॥ ઐકોનિ બોલેં બિભીષણ ॥
મગ સ્તુતિવાદેં રઘુનંદન ॥ પૂજિતા જાલા આદરેંસી ॥ ૩૬ ॥
જયજયાજી રઘુનંદના ॥ કૃપાસાગરા પતિતપાવના ॥
ભક્તરક્ષકા દીનોદ્ધારણા ॥ કૃપાનિધાના રઘુપતી ॥ ૩૭ ॥
ભક્તકૈવારી રઘુરાયા ॥ તવ દર્શનેં હરેં સકળ માયા ॥
નામ સ્મરણેં પાપક્ષયા ॥ જાય વિલયા રઘુપતી ॥ ૩૮ ॥
તૂં તવ એકવચનીં એક બાણ ॥ હા તવ તુઝા નેમ રઘુનંદન ॥
ઐસેં અસતાં અસત્યપણ ॥ આલેં દિસોન યે કાળીં ॥ ૩૯ ॥
તરી તુવા નિજ કૃપેંકરૂન ॥ લંકારાજ્ય દિધલેં દાન ॥
તેથેં ઝાલેં મહાવિઘ્ન ॥ ઐકેં કથન રઘુરાયા ॥ ૪૦ ॥
શતમુખીં રાવણ પાહીં ॥ તો તંવ આમુચા અસેં વ્યાહી ॥
તયાચી કન્યા સ્નુષા હોઈ ॥ ભાર્યા પાહીં નિકુંભાચી ॥ ૪૧ ॥
તિયેતેં અસે પુત્ર એક ॥ નામ તયાચેં પુંડરીક તયાતેં ઘેઊનિયાં દેખ ॥
સ્નુષા ગેલી પિતયાં પૈં ॥ ૪૨ ॥
લંકેચેં આદ્યંત વર્તમાન ॥ તિયેનેં પિતયાતેં કેલેં શ્રવણ ॥
મગ તો સકળ સૈન્ય ઘેઊન ॥ આલા ચાલૂન લંકેસી ॥ ૪૩ ॥
માતેં સમરીં પરાભવૂન ॥ લંકા રાજ્ય ઘેતલેં હિરૂન ॥
પુંડરીકાતેં રાજ્યીં સ્થાપૂન ॥ ગેલા નિઘોન માગુતા ॥ ૪૪ ॥
મ્હણોનિયા રઘુનંદના ॥ શરણ આલોં તંવ ચરણા ॥
સાંગોનિયા વર્તમાના ॥ નિવાંત સ્થાના બૈસલા ॥ ૪૫ ॥
ઐકૂન બિભીષણાચેં ઉત્તર ॥ નિવાંત બૈસલા રઘુવીર ॥
આરક્ત કરૂનિ નેત્રે ॥ કાય બોલે તે સમયીં ॥ ૪૬ ॥
મ્હણે માઝિયા ભક્તાલાગૂન ॥ કોણ છળિતા દુર્જન ॥
તયાતેં સમૂળીં નિર્દાળીન ॥ મી રઘુનંદન સ્વયેં કર્તા ॥ ૪૭ ॥
મી ભક્તાલાગીં અવતાર ॥ યુગાયુગીં ઘેતલે સાચાર ॥
ઐસા કોણ અસે પામર ॥ દે તિરસ્કાર માઝિયા ભક્તા ॥ ૪૮ ॥
તરી ઐક માઝિયા વચનાસી ॥ આજી અસે એકાદશી ॥
મારૂનિયા શતમુખાસી ॥ રાજ્યીં તુજસી સ્થાપીન ॥ ૪૯ ॥
ઇતુકેં કરૂનિયાં કારણ ॥ દ્વાદશીચેં અયોધ્યેશી પારણ ॥
કરીન સાધનીં વ્રતપૂર્ણ ॥ તરીચ રઘુનંદન નામ માઝેં ॥ ૫૦ ॥
ઐસેં પ્રતિજ્ઞા વચન ॥ શ્રીરામાચેં ઐકૂન જાણ ॥
બોલતા જાલા બિભીષણ ॥ અઘટિત વચન કેવી ઘડે ॥ ૫૧ ॥
દધી સમુદ્રાચે મધ્ય બેટીં ॥ તયા અસુરાચેં સ્થાન જગજેઠી ॥
આદૌ ઐકિજે તે ગોષ્ટી ॥ સવિસ્તર સાંગેન ॥ ૫૨ ॥
યેથૂન પાંચ કોટી યોજને દૂર ॥ અસે તો દધિ સાગર ॥
તેથીલ મધ્ય બેટાચા વિસ્તાર ॥ લક્ષ યોજનેં લાંબી રુંદી ॥ ૫૩ ॥
તેથેં વાસ્તવ્ય અસુરાતેં ॥ સંખ્યા નસેચી સૈન્યાતેં ॥
નિવટૂન તયા દુષ્ટાતેં ॥ કેવી અયોધ્યે ઘડે દ્વાદશી ॥ ૫૪ ॥
ઐસેં મનોમાનસાચેં વાક્યેં ॥ આકર્ણોનિ અયોધ્યાનાયકેં ॥
સ્તબ્ધ ઘટિકા મુહૂર્ત એક ॥ ન સુચે આણીક ઉપાવો ॥ ૫૫ ॥
મ્હણે હેં તો અલોટ કાર્ય દિસે ॥ આમચેં નેમોત્તર ઘડે કૈસે ॥
ભક્ત મનોરથ પુરતાં ન દિસે ॥ રવિવંશીં દિસે દૂષણ ॥ ૫૬ ॥
મી તવ ભક્તકામકલ્પદ્રુમ ॥ હેં મિથ્યત્વ દિસે પરમ ॥
ભક્તમનોભિરામ હેં નામ ॥ સાચ ન દિસે આમુતેં ॥ ૫૭ ॥
રાજાધિરાજ રઘુનાયક ॥ તો સંકટીં પડલા દેખ ॥
મગ ઇતરાંચા કેઉતા લેખ ॥ સંકટાર્થ વિચારા ॥ ૫૮ ॥
પરી ભક્તાલાગીં સંકટીં ॥ પડલા અસે રવીકિરિટી ॥
ઇતર જનાચી રાહટી ॥ હોતી કષ્ટી પ્રપંચીં ॥ ૫૯ ॥
પ્રપંચીં કષ્ટી હોતાં ફાર ॥ મગ આઠવિતી પરમેશ્વર ॥
તેવીં સંકટીં પડતાં રઘુવીર ॥ સ્મરે કુમરવાયૂચા ॥ ૬૦ ॥
દેવ ભક્તપણ વેગળેં ન દિસે ॥ તે તંવ એકમય વર્તતી ઐસેં ॥
જેવી પરિમળ પુષ્પીં વસે ॥ તૈસે દેવ ભક્ત એકરૂપ ॥ ૬૧ ॥
ત્યાહીવરી સાંબ આણિ રઘુનાથ ॥ વેગળેપણ નાહીં ઉભયતાંત ॥
તોચિ અંશ વાયુસુત ॥ સાક્ષાત અવતાર શિવાચા ॥ ૬૨ ॥
મ્હણોનિ સ્મરતાં રઘુનાથ ॥ તાત્કાળ ઉભા ઠેલા હનુમંત ॥
જોડૂનિયાં દોન્હી હસ્ત ॥ વિનવીત રઘુરાયા ॥ ૬૩ ॥
મ્હણે કેઉતા સંકટાર્ણવ અપાર ॥ મી તવ સન્નિધ અસતાં વીર ॥
પડતીયા આકાશા દેઊં ધીર ॥ તેથેં તો અસુર કાયસા ॥ ૬૪ ॥
ઐસા ઉભયતાંચા સંવાદ ॥ હોતાં તેથેં પ્રગટલા નારદ ॥
અર્પૂનિ પૂજા પ્રકાર સદ્ય ॥ નિજાસનીં બૈસવિલા ॥ ૬૫ ॥
મગ નારદ મ્હણેજી રઘુરાયા ॥ કેવિ ખિન્ન દિસતી હે ચર્યા ॥
અવઘા વૃત્તાંત રઘુરાયા ॥ નિવેદિત ઋષીતેં ॥ ૬૬ ॥
નારદ મ્હણે જી શ્રીરામા ॥ અચાટ વદલેતી નેમા ॥
તો દૈત્ય નાવરે જી તુમ્હાં ॥ દુર્ધર સંગ્રામા યે કાળીં ॥ ૬૭ ॥
પરી મારુતી ઐસા વીર જેઠી ॥ હા તવ સાહ્ય રાખીલ પાઠી ॥
તરી સૈન્ય કરા સિદ્ધ ઉઠાઉઠી ॥ ઘ્યાવી ભેટી દૈત્યાચી ॥ ૬૮ ॥
પરી પંચાશત કોટી દૂર ॥ ઐસેં તયા દૈત્યાચેં નગર ॥
કેવી સાહ્ય હા તવ પ્રકાર ॥ ન કળે નિર્ધાર રાઘવા ॥ ૬૯ ॥
ઐસેં ઐકતાં મુનિવચન ॥ આવેશલા વાયુનંદન ॥
સકળ સૈન્ય સિદ્ધ કરૂન ॥ રઘુનંદન ઉભા ઠેલા ॥ ૭૦ ॥
મગ કાય કરી અંજનીસુત ॥ રૂપ ધરિલે અતિ અદ્ભુત ॥
આકાશીં મુખ પાદ પાતાળાંત ॥ દેખતા રઘુનાથ હર્ષલા ॥ ૭૧ ॥
મગ પિંજારૂન રોમાવળી ॥ વરી બૈસવિલી સૈન્ય મંડળી ॥
રામ લક્ષ્મણ સ્કંધ મૌળીં ॥ કક્ષેતળીં બિભીષણ ॥ ૭૨ ॥
તંવ નારદ મ્હણે જી સ્વામી ॥ સમાગમેં યેતસોં આમ્હીં ॥
પાહૂ સંગ્રામાચી ઉર્મી ॥ દૈત્યધામ અવલોકૂં ॥ ૭૩ ॥
અવશ્ય મ્હણે જાનકીવર ॥ તંવ કાય કરી વાયુકુમર ॥
દક્ષણ ચરણ ઉચલૂન સત્વર ॥ દૈત્ય નગર આક્રમિલેં ॥ ૭૪ ॥
એક ચરણ અયોધ્યે આંત ॥ દુજા ઠેવિલા દૈત્ય નગરાંત ॥
મગ બોલેં વાયુસુત ॥ ઉતરા ત્વરિત પૈં આતાં ॥ ૭૫ ॥
શતમુખાચી હેચી નગરી ॥ વેઢા ઘાલા જી સત્વરી ॥
દેખૂનિયાં આશ્ચર્ય કરિ ॥ મુનીસહીત રાઘવ ॥ ૭૬ ॥
મ્હણે નિમિષ્ય ન લોટતાં જાણ ॥ અઠરા પદ્મેં વાનર સૈન્ય ॥
ત્યાહીવરી અયોધ્યેચે વીરગણ ॥ સંસ્થા જાણ નસેચી ॥ ૭૭ ॥
ઇતુકિયા સહીત સત્વરી ॥ ઘેઊન આલા કપીકેસરી ॥
મ્હણૂનિ હર્ષ ન માય અંબરીં ॥ વેઢિલી નગરી દૈત્યાચી ॥ ૭૮ ॥
સર્વત્રાંચા એકચિ કલ્હોળ ॥ ઐકૂનિયાં દૈત્યપાળ ॥
સમાચાર આણવીત સકળ ॥ કળલેં તે વેળીં તયાતેં ॥ ૭૯ ॥
બિભીષણાચ્યા કૈવારેં ॥ ધાંવણેં કેલેંસે રઘુવીરેં ॥
મ્હણૂનિયાં આવેશેં થોરેં ॥ નિઘે બાહેર સ્વસૈન્યેસીં ॥ ૮૦ ॥
અચાટ બળી દૈત્ય રાણા ॥ વર્ષતા જાલા અભિતબાણા ॥
ઘાઈ જર્જર કેલી સકળસેના ॥ રઘુનંદન દેખ તસે ॥ ૮૧ ॥
મગ મારુતીસ્કંદી રઘુવીર ॥ વર્ષત ઝાલા બાણાચા પૂર ॥
પરી નાટોપે તો દૈત્યેશ્વર ॥ વર્ષે અપાર બાણાતેં ॥ ૮૨ ॥
ઐસેં યુદ્ધ હોતા તે વેળીં ॥ તીન પ્રહર રાત્ર હોઊં આલી ॥
શ્રીરામેં ચિંતાઅનળીં ॥ વસ્તી કેલી તેધવાં ॥ ૮૩ ॥
મ્હણેં યા દૈત્યાતેં પરાભવૂન ॥ બિભીષણાતેં રાજ્ય દેઊન ॥
ન ઘડે અયોધ્યેસી ગમન ॥ દ્વાદશી પૂર્ણ ન ઘડે તે ॥ ૮૪ ॥
ઐશા વિચારેં મનાંત ॥ તટસ્થ ઠેલા રઘુનાથ ॥
હેં દેખોનિ નારદ હસત ॥ કેવી હે માત ઘડૂ શકે ॥ ૮૫ ॥
તરી પરિસીજે ચાપપાણી ॥ હા દૈત્ય શિવવરદાયિની ॥
કદાં નાટોપે તુમ્હાંલાગુની ॥ વૃથા કહાણી મનાચી ॥ ૮૬ ॥
તરી યા વિષયીચા ઉપાય એક અસેં ॥ માયાધીન હેં જગત વસે ॥
તુમ્હી તો સગુણત્વ માયાવેષેં ॥ અકાર આપૈસેં જાલેતી ॥ ૮૭ ॥
તરી તે માયા આલિયાવિન ॥ હા દૈત્ય નાટોપેં કવણાલાગૂન ॥
યાલાગીં જાનકીતે પ્રાર્થૂન ॥ આણી રઘુનંદન કંદનાનેં ॥ ૮૮ ॥
માગુતી પાહે રામરાણા ॥ ઐકૂન મુનીચ્યા વચના ॥
તંવ તો પુઢેં અંજનીસૂતા ॥ કાય રઘુનંદન બોલત ॥ ૮૯ ॥
મ્હણે સખયા સંકટકાળીં ॥ આતાં સંભાળાવેં યે વેળીં ॥
સીતેતેં આણૂન સંકટ ટાળીં ॥ કરી નવ્હાળી ઇતુકીહે ॥ ૯૦ ॥
ઐકૂન સ્વામી વચનાર્થા ॥ થોર આવેશ આલા હનુમંતા ॥
મ્હણે ચિંતા ન કરીજે રઘુનાથા ॥ જાનકી આતાં આણિતોં ॥ ૯૧ ॥
મગ પુઢીલ ચરણ માગે કેલા ॥ તો અયોધ્યેમાજી ઉભા ઠેલા ॥
અંતર મંદિરી પ્રવેશલા ॥ તંવ દેખતાં ઝાલા અપૂર્વ ॥ ૯૨ ॥
ભૂમીશાયી જનકબાળા ॥ ભોગી નિદ્રેચા સોહળા ॥
મારુતી વિચારી તે વેળાં ॥ નિદ્રા ભંગિતા ઝગટે દોષ ॥ ૯૩ ॥
મગ પુચ્છેં ગુંડાળૂન મંદીર ॥ ઉપટૂન ઘેતલેં સમગ્ર ॥
માગુતા દક્ષણ ચરણ આવગ્ર ॥ રણભૂમીં ઠેવિલાસે ॥ ૯૪ ॥
ક્ષણ ન લાગતાં પૈં તેથેં ॥ ન લવતાં ડોળિયાચેં પાતેં ॥
ઘેઊન આલા જાનકીતે ॥ મંદિરાસહિત રણભૂમી ॥ ૯૫ ॥
મગ મ્હણજે રઘુરાયા ॥ નમન માઝેં તુઝીયા પાયાં ॥
ઘેઊન આલોં જનકતનયા ॥ આદિમાયા પ્રણવરૂપી ॥ ૯૬ ॥
ઐકૂન તયાચેં ઉત્તર ॥ પરમહર્ષયુક્ત રઘુવીર ॥
માગેં પાહે તંવ સમગ્ર મંદીર ॥ સીતાચિદ્રત્ન ભૂમીશાયી ॥ ૯૭ ॥
પરમ આશ્ચર્યાતેં પાહૂન ॥ મ્હણે ધન્ય માઊલી અંજની નિધાન ॥
જી પ્રસવલી ઐસેં રત્ન ॥ બળિયા નિધાન મારુતી ॥ ૯૮ ॥
મગ અંતર્ગૃહીં પ્રવેશૂન ॥ ખુણેં જાગૃત કરી સીતેલાગૂન ॥
યેરી ઉઠલી દચકૂન ॥ તંવ રઘુનંદન દેખિલા ॥ ૯૯ ॥
મનીં દચકલી જનકબાળી ॥ મ્હણે મી કાય સ્વપ્ન દેખિલેં યેવેળીં ॥
શ્રીરામ ગેલે યુદ્ધમેળીં ॥ હે તો નવ્હાળી અનુપમ્ય ॥ ૧૦૦ ॥
જાણૂનિ સીતેચેં હ્રદ્ગત ॥ બોલત જાલા રઘુનાથ ॥
મ્હણે સ્વપ્ન નવ્હે હે સત્યમાત ॥ હોઈં જાગૃત શુભાનને ॥ ૧01 ॥
આમ્હાતેં દૈત્ય નાટોપે યુદ્ધીં ॥ મ્હણોનિ આણિલેંયેં સંધી ॥
આતાં ન લાવીં અવધી ॥ ત્વરેં વધીં દૈત્ય અધમા ॥ 10૨ ॥
નિશી ઉરલી કિંચિત ॥ પુઢેં જાણેં આહે અયોધ્યેત ॥
દાદશી સાધન અસે તેથ ॥ ત્વરિત ઉઠેં યે કાળીં ॥ 10૩ ॥
ઐસેં ઐકતાં વચનાર્થા ॥ ચરણાવરી ઠેવીલા માથા ॥
મ્હણે દ્યાજી બાણ ભાતા ॥ ધનુષ્યલતા સમવેત ॥ 10૪ ॥
થોર આવેશેં તે કાળીં ॥ બાણભાતા પૃષ્ઠમૌળીં ॥
ધનુષ્ય ઘેઊન કરકમળીં ॥ દિધલી આરોળી અટાહાસ્યેં ॥ 10૫ ॥
તે સાક્ષાત આદિશક્તિ ॥ હાંકેં ત્રિભુવન આંદોલતી ॥
દૈત્ય પરમ દચકલા ચિત્તીં ॥ મ્હણે હે ચિચ્છક્તિ પ્રગટલી ॥ 10૬ ॥
પરી ધૈર્ય મેંઢા વાહન ॥ દૈત્ય આલા ચાલૂન ॥
વર્ષતાજાલા અમિતબાણ ॥ જેણેં ત્રિભુવન કોંદલેં ॥ 10૭ ॥
મગ મ્હણેજી શ્રીરામા ॥ અગાધ તુઝા મહિમા ॥
સ્ત્રિયે લાવિલેં સંગ્રામા ॥ અગાધ મહિમા દેખિલા ॥ 10૮ ॥
મી તંવ દુર્ધર વીર પાહેં ॥ સ્ત્રિયેતેં સંગ્રામ કેવીં લાહે ॥
સ્ત્રીવરી શસ્ત્ર ધરિતા પાહે ॥ કવણ લાહે પુરુષાર્થા ॥ 10૯ ॥
પરી મી ભીત નાહીં મરણાતેં ॥ અંતકાળીં દેખિલેં રઘોત્તમાતેં ॥
તેણેં સુખાવલોં અંતરાતેં ॥ પુઢેં હોણાર તેં સુખેં હો કાં ॥ ૧1૦ ॥
કાલચી અસે હરિદિની ॥ આતાં ઉદેલી દ્વાદશી સાધની ॥
ઐસેં બોલૂન તેક્ષણીં ॥ અમિત બાણી વર્ષત ॥ ૧1૧ ॥
યેરીકડે ત્રિભુવનજનની ॥ ધનુષ્યાતેં બાણ લાવુની ॥
વિંધિતી ઝાલી તત્ક્ષણીં ॥ નિર્વાણ બાણેં વિંધિત ॥ ૧1૨ ॥
પાતેં લવતાં અર્ધઘટી ॥ બાણ મારિલે લક્ષકોટી ॥
પરી તો દૈત્યેંદ્ર મહાહટ્ટી ॥ તિતુકેહી નિવટી બાણજાળ ॥ ૧1૩ ॥
હેં દેખૂન જનકતનયા ॥ વિચારૂન બાણ ઘેતલા લવલાહ્યા ॥
ઝાંપડી પડલી દૈત્ય ડોળિયાં ॥ યેઊન હ્રદયા આદળત ॥ ૧1૪ ॥
એકાચિ બાણેં કેલા પૂર્ણ ॥ કાંહીં ન સુચે તયા લાગૂન ॥
જેવીં વૃક્ષ પડે ઉન્મળોન ॥ તેવી અસુર પડિયેલા ॥ ૧1૫ ॥
ધૂડ પડતાંચી મદિની ॥ વિતુળલી અસુરવાહિની ॥
જયજયકારાચી ઉઠલી ધ્વની ॥ વાનરસેને આનંદ ॥ ૧1૬ ॥
સેના વિખુરલી ચહૂંકડે ॥ નગર લુટવિલેં નિવાટેં ॥
બિભીષણ હર્ષ કોડેં ॥ રામાકડે પાહત ॥ ૧1૭ ॥
યાપરિ નિવટૂનિ અસૂર ॥ નિશી ઉરલી ઘટકા ચાર ॥
મગ યુદ્ધ કરૂનિયાં સ્થિર ॥ સ્તવી રઘુવીર જાનકીતેં ॥ ૧1૮ ॥
માગુતી હનુમંતાતેં બોલત ॥ સખયા બિભીષણા રાજ્યીં સ્થાપીં ત્વરિંત ॥
અવશ્ય મ્હણોનિ વાયુસુત ॥ પુચ્છાગ્રીં બૈસવીત સૈન્યાતેં ॥ ૧1૯ ॥
દક્ષિણ ચરણ ઉચલૂનિયાં ॥ લંકેમાજી ઠેવિલા લવલાહ્યા ॥
મગ મ્હણેજે રઘુરાયા ॥ ઉતરાવેં યા લંકેસીં ॥ 1૨૦ ॥
રાજ્ય દ્યાવેં બિભીષણાતેં ॥ અયોધ્યેં ચલાવેં ત્વરિત ॥
ઐસી ઐકતાંચી માત ॥ થોર હરુષ રામચંદ્રા ॥ 1૨૧ ॥
મગ લંકેમાજી વાદ્યઘોષ ॥ હોતા ઝાલા પરમ ઉલ્હાસ ॥
રાજ્યીં સ્થાપૂન બિભીષણાસ ॥ અયોધ્યાધીશ આજ્ઞા માગે ॥ 1૨૨ ॥
મગ બિભીષણેં દંડપ્રાય નમસ્કાર ॥ કરૂનિ સ્તવિલા રઘુવીર ॥
મ્હણે ભક્તપાલના બ્રીદ થોર ॥ કેલેં સાચાર સ્વામીયાં ॥ 1૨૩ ॥
તરીં સાધન દ્વાદશી ॥ જાલી પાહિજે લંકેસી ॥
સહપરિવારેં સ્વસૈન્યાસી ॥ વિધિયુક્ત પૈ કીજે ॥ 1૨૪ ॥
મગ બોલે શ્રીરઘુવીર ॥ હાતો યેથેં ન ઘડે વિચાર ॥
વાટ પાહત અસે ભરતવીર ॥ તયાવીણ પ્રકાર ન ઘડે હા ॥ 1૨૫ ॥
ધન્ય તયાચેં બંધુપણ ॥ ઉભયતાં ઐક્યત્વ પૂર્ણ ॥
નાહીં તરી સાપત્ન જાણ ॥ ઘેતી પ્રાણ એકમેકાંચે ॥ 1૨૬ ॥
તૈસા નવ્હે શ્રીરઘુવીર ॥ ભક્તપાળણ સમરંગધીર ॥
શાંત કરૂનિ લંકેશ્વર ॥ નિઘે સત્વર તેથુની ॥ 1૨૭ ॥
માગુતા હનુમતાતેં ॥ સ્તવૂનિ મ્હણેં તયાતેં ॥
સખયા નેઈ ત્વરેં અયોધ્યેતેં ॥ પરિવારા તેં કાળીં ॥ 1૨૮ ॥
ઐકતાં રઘુવીર-વચન ॥ આવેષલા વાયુનંદન ॥
માગુતા ઉચલૂન ચરણ ॥ અયોધ્યેમાજી ઠેવિલા ॥ 1૨૯ ॥
પરિવારાસહીત તે વેળીં ॥ સકળસેના ઉતરલી ખાલીં ॥
સકળ વાહિની આનંદલી ॥ જયજયકારેં ગર્જતી ॥ 1૩૦ ॥
તોં પૂર્વીચ પાકસિદ્ધ હોત ॥ સ્નાનેં સારૂનિયાં સમસ્ત ॥
તંવ અરુણોદય હોતાં પ્રાપ્ત ॥ પાત્રેં વિસ્તારીત સમગ્ર ॥ 1૩૧ ॥
સમસ્તાંસહીત સારૂનિ ભોજનેં ॥ દ્વાદશી સાધિલી રઘુનંદનેં ॥
ઐસેં દ્વાદશીચેં મહિમાન ॥ કેલેં કથન શ્રોતિયાંતેં ॥ 1૩૨ ॥
મ્હણોની તિથીમાજી ઉત્તમ ॥ દ્વાદશી પર્વ ઉત્તમોત્તમ ॥
વ્રત કરિતા હેં નિઃસીમ ॥ વિજયી સંગ્રામ તો પાવે ॥ 1૩૩ ॥
આણિ પ્રાપ્ત હોય રાજલક્ષ્મી ॥ અંતીં પાવે મોક્ષધામીં ॥
હેં અનુપમ્ય વ્રતનેમીં ॥ પ્રચીત નામીં અસોં દ્યા ॥ 1૩૪ ॥
પદચ્યુત બિભીષણ ॥ તો પાવલા રાજ્યાસન॥
ઐસેં વ્રતાચેં મહિમાન ॥ વ્રત સંપૂર્ણ દ્વાદશી ॥ 1૩૫ ॥
વ્રત કરિતાં શતમુખાસી ॥ રામબાણેં મુક્તી તયાસી ॥
અંતી ગેલા સાયુજ્યતેસી ॥ પુનરાવૃતીસી નાગવે ॥ 1૩૬ ॥
વ્રત કરિતાં રઘુનંદન ॥ રણીં વિજયી ઝાલા પૂર્ણ ॥
મર્દૂનિયાં શતમુખી રાવણ ॥ વ્રત સંપૂર્ણ સાધિલેં ॥ 1૩૭ ॥
મ્હણોનિયાં શ્રોતેં સજ્જન ॥ હેં વ્રત કરાવેં જાણ ॥
જેં આચરતાં યશકલ્યાણ ॥ મોક્ષભુવન પ્રાપ્ત હોય ॥ 1૩૮ ॥
હે કથા ગોડ ઐકિલી ॥ મ્હણોનિયાં દૃષ્ટાંતીં યોજિલી ॥
શ્રોતીં શ્રવણ કીજે સકળીં ॥ બદ્ધાંજલી પ્રાર્ધિતોં ॥ 1૩૯ ॥
કોણેહી પ્રકારેં કરૂન ॥ કરાવે ભગવંત ગુણવર્ણન ॥
કાળ સાર્થક તેણેં કરૂન ॥ યેત ઘડૂન આપૈસા ॥ 1૪૦ ॥
મગ કેલેં કર્મ વાયાં જાય ॥ હેં તો ન ઘડે કાલત્રય ॥
મ્હણોનિયાં અતિ લવલાહ્ય ॥ વર્ણાવે ગુણ હરીચે ॥ 1૪૧ ॥
ઐસેં હેં દ્વાદશી મહિમાન ॥ કેલેં અવઘેં કથન ॥
યેથૂન પાંચ વર્ષે સંપૂર્ણ ॥ ઝાલી પુઢેં અવધાન અસોં દ્યા ॥ 1૪૨ ॥
કિંબહૂક્તે ન દેવેશિ ન તિથિ દ્વાર્દશસિમા ॥
યસ્ય માસસ્યયો દેવો દ્વાદશ્યાંતં પ્રપૂજયેત્ ॥ ૨ ॥
દુઃખ દ્રારિદ્ર્ય રોગાણામાસ્પદંસોભિ જાયતે ॥
ન દ્વારકા નોજ્જયિની ન કાશી-મથુરાપિચ ॥ ૩ ॥
હેં વ્રત જે કરિતી નેમેસી ॥ દુઃખ દારિદ્ર નવ્હે ત્યાસી ॥
નકો તીર્થા યાત્રેસી ॥ કાશી ઉજ્જની દ્વારકે ॥ 1૪૩ ॥
સ્વસ્તિ શ્રીઅધિક માહાત્મ્ય ગ્રંથ ॥ નાટકાધાર પદ્મપુરાણે સંમત ॥
મનોહરસુત વિરચિત ॥ પંચદશોઽધ્યાય ગોડ હા ॥ ૧૫ ॥
ઓવ્યા ॥ ૧૪૩ ॥ શ્લોક ૩ ॥
॥ ઇતિ પંચદશોઽધ્યાયઃ ॥

Explore More