Lord Shiva

śrī śivalīlāmṛta adhyāya 5

(Shri Shiv Leelamrut Adhyay 5 in English (IAST))

Shridhar Swami Nazarekar

Also known as Shiv Leelamrut · Shiv Leelamrut adhyay 5 · Shri Shiv Leelamruta

Shri Shiv Leelamrut Adhyay 5. Shri Shiv Leelamrut, Shridhar Swami Nazarekar's Marathi retelling of the leelas of Shiva drawn from the Skanda and Shiva Puranas. The eleventh adhyay, with the story of the Brahmin boy and the Shiva linga, is read on its own through the month of Shravan in Maharashtrian households.

#of 124
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
sadāśiva akṣare cārī | sadā uccārī jyācī vaikharī |
jo nitya śivārcana karī | to uddharī bahutā jīvā || 1 ||
bahuta prāyaścittāṃce nirdhāra | śāstravakte karitī vicāra |
parī je śivanāme śuddha sācāra | kāsayā itara sādhane tyā || 2 ||
nāmācā mahimā paramādbhuta | tyāvarī pradoṣavrata ācarata |
tyāsī sarvasiddhi prāpta hota | satya satya trivācā || 3 ||
tuṣṭi puṣṭi dhṛti āyuṣyavardhana | saṃtati saṃpatti divya jñāna |
pāhije tihī pradoṣavrata pūrṇa | yathāsāṃga karāve || 4 ||
pradoṣavrata bhāve ācaratā | yā janmī pracīta pahāvī tattvatā |
dāridraya āṇi mahadvyathā | niḥśeṣa pal̤atī ṣaṇmāsāṃta || 5 ||
eka saṃvatsare hoya jñāna | dvādaśavarṣī mahadbhāgya pūrṇa |
he jo asatya mānīla vyāsavacana | tyāsī baṃdhana kalpāṃtavarī || 6 ||
tyācā guru laṭikāca jāṇa | tyācī dāṃbhika bhakti laṭikeca jñāna |
umāvallabhacaraṇī jyāce mana | tyāhūna pāvana koṇī nāhī || 7 ||
mṛtyu gaṃḍāṃtare dāruṇa | pradoṣavrate jātī nirasona |
yeviṣayī itihāsa jāṇa | sūta sāṃge śaunakādikā || 8 ||
vidarbhadeśīcā bhūbhuja | satyarathanāme tejaḥpuṃja |
sarvadharmarata parākramī sahaja | baṃdījana varṇitī sadā || 9 ||
bahuta divasa rājya karīta | parī śivabhajanī nāhī rata |
tyāvarī śālva deśīcā nṛpanātha | bal̤e ālā cālūniyā || 10 ||
āṇika tyāce āpta | kṣoṇīpāla sāhya jhāle bahuta |
sapta divasaparyaṃta | yuddha adbhuta jāhale || 11 ||
hā ekalā te bahuta | samarabhūmīsī satyaratha |
dhārātīrthī pāvalā mṛtyu | śatru nagarāta praveśale || 12 ||
rājapatnī garodara rājasa | pūrṇa jhāle navamāsa |
ekalīca pāyī pal̤atā vanavāsa | thora anartha oḍhavalā || 13 ||
parama sukumāra lāvaṇyahariṇī | kaṃṭaka-sarāṭe rutatī caraṇī |
mūrcchanā yeūni paḍe dharaṇī | uṭhoni pāhe māgepuḍhe || 14 ||
śatru dharitīla akasmāta | mhaṇoni puḍhatī uṭhoni pal̤ata |
kiṃvā te vidyullatā phirata | avanīvarī vāṭatase || 15 ||
vastre alaṃkāra-maṃḍita | hiryāṃaise daṃta jhal̤akata |
jicā mukheṃdu dekhatā ratikāṃta | tanmaya hovoni nṛtya karī || 16 ||
pāhā karmācī gati gahana | jicyā aṃguṣṭhī na paḍe sūryakiraṇa |
te garodara hiṃḍe vipina | mṛganetrī gajagāminī || 17 ||
vanī hiṃḍe mahāsatī | jevī naiṣadharāyācī damayaṃtī |
kī bhillīrūpe haimavatī | dustaravanī taisī hiṃḍe || 18 ||
karma-nadīcyā pravāhī jāṇa | paḍalī tīsa kāḍhīla koṇa |
aso ekā vṛkṣākhālī yeūna | parama vyākul̤a paḍiyelī || 19 ||
śatāṃcī śate dāsī | oṭhaṃgatī sadaiva jiyepāsī |
iṃdumatī nāma jiyesī | te bhūmīvarī lol̤ata || 20 ||
cahuṃkaḍe pāhe dīnavadanī | jivhā mukha vāl̤ale na mil̤e pāṇī |
to prasūta jhālī teca kṣaṇī | divya putra janmalā || 21 ||
tṛṣene tal̤amal̤ī atyaṃta koṇa udaka deīla tetha |
bāl̤a ṭākūna uṭhata basata | gelī ekā sarovarā || 22 ||
udakāta praveśalī teca kṣaṇī | aṃjul̤ī bharoni ghetale pāṇī |
tava grāhe nelī oḍhonī | vidārunī bhakṣilī || 23 ||
ghora karmāce viṃdāna | vanī ekalā raḍe rājanaṃdana |
tava umānāmaka viprapatnī jāṇa | vigatadhavā pātalī || 24 ||
mātā pitā baṃdhu pāhī | tiyelāgī koṇī nāhī |
eka varṣācā putra tīsahī | kaḍiye ghevoni ālī tethe || 25 ||
to nāhī kele nālacchedana | aise bāl̤a umā dekhona |
mhaṇe āhā re aise putraratna | koṇī ṭākile dustara vanī || 26 ||
mhaṇe koṇa yātī koṇa varṇa | mī kaise neū ucalūna |
jāve jarī ṭākūna | vṛka vyāghra bhakṣitīla kī || 27 ||
stanī dāṭūna phuṭalā pānhā | netrī ḍhāl̤īta aśrujīvanā |
bāl̤a puḍhe gheūni te lalanā | mukhakamal̤ī stana lāvī || 28 ||
saṃśayasamudrī paḍalī velhāl̤a | mhaṇe neū kī nako bāl̤a |
tava to kṛpāl̤ū payaḥphenadhavala | yatirūpa dharūni pātalā || 29 ||
umelāgī mhaṇe tripurārī | bāl̤a neī saṃśaya na dharī |
mahadbhāgya tujhe suṃdarī | kṣatriya rājaputra tuja sāpaḍalā || 30 ||
koṇāsī na sāṃge he māta | samāna pāl̤ī doghe suta |
bhaṇaṃgāsī parīsa hoya prāpta | taise tuja jāhale || 31 ||
akasmāta nidhi joḍata | kī ciṃtāmaṇi puḍhe yeūni paḍata |
kī mṛtācyā mukhāta | paḍe amṛta pūrvadatte || 32 ||
aise boloni tripurārī | gupta jhālā te avasarī |
maga doghe putra ghevoni te nārī | deśagrāmāṃtarī hiṃḍata || 33 ||
brahmaputrāce nāma śucivrata | rājaputrāce nāma ṭhevile dharmagupta |
gharogharī bhikṣā māgata | kaḍiye khāṃdī gheūniyā || 34 ||
loka pusatā umā sāṃgata | mājhe poṭīce doghe suta |
aisī hiṃḍata hiṃḍata | ekacakranagarā pātalī || 35 ||
gharogharī bhikṣā māgata | to śivālaya dekhile akasmāta |
āta dvija dāṭale bahuta | śāṃḍilya tyāta mukhya ṛṣi || 36 ||
śivārādhanā karitī vidhiyukta | to umā ālī śivālayāta |
kṣaṇa eka pūjā vilokīta | to śāṃḍilya ṛṣi bolilā || 37 ||
ahā karma kaise gahana | hā rājaputra hiṃḍe dīna hoūna |
kaise vicitra prāktana | umā vacana aikatī jāhalī || 38 ||
ṛṣīce caraṇa umā dharīta | mhaṇe yācā sāṃgā pūrvavṛttāṃta |
trikālajñānī mahāsamartha | bhūtabhaviṣyajñāna tumhā || 39 ||
yācī mātāpitā koṇa | āheta kī pāvalī maraṇa |
yāvarī śāṃḍilya sāṃge bartamāna | yācā pitā jāṇa satyaratha || 40 ||
to pūrvī hotā nṛpa jāṇa | pradoṣasamayī karī śivārcana |
to śatru āle cahūkaḍona | nagara tyāce beḍhile || 41 ||
śatrūcī gajabaja aikūna | uṭhilā taisīca pūjā sāṃḍona |
tava pradhāna ālā puḍhe dhāvona | śatrū dharoni āṇile || 42 ||
tyāṃcā śiraccheda karūna | pūjā pūrṇa na karitā unmattapaṇe |
taisāca jāūni karī bhojana | nāhī smaraṇa viṣayāṃdhā || 43 ||
tyākaritā yā janmī jāṇa | satyaratha alpāyuṣī hoūna |
alpavayāta gelā marona | mhaṇoni pūjana na soḍāve || 44 ||
yācyā mātene savata mārilī | tī jal̤ī vivaśī jhālī |
pūrva vaire voḍhoni nelī | krodhe bhakṣilī vidārunī || 45 ||
hā rājaputra dharmagupta | yāṇe kāhīca kele nāhī śivavrata |
mhaṇoni mātāpitārahita | araṇyāta paḍiyelā || 46 ||
yākaritā pradoṣakāl̤ī | avyagra pūjāvā iṃdumaul̤ī |
pūjana sāṃḍūni kadākāl̤ī | sarvathāhī na uṭhāve || 47 ||
bhavānīsa baisavūni kailāsanātha | pradoṣakāl̤ī puḍhe nṛtya karīta |
vāgdevī vīṇā vājavīta | veṇu puruhūta vājavītase || 48 ||
aṃbujasaṃbhava tāla sāvarī | bhārgavī gātase madhurasvarī |
mṛdaṃga vājavī madhukaiṭabhārī | nṛtyagatī pāhūniyā || 49 ||
yakṣapati śivaprāṇamitra | hasta joḍoni ubhā samora |
yakṣagaṇa gaṃdharva kinnara | surāsura ubhe asatī || 50 ||
aisā pradoṣakāl̤īcā mahimā | agocara nigamāṃgamāṃ |
maga kāya bole umā | mama putra daridrī kā jhālā || 51 ||
tujhyā putre pratigraha bahuta | pūrvī ghetale duṣṭa amita |
dāna kele nāhī kiṃcita | śivārcana na karī kadā || 52 ||
parānne jivhā dagdha yathārtha | duṣṭa pratigrahe dagdha hasta |
strīabhilāṣe netra dagdha hota | maṃtrāsī sāmarthya maga kaice || 53 ||
maga umene putra donhī | ghātale ṛṣīce caraṇī |
teṇe paṃcākṣara maṃtra upadeśunī | pradoṣavrata upadeśile || 54 ||
pakṣapradoṣa śanipradoṣa | mahimā varṇilā ativiśeṣa |
nirāhāra asāve trayodaśīsa | divasā satkarma ācarāve || 55 ||
tīna ghaṭikā jhāliyā rajanī | pradoṣapūjā āraṃbhāvī prītīkarūnī |
gomaye bhūmi sāravūnī | divya maṃḍapa ubhārije || 56 ||
citravicitra vitāna | kardal̤īstaṃbha ikṣudaṃḍekarūna |
maṃḍapa kīje śobhāyamāna | raṃgamāl̤ā nānāparī || 57 ||
śubha vastra nesāve āpaṇa | śubhra gaṃdhaṃ suvāsasumana |
maga śivaliṃga sthāpūna | pūjā karāvī vidhiyukta || 58 ||
prāṇāyāma karūna dekhā | aṃtarbāhya nyāsa mātṛkā |
dakṣiṇabhāgī pūjāve murāṃtakā | savyabhāgī agni to || 59 ||
vīrabhadra gajānana | aṣṭa mahāsiddhi aṣṭa bhairava pūrṇa |
aṣṭa dikpālapūjana | saptāvaraṇī śivapūjā || 60 ||
yathāsāṃga śivadhyāna | maga karāve pūjana |
rājopacāre sarva samarpūna | karāve stavana śivāce || 61 ||
jaya jaya gaurīnātha nirmal̤a | jaya jaya koṭicaṃdra suśītal̤a |
saccidānaṃdaghana aḍhal̤a | pūrṇabrahma sanātana || 62 ||
aise pradoṣavrata aikavūna | bāl̤a upadeśile doghejaṇa |
maga te ekamanekarūna | rāhate jhāle ekacakrī || 63 ||
cāra mahineparyaṃta | doghehī ācaratī pradoṣavrata |
guruvacane yathārtha | śivapūjana karitī pai || 64 ||
śivapūjā na dyāvī sarvathā | na dyāve prasādatīrthā |
śata brahmahatyāṃce pāpa māthā | hoya sāṃgatā śāṃḍilya || 65 ||
sarva pāpāhūna pāpa thora | śivapūjecā apahāra |
aso te doghe kiśora | sadā sādara śivabhajanī || 66 ||
brahmaputra śucivrata | ekalā nadītīrī krīḍata |
daraḍī ḍhāsal̤atā akasmāta | dravyaghaṭa sāpaḍalā || 67 ||
gharāsī ālā gheūna | mātā saṃtoṣalī dekhona |
mhaṇe pradoṣavratācā mahimā jāṇa | aiśvarya caḍhata cālile || 68 ||
rājaputrāsa mhaṇe te samayī | ardha dravyavibhāga gheī |
yerū mhaṇe sahasāhī | vibhāga na gheī agrajā || 69 ||
yā avanītīla dhana | āmuceca āhe saṃpūrṇa |
aso te doghe śivadhyāna śivasmaraṇa | na visaratī kadāhī || 70 ||
yāvarī ekadā doghe jaṇa | gele vanavihārālāgūna |
to gaṃdharvakanyā yeūna | krīḍatā dṛṣṭī dekhilyā || 71 ||
doghe pāhatī durūnī | parama suṃdara lāvaṇyakhāṇī |
śucivrata mhaṇe rājaputrālāgonī | paradārā nayanī na pahāvyā || 72 ||
darśane haratī citta | sparśane bal̤a vīrya harīta |
kauṭilyadaṃbhasaṃyukta | mahāanarthakāriṇī || 73 ||
brahmasutāsa tethe ṭhevūna | rājaputra cālilā sulakṣaṇa |
svarūpa suṃdara manmathāhūna | ākarṇanayana komalāṃga || 74 ||
javal̤ī yevoni pāhāta | tava mukhya nāyikā virājita |
aṃśumatī nāme vikhyāta | gaṃdharvakanyā padminī || 75 ||
kodraviṇanāmā gaṃdharvapati | tyācī kanyā aṃśumatī |
pitā puse maheśāpratī | he kanyā arpū koṇāte || 76 ||
maga bole himanagajāmāta | dharmagupta satyarathācā suta |
to mājhā parama bhakta | tyāsī deī aṃśumatī || 77 ||
he pūrvīce śivavacana | aso yāvarī aṃśumatī pāhe durona |
nyāhāl̤īta rājanaṃdana | vāṭe paṃcabāṇa dusarā || 78 ||
kṣīrasiṃdhūta rohiṇīramaṇa | kāya ālā kalaṃka dhuvona |
taise rājaputrāce vadana | aṃśumatī nyāhāl̤ī || 79 ||
battīsalakṣaṇasaṃyukta | ājānubāhū cāpaśaramaṃḍita |
viśāl̤a vakṣaḥsthal̤a cālata | karināyaka jyāparī || 80 ||
aisā to guṇāḍhya dekhūni tvarita | aṃśumatī sakhayāṃpratī sāṃgata |
tumhī dujyā vanāpratī jāūni samasta | sumane āṇāvī suvāse || 81 ||
avaśya mhaṇoni tyā lalanā | jātyā jhālyā āṇikā vanā |
aṃśumatī ekalī jāṇā | rājaputrā khuṇāvīta || 82 ||
bhūruhapallava pasarūna | ekāṃtī ghātale āsana |
varī vṛkṣaḍāhāl̤iyā bhedūna | bhūmīvarī pasaralyā || 83 ||
aso tethe baisalā yeūna | rājaputra suhāsyavadana |
viśāl̤abhāl̤a ākarṇanayana | ārakta oṣṭha sukumāra || 84 ||
maṃjul̤abhāṣiṇī netrakaṭākṣabāṇī | viṃdhilī te lāvaṇyahariṇī |
manoja mūrcchanā sāṃvarūnī | vartamāna puse tayāte || 85 ||
śrṛṃgārasarovarā tujapāsī | mī vāsa karīna rājahaṃsī |
dekhatā tava vadana divyaśaśī | mama mānasacakora nṛtya karī || 86 ||
taba mukhābja dekhatā ānaṃda | jhepāvatī mama netramiliṃda |
kī taba vacana garjatā aṃbuda | mama cittaśikhī nṛtya karī || 87 ||
kavigurūhūnī teja viśāl̤a | ātmakaṃṭhīcī kāḍhilī muktāphal̤amāl̤a |
kaṃṭhī sūdalī tatkāl̤a | caraṇī bhāl̤a ṭhevīta || 88 ||
mhaṇe mī kāyāvācāmanekarūna | tujhī lalanā jhāle pūrṇa |
yāvarī dharmagupta vacana | kāya bolatā jāhalā || 89 ||
mī janakajananīvirahita | rājyabhraṣṭa daridrī atyaṃta |
tava pityāsī kal̤atā māta | ghaḍe kaise varānane || 90 ||
yāvarī mhaṇe aṃśumatī | tīna divasā yeīna yā sthal̤āpratī |
tumhī yāve śīghragatī | lagnasiddhi sādhāvayā || 91 ||
aise bolūna te cāturyarāśī | vege ālī pitayāpāśī |
jhāle vartamāna sāṃge tyāsī | to parama mānasī saṃtoṣalā || 92 ||
rājaputra gelā paratona | baṃdhūpratī sāṃge sarva vartamāna |
śāṃḍilyagurūce vacana smarūna | mhaṇatī prasāda pūrṇa tyācā hā || 93 ||
gurucaraṇī jyāce mana | tyāsī aiśvaryāsī kāya nyūna |
kāl̤amṛtyūbhayāpāsūna | sarvadā rakṣī deśika to || 94 ||
yāvarī te doghe baṃdhu yeūna | mātesī sāṃgatī vartamāna |
yerī mhaṇe dhanya dhanya śivabhajana | phal̤a deta cālile || 95 ||
yāvarī tisare divaśī | doghehī gele tyā vanāsī |
gaṃdharvarāja sahaparivāresī | sarva sāmagrī gheūna ālā || 96 ||
dṛṣṭī dekhatā jāmāta | gaṃdharva ānaṃdasamudrī pohata |
chatra senā sukhāsana tvarita | dhāḍūni umā āṇavilī || 97 ||
yāvarī yathāsāṃga lagna | cārī divasa jhāle pūrṇa |
kāhī eka padārtha nyūna | paḍilā nāhī tedhavā || 98 ||
svargīcyā divya vastu amolika sateja | vihiṇīsa deta gaṃdharvarāja |
lakṣa ratha dahā sahasra gaja | tejaḥpuṃja eka lakṣa vājī || 99 ||
eka lakṣa dāsadāsī | akṣaya kośa ratnarāśī |
akṣaya bhāte deta śaktīsī | divya cāpa bahusāla || 100 ||
apāra senā saṃge deta | eka senāpati gaṃdharva bal̤ivaṃta |
umā doghā putrāṃsamaveta | māna devoni bol̤avilī || 101 ||
sukhāsanārūḍha aṃśumatī | patīsave cālilī śīghragatī |
kanakavetrapāṇī puḍhe dhāvatī | vāhanāsave jiyecyā || 102 ||
caturvidha vādyāṃce gajara | caturaṃga cālilā dal̤abhāra |
yeūna veḍhile vidarbhanagara | satyarathapitayāce || 103 ||
nagaradurgāvarūna apāra | ulhāṭayaṃtrāṃcā hota bhaḍimāra |
parī gaṃdharvāṃce bal̤a phāra | ghetale nagara kṣaṇārdhe || 104 ||
jeṇe pūrvī pitā mārilā jāṇa | tyāce nāma durmarṣaṇa |
to jitāci dharūni jāṇa | āpalā karūna soḍilā || 105 ||
deśodeśīce prajājana | dhāvatī karabhāra gheūna |
uttama muhūrta pāhūna | siṃhāsanārūḍha jāhalā || 106 ||
mātā umā baṃdhu śucivrata | tyāsamaveta rājya karīta |
dahā sahasra varṣeparyaṃta | yaśavaṃta rājya kele || 107 ||
śāṃḍilya guru āṇūna | śatapadma arpile dhana |
ratnābhiṣeka karūna | alaṃkāra vastra dīdhalī || 108 ||
daurbhikṣa jal̤aśoṣa avarṣaṇa | ādhi vyādhi vaidhavya maraṇa |
duḥkha śoka kalaha vighna | rājyātūna pal̤ālī || 109 ||
prajā bhūdeva dāyāda | detī rāyāsī āśīrvāda |
koṇāsahī nāhī kheda | sadā ānaṃda gharogharī || 110 ||
aisā aṃśumatīsamaveta | dharmagupta rājya karīta |
yauvarājya śucivratāte deta | pāripatya sarva karī || 111 ||
aise dahā sahasra varṣe rājya karūna | sudattaputrāsī rājya deūna |
ciṃtitā manī umādhavacaraṇa | divya vimāna dhāḍile || 112 ||
divya deha pāvoni nṛpatī | mātā-baṃdhūṃsamaveta aṃśumatī |
śivavimānī baisatī | karīta stuti śivācī || 113 ||
kailāsapadāsī jāūna | jagadātmā śiva vilokūna |
jayajayakāra karūna | loṭāṃgaṇe ghālitī || 114 ||
dīnabaṃdhu jagannātha | patita pāvana kṛpāvaṃta |
hṛdayī dharūni samasta | akṣayapadī sthāpilī || 115 ||
he dharmaguptāce ākhyāna | karitī je śravaṇa paṭhaṇa |
lekhana rakṣaṇa anumodana | tarī paṃcavadana rakṣī tayā || 116 ||
sakal̤a pāpāṃcā hoya kṣaya | jethe jāya tethe vijaya |
dhanadhānyavṛddhi hoya | ṛṇa jāya nirasūnī || 117 ||
pradoṣamahimā adbhuta | je ācaratī aikūni graṃtha |
tethe kaice dāridraya mṛtya | satya satya trivācā || 118 ||
jyācyā gharī śivalīlāmṛta graṃtha | tyācī śiva pāṭhī rākhīta |
sadā hiṃḍe umākāṃta | aṃtī śivapada prāpta tayā || 119 ||
hā graṃtha āmravṛkṣa surasa | padyaracanāphal̤e ālī pāḍāsa |
kutarkavādī je vāyasa | mukharoga tyāsa nāvaḍe || 120 ||
jaya jaya brahmānaṃdā virūpākṣā | śrīdharavaradā sarvasākṣā |
duṣṭakarmamocakā karmādhyakṣā | na yesī lakṣā nigamāgamāṃ || 121 ||
śivalīlāmṛta graṃtha pracaṃḍa | skaṃdapurāṇa brahmottarakhaṃḍa |
parisota sajjana akhaṃḍa | paṃcamādhyāya goḍa hā || 122 ||
|| śrīsāṃbasadāśivārpaṇamastu || śubhaṃ bhavatu ||

Explore More