શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
સદાશિવ અક્ષરે ચારી । સદા ઉચ્ચારી જ્યાચી વૈખરી ।
જો નિત્ય શિવાર્ચન કરી । તો ઉદ્ધરી બહુતા જીવા ॥ 1 ॥
જો નિત્ય શિવાર્ચન કરી । તો ઉદ્ધરી બહુતા જીવા ॥ 1 ॥
બહુત પ્રાયશ્ચિત્તાંચે નિર્ધાર । શાસ્ત્રવક્તે કરિતી વિચાર ।
પરી જે શિવનામે શુદ્ધ સાચાર । કાસયા ઇતર સાધને ત્યા ॥ 2 ॥
પરી જે શિવનામે શુદ્ધ સાચાર । કાસયા ઇતર સાધને ત્યા ॥ 2 ॥
નામાચા મહિમા પરમાદ્ભુત । ત્યાવરી પ્રદોષવ્રત આચરત ।
ત્યાસી સર્વસિદ્ધિ પ્રાપ્ત હોત । સત્ય સત્ય ત્રિવાચા ॥ 3 ॥
ત્યાસી સર્વસિદ્ધિ પ્રાપ્ત હોત । સત્ય સત્ય ત્રિવાચા ॥ 3 ॥
તુષ્ટિ પુષ્ટિ ધૃતિ આયુષ્યવર્ધન । સંતતિ સંપત્તિ દિવ્ય જ્ઞાન ।
પાહિજે તિહી પ્રદોષવ્રત પૂર્ણ । યથાસાંગ કરાવે ॥ 4 ॥
પાહિજે તિહી પ્રદોષવ્રત પૂર્ણ । યથાસાંગ કરાવે ॥ 4 ॥
પ્રદોષવ્રત ભાવે આચરતા । યા જન્મી પ્રચીત પહાવી તત્ત્વતા ।
દારિદ્રય આણિ મહદ્વ્યથા । નિઃશેષ પળતી ષણ્માસાંત ॥ 5 ॥
દારિદ્રય આણિ મહદ્વ્યથા । નિઃશેષ પળતી ષણ્માસાંત ॥ 5 ॥
એક સંવત્સરે હોય જ્ઞાન । દ્વાદશવર્ષી મહદ્ભાગ્ય પૂર્ણ ।
હે જો અસત્ય માનીલ વ્યાસવચન । ત્યાસી બંધન કલ્પાંતવરી ॥ 6 ॥
હે જો અસત્ય માનીલ વ્યાસવચન । ત્યાસી બંધન કલ્પાંતવરી ॥ 6 ॥
ત્યાચા ગુરુ લટિકાચ જાણ । ત્યાચી દાંભિક ભક્તિ લટિકેચ જ્ઞાન ।
ઉમાવલ્લભચરણી જ્યાચે મન । ત્યાહૂન પાવન કોણી નાહી ॥ 7 ॥
ઉમાવલ્લભચરણી જ્યાચે મન । ત્યાહૂન પાવન કોણી નાહી ॥ 7 ॥
મૃત્યુ ગંડાંતરે દારુણ । પ્રદોષવ્રતે જાતી નિરસોન ।
યેવિષયી ઇતિહાસ જાણ । સૂત સાંગે શૌનકાદિકા ॥ 8 ॥
યેવિષયી ઇતિહાસ જાણ । સૂત સાંગે શૌનકાદિકા ॥ 8 ॥
વિદર્ભદેશીચા ભૂભુજ । સત્યરથનામે તેજઃપુંજ ।
સર્વધર્મરત પરાક્રમી સહજ । બંદીજન વર્ણિતી સદા ॥ 9 ॥
સર્વધર્મરત પરાક્રમી સહજ । બંદીજન વર્ણિતી સદા ॥ 9 ॥
બહુત દિવસ રાજ્ય કરીત । પરી શિવભજની નાહી રત ।
ત્યાવરી શાલ્વ દેશીચા નૃપનાથ । બળે આલા ચાલૂનિયા ॥ 10 ॥
ત્યાવરી શાલ્વ દેશીચા નૃપનાથ । બળે આલા ચાલૂનિયા ॥ 10 ॥
આણિક ત્યાચે આપ્ત । ક્ષોણીપાલ સાહ્ય ઝાલે બહુત ।
સપ્ત દિવસપર્યંત । યુદ્ધ અદ્ભુત જાહલે ॥ 11 ॥
સપ્ત દિવસપર્યંત । યુદ્ધ અદ્ભુત જાહલે ॥ 11 ॥
હા એકલા તે બહુત । સમરભૂમીસી સત્યરથ ।
ધારાતીર્થી પાવલા મૃત્યુ । શત્રુ નગરાત પ્રવેશલે ॥ 12 ॥
ધારાતીર્થી પાવલા મૃત્યુ । શત્રુ નગરાત પ્રવેશલે ॥ 12 ॥
રાજપત્ની ગરોદર રાજસ । પૂર્ણ ઝાલે નવમાસ ।
એકલીચ પાયી પળતા વનવાસ । થોર અનર્થ ઓઢવલા ॥ 13 ॥
એકલીચ પાયી પળતા વનવાસ । થોર અનર્થ ઓઢવલા ॥ 13 ॥
પરમ સુકુમાર લાવણ્યહરિણી । કંટક-સરાટે રુતતી ચરણી ।
મૂર્ચ્છના યેઊનિ પડે ધરણી । ઉઠોનિ પાહે માગેપુઢે ॥ 14 ॥
મૂર્ચ્છના યેઊનિ પડે ધરણી । ઉઠોનિ પાહે માગેપુઢે ॥ 14 ॥
શત્રુ ધરિતીલ અકસ્માત । મ્હણોનિ પુઢતી ઉઠોનિ પળત ।
કિંવા તે વિદ્યુલ્લતા ફિરત । અવનીવરી વાટતસે ॥ 15 ॥
કિંવા તે વિદ્યુલ્લતા ફિરત । અવનીવરી વાટતસે ॥ 15 ॥
વસ્ત્રે અલંકાર-મંડિત । હિર્યાંઐસે દંત ઝળકત ।
જિચા મુખેંદુ દેખતા રતિકાંત । તન્મય હોવોનિ નૃત્ય કરી ॥ 16 ॥
જિચા મુખેંદુ દેખતા રતિકાંત । તન્મય હોવોનિ નૃત્ય કરી ॥ 16 ॥
પાહા કર્માચી ગતિ ગહન । જિચ્યા અંગુષ્ઠી ન પડે સૂર્યકિરણ ।
તે ગરોદર હિંડે વિપિન । મૃગનેત્રી ગજગામિની ॥ 17 ॥
તે ગરોદર હિંડે વિપિન । મૃગનેત્રી ગજગામિની ॥ 17 ॥
વની હિંડે મહાસતી । જેવી નૈષધરાયાચી દમયંતી ।
કી ભિલ્લીરૂપે હૈમવતી । દુસ્તરવની તૈસી હિંડે ॥ 18 ॥
કી ભિલ્લીરૂપે હૈમવતી । દુસ્તરવની તૈસી હિંડે ॥ 18 ॥
કર્મ-નદીચ્યા પ્રવાહી જાણ । પડલી તીસ કાઢીલ કોણ ।
અસો એકા વૃક્ષાખાલી યેઊન । પરમ વ્યાકુળ પડિયેલી ॥ 19 ॥
અસો એકા વૃક્ષાખાલી યેઊન । પરમ વ્યાકુળ પડિયેલી ॥ 19 ॥
શતાંચી શતે દાસી । ઓઠંગતી સદૈવ જિયેપાસી ।
ઇંદુમતી નામ જિયેસી । તે ભૂમીવરી લોળત ॥ 20 ॥
ઇંદુમતી નામ જિયેસી । તે ભૂમીવરી લોળત ॥ 20 ॥
ચહુંકડે પાહે દીનવદની । જિવ્હા મુખ વાળલે ન મિળે પાણી ।
તો પ્રસૂત ઝાલી તેચ ક્ષણી । દિવ્ય પુત્ર જન્મલા ॥ 21 ॥
તો પ્રસૂત ઝાલી તેચ ક્ષણી । દિવ્ય પુત્ર જન્મલા ॥ 21 ॥
તૃષેને તળમળી અત્યંત કોણ ઉદક દેઈલ તેથ ।
બાળ ટાકૂન ઉઠત બસત । ગેલી એકા સરોવરા ॥ 22 ॥
બાળ ટાકૂન ઉઠત બસત । ગેલી એકા સરોવરા ॥ 22 ॥
ઉદકાત પ્રવેશલી તેચ ક્ષણી । અંજુળી ભરોનિ ઘેતલે પાણી ।
તવ ગ્રાહે નેલી ઓઢોની । વિદારુની ભક્ષિલી ॥ 23 ॥
તવ ગ્રાહે નેલી ઓઢોની । વિદારુની ભક્ષિલી ॥ 23 ॥
ઘોર કર્માચે વિંદાન । વની એકલા રડે રાજનંદન ।
તવ ઉમાનામક વિપ્રપત્ની જાણ । વિગતધવા પાતલી ॥ 24 ॥
તવ ઉમાનામક વિપ્રપત્ની જાણ । વિગતધવા પાતલી ॥ 24 ॥
માતા પિતા બંધુ પાહી । તિયેલાગી કોણી નાહી ।
એક વર્ષાચા પુત્ર તીસહી । કડિયે ઘેવોનિ આલી તેથે ॥ 25 ॥
એક વર્ષાચા પુત્ર તીસહી । કડિયે ઘેવોનિ આલી તેથે ॥ 25 ॥
તો નાહી કેલે નાલચ્છેદન । ઐસે બાળ ઉમા દેખોન ।
મ્હણે આહા રે ઐસે પુત્રરત્ન । કોણી ટાકિલે દુસ્તર વની ॥ 26 ॥
મ્હણે આહા રે ઐસે પુત્રરત્ન । કોણી ટાકિલે દુસ્તર વની ॥ 26 ॥
મ્હણે કોણ યાતી કોણ વર્ણ । મી કૈસે નેઊ ઉચલૂન ।
જાવે જરી ટાકૂન । વૃક વ્યાઘ્ર ભક્ષિતીલ કી ॥ 27 ॥
જાવે જરી ટાકૂન । વૃક વ્યાઘ્ર ભક્ષિતીલ કી ॥ 27 ॥
સ્તની દાટૂન ફુટલા પાન્હા । નેત્રી ઢાળીત અશ્રુજીવના ।
બાળ પુઢે ઘેઊનિ તે લલના । મુખકમળી સ્તન લાવી ॥ 28 ॥
બાળ પુઢે ઘેઊનિ તે લલના । મુખકમળી સ્તન લાવી ॥ 28 ॥
સંશયસમુદ્રી પડલી વેલ્હાળ । મ્હણે નેઊ કી નકો બાળ ।
તવ તો કૃપાળૂ પયઃફેનધવલ । યતિરૂપ ધરૂનિ પાતલા ॥ 29 ॥
તવ તો કૃપાળૂ પયઃફેનધવલ । યતિરૂપ ધરૂનિ પાતલા ॥ 29 ॥
ઉમેલાગી મ્હણે ત્રિપુરારી । બાળ નેઈ સંશય ન ધરી ।
મહદ્ભાગ્ય તુઝે સુંદરી । ક્ષત્રિય રાજપુત્ર તુજ સાપડલા ॥ 30 ॥
મહદ્ભાગ્ય તુઝે સુંદરી । ક્ષત્રિય રાજપુત્ર તુજ સાપડલા ॥ 30 ॥
કોણાસી ન સાંગે હે માત । સમાન પાળી દોઘે સુત ।
ભણંગાસી પરીસ હોય પ્રાપ્ત । તૈસે તુજ જાહલે ॥ 31 ॥
ભણંગાસી પરીસ હોય પ્રાપ્ત । તૈસે તુજ જાહલે ॥ 31 ॥
અકસ્માત નિધિ જોડત । કી ચિંતામણિ પુઢે યેઊનિ પડત ।
કી મૃતાચ્યા મુખાત । પડે અમૃત પૂર્વદત્તે ॥ 32 ॥
કી મૃતાચ્યા મુખાત । પડે અમૃત પૂર્વદત્તે ॥ 32 ॥
ઐસે બોલોનિ ત્રિપુરારી । ગુપ્ત ઝાલા તે અવસરી ।
મગ દોઘે પુત્ર ઘેવોનિ તે નારી । દેશગ્રામાંતરી હિંડત ॥ 33 ॥
મગ દોઘે પુત્ર ઘેવોનિ તે નારી । દેશગ્રામાંતરી હિંડત ॥ 33 ॥
બ્રહ્મપુત્રાચે નામ શુચિવ્રત । રાજપુત્રાચે નામ ઠેવિલે ધર્મગુપ્ત ।
ઘરોઘરી ભિક્ષા માગત । કડિયે ખાંદી ઘેઊનિયા ॥ 34 ॥
ઘરોઘરી ભિક્ષા માગત । કડિયે ખાંદી ઘેઊનિયા ॥ 34 ॥
લોક પુસતા ઉમા સાંગત । માઝે પોટીચે દોઘે સુત ।
ઐસી હિંડત હિંડત । એકચક્રનગરા પાતલી ॥ 35 ॥
ઐસી હિંડત હિંડત । એકચક્રનગરા પાતલી ॥ 35 ॥
ઘરોઘરી ભિક્ષા માગત । તો શિવાલય દેખિલે અકસ્માત ।
આત દ્વિજ દાટલે બહુત । શાંડિલ્ય ત્યાત મુખ્ય ઋષિ ॥ 36 ॥
આત દ્વિજ દાટલે બહુત । શાંડિલ્ય ત્યાત મુખ્ય ઋષિ ॥ 36 ॥
શિવારાધના કરિતી વિધિયુક્ત । તો ઉમા આલી શિવાલયાત ।
ક્ષણ એક પૂજા વિલોકીત । તો શાંડિલ્ય ઋષિ બોલિલા ॥ 37 ॥
ક્ષણ એક પૂજા વિલોકીત । તો શાંડિલ્ય ઋષિ બોલિલા ॥ 37 ॥
અહા કર્મ કૈસે ગહન । હા રાજપુત્ર હિંડે દીન હોઊન ।
કૈસે વિચિત્ર પ્રાક્તન । ઉમા વચન ઐકતી જાહલી ॥ 38 ॥
કૈસે વિચિત્ર પ્રાક્તન । ઉમા વચન ઐકતી જાહલી ॥ 38 ॥
ઋષીચે ચરણ ઉમા ધરીત । મ્હણે યાચા સાંગા પૂર્વવૃત્તાંત ।
ત્રિકાલજ્ઞાની મહાસમર્થ । ભૂતભવિષ્યજ્ઞાન તુમ્હા ॥ 39 ॥
ત્રિકાલજ્ઞાની મહાસમર્થ । ભૂતભવિષ્યજ્ઞાન તુમ્હા ॥ 39 ॥
યાચી માતાપિતા કોણ । આહેત કી પાવલી મરણ ।
યાવરી શાંડિલ્ય સાંગે બર્તમાન । યાચા પિતા જાણ સત્યરથ ॥ 40 ॥
યાવરી શાંડિલ્ય સાંગે બર્તમાન । યાચા પિતા જાણ સત્યરથ ॥ 40 ॥
તો પૂર્વી હોતા નૃપ જાણ । પ્રદોષસમયી કરી શિવાર્ચન ।
તો શત્રુ આલે ચહૂકડોન । નગર ત્યાચે બેઢિલે ॥ 41 ॥
તો શત્રુ આલે ચહૂકડોન । નગર ત્યાચે બેઢિલે ॥ 41 ॥
શત્રૂચી ગજબજ ઐકૂન । ઉઠિલા તૈસીચ પૂજા સાંડોન ।
તવ પ્રધાન આલા પુઢે ધાવોન । શત્રૂ ધરોનિ આણિલે ॥ 42 ॥
તવ પ્રધાન આલા પુઢે ધાવોન । શત્રૂ ધરોનિ આણિલે ॥ 42 ॥
ત્યાંચા શિરચ્છેદ કરૂન । પૂજા પૂર્ણ ન કરિતા ઉન્મત્તપણે ।
તૈસાચ જાઊનિ કરી ભોજન । નાહી સ્મરણ વિષયાંધા ॥ 43 ॥
તૈસાચ જાઊનિ કરી ભોજન । નાહી સ્મરણ વિષયાંધા ॥ 43 ॥
ત્યાકરિતા યા જન્મી જાણ । સત્યરથ અલ્પાયુષી હોઊન ।
અલ્પવયાત ગેલા મરોન । મ્હણોનિ પૂજન ન સોડાવે ॥ 44 ॥
અલ્પવયાત ગેલા મરોન । મ્હણોનિ પૂજન ન સોડાવે ॥ 44 ॥
યાચ્યા માતેને સવત મારિલી । તી જળી વિવશી ઝાલી ।
પૂર્વ વૈરે વોઢોનિ નેલી । ક્રોધે ભક્ષિલી વિદારુની ॥ 45 ॥
પૂર્વ વૈરે વોઢોનિ નેલી । ક્રોધે ભક્ષિલી વિદારુની ॥ 45 ॥
હા રાજપુત્ર ધર્મગુપ્ત । યાણે કાહીચ કેલે નાહી શિવવ્રત ।
મ્હણોનિ માતાપિતારહિત । અરણ્યાત પડિયેલા ॥ 46 ॥
મ્હણોનિ માતાપિતારહિત । અરણ્યાત પડિયેલા ॥ 46 ॥
યાકરિતા પ્રદોષકાળી । અવ્યગ્ર પૂજાવા ઇંદુમૌળી ।
પૂજન સાંડૂનિ કદાકાળી । સર્વથાહી ન ઉઠાવે ॥ 47 ॥
પૂજન સાંડૂનિ કદાકાળી । સર્વથાહી ન ઉઠાવે ॥ 47 ॥
ભવાનીસ બૈસવૂનિ કૈલાસનાથ । પ્રદોષકાળી પુઢે નૃત્ય કરીત ।
વાગ્દેવી વીણા વાજવીત । વેણુ પુરુહૂત વાજવીતસે ॥ 48 ॥
વાગ્દેવી વીણા વાજવીત । વેણુ પુરુહૂત વાજવીતસે ॥ 48 ॥
અંબુજસંભવ તાલ સાવરી । ભાર્ગવી ગાતસે મધુરસ્વરી ।
મૃદંગ વાજવી મધુકૈટભારી । નૃત્યગતી પાહૂનિયા ॥ 49 ॥
મૃદંગ વાજવી મધુકૈટભારી । નૃત્યગતી પાહૂનિયા ॥ 49 ॥
યક્ષપતિ શિવપ્રાણમિત્ર । હસ્ત જોડોનિ ઉભા સમોર ।
યક્ષગણ ગંધર્વ કિન્નર । સુરાસુર ઉભે અસતી ॥ 50 ॥
યક્ષગણ ગંધર્વ કિન્નર । સુરાસુર ઉભે અસતી ॥ 50 ॥
ઐસા પ્રદોષકાળીચા મહિમા । અગોચર નિગમાંગમાં ।
મગ કાય બોલે ઉમા । મમ પુત્ર દરિદ્રી કા ઝાલા ॥ 51 ॥
મગ કાય બોલે ઉમા । મમ પુત્ર દરિદ્રી કા ઝાલા ॥ 51 ॥
તુઝ્યા પુત્રે પ્રતિગ્રહ બહુત । પૂર્વી ઘેતલે દુષ્ટ અમિત ।
દાન કેલે નાહી કિંચિત । શિવાર્ચન ન કરી કદા ॥ 52 ॥
દાન કેલે નાહી કિંચિત । શિવાર્ચન ન કરી કદા ॥ 52 ॥
પરાન્ને જિવ્હા દગ્ધ યથાર્થ । દુષ્ટ પ્રતિગ્રહે દગ્ધ હસ્ત ।
સ્ત્રીઅભિલાષે નેત્ર દગ્ધ હોત । મંત્રાસી સામર્થ્ય મગ કૈચે ॥ 53 ॥
સ્ત્રીઅભિલાષે નેત્ર દગ્ધ હોત । મંત્રાસી સામર્થ્ય મગ કૈચે ॥ 53 ॥
મગ ઉમેને પુત્ર દોન્હી । ઘાતલે ઋષીચે ચરણી ।
તેણે પંચાક્ષર મંત્ર ઉપદેશુની । પ્રદોષવ્રત ઉપદેશિલે ॥ 54 ॥
તેણે પંચાક્ષર મંત્ર ઉપદેશુની । પ્રદોષવ્રત ઉપદેશિલે ॥ 54 ॥
પક્ષપ્રદોષ શનિપ્રદોષ । મહિમા વર્ણિલા અતિવિશેષ ।
નિરાહાર અસાવે ત્રયોદશીસ । દિવસા સત્કર્મ આચરાવે ॥ 55 ॥
નિરાહાર અસાવે ત્રયોદશીસ । દિવસા સત્કર્મ આચરાવે ॥ 55 ॥
તીન ઘટિકા ઝાલિયા રજની । પ્રદોષપૂજા આરંભાવી પ્રીતીકરૂની ।
ગોમયે ભૂમિ સારવૂની । દિવ્ય મંડપ ઉભારિજે ॥ 56 ॥
ગોમયે ભૂમિ સારવૂની । દિવ્ય મંડપ ઉભારિજે ॥ 56 ॥
ચિત્રવિચિત્ર વિતાન । કર્દળીસ્તંભ ઇક્ષુદંડેકરૂન ।
મંડપ કીજે શોભાયમાન । રંગમાળા નાનાપરી ॥ 57 ॥
મંડપ કીજે શોભાયમાન । રંગમાળા નાનાપરી ॥ 57 ॥
શુભ વસ્ત્ર નેસાવે આપણ । શુભ્ર ગંધં સુવાસસુમન ।
મગ શિવલિંગ સ્થાપૂન । પૂજા કરાવી વિધિયુક્ત ॥ 58 ॥
મગ શિવલિંગ સ્થાપૂન । પૂજા કરાવી વિધિયુક્ત ॥ 58 ॥
પ્રાણાયામ કરૂન દેખા । અંતર્બાહ્ય ન્યાસ માતૃકા ।
દક્ષિણભાગી પૂજાવે મુરાંતકા । સવ્યભાગી અગ્નિ તો ॥ 59 ॥
દક્ષિણભાગી પૂજાવે મુરાંતકા । સવ્યભાગી અગ્નિ તો ॥ 59 ॥
વીરભદ્ર ગજાનન । અષ્ટ મહાસિદ્ધિ અષ્ટ ભૈરવ પૂર્ણ ।
અષ્ટ દિક્પાલપૂજન । સપ્તાવરણી શિવપૂજા ॥ 60 ॥
અષ્ટ દિક્પાલપૂજન । સપ્તાવરણી શિવપૂજા ॥ 60 ॥
યથાસાંગ શિવધ્યાન । મગ કરાવે પૂજન ।
રાજોપચારે સર્વ સમર્પૂન । કરાવે સ્તવન શિવાચે ॥ 61 ॥
રાજોપચારે સર્વ સમર્પૂન । કરાવે સ્તવન શિવાચે ॥ 61 ॥
જય જય ગૌરીનાથ નિર્મળ । જય જય કોટિચંદ્ર સુશીતળ ।
સચ્ચિદાનંદઘન અઢળ । પૂર્ણબ્રહ્મ સનાતન ॥ 62 ॥
સચ્ચિદાનંદઘન અઢળ । પૂર્ણબ્રહ્મ સનાતન ॥ 62 ॥
ઐસે પ્રદોષવ્રત ઐકવૂન । બાળ ઉપદેશિલે દોઘેજણ ।
મગ તે એકમનેકરૂન । રાહતે ઝાલે એકચક્રી ॥ 63 ॥
મગ તે એકમનેકરૂન । રાહતે ઝાલે એકચક્રી ॥ 63 ॥
ચાર મહિનેપર્યંત । દોઘેહી આચરતી પ્રદોષવ્રત ।
ગુરુવચને યથાર્થ । શિવપૂજન કરિતી પૈ ॥ 64 ॥
ગુરુવચને યથાર્થ । શિવપૂજન કરિતી પૈ ॥ 64 ॥
શિવપૂજા ન દ્યાવી સર્વથા । ન દ્યાવે પ્રસાદતીર્થા ।
શત બ્રહ્મહત્યાંચે પાપ માથા । હોય સાંગતા શાંડિલ્ય ॥ 65 ॥
શત બ્રહ્મહત્યાંચે પાપ માથા । હોય સાંગતા શાંડિલ્ય ॥ 65 ॥
સર્વ પાપાહૂન પાપ થોર । શિવપૂજેચા અપહાર ।
અસો તે દોઘે કિશોર । સદા સાદર શિવભજની ॥ 66 ॥
અસો તે દોઘે કિશોર । સદા સાદર શિવભજની ॥ 66 ॥
બ્રહ્મપુત્ર શુચિવ્રત । એકલા નદીતીરી ક્રીડત ।
દરડી ઢાસળતા અકસ્માત । દ્રવ્યઘટ સાપડલા ॥ 67 ॥
દરડી ઢાસળતા અકસ્માત । દ્રવ્યઘટ સાપડલા ॥ 67 ॥
ઘરાસી આલા ઘેઊન । માતા સંતોષલી દેખોન ।
મ્હણે પ્રદોષવ્રતાચા મહિમા જાણ । ઐશ્વર્ય ચઢત ચાલિલે ॥ 68 ॥
મ્હણે પ્રદોષવ્રતાચા મહિમા જાણ । ઐશ્વર્ય ચઢત ચાલિલે ॥ 68 ॥
રાજપુત્રાસ મ્હણે તે સમયી । અર્ધ દ્રવ્યવિભાગ ઘેઈ ।
યેરૂ મ્હણે સહસાહી । વિભાગ ન ઘેઈ અગ્રજા ॥ 69 ॥
યેરૂ મ્હણે સહસાહી । વિભાગ ન ઘેઈ અગ્રજા ॥ 69 ॥
યા અવનીતીલ ધન । આમુચેચ આહે સંપૂર્ણ ।
અસો તે દોઘે શિવધ્યાન શિવસ્મરણ । ન વિસરતી કદાહી ॥ 70 ॥
અસો તે દોઘે શિવધ્યાન શિવસ્મરણ । ન વિસરતી કદાહી ॥ 70 ॥
યાવરી એકદા દોઘે જણ । ગેલે વનવિહારાલાગૂન ।
તો ગંધર્વકન્યા યેઊન । ક્રીડતા દૃષ્ટી દેખિલ્યા ॥ 71 ॥
તો ગંધર્વકન્યા યેઊન । ક્રીડતા દૃષ્ટી દેખિલ્યા ॥ 71 ॥
દોઘે પાહતી દુરૂની । પરમ સુંદર લાવણ્યખાણી ।
શુચિવ્રત મ્હણે રાજપુત્રાલાગોની । પરદારા નયની ન પહાવ્યા ॥ 72 ॥
શુચિવ્રત મ્હણે રાજપુત્રાલાગોની । પરદારા નયની ન પહાવ્યા ॥ 72 ॥
દર્શને હરતી ચિત્ત । સ્પર્શને બળ વીર્ય હરીત ।
કૌટિલ્યદંભસંયુક્ત । મહાઅનર્થકારિણી ॥ 73 ॥
કૌટિલ્યદંભસંયુક્ત । મહાઅનર્થકારિણી ॥ 73 ॥
બ્રહ્મસુતાસ તેથે ઠેવૂન । રાજપુત્ર ચાલિલા સુલક્ષણ ।
સ્વરૂપ સુંદર મન્મથાહૂન । આકર્ણનયન કોમલાંગ ॥ 74 ॥
સ્વરૂપ સુંદર મન્મથાહૂન । આકર્ણનયન કોમલાંગ ॥ 74 ॥
જવળી યેવોનિ પાહાત । તવ મુખ્ય નાયિકા વિરાજિત ।
અંશુમતી નામે વિખ્યાત । ગંધર્વકન્યા પદ્મિની ॥ 75 ॥
અંશુમતી નામે વિખ્યાત । ગંધર્વકન્યા પદ્મિની ॥ 75 ॥
કોદ્રવિણનામા ગંધર્વપતિ । ત્યાચી કન્યા અંશુમતી ।
પિતા પુસે મહેશાપ્રતી । હે કન્યા અર્પૂ કોણાતે ॥ 76 ॥
પિતા પુસે મહેશાપ્રતી । હે કન્યા અર્પૂ કોણાતે ॥ 76 ॥
મગ બોલે હિમનગજામાત । ધર્મગુપ્ત સત્યરથાચા સુત ।
તો માઝા પરમ ભક્ત । ત્યાસી દેઈ અંશુમતી ॥ 77 ॥
તો માઝા પરમ ભક્ત । ત્યાસી દેઈ અંશુમતી ॥ 77 ॥
હે પૂર્વીચે શિવવચન । અસો યાવરી અંશુમતી પાહે દુરોન ।
ન્યાહાળીત રાજનંદન । વાટે પંચબાણ દુસરા ॥ 78 ॥
ન્યાહાળીત રાજનંદન । વાટે પંચબાણ દુસરા ॥ 78 ॥
ક્ષીરસિંધૂત રોહિણીરમણ । કાય આલા કલંક ધુવોન ।
તૈસે રાજપુત્રાચે વદન । અંશુમતી ન્યાહાળી ॥ 79 ॥
તૈસે રાજપુત્રાચે વદન । અંશુમતી ન્યાહાળી ॥ 79 ॥
બત્તીસલક્ષણસંયુક્ત । આજાનુબાહૂ ચાપશરમંડિત ।
વિશાળ વક્ષઃસ્થળ ચાલત । કરિનાયક જ્યાપરી ॥ 80 ॥
વિશાળ વક્ષઃસ્થળ ચાલત । કરિનાયક જ્યાપરી ॥ 80 ॥
ઐસા તો ગુણાઢ્ય દેખૂનિ ત્વરિત । અંશુમતી સખયાંપ્રતી સાંગત ।
તુમ્હી દુજ્યા વનાપ્રતી જાઊનિ સમસ્ત । સુમને આણાવી સુવાસે ॥ 81 ॥
તુમ્હી દુજ્યા વનાપ્રતી જાઊનિ સમસ્ત । સુમને આણાવી સુવાસે ॥ 81 ॥
અવશ્ય મ્હણોનિ ત્યા લલના । જાત્યા ઝાલ્યા આણિકા વના ।
અંશુમતી એકલી જાણા । રાજપુત્રા ખુણાવીત ॥ 82 ॥
અંશુમતી એકલી જાણા । રાજપુત્રા ખુણાવીત ॥ 82 ॥
ભૂરુહપલ્લવ પસરૂન । એકાંતી ઘાતલે આસન ।
વરી વૃક્ષડાહાળિયા ભેદૂન । ભૂમીવરી પસરલ્યા ॥ 83 ॥
વરી વૃક્ષડાહાળિયા ભેદૂન । ભૂમીવરી પસરલ્યા ॥ 83 ॥
અસો તેથે બૈસલા યેઊન । રાજપુત્ર સુહાસ્યવદન ।
વિશાળભાળ આકર્ણનયન । આરક્ત ઓષ્ઠ સુકુમાર ॥ 84 ॥
વિશાળભાળ આકર્ણનયન । આરક્ત ઓષ્ઠ સુકુમાર ॥ 84 ॥
મંજુળભાષિણી નેત્રકટાક્ષબાણી । વિંધિલી તે લાવણ્યહરિણી ।
મનોજ મૂર્ચ્છના સાંવરૂની । વર્તમાન પુસે તયાતે ॥ 85 ॥
મનોજ મૂર્ચ્છના સાંવરૂની । વર્તમાન પુસે તયાતે ॥ 85 ॥
શ્રૃંગારસરોવરા તુજપાસી । મી વાસ કરીન રાજહંસી ।
દેખતા તવ વદન દિવ્યશશી । મમ માનસચકોર નૃત્ય કરી ॥ 86 ॥
દેખતા તવ વદન દિવ્યશશી । મમ માનસચકોર નૃત્ય કરી ॥ 86 ॥
તબ મુખાબ્જ દેખતા આનંદ । ઝેપાવતી મમ નેત્રમિલિંદ ।
કી તબ વચન ગર્જતા અંબુદ । મમ ચિત્તશિખી નૃત્ય કરી ॥ 87 ॥
કી તબ વચન ગર્જતા અંબુદ । મમ ચિત્તશિખી નૃત્ય કરી ॥ 87 ॥
કવિગુરૂહૂની તેજ વિશાળ । આત્મકંઠીચી કાઢિલી મુક્તાફળમાળ ।
કંઠી સૂદલી તત્કાળ । ચરણી ભાળ ઠેવીત ॥ 88 ॥
કંઠી સૂદલી તત્કાળ । ચરણી ભાળ ઠેવીત ॥ 88 ॥
મ્હણે મી કાયાવાચામનેકરૂન । તુઝી લલના ઝાલે પૂર્ણ ।
યાવરી ધર્મગુપ્ત વચન । કાય બોલતા જાહલા ॥ 89 ॥
યાવરી ધર્મગુપ્ત વચન । કાય બોલતા જાહલા ॥ 89 ॥
મી જનકજનનીવિરહિત । રાજ્યભ્રષ્ટ દરિદ્રી અત્યંત ।
તવ પિત્યાસી કળતા માત । ઘડે કૈસે વરાનને ॥ 90 ॥
તવ પિત્યાસી કળતા માત । ઘડે કૈસે વરાનને ॥ 90 ॥
યાવરી મ્હણે અંશુમતી । તીન દિવસા યેઈન યા સ્થળાપ્રતી ।
તુમ્હી યાવે શીઘ્રગતી । લગ્નસિદ્ધિ સાધાવયા ॥ 91 ॥
તુમ્હી યાવે શીઘ્રગતી । લગ્નસિદ્ધિ સાધાવયા ॥ 91 ॥
ઐસે બોલૂન તે ચાતુર્યરાશી । વેગે આલી પિતયાપાશી ।
ઝાલે વર્તમાન સાંગે ત્યાસી । તો પરમ માનસી સંતોષલા ॥ 92 ॥
ઝાલે વર્તમાન સાંગે ત્યાસી । તો પરમ માનસી સંતોષલા ॥ 92 ॥
રાજપુત્ર ગેલા પરતોન । બંધૂપ્રતી સાંગે સર્વ વર્તમાન ।
શાંડિલ્યગુરૂચે વચન સ્મરૂન । મ્હણતી પ્રસાદ પૂર્ણ ત્યાચા હા ॥ 93 ॥
શાંડિલ્યગુરૂચે વચન સ્મરૂન । મ્હણતી પ્રસાદ પૂર્ણ ત્યાચા હા ॥ 93 ॥
ગુરુચરણી જ્યાચે મન । ત્યાસી ઐશ્વર્યાસી કાય ન્યૂન ।
કાળમૃત્યૂભયાપાસૂન । સર્વદા રક્ષી દેશિક તો ॥ 94 ॥
કાળમૃત્યૂભયાપાસૂન । સર્વદા રક્ષી દેશિક તો ॥ 94 ॥
યાવરી તે દોઘે બંધુ યેઊન । માતેસી સાંગતી વર્તમાન ।
યેરી મ્હણે ધન્ય ધન્ય શિવભજન । ફળ દેત ચાલિલે ॥ 95 ॥
યેરી મ્હણે ધન્ય ધન્ય શિવભજન । ફળ દેત ચાલિલે ॥ 95 ॥
યાવરી તિસરે દિવશી । દોઘેહી ગેલે ત્યા વનાસી ।
ગંધર્વરાજ સહપરિવારેસી । સર્વ સામગ્રી ઘેઊન આલા ॥ 96 ॥
ગંધર્વરાજ સહપરિવારેસી । સર્વ સામગ્રી ઘેઊન આલા ॥ 96 ॥
દૃષ્ટી દેખતા જામાત । ગંધર્વ આનંદસમુદ્રી પોહત ।
છત્ર સેના સુખાસન ત્વરિત । ધાડૂનિ ઉમા આણવિલી ॥ 97 ॥
છત્ર સેના સુખાસન ત્વરિત । ધાડૂનિ ઉમા આણવિલી ॥ 97 ॥
યાવરી યથાસાંગ લગ્ન । ચારી દિવસ ઝાલે પૂર્ણ ।
કાહી એક પદાર્થ ન્યૂન । પડિલા નાહી તેધવા ॥ 98 ॥
કાહી એક પદાર્થ ન્યૂન । પડિલા નાહી તેધવા ॥ 98 ॥
સ્વર્ગીચ્યા દિવ્ય વસ્તુ અમોલિક સતેજ । વિહિણીસ દેત ગંધર્વરાજ ।
લક્ષ રથ દહા સહસ્ર ગજ । તેજઃપુંજ એક લક્ષ વાજી ॥ 99 ॥
લક્ષ રથ દહા સહસ્ર ગજ । તેજઃપુંજ એક લક્ષ વાજી ॥ 99 ॥
એક લક્ષ દાસદાસી । અક્ષય કોશ રત્નરાશી ।
અક્ષય ભાતે દેત શક્તીસી । દિવ્ય ચાપ બહુસાલ ॥ 100 ॥
અક્ષય ભાતે દેત શક્તીસી । દિવ્ય ચાપ બહુસાલ ॥ 100 ॥
અપાર સેના સંગે દેત । એક સેનાપતિ ગંધર્વ બળિવંત ।
ઉમા દોઘા પુત્રાંસમવેત । માન દેવોનિ બોળવિલી ॥ 101 ॥
ઉમા દોઘા પુત્રાંસમવેત । માન દેવોનિ બોળવિલી ॥ 101 ॥
સુખાસનારૂઢ અંશુમતી । પતીસવે ચાલિલી શીઘ્રગતી ।
કનકવેત્રપાણી પુઢે ધાવતી । વાહનાસવે જિયેચ્યા ॥ 102 ॥
કનકવેત્રપાણી પુઢે ધાવતી । વાહનાસવે જિયેચ્યા ॥ 102 ॥
ચતુર્વિધ વાદ્યાંચે ગજર । ચતુરંગ ચાલિલા દળભાર ।
યેઊન વેઢિલે વિદર્ભનગર । સત્યરથપિતયાચે ॥ 103 ॥
યેઊન વેઢિલે વિદર્ભનગર । સત્યરથપિતયાચે ॥ 103 ॥
નગરદુર્ગાવરૂન અપાર । ઉલ્હાટયંત્રાંચા હોત ભડિમાર ।
પરી ગંધર્વાંચે બળ ફાર । ઘેતલે નગર ક્ષણાર્ધે ॥ 104 ॥
પરી ગંધર્વાંચે બળ ફાર । ઘેતલે નગર ક્ષણાર્ધે ॥ 104 ॥
જેણે પૂર્વી પિતા મારિલા જાણ । ત્યાચે નામ દુર્મર્ષણ ।
તો જિતાચિ ધરૂનિ જાણ । આપલા કરૂન સોડિલા ॥ 105 ॥
તો જિતાચિ ધરૂનિ જાણ । આપલા કરૂન સોડિલા ॥ 105 ॥
દેશોદેશીચે પ્રજાજન । ધાવતી કરભાર ઘેઊન ।
ઉત્તમ મુહૂર્ત પાહૂન । સિંહાસનારૂઢ જાહલા ॥ 106 ॥
ઉત્તમ મુહૂર્ત પાહૂન । સિંહાસનારૂઢ જાહલા ॥ 106 ॥
માતા ઉમા બંધુ શુચિવ્રત । ત્યાસમવેત રાજ્ય કરીત ।
દહા સહસ્ર વર્ષેપર્યંત । યશવંત રાજ્ય કેલે ॥ 107 ॥
દહા સહસ્ર વર્ષેપર્યંત । યશવંત રાજ્ય કેલે ॥ 107 ॥
શાંડિલ્ય ગુરુ આણૂન । શતપદ્મ અર્પિલે ધન ।
રત્નાભિષેક કરૂન । અલંકાર વસ્ત્ર દીધલી ॥ 108 ॥
રત્નાભિષેક કરૂન । અલંકાર વસ્ત્ર દીધલી ॥ 108 ॥
દૌર્ભિક્ષ જળશોષ અવર્ષણ । આધિ વ્યાધિ વૈધવ્ય મરણ ।
દુઃખ શોક કલહ વિઘ્ન । રાજ્યાતૂન પળાલી ॥ 109 ॥
દુઃખ શોક કલહ વિઘ્ન । રાજ્યાતૂન પળાલી ॥ 109 ॥
પ્રજા ભૂદેવ દાયાદ । દેતી રાયાસી આશીર્વાદ ।
કોણાસહી નાહી ખેદ । સદા આનંદ ઘરોઘરી ॥ 110 ॥
કોણાસહી નાહી ખેદ । સદા આનંદ ઘરોઘરી ॥ 110 ॥
ઐસા અંશુમતીસમવેત । ધર્મગુપ્ત રાજ્ય કરીત ।
યૌવરાજ્ય શુચિવ્રતાતે દેત । પારિપત્ય સર્વ કરી ॥ 111 ॥
યૌવરાજ્ય શુચિવ્રતાતે દેત । પારિપત્ય સર્વ કરી ॥ 111 ॥
ઐસે દહા સહસ્ર વર્ષે રાજ્ય કરૂન । સુદત્તપુત્રાસી રાજ્ય દેઊન ।
ચિંતિતા મની ઉમાધવચરણ । દિવ્ય વિમાન ધાડિલે ॥ 112 ॥
ચિંતિતા મની ઉમાધવચરણ । દિવ્ય વિમાન ધાડિલે ॥ 112 ॥
દિવ્ય દેહ પાવોનિ નૃપતી । માતા-બંધૂંસમવેત અંશુમતી ।
શિવવિમાની બૈસતી । કરીત સ્તુતિ શિવાચી ॥ 113 ॥
શિવવિમાની બૈસતી । કરીત સ્તુતિ શિવાચી ॥ 113 ॥
કૈલાસપદાસી જાઊન । જગદાત્મા શિવ વિલોકૂન ।
જયજયકાર કરૂન । લોટાંગણે ઘાલિતી ॥ 114 ॥
જયજયકાર કરૂન । લોટાંગણે ઘાલિતી ॥ 114 ॥
દીનબંધુ જગન્નાથ । પતિત પાવન કૃપાવંત ।
હૃદયી ધરૂનિ સમસ્ત । અક્ષયપદી સ્થાપિલી ॥ 115 ॥
હૃદયી ધરૂનિ સમસ્ત । અક્ષયપદી સ્થાપિલી ॥ 115 ॥
હે ધર્મગુપ્તાચે આખ્યાન । કરિતી જે શ્રવણ પઠણ ।
લેખન રક્ષણ અનુમોદન । તરી પંચવદન રક્ષી તયા ॥ 116 ॥
લેખન રક્ષણ અનુમોદન । તરી પંચવદન રક્ષી તયા ॥ 116 ॥
સકળ પાપાંચા હોય ક્ષય । જેથે જાય તેથે વિજય ।
ધનધાન્યવૃદ્ધિ હોય । ઋણ જાય નિરસૂની ॥ 117 ॥
ધનધાન્યવૃદ્ધિ હોય । ઋણ જાય નિરસૂની ॥ 117 ॥
પ્રદોષમહિમા અદ્ભુત । જે આચરતી ઐકૂનિ ગ્રંથ ।
તેથે કૈચે દારિદ્રય મૃત્ય । સત્ય સત્ય ત્રિવાચા ॥ 118 ॥
તેથે કૈચે દારિદ્રય મૃત્ય । સત્ય સત્ય ત્રિવાચા ॥ 118 ॥
જ્યાચ્યા ઘરી શિવલીલામૃત ગ્રંથ । ત્યાચી શિવ પાઠી રાખીત ।
સદા હિંડે ઉમાકાંત । અંતી શિવપદ પ્રાપ્ત તયા ॥ 119 ॥
સદા હિંડે ઉમાકાંત । અંતી શિવપદ પ્રાપ્ત તયા ॥ 119 ॥
હા ગ્રંથ આમ્રવૃક્ષ સુરસ । પદ્યરચનાફળે આલી પાડાસ ।
કુતર્કવાદી જે વાયસ । મુખરોગ ત્યાસ નાવડે ॥ 120 ॥
કુતર્કવાદી જે વાયસ । મુખરોગ ત્યાસ નાવડે ॥ 120 ॥
જય જય બ્રહ્માનંદા વિરૂપાક્ષા । શ્રીધરવરદા સર્વસાક્ષા ।
દુષ્ટકર્મમોચકા કર્માધ્યક્ષા । ન યેસી લક્ષા નિગમાગમાં ॥ 121 ॥
દુષ્ટકર્મમોચકા કર્માધ્યક્ષા । ન યેસી લક્ષા નિગમાગમાં ॥ 121 ॥
શિવલીલામૃત ગ્રંથ પ્રચંડ । સ્કંદપુરાણ બ્રહ્મોત્તરખંડ ।
પરિસોત સજ્જન અખંડ । પંચમાધ્યાય ગોડ હા ॥ 122 ॥
પરિસોત સજ્જન અખંડ । પંચમાધ્યાય ગોડ હા ॥ 122 ॥
॥ શ્રીસાંબસદાશિવાર્પણમસ્તુ ॥ શુભં ભવતુ ॥