Lord Ganesha

ಗಣೇಶತಾಪಿನ್ಯುಪನಿಷತ್

(Ganesatapinyupanisat in Kannada)

Also known as sri ganesha tapini upanishad · ganesam pramathadhisam nirgunam sagunam vibhum

Not a stotra but an Upanishad, of the Atharvan, in three sections and largely in prose — which sets it apart from everything else in this cluster, and from the better known Ganapati Atharvashirsha as well. It opens with the making of the world rather than with praise. Prajapati sent out creatures, and the creatures asked how they were to become eaters of food; he divided himself threefold as bhur, bhuvah and svah, performed austerity, and became Brahma and Vishnu and Shiva, Prajapati and Indra and Agni. Then, silent and thinking with the mind, he asked the same question over again. What follows is a long chain of salutation — to brahman, to the brahmins, to the Vedas, to the seers, to the impeller and the begetter, to the food and to the lord of food.

Reading depth
Lyrics
॥ ಅಥ ಗಣೇಶಪೂರ್ವತಾಪಿನ್ಯುಪನಿಷತ್ ॥
ಗಣೇಶಂ ಪ್ರಮಥಾಧೀಶಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ಸಗುಣಂ ವಿಭುಮ್ ।
ಯೋಗಿನೋ ಯತ್ಪದಂ ಯಾನ್ತಿ ತಂ ಗೌರೀನನ್ದನಂ ಭಜೇ ॥
ಓಂ ನಮೋ ವರದಾಯ ವಿಘ್ನಹರ್ತ್ರೇ ॥ ಅಥಾತೋ ಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವಾನಾಂ ಸವಿತುಃ ಕವೀನಾಮೃಷಿರ್ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಮಹಿಷೋ ಮೃಗಾಣಾಮ್ । ಧಾತಾ ವಸೂನಾಂ ಸುರಭಿಃ ಸೃಜಾನಾಂ ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇಽಥರ್ವಪುತ್ರಾಯ ಮೀಢುಷೇ ॥ ಧಾತಾ ದೇವಾನಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ಹಿ ಚೇತೋ ಮನೋ ವನಾನೀವ ಮನಸಾಽಕಲ್ಪಯದ್ಯಃ । ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾಯ ತುಭ್ಯಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಯಾಥರ್ವಪುತ್ರಾಯ ಧನ್ವಿನೇ ॥ ೧ ॥
ಓಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಪ್ರಜಾ ಅಸೃಜತ । ತಾಃ ಸೃಷ್ಟಾ ಅಬ್ರುವನ್ ಕಥಮನ್ನಾದ್ಯಾ ಅಭವನ್ನಿತಿ । ಸ ತ್ರೇಧಾ ವ್ಯಭಜದ್ಭೂರ್ಭುವಃಸ್ವರಿತಿ । ಸ ತಪೋಽತಪ್ಯತ । ಸ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ ಶಿವಃ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ಸೇನ್ದ್ರಃ ಸೋಽಗ್ನಿಃ ಸಮಭವತ್ । ಸ ತೂಷ್ಣೀಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾಯನ್ ಕಥಮಿಮೇಽನ್ನಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಿತಿ । ಸೋಽಪಶ್ಯದಾತ್ಮನಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಗಜರೂಪಧರಂ ದೇವಂ ಶಶಿವರ್ಣಂ ಚತುರ್ಭುಜಂ ಯತೋ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಯತೋ ವಾಯನ್ತಿ ಯತ್ರೈವ ಯನ್ತಿ ಚ । ತದೇತದಕ್ಷರಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ । ಏತಸ್ಮಾಜ್ಜಾಯತೇ ಪ್ರಾಣೋ ಮನಃ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ । ಖಂ ವಾಯುರಾಪೋ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪೃಥಿವೀ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಧಾರಿಣೀ । ಪುರುಷ ಏವೇದಂ ವಿಶ್ವಂ ತಪೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಾಮೃತಮಿತಿ ॥ ೨ ॥
ಸೋಽಸ್ತುವತ ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ನಮೋ ವೇದೇಭ್ಯೋ ನಮ ಋಷಿಭ್ಯೋ ನಮಃ ಕುಲ್ಯೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಕುಲ್ಯೇಭ್ಯೋ ನಮಃ ಸವಿತ್ರೇ ಪ್ರಸವಿತ್ರೇ ನಮೋ ಭೋಜ್ಯಾಯ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಯ ಕಪರ್ದಿನೇ ಚಕ್ರಾಯ ಚಕ್ರಧರಾಯಾನ್ನಾಯಾನ್ನಪತಯೇ ಶಿವಾಯ ಸದಾಶಿವಾಯ ತುರ್ಯಾಯ ತುರೀಯಾಯ ಭೂರ್ಭುವಃಸ್ವಃಪತೇ ರಾಯಸ್ಪತೇ ವಾಜಿಪತೇ ಗೋಪತೇ ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಾಥರ್ವಾಙ್ಗಿರಃಪತೇ ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾಯೇತಿ ॥ ೩ ॥
ಸೋಽಬ್ರವೀದ್ವರದೋಽಸ್ಮ್ಯಹಮಿತಿ । ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿರಬ್ರವೀತ್ಕಥಮಿಮೇಽನ್ನಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಿತಿ । ಸ ಹೋವಾಚ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಸ್ತಪಸ್ತೇಪೇ ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರೇ ಮಹಾಯಶಾಃ । ಸ ಸರ್ವಸ್ಯ ವಕ್ತಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜ್ಞಾತಾಸೀತಿ । ಸ ಹೋವಾಚ ತಪಸ್ಯನ್ತಂ ಸಿದ್ಧಾರಣ್ಯೇ ಭೃಗುಪುತ್ರಂ ಪೃಚ್ಛಧ್ವಮಿತಿ । ತೇ ಪ್ರತ್ಯಾಯಯುಃ । ಸ ಹೋವಾಚ ಕಿಮೇತದಿತಿ । ತೇ ಹೋಚುಃ ಕಥಂ ವಯಮನ್ನಾದ್ಯಾ ಭವಾಮ ಇತಿ । ಸ ತೂಷ್ಣೀಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾಯನ್ ಕಥಮಿಮೇಽನ್ನಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಯುರಿತಿ । ಸ ಏತಮಾನುಷ್ಟುಭಂ ಮನ್ತ್ರರಾಜಮಪಶ್ಯತ್ । ಯದಿದಂ ಕಿಞ್ಚ ಸರ್ವಮಸೃಜತ । ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾನುಷ್ಟುಭಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ ಯದಿದಂ ಕಿಞ್ಚ । ಅನುಷ್ಟುಭಾ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ । ಅನುಷ್ಟುಭಾ ಜಾತಾನಿ ಜೀವನ್ತ್ಯನುಷ್ಟುಭಂ ಪ್ರಯನ್ತ್ಯಭಿಸಂವಿಶನ್ತಿ । ತಸ್ಯೈಷಾ ಭವತಿ ಅನುಷ್ಟುಪ್ಪ್ರಥಮಾ ಭವತ್ಯನುಷ್ಟುಬುತ್ತಮಾ ಭವತಿ । ವಾಗ್ವಾ ಅನುಷ್ಟುಬ್ವಾಚೈವ ಪ್ರಯನ್ತಿ ವಾಚೈವೋದ್ಯನ್ತಿ । ಪರಮಾ ವಾ ಏಷಾ ಛನ್ದಸಾಂ ಯದನುಷ್ಟುಪ್ । ಸರ್ವಮನುಷ್ಟುಪ್ । ಏತಂ ಮನ್ತ್ರರಾಜಂ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ । ಸ ಭುಕ್ತಿಂ ಮುಕ್ತಿಂ ಚ ವಿನ್ದತಿ । ತೇನ ಸರ್ವಜ್ಞಾನಂ ಭವತಿ । ತದೇತನ್ನಿದರ್ಶನಂ ಭವತಿ ; ಏಕೋ ದೇವಃ ಪ್ರಾಪಕೋ ಯೋ ವಸೂನಾಂ ಶ್ರಿಯಾ ಜುಷ್ಟಃ ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ಏಷಃ । ಮಾಯಾದೇವೋ ಬಲಗಹನೋ ಬ್ರಹ್ಮಾರಾತೀಸ್ತಂ ದೇವಮೀಡೇ ದಕ್ಷಿಣಾಸ್ಯಮ್ ॥ ಆ ತೂ ನ ಇನ್ದ್ರ ಕ್ಷುಮನ್ತಂ ಚಿತ್ರಂ ಗ್ರಾಭಂ ಸಙ್ಗೃಭಾಯ । ಮಹಾಹಸ್ತೀ ದಕ್ಷಿಣೇನ ॥ ಇತಿ ಸಹಸ್ರಕೃತ್ವಸ್ತುಷ್ಟಾವ ॥ ೪ ॥
ಅಥಾಪಶ್ಯನ್ಮಹಾದೇವಂ ಶ್ರಿಯಾ ಜುಷ್ಟಂ ಮದೋತ್ಕಟಮ್ । ಸನಕಾದಿಮಹಾಯೋಗಿವೇದವಿದ್ಭಿರುಪಾಸಿತಮ್ ॥ ದ್ರುಹಿಣಾದಿಮದೇವೇಶಷಟ್ಪದಾಲಿವಿರಾಜಿತಮ್ । ಲಸತ್ಕರ್ಣಂ ಮಹಾದೇವಂ ಗಜರೂಪಧರಂ ಶಿವಮ್ ॥ ಸ ಹೋವಾಚ ವರದೋಽಸ್ಮೀತಿ । ಸ ತೂಷ್ಣೀಂ ಮನಸಾ ವವ್ರೇ । ಸ ತಥೇತಿ ಹೋವಾಚ । ತದೇಷ ಶ್ಲೋಕಃ ; ಸ ಸಂಸ್ತುತೋ ದೈವತದೇವಸೂನುಃ ಸುತಂ ಭೃಗೋರ್ವಾಕ್ಯಮುವಾಚ ತುಷ್ಟಃ । ಅವೇಹಿ ಮಾಂ ಭಾರ್ಗವ ವಕ್ರತುಣ್ಡಮನಾಥನಾಥಂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕಂ ಶಿವಮ್ ॥
ಅಥ ತಸ್ಯ ಷಡಙ್ಗಾನಿ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವುಃ । ಸ ಹೋವಾಚ ಜಪಧ್ವಮಾನುಷ್ಟುಭಂ ಮನ್ತ್ರರಾಜ ಷಟ್ಪದಂ ಸಷಡಕ್ಷರಮ್ । ಇತಿ ಯೋ ಜಪತಿ ಸ ಭೂತಿಮಾನ್ ಭವತೀತಿ ಯೂಯಮನ್ನಾದ್ಯಾ ಭವೇಯುರಿತಿ । ತದೇತನ್ನಿದರ್ಶನಮ್ ; ಗಣಾನಾಂ ತ್ವಾ ಗಣನಾಥಂ ಸುರೇನ್ದ್ರಂ ಕವಿಂ ಕವೀನಾಮತಿಮೇಧವಿಗ್ರಹಮ್ । ಜ್ಯೇಷ್ಠರಾಜಂ ವೃಷಭಂ ಕೇತುಮೇಕಂ ಸಾ ನಃ ಶೃಣ್ವನ್ನೂತಿಭಿಃ ಸೀದ ಶಾಶ್ವತ್ ॥ ೫ ॥
ತೇ ಹೋಚುಃ ಕಥಮಾನುಷ್ಟುಭಂ ಮನ್ತ್ರರಾಜಮಭಿಜಾನೀಮ ಇತಿ । ಸ ಏತಮಾನುಷ್ಟುಭಂ ಷಟ್ಪದಂ ಮನ್ತ್ರರಾಜ ಕಥಯಾಞ್ಚಕ್ರೇ । ಸ ಸಾಮ ಭವತಿ । ಋಗ್ವೈ ಗಾಯತ್ರೀ ಯಜುರುಷ್ಣಿಗನುಷ್ಟುಪ್ ಸಾಮ । ಸ ಆದಿತ್ಯೋ ಭವತಿ । ಋಗ್ವೈ ವಸುರ್ಯಜೂ ರುದ್ರಾಃ ಸಾಮಾದಿತ್ಯಾ ಇತಿ । ಸ ಷಟ್ಪದೋ ಭವತಿ । ಸಾಮ ವೈ ಷಟ್ಪದಃ । ಸಸಾಗರಾಂ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾಂ ಸಪರ್ವತಾಂ ವಸುನ್ಧರಾಂ ತತ್ಸಾಮ್ನಃ ಪ್ರಥಮಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾದ್ರಾಯಸ್ಪೋಷಸ್ಯ ದಾತೇತಿ । ತೇನ ಸಪ್ತದ್ವೀಪಾಧಿಪೋ ಭವತಿ ಭೂಃಪತಿತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರೋಗಣಸೇವಿತಮನ್ತರಿಕ್ಷಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾನ್ನಿಧಿದಾತೇತಿ । ತೇನ ಧನದಾದಿಕಾಷ್ಠಾಪತಿರ್ಭವತಿ ಭುವಃಪತಿತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ವಸುರುದ್ರಾದಿತ್ಯೈಃ ಸರ್ವೈರ್ದೇವೈಃ ಸೇವಿತಂ ದಿವಂ ತತ್ಸಾಮ್ನಸ್ತೃತೀಯಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾದನ್ನದೋ ಮತ ಇತಿ । ತೇನ ದೇವಾಧಿಪತ್ಯಂ ಸ್ವಃಪತಿತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಾಥರ್ವಾಙ್ಗಿರೋಗಣಸೇವಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ತುರ್ಯಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾದ್ರಕ್ಷೋಹಣ ಇತಿ । ತೇನ ದೇವಾಧಿಪತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ವಾಸುದೇವಾದಿಚತುರ್ವ್ಯೂಹಸೇವಿತಂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಂ ತತ್ಸಾಮ್ನಃ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾದ್ಬಲಗಹನ ಇತಿ । ತೇನ ಸರ್ವದೇವಾಧಿಪತ್ಯಂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಂ ನಿರಞ್ಜನಂ ಪರಮವ್ಯೋಮ್ನಿಕಂ ತತ್ಸಾಮ್ನಃ ಷಷ್ಠಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ತೇನ ವಕ್ರತುಣ್ಡಾಯ ಹುಮಿತಿ ಯೋ ಜಾನೀಯಾತ್ಸೋಽಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಸತ್ಯಲೋಕಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೬ ॥
ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಾಥರ್ವಾಶ್ಚತ್ವಾರಃ ಪಾದಾ ಭವನ್ತಿ । ರಾಯಸ್ಪೋಷಸ್ಯ ದಾತಾ ಚೇತಿ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದೋ ಭವತಿ ಋಗ್ವೈ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ । ನಿಧಿದಾತಾಽನ್ನದೋ ಮತ ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಾದಃ ಯಜುರ್ವೈ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪಾದಃ । ರಕ್ಷೋಹಣೋ ವೋ ಬಲಗಹನ ಇತಿ ತೃತೀಯಃ ಪಾದಃ ಸಾಮ ವೈ ತೃತೀಯಃ ಪಾದಃ । ವಕ್ರತುಣ್ಡಾಯ ಹುಮಿತಿ ಚತುರ್ಥಃ ಪಾದಃ ಅಥರ್ವಶ್ಚತುರ್ಥಃ ಪಾದೋಽಥರ್ವಶ್ಚತುರ್ಥಃ ಪಾದ ಇತಿ ॥ ೭ ॥
ಇತಿ ಗಣೇಶಪೂರ್ವತಾಪಿನ್ಯುಪನಿಷತ್ಸು ಪ್ರಥಮೋಪನಿಷತ್ ॥ ೧ ॥
॥ ದ್ವಿತೀಯೋಪನಿಷತ್ ॥
ಸ ಹೋವಾಚ ಪ್ರಜಾಪತಿರಗ್ನಿರ್ವೈ ವೇದಾ ಇದಂ ಸರ್ವಂ ವಿಶ್ವಾನಿ ಭೂತಾನಿ ವಿರಾಟ್ ಸ್ವರಾಟ್ ಸಮ್ರಾಟ್ ತತ್ಸಾಮ್ನಃ ಪ್ರಥಮಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ಋಗ್ಯಜುಃಸಾಮಾಥರ್ವರೂಪಃ ಸೂರ್ಯೋಽನ್ತರಾದಿತ್ಯೇ ಹಿರಣ್ಮಯಃ ಪುರುಷಸ್ತತ್ಸಾಮ್ನೋ ದ್ವಿತೀಯಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ಯ ಓಷಧೀನಾಂ ಪ್ರಭವಿತಾ ತಾರಾಪತಿಃ ಸೋಮಸ್ತತ್ಸಾಮ್ನಸ್ತೃತೀಯಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತತ್ಸಾಮ್ನಶ್ಚತುರ್ಥಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ಯೋ ಹರಿಸ್ತತ್ಸಾಮ್ನಃ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ಯಃ ಶಿವಃ ಸ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ಸಾಮ್ನೋಽನ್ತ್ಯಂ ಪಾದಂ ಜಾನೀಯಾತ್ । ಯೋ ಜಾನೀತೇ ಸೋಽಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಭವತಿ । ತಸ್ಮಾದಿದಮಾನುಷ್ಟುಭಂ ಸಾಮ ಯತ್ರ ಕ್ವಚಿನ್ನಾಚಷ್ಟೇ । ಯದಿ ದಾತುಮಪೇಕ್ಷತೇ ಪುತ್ರಾಯ ಶುಶ್ರೂಷವೇ ದಾಸ್ಯತ್ಯನ್ಯಸ್ಮೈ ಶಿಷ್ಯಾಯ ವೇತಿ ॥ ೧ ॥
ತಸ್ಯ ಹಿ ಷಡಙ್ಗಾನಿ ಭವನ್ತಿ ; ಓಂ ಹೃದಯಾಯ ನಮಃ, ಶಿರಸೇ ಸ್ವಾಹಾ, ಶಿಖಾಯೈ ವಷಟ್, ಕವಚಾಯ ಹುಮ್ । ನೇತ್ರತ್ರಯಾಯ ವೌಷಟ್, ಅಸ್ತ್ರಾಯ ಫಡಿತಿ ಪ್ರಥಮಂ ಪ್ರಥಮೇನ ದ್ವಿತೀಯಂ ದ್ವಿತೀಯೇನ ತೃತೀಯಂ ತೃತೀಯೇನ ಚತುರ್ಥಂ ಚತುರ್ಥೇನ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಞ್ಚಮೇನ ಷಷ್ಠಂ ಷಷ್ಠೇನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಮುಭಯತೋ ಮಾಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ಭವತಿ । ಮಾಯಾ ವಾ ಏಷಾ ವೈನಾಯಕೀ ಸರ್ವಮಿದಂ ಸೃಜತಿ ಸರ್ವಮಿದಂ ರಕ್ಷತಿ ಸರ್ವಮಿದಂ ಸಂಹರತಿ ತಸ್ಮಾನ್ಮಾಯಾಮೇತಾಂ ಶಕ್ತಿಂ ವೇದ । ಸ ಮೃತ್ಯುಂ ಜಯತಿ । ಸ ಪಾಪ್ಮಾನಂ ತರತಿ । ಸ ಮಹತೀಂ ಶ್ರಿಯಮಶ್ನುತೇ । ಸೋಽಭಿವಾದೀ ಷಟ್ಕರ್ಮಸಂಸಿದ್ಧೋ ಭವತ್ಯಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಮೀಮಾಂಸನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನೋ ಹ್ರಸ್ವಾ ವಾ ದೀರ್ಘಾ ವಾ ಪ್ಲುತಾ ವೇತಿ । ಯದಿ ಹ್ರಸ್ವಾ ಭವತಿ ಸರ್ವಪಾಪ್ಮಾನಂ ತರತ್ಯಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಯದಿ ದೀರ್ಘಾ ಭವತಿ ಮಹತೀಂ ಶ್ರಿಯಮಾಪ್ನುಯಾದಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ಯದಿ ಪ್ಲುತಾ ಭವತಿ ಜ್ಞಾನವಾನ್ ಭವತ್ಯಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ತದೇತದೃಷಿಣೋಕ್ತಂ ನಿದರ್ಶನಮ್ ; ಸ ಈಂ ಪಾಹಿ ಯ ಋಜೀಷೀ ತರುದ್ರಃ ಸ ಶ್ರಿಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಮೌಪಲಾಂಬಿಕಾಂ ಗಾಮ್ । ಷಷ್ಠೀಂ ಚ ಯಾಮಿನ್ದ್ರಸೇನೇತ್ಯುತ ಆಹುಸ್ತಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಯೋನಿಸ್ವರೂಪಾಮ್ ॥ ತಾಮಿಹಾಯುಷೇ ಶರಣಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ । ಕ್ಷೀರೋದಾರ್ಣವಶಾಯಿನಂ ಕಲ್ಪದ್ರುಮಾಧಃಸ್ಥಿತಂ ವರದಂ ವ್ಯೋಮರೂಪಿಣಂ ಪ್ರಚಣ್ಡದಣ್ಡದೋರ್ದಣ್ಡಂ ವಕ್ರತುಣ್ಡಸ್ವರೂಪಿಣಂ ಪಾರ್ಶ್ವಾಧಃಸ್ಥಿತಕಾಮಧೇನುಂ ಶಿವೋಮಾತನಯಂ ವಿಭುಮ್ । ರುಕ್ಮಾಂಬರನಿಭಾಕಾಶಂ ರಕ್ತವರ್ಣಂ ಚತುರ್ಭುಜಮ್ । ಕಪರ್ದಿನಂ ಶಿವಂ ಶಾನ್ತಂ ಭಕ್ತಾನಾಮಭಯಪ್ರದಮ್ ॥
ಉನ್ನತಪ್ರಪದಾಙ್ಗುಷ್ಠಂ ಗೂಢಗುಲ್ಫಂ ಸಪಾರ್ಷ್ಣಿಕಮ್ । ಪೀನಜಙ್ಘಂ ಗೂಢಜಾನುಂ ಸ್ಥೂಲೋರುಂ ಪ್ರೋನ್ನಮತ್ಕಟಿಮ್ ॥
ನಿಮ್ನನಾಭಿಂ ಕಂಬುಕಣ್ಠಂ ಲಂಬೋಷ್ಠಂ ಲಂಬನಾಸಿಕಮ್ । ಸಿದ್ಧಿಬುದ್ಧ್ಯುಭಯಾಶ್ಲಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಸನ್ನವದನಾಂಬುಜಮ್ ॥
ಇತಿ ಸಂಸರ್ಗಃ ॥ ೨ ॥
ಅಥ ಛನ್ದೋದೈವತಮ್ । ಅನುಷ್ಟುಪ್ಛನ್ದೋ ಭವತಿ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದಕ್ಷರಾನುಷ್ಟುಬ ಭವತಿ । ಅನುಷ್ಟುಭಾ ಸರ್ವಮಿದಂ ಸೃಷ್ಟಮನುಷ್ಟುಭಾ ಸರ್ವಮುಪಸಂಹೃತಮ್ । ಶಿವೋಮಾಯುತಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ವರದೋ ದೇವತಾ । ತೇ ಹೋಚುಃ ಕಥಂ ಶಿವೋಮಾಯುತ ಇತಿ । ಸ ಹೋವಾಚ ಭೃಗುಪುತ್ರಃ ಪ್ರಕೃತಿಪುರುಷಮಯೋ ಹಿ ಸ ಧನದ ಇತಿ ಪ್ರಕೃತಿರ್ಮಾಯಾ ಪುರುಷಃ ಶಿವ ಇತಿ । ಸೋಽಯಂ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ದೇವತೇತಿ । ತದೇತನ್ನಿದರ್ಶನಮ್ ; ಇನ್ದ್ರೋ ಮಾಯಾಭಿಃ ಪುರುಹೂತ ಈಡೇ ಶರ್ವೋ ವಿಶ್ವಂ ಮಾಯಯಾ ಸ್ವಿದ್ದಧಾರ । ಸೋಽಜಃ ಶೇತೇ ಮಾಯಯಾ ಸ್ವಿದ್ಗುಹಾಯಾಂ ವಿಶ್ವಂ ನ್ಯಸ್ತಂ ವಿಷ್ಣುರೇಕೋ ವಿಜಜ್ಞೇ ॥ ತದೇತನ್ಮಾಯಾ ಹಂಸಮಯೀ ದೇವಾನಾಮ್ ॥
ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಾ ಏತದ್ಭೂತಾನಾಮಾಕಾಶಃ ಪರಾಯಣಮ್ । ಸರ್ವಾಣಿ ಹ ವಾ ಇಮಾನಿ ಭೂತಾನ್ಯಾಕಾಶಾದೇವ ಜಾಯನ್ತೇ ಜಾತಾನಿ ಜೀವನ್ತ್ಯಾಕಾಶಂ ಪ್ರಯನ್ತ್ಯಭಿಸಂವಿಶನ್ತಿ । ತಸ್ಮಾದಾಕಾಶಬೀಜಂ ಶಿವೋ ವಿದ್ಯಾತ್ । ತದೇತನ್ನಿದರ್ಶನಮ್ ; ಹಂಸಃ ಶುಚಿಷದ್ವಸುರನ್ತರಿಕ್ಷಸದ್ಧೋತಾ ವೇದಿಷದತಿಥಿರ್ದುರೋಣಸತ್ । ನೃಷದ್ವರಸದೃತಸದ್ವ್ಯೋಮಸದಬ್ಜಾ ಗೋಜಾ ಋತಜಾ ಅದ್ರಿಜಾ ಋತಂ ಬೃಹದಿತಿ ॥ ೩ ॥
ಅಥಾಧಿಷ್ಠಾನಮ್ ; ಮಧ್ಯೇ ಬಿನ್ದುಂ ತ್ರಿಕೋಣಂ ತದನು ಋತುಗಣಂ ವಸುದಲಂ ದ್ವಾದಶಾರಂ ಷೋಡಶಕರ್ಣಿಕೇತಿ । ಮಧ್ಯೇ ಬೀಜಾತ್ಮಕಂ ದೇವಂ ಯಜೇತ್ । ವಾಮದಕ್ಷಿಣೇ ಸಿದ್ಧಿರ್ಬುದ್ಧಿಃ । ಅಗ್ರೇ ಕಾಮದುಘಾ ಷಟ್ಕೋಣೇ ಸುಮುಖಾದಯಃ ಷಡ್ವಿನಾಯಕಾಃ । ವಸುದಲೇ ವಕ್ರತುಣ್ಡಾದ್ಯಷ್ಟವಿನಾಯಕಾಃ । ದ್ವಾದಶಾರೇ ಬಟುಕೋ ವಾಮನೋ ಮಹಾದಶಕಮಹೋದರೌ ಸುಭದ್ರೋ ಮಾಲೀ ವರೋ ರಾಮ ಉಮಾ ಶಿವಃ ಸ್ಕನ್ದೋ ನನ್ದೀ । ತದ್ಬಾಹ್ಯೇಽಣಿಮಾದಿಸಿದ್ಧಯಃ । ಷೋಡಶಾರೇ ದಿಕ್ಪಾಲಾಃ ಸಾಯುಧಾ ಇತಿ ॥ ೪ ॥
ಅಥ ಪ್ರಸಾರಃ ; ಯ ಏತೇನ ಚತುರ್ಥೀಷು ಪಕ್ಷಯೋರುಭಯೋರಪಿ । ಲಕ್ಷಂ ಜುಹುಯಾದಪೂಪಾನಾಂ ತತ್ಕ್ಷಣಾದ್ಧನದೋ ಭವೇತ್ ॥ ಸಿದ್ಧೌದನಂ ತ್ರಿಮಾಸಂ ತು ಜುಹ್ವದಗ್ನಾವನನ್ಯಧೀಃ । ತಾವಜ್ಜುಹ್ವತ್ಪೃಥುಕಾನ್ಹಿ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವೈಶ್ರವಣೋ ಭವೇತ್ ॥ ಉಚ್ಚಾಟಯೇದ್ವಿಭೀತೈಶ್ಚ ಮಾರಯೇದ್ವಿಷವೃಕ್ಷಜೈಃ । ವಶ್ಯಾಯ ಪಙ್ಕಜೈರ್ವಿದ್ವಾನ್ಧನಾರ್ಥೀ ಮೋದಕೈರ್ಹುನೇತ್ ॥ ಏವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕೃತಕರ್ಮಾ ಭವತಿ ಕೃತಕರ್ಮಾ ಭವತೀತಿ ॥ ೫ ॥
ಇತಿ ಗಣೇಶಪೂರ್ವತಾಪಿನ್ಯುಪನಿಷತ್ಸು ದ್ವಿತೀಯೋಪನಿಷತ್ ॥ ೨ ॥
॥ ತೃತೀಯೋಪನಿಷತ್ ॥
ಅಥ ಹೋವಾಚ ಭೃಗುಪುತ್ರಸ್ತನ್ತ್ರಂ ವಿಜಿಜ್ಞಾಸಿತವ್ಯಮಿತಿ । ಮೂಲೇ ಶೂನ್ಯಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ । ಶೂನ್ಯಂ ವೈ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ । ತತ್ರ ಸತಾರಂ ಸಮಾಯಂ ಸಾಮ ನ್ಯಸೇತ್ತ್ರಿರೇಖಂ ಭವತಿ ತ್ರಯೋ ಹೀಮೇ ಲೋಕಾಸ್ತ್ರಯೋ ಹೀಮೇ ವೇದಾಃ । ಋಗ್ವೈ ಭೂಃ ಸಾ ಮಾಯಾ ಭವತಿ । ಯಜುರ್ವೈ ಭುವಃ ಸ ಶಿವೋ ಭವತಿ । ಸಾಮ ವೈ ಸ್ವಃ ಸ ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋ ಭವತಿ । ಷಟ್ಕೋಣಂ ಭವತಿ ಷಡ್ ಹೀಮೇ ಲೋಕಾಃ ಷಡ್ಢಾ ಋತವೋ ಭವನ್ತಿ । ತತ್ರ ತಾರಮಾಯಾರಮಾಮಾರವಿಶ್ವೇಶಧರಣೀಕ್ರಮಾನ್ನ್ಯಸೇತ್ । ಅಷ್ಟಪತ್ರಂ ಭವತ್ಯಷ್ಟಾಕ್ಷರಾ ಗಾಯತ್ರೀ ಭವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಗಾಯತ್ರೀಂ ನ್ಯಸೇತ್ । ದ್ವಾದಶಪತ್ರ ಭವತಿ ದ್ವಾದಶಾದಿತ್ಯಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ ಸ್ವರಾ ಭವನ್ತಿ । ಸ್ವರಾನ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾದಿತ್ಯಲೋಕಮಶ್ನುತೇ । ಷೋಡಶಪತ್ರಂ ಭವತಿ ಷೋಡಶಕಲೋ ವೈ ಪುರುಷೋ ವರ್ಣೋ ಹ ವೈ ಪುರುಷಃ ಸ ಲೋಕಾಧಿಷ್ಠಿತೋ ಭವತ್ಯನುಷ್ಟುಬ್ ವೈ ಪುರುಷಃ ॥ ೧ ॥
ಸ ಹೋವಾಚ ಭೃಗುಪುತ್ರ ಏತಮಾನುಷ್ಟುಭಂ ಮನ್ತ್ರರಾಜಂ ಸಾಙ್ಗಂ ಸಪ್ರಸೃತಿಕಂ ಸಮಾಯಂ ಸಾಧಿಷ್ಠಾನಂ ಸತನ್ತ್ರಂ ಯೋ ಜಾನಾತಿ ಸ ಭೂತಿಮಾನ್ ಭವತಿ ಸೋಽಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ ಸೋಽಮೃತತ್ವಂ ಚ ಗಚ್ಛತೀತಿ ॥ ೨ ॥
ಇತಿ ಗಣೇಶಪೂರ್ವತಾಪಿನ್ಯುಪನಿಷತ್ಸು ತೃತೀಯೋಪನಿಷತ್ ॥ ೩ ॥
ಇತ್ಯಾಥರ್ವಣೀಯಾ ಗಣೇಶಪೂರ್ವತಾಪಿನ್ಯುಪನಿಷತ್ಸಮಾಪ್ತಾ ॥

Explore More