॥ শ্ৰী প্ৰত্যঙ্গিৰা সূক্তম্ (ঋগ্ৱেদীয পাঠান্তৰম্ - ১) ॥
(ঋ.ৱে.খি.৪.৫)
যাং কল্পযন্তি নোঽৰযঃ ক্ৰূৰাং কৃত্যাং ৱধূমিৱ ।
তাং ব্ৰহ্মণা পৰি নিঙ্মঃ প্ৰত্যক্কৰ্তাৰমৃচ্ছতু ॥ ১ ॥
তাং ব্ৰহ্মণা পৰি নিঙ্মঃ প্ৰত্যক্কৰ্তাৰমৃচ্ছতু ॥ ১ ॥
শীৰ্ষণ্ৱতীং কৰ্ণৱতীং ৱিশ্ৱৰূপাং ভযংকৰীম্ ।
যঃ প্ৰাহিণোমি হাদ্য ত্ৱা ৱি তত্ত্ৱং যোজযাশুভি ॥ ২ ॥
যঃ প্ৰাহিণোমি হাদ্য ত্ৱা ৱি তত্ত্ৱং যোজযাশুভি ॥ ২ ॥
যেন চিত্তেন ৱদসি প্ৰতিকূলমঘাযূনি ।
তমেৱং তে নি কৃত্যে মাস্মান্ ঋষ্যো অনাগসঃ ॥ ৩ ॥
তমেৱং তে নি কৃত্যে মাস্মান্ ঋষ্যো অনাগসঃ ॥ ৩ ॥
অভি ৱৰ্তস্ৱ কৰ্তাৰং নিৰস্তাস্মাভিৰোজসা ।
আযুৰস্য নি ৱৰ্তস্ৱ প্ৰজাং চ পুৰুষাদিনি ॥ ৪ ॥
আযুৰস্য নি ৱৰ্তস্ৱ প্ৰজাং চ পুৰুষাদিনি ॥ ৪ ॥
যস্ত্ৱা কৃত্যে চকাৰেহ তং ত্ৱং গচ্ছ পুনৰ্নৱে ।
অৰাতীঃ কৃত্যাং নাশয সৰ্ৱাশ্চ যাতুধান্যঃ ॥ ৫ ॥
অৰাতীঃ কৃত্যাং নাশয সৰ্ৱাশ্চ যাতুধান্যঃ ॥ ৫ ॥
ক্ষিপ্ৰং কৃত্যে নি ৱৰ্তস্ৱ কৰ্তুৰেৱ গৃহান্ প্ৰতি ।
পশূংশ্চাৱাস্য নাশয ৱীৰাংশ্চাস্য নি বৰ্হয ॥ ৬ ॥
পশূংশ্চাৱাস্য নাশয ৱীৰাংশ্চাস্য নি বৰ্হয ॥ ৬ ॥
যস্ত্ৱা কৃত্যে প্ৰ জিগাতি ৱিদ্ৱান্ অৱিদুষো গৃহান্ ।
তস্ত্যৈৱেতঃ পৰেত্যাশু তনুং কৃধি পৰুষ্যসঃ ॥ ৭ ॥
তস্ত্যৈৱেতঃ পৰেত্যাশু তনুং কৃধি পৰুষ্যসঃ ॥ ৭ ॥
প্ৰতীচীং ত্ৱাপসেধতু ব্ৰহ্ম ৰোচিষ্ণ্ৱমিত্ৰহা ।
অগ্নিশ্চ কৃত্যে ৰক্ষোহা ৰিপ্ৰহা চাজ একপাত্ ॥ ৮ ॥
অগ্নিশ্চ কৃত্যে ৰক্ষোহা ৰিপ্ৰহা চাজ একপাত্ ॥ ৮ ॥
যথা ত্ৱাঙ্গিৰসঃ পূৰ্ৱে ভৃগৱশ্চাপ সেধিৰে ।
অত্ৰযশ্চ ৱসিষ্ঠাশ্চ তথৈৱ ত্ৱাপসেধিম ॥ ৯ ॥
অত্ৰযশ্চ ৱসিষ্ঠাশ্চ তথৈৱ ত্ৱাপসেধিম ॥ ৯ ॥
যস্তে পৰূংষি সংদধৌ ৰথস্যেৱ ঋভুৰ্ধিযা ।
তং গচ্ছ তত্ৰ তে জনমজ্ঞাতস্তেঽযং জনঃ ॥ ১০ ॥
তং গচ্ছ তত্ৰ তে জনমজ্ঞাতস্তেঽযং জনঃ ॥ ১০ ॥
যো নঃ কশ্চিদ্ৰণস্থো ৱা কশ্চিদ্ৱান্যোঽভি হিংসতি ।
তস্য ত্ৱং দ্ৰোৰিৱেদ্ধোঽগ্নিস্তনুঃ পৃচ্ছস্ৱ হেল়িতঃ ॥ ১১ ॥
তস্য ত্ৱং দ্ৰোৰিৱেদ্ধোঽগ্নিস্তনুঃ পৃচ্ছস্ৱ হেল়িতঃ ॥ ১১ ॥
ভৱা শৰ্ৱা দেৱহেল়িমস্য তে পাপকৃত্ৱনে ।
হৰস্ৱতীস্ত্ৱং চ কৃত্যে নোচ্ছিষস্তস্য কিঞ্চন ॥ ১২ ॥
হৰস্ৱতীস্ত্ৱং চ কৃত্যে নোচ্ছিষস্তস্য কিঞ্চন ॥ ১২ ॥
যে নো শিৱাসঃ পন্থানঃ পৰাযান্তি পৰাৱতম্ ।
তৈৰ্দেৱ্যৰাতীঃ কৃত্যা নো গমযস্ৱা নি ৱৰ্তয ॥ ১৩ ॥
তৈৰ্দেৱ্যৰাতীঃ কৃত্যা নো গমযস্ৱা নি ৱৰ্তয ॥ ১৩ ॥
যো নঃ কশ্চিদ্দ্ৰুহোঽৰাতিৰ্মনসাপ্যভি দাসতি ।
দূৰস্থো ৱান্তিকস্থো ৱা তস্য হৃদ্যমসৃক্ পিব ॥ ১৪ ॥
দূৰস্থো ৱান্তিকস্থো ৱা তস্য হৃদ্যমসৃক্ পিব ॥ ১৪ ॥
যেনাসি কৃত্যে প্ৰহিতা দূঢ্যেনাস্মজ্জিঘাংসযা ।
তস্য ৱ্যনচ্চাৱ্যনচ্চ হিনস্তু শৰদাশনিঃ ॥ ১৫ ॥
তস্য ৱ্যনচ্চাৱ্যনচ্চ হিনস্তু শৰদাশনিঃ ॥ ১৫ ॥
যদ্যু ৱৈষি দ্ৱিপদ্যস্মান্ যদি ৱৈষি চতুষ্পদী ।
নিৰস্তাতোঽৱ্ৰতাস্মাভিঃ কৰ্তুৰষ্টাপদী গৃহম্ ॥ ১৬ ॥
নিৰস্তাতোঽৱ্ৰতাস্মাভিঃ কৰ্তুৰষ্টাপদী গৃহম্ ॥ ১৬ ॥
যো নঃ শপাদশপতো যশ্চ নঃ শপতঃ শপাত্ ।
ৱৃক্ষ ইৱ ৱিদ্যুতা হত আমূলাদনুশুষ্যতু ॥ ১৭ ॥
ৱৃক্ষ ইৱ ৱিদ্যুতা হত আমূলাদনুশুষ্যতু ॥ ১৭ ॥
যং দ্ৱিষ্মো যশ্চ নো দ্ৱেষ্ট্যঘাযুৰ্যশ্চ নঃ শপাত্ ।
শুনে পেষ্ট্ৰমিৱাৱক্ষামং তং প্ৰত্যস্যামি মৃত্যৱে ॥ ১৮ ॥
শুনে পেষ্ট্ৰমিৱাৱক্ষামং তং প্ৰত্যস্যামি মৃত্যৱে ॥ ১৮ ॥
যশ্চ সাপত্নঃ শপথো যশ্চ জাম্যাঃ শপথঃ ।
ব্ৰহ্মা চ যত্ ক্ৰুদ্ধঃ শপাত্ সৰ্ৱং তত্ কৃধ্যধস্পদম্ ॥ ১৯ ॥
ব্ৰহ্মা চ যত্ ক্ৰুদ্ধঃ শপাত্ সৰ্ৱং তত্ কৃধ্যধস্পদম্ ॥ ১৯ ॥
সবন্ধুশ্চাসবন্ধুশ্চ যো অস্মান্ অভি দাসতি ।
তস্য ত্ৱং ভিন্ধ্যধিষ্ঠায পদা ৱিষ্পূৰ্যতে শিৰঃ ॥ ২০ ॥
তস্য ত্ৱং ভিন্ধ্যধিষ্ঠায পদা ৱিষ্পূৰ্যতে শিৰঃ ॥ ২০ ॥
অভি প্ৰেহি সহস্ৰাক্ষং যুক্ত্ৱাশুং শপথ ৰথম্ ।
শত্ৰূঁৰন্ৱিচ্ছতী কৃত্যে ৱৃকীৱাৱিৱৃতো গৃহান্ ॥ ২১ ॥
শত্ৰূঁৰন্ৱিচ্ছতী কৃত্যে ৱৃকীৱাৱিৱৃতো গৃহান্ ॥ ২১ ॥
পৰি ণো ৱৃঙ্ধি শপথান্ দহন্নগ্নিৰিৱ ৱ্ৰজম্ ।
শত্ৰূঁৰেৱা ৱি নো জহি দিৱ্যা ৱৃক্ষমিৱাশনিঃ ॥ ২২ ॥
শত্ৰূঁৰেৱা ৱি নো জহি দিৱ্যা ৱৃক্ষমিৱাশনিঃ ॥ ২২ ॥
শত্ৰূন্মে প্ৰোষ্ট শপথান্ কৃত্যাশ্চ সুহৃদো হৃদ্যাঃ ।
জিহ্মাঃ শ্লক্ষ্ণাশ্চ দুৰ্হৃদঃ সমিদ্ধং জাতৱেদসম্ ॥ ২৩ ॥
জিহ্মাঃ শ্লক্ষ্ণাশ্চ দুৰ্হৃদঃ সমিদ্ধং জাতৱেদসম্ ॥ ২৩ ॥
অসপত্নং পুৰস্তান্নঃ শিৱং দক্ষিণতস্কৃধি ।
অভযং সততং পশ্চাদ্ভদ্ৰমুত্তৰতো গৃহে ॥ ২৪ ॥
অভযং সততং পশ্চাদ্ভদ্ৰমুত্তৰতো গৃহে ॥ ২৪ ॥
পৰেহি কৃত্যে মা তিষ্ঠ ৱৃদ্ধস্যেৱ পদং নয ।
মৃগস্য হি মৃগাৰিস্ত্ৱং তং ত্ৱং নিকৰ্তুমৰ্হসি ॥ ২৫ ॥
মৃগস্য হি মৃগাৰিস্ত্ৱং তং ত্ৱং নিকৰ্তুমৰ্হসি ॥ ২৫ ॥
অঘ্ন্যাস্যে ঘোৰৰূপে ৱৰৰূপে ৱিনাশিনি ।
জম্ভিতাঃ প্ৰত্যা গৃভ্ণীষ্ৱ স্ৱযমাদাযাদ্ভুতম্ ॥ ২৬ ॥
জম্ভিতাঃ প্ৰত্যা গৃভ্ণীষ্ৱ স্ৱযমাদাযাদ্ভুতম্ ॥ ২৬ ॥
ত্ৱমিন্দ্ৰো যমো ৱৰুণস্ত্ৱমাপো অগ্নিৰথানিলঃ ।
ব্ৰহ্মা চৈৱ ৰুদ্ৰশ্চ ত্ৱষ্টা চৈৱ প্ৰজাপতিঃ ॥ ২৭ ॥
ব্ৰহ্মা চৈৱ ৰুদ্ৰশ্চ ত্ৱষ্টা চৈৱ প্ৰজাপতিঃ ॥ ২৭ ॥
আৱৰ্তধ্ৱং নিৱৰ্তধ্ৱমৃতৱঃ পৰিৱত্সৰাঃ ।
অহোৰাত্ৰাশ্চাব্দাশ্চ ত্ৱং দিশঃ প্ৰদিশশ্চ মে ॥ ২৮ ॥
অহোৰাত্ৰাশ্চাব্দাশ্চ ত্ৱং দিশঃ প্ৰদিশশ্চ মে ॥ ২৮ ॥
ত্ৱমিন্দ্ৰো যমো ৱৰুণস্ত্ৱমাপো অগ্নিৰথানিলঃ ।
অত্যাহৃত্য পশূন্ দেৱানুত্পাতযস্ৱাদ্ভুতম্ ॥ ২৯ ॥
অত্যাহৃত্য পশূন্ দেৱানুত্পাতযস্ৱাদ্ভুতম্ ॥ ২৯ ॥
অভ্যক্তাস্তাঃ স্ৱলংকৃতাঃ সৰ্ৱং নো দুৰিতং জহি ।
জানীথাশ্চৈৱ কৃত্যানাং কৰ্তৄন্ নৄন্ পাপচেতসঃ ॥ ৩০ ॥
জানীথাশ্চৈৱ কৃত্যানাং কৰ্তৄন্ নৄন্ পাপচেতসঃ ॥ ৩০ ॥
যথা হন্তি পূৰ্ৱাসিনং তযৈৱেষ্ৱাশুকৃজ্জনঃ ।
তথা ত্ৱযা যুজা ৱযং তস্য নিকৃণ্ম স্থাস্নু জঙ্গমম্ ॥ ৩১ ॥
তথা ত্ৱযা যুজা ৱযং তস্য নিকৃণ্ম স্থাস্নু জঙ্গমম্ ॥ ৩১ ॥
উত্তিষ্ঠৈৱ পৰেহিতো৩ঘ্ন্যাস্যে কিমিহেচ্ছসি ।
গ্ৰীৱাস্তে কৃত্যে পদা চাপি কৰ্ত্স্যামি নিৰ্দ্ৰৱ ॥ ৩২ ॥
গ্ৰীৱাস্তে কৃত্যে পদা চাপি কৰ্ত্স্যামি নিৰ্দ্ৰৱ ॥ ৩২ ॥
স্ৱাযসা সন্তি নোসযো ৱিদ্মশ্চৈৱ পৰূংষি তে ।
তৈঃ স্থ নিকৃণ্ম স্থান্যুগ্ৰে যদি নো জীৱযস্ৱ ঈম্ ॥ ৩৩ ॥
তৈঃ স্থ নিকৃণ্ম স্থান্যুগ্ৰে যদি নো জীৱযস্ৱ ঈম্ ॥ ৩৩ ॥
মাস্যোচ্ছিষো দ্ৱিপদং মো চ কিংচিচ্চতুষ্পদম্ ।
মা জ্ঞাতীৰনুজাস্ৱন্ৱা মা ৱেশং প্ৰতিৱেশিনা ॥ ৩৪ ॥
মা জ্ঞাতীৰনুজাস্ৱন্ৱা মা ৱেশং প্ৰতিৱেশিনা ॥ ৩৪ ॥
শত্ৰূযতা প্ৰহিতামিমাং যেনাভি যথাযথা ।
ততস্তথা ত্ৱানুদতু যোঽযমন্তৰ্মযি শ্ৰিতঃ ॥ ৩৫ ॥
ততস্তথা ত্ৱানুদতু যোঽযমন্তৰ্মযি শ্ৰিতঃ ॥ ৩৫ ॥
এৱং ত্ৱং নিকৃতাস্মাভিৰ্ব্ৰহ্মণা দেৱি সৰ্ৱশঃ ।
যথা তমাশ্ৰিতং কৰ্ত্ৱা পাপধীৰেৱ নো জহি ॥ ৩৬ ॥
যথা তমাশ্ৰিতং কৰ্ত্ৱা পাপধীৰেৱ নো জহি ॥ ৩৬ ॥
যো নঃ স্ৱো অৰণো যশ্চ নিষ্ট্যো জিঘাংসতি ।
দেৱাস্তং সৰ্ৱে ধূৰ্ৱন্তু ব্ৰহ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰম্ ॥ ৩৭ ॥
দেৱাস্তং সৰ্ৱে ধূৰ্ৱন্তু ব্ৰহ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰম্ ॥ ৩৭ ॥
যথা ৱিদ্যুদ্ধতো ৱৃক্ষ আ মূলদনু শুষ্যতি ।
এৱং স প্ৰতি শুষ্যতু যো মে পাপং চিকীৰ্ষতি ॥ ৩৮ ॥
এৱং স প্ৰতি শুষ্যতু যো মে পাপং চিকীৰ্ষতি ॥ ৩৮ ॥
যথা প্ৰতিহিতা ভূত্ৱা তামেৱ প্ৰতি ধাৱতি ।
পাপং তমেৱ ধাৱতু যো মে পাপং চিকীৰ্ষতি ॥ ৩৯ ॥
পাপং তমেৱ ধাৱতু যো মে পাপং চিকীৰ্ষতি ॥ ৩৯ ॥
কুৱীৰং তে সুখং ৰুদ্ৰং নন্দীমানং ৱিমথ হ ।
ব্ৰহ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰং শৰ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰং ধৰ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰম্ ॥ ৪০ ॥
ব্ৰহ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰং শৰ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰং ধৰ্ম ৱৰ্ম মমান্তৰম্ ॥ ৪০ ॥
॥ ইতি ঋগ্ৱেদীয শ্ৰী প্ৰত্যঙ্গিৰা সূক্তম্ (পাঠান্তৰম্ - ১) সম্পূৰ্ণম্ ॥