Goddess Lalita

શ્રીરાજરાજેશ્વરીસ્તવઃ (ત્યાગરાજ રચિત)

(Sri Rajarajeshwari Stavah in Gujarati)

Tyagaraja

Also known as shri rajarajeshwari stavah · shree rajarajeshwari stavah · rajarajeshwari stavah

Sixteen verses that all take one shape — she who is such and such, her I salute — so that each is a single long relative clause resolved only in its last line. She is the housewife of the three worlds who satisfies everything with a stream of nectar; she who lies beyond earth and the senses and the thinking mind, made of pure awareness and everlasting; the queen saluted by Brahma, Indra and Achyuta, giver of discernment to the good. The closing line of the first verse puts her where the rest of them keep her, in the triangle within the heart. The colophon names the author as an Andhra called Tyagaraja, of the Kashyapa lineage, living at the lotus feet of one Anandanatha — an initiation name rather than a personal one.

॥ શ્રીરાજરાજેશ્વરીસ્તવઃ ॥
ત્યાગરાજવિરચિતઃ
યા ત્રૈલોક્યકુટુમ્બિકા વરસુધાધારાભિસન્તર્પિણી
ભૂમ્યાદીન્દ્રિયચિત્તચેતનપરા સંવિન્મયી શાશ્વતી ।
બ્રહ્મેન્દ્રાચ્યુતવન્દિતેશમહિષી વિજ્ઞાનદાત્રી સતાં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧॥
યાં વિદ્યેતિ વદન્તિ શુદ્ધમતયો વાચાં પરાં દેવતાં
ષટ્ચક્રાન્તનિવાસિનીં કુલપથપ્રોત્સાહસંવર્ધિનીમ્ ।
શ્રીચક્રાઙ્કિતરૂપિણીં સુરમણેર્વામાઙ્કસંશોભિનીં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૨॥
યા સર્વેશ્વરનાયિકેતિ લલિતેત્યાનન્દસીમેશ્વરી-
ત્યમ્બેતિ ત્રિપુરેશ્વરીતિ વચસાં વાગ્વાદિનીત્યન્નદા ।
ઇત્યેવં પ્રવદન્તિ સાધુમતયઃ સ્વાનન્દબોધોજ્જ્વલાઃ
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૩॥
યા પ્રાતઃ શિખિમણ્ડલે મુનિજનૈર્ગૌરી સમારાધ્યતે
યા મધ્યે દિવસસ્ય ભાનુરુચિરા ચણ્ડાંશુમધ્યે પરમ્ ।
યા સાયં શશિરૂપિણી હિમરુચેર્મધ્યે ત્રિસન્ધ્યાત્મિકા
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૪॥
યા મૂલોત્થિતનાદસન્તતિલવૈઃ સંસ્તૂયતે યોગિભિઃ
યા પૂર્ણેન્દુકલામૃતૈઃ કુલપથે સંસિચ્યતે સન્તતમ્ ।
યા બન્ધત્રયકુમ્ભિતોન્મનિપથે સિદ્ધ્યષ્ટકેનેડ્યતે
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૫॥
યા મૂકસ્ય કવિત્વવર્ષણસુધાકાદમ્બિની શ્રીકરી
યા લક્ષ્મીતનયસ્ય જીવનકરી સઞ્જીવિનીવિદ્યયા ।
યા દ્રોણીપુરનાયિકા દ્વિજશિશોઃ સ્તન્યપ્રદાત્રી મુદા
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૬॥
યા વિશ્વપ્રભવાદિકાર્યજનની બ્રહ્માદિમૂર્ત્યાત્મના
યા ચન્દ્રાર્કશિખિપ્રભાસનકરી સ્વાત્મપ્રભાસત્તયા ।
યા સત્ત્વાદિગુણત્રયેષુ સમતાસંવિત્પ્રદાત્રી સતાં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૭॥
યા ક્ષિત્યન્તશિવાદિતત્ત્વવિલસત્સ્ફૂર્તિસ્વરૂપા પરં
યા બ્રહ્માણ્ડકટાહભારનિવહન્મણ્ડૂકવિશ્વમ્ભરી ।
યા વિશ્વં નિખિલં ચરાચરમયં વ્યાપ્ય સ્થિતા સન્તતં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૮॥
યા વર્ગાષ્ટકવર્ણપઞ્જરશુકી વિદ્યાક્ષરાલાપિની
નિત્યાનન્દપયોઽનુમોદનકરી શ્યામા મનોહારિણી ।
સત્યાનન્દચિદીશ્વરપ્રણયિની સ્વર્ગાપવર્ગપ્રદા
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૯॥
યા શ્રુત્યન્તસુશુક્તિસમ્પુટમહામુક્તાફલં સાત્ત્વિકં
સચ્ચિત્સૌખ્યપયોદવૃષ્ટિફલિતં સર્વાત્મના સુન્દરમ્ ।
નિર્મૂલ્યં નિખિલાર્થદં નિરુપમાકારં ભવાહ્લાદદં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૦॥
યા નિત્યાવ્રતમણ્ડલસ્તુતપદા નિત્યાર્ચનાતત્પરા
નિત્યાનિત્યવિમર્શિની કુલગુરોર્વાવયપ્રકાશાત્મિકા ।
કૃત્યાકૃત્યમતિપ્રભેદશમની કાત્સ્નર્યાત્મલાભપ્રદા
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૧॥
યામુદ્દિશ્ય યજન્તિ શુદ્ધમતયો નિત્યં પરાગ્નૌ સ્રુચા
મત્યા પ્રાણઘૃતપ્લુતેન્દ્રિયચરુદ્રવ્યૈઃ સમન્ત્રાક્ષરૈઃ ।
યત્પાદામ્બુજભક્તિદાર્ઢ્યસુરસપ્રાપ્ત્યૈ બુધાઃ સન્તતં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૨॥
યા સંવિન્મકરન્દપુષ્પલતિકાસ્વાનન્દદેશોત્થિતા
સત્સન્તાનસુવેષ્ટનાતિરુચિરા શ્રેયઃફલં તન્વતી ।
નિર્ધૂતાખિલવૃત્તિભક્તધિષણાભૃઙ્ગાઙ્ગનાસેવિતા
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૩॥
યામારાધ્ય મુનિર્ભવાબ્ધિમતરત્ ક્લેશોર્મિજાલાવૃતં
યાં ધ્યાત્વા ન નિવર્તતે શિવપદાનન્દાબ્ધિમગ્નઃ પરમ્ ।
યાં સ્મૃત્વા સ્વપદૈકબોધમયતે સ્થૂલેઽપિ દેહે જનઃ
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૪॥
યાપાષાઙ્કુશચાપસાયકકરા ચન્દ્રાર્ધચૂડાલસત્
કાઞ્ચીદામવિભૂષિતા સ્મિતમુખી મન્દારમાલાધરા ।
નીલેન્દીવરલોચના શુભકરી ત્યાગાધિરાજેશ્વરી
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૫॥
યા ભક્તેષુ દદાતિ સન્તતસુખં વાણીં ચ લક્ષ્મીં તથા
સૌન્દર્યં નિગમાગમાર્થકવિતાં સત્પુત્રસમ્પત્સુખમ્ ।
સત્સઙ્ગં સુકલત્રતાં સુવિનયં સયુજ્યમુક્તિં પરાં
તાં વન્દે હૃદયત્રિકોણનિલયાં શ્રીરાજરાજેશ્વરીમ્ ॥ ૧૬॥
॥ ઇત્યાનન્દનાથપાદપપદ્મોપજીવિના કાશ્યપગોત્રોત્પન્નેનાન્ધ્રેણ ત્યાગરાજનામ્ના વિરચિતઃ શ્રીરાજરાજેશ્વરીસ્તવઃ સમ્પૂર્ણઃ ॥

Explore More