Goddess Lalita

ശ്രീരാജരാജേശ്വരീസ്തവഃ (ത്യാഗരാജ രചിത)

(Sri Rajarajeshwari Stavah in Malayalam)

Tyagaraja

Also known as shri rajarajeshwari stavah · shree rajarajeshwari stavah · rajarajeshwari stavah

Sixteen verses that all take one shape — she who is such and such, her I salute — so that each is a single long relative clause resolved only in its last line. She is the housewife of the three worlds who satisfies everything with a stream of nectar; she who lies beyond earth and the senses and the thinking mind, made of pure awareness and everlasting; the queen saluted by Brahma, Indra and Achyuta, giver of discernment to the good. The closing line of the first verse puts her where the rest of them keep her, in the triangle within the heart. The colophon names the author as an Andhra called Tyagaraja, of the Kashyapa lineage, living at the lotus feet of one Anandanatha — an initiation name rather than a personal one.

॥ ശ്രീരാജരാജേശ്വരീസ്തവഃ ॥
ത്യാഗരാജവിരചിതഃ
യാ ത്രൈലോക്യകുടുമ്ബികാ വരസുധാധാരാഭിസന്തര്പിണീ
ഭൂമ്യാദീന്ദ്രിയചിത്തചേതനപരാ സംവിന്മയീ ശാശ്വതീ ।
ബ്രഹ്മേന്ദ്രാച്യുതവന്ദിതേശമഹിഷീ വിജ്ഞാനദാത്രീ സതാം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧॥
യാം വിദ്യേതി വദന്തി ശുദ്ധമതയോ വാചാം പരാം ദേവതാം
ഷട്ചക്രാന്തനിവാസിനീം കുലപഥപ്രോത്സാഹസംവര്ധിനീമ് ।
ശ്രീചക്രാങ്കിതരൂപിണീം സുരമണേര്വാമാങ്കസംശോഭിനീം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൨॥
യാ സര്വേശ്വരനായികേതി ലലിതേത്യാനന്ദസീമേശ്വരീ-
ത്യമ്ബേതി ത്രിപുരേശ്വരീതി വചസാം വാഗ്വാദിനീത്യന്നദാ ।
ഇത്യേവം പ്രവദന്തി സാധുമതയഃ സ്വാനന്ദബോധോജ്ജ്വലാഃ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൩॥
യാ പ്രാതഃ ശിഖിമണ്ഡലേ മുനിജനൈര്ഗൌരീ സമാരാധ്യതേ
യാ മധ്യേ ദിവസസ്യ ഭാനുരുചിരാ ചണ്ഡാംശുമധ്യേ പരമ് ।
യാ സായം ശശിരൂപിണീ ഹിമരുചേര്മധ്യേ ത്രിസന്ധ്യാത്മികാ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൪॥
യാ മൂലോത്ഥിതനാദസന്തതിലവൈഃ സംസ്തൂയതേ യോഗിഭിഃ
യാ പൂര്ണേന്ദുകലാമൃതൈഃ കുലപഥേ സംസിച്യതേ സന്തതമ് ।
യാ ബന്ധത്രയകുമ്ഭിതോന്മനിപഥേ സിദ്ധ്യഷ്ടകേനേഡ്യതേ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൫॥
യാ മൂകസ്യ കവിത്വവര്ഷണസുധാകാദമ്ബിനീ ശ്രീകരീ
യാ ലക്ഷ്മീതനയസ്യ ജീവനകരീ സഞ്ജീവിനീവിദ്യയാ ।
യാ ദ്രോണീപുരനായികാ ദ്വിജശിശോഃ സ്തന്യപ്രദാത്രീ മുദാ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൬॥
യാ വിശ്വപ്രഭവാദികാര്യജനനീ ബ്രഹ്മാദിമൂര്ത്യാത്മനാ
യാ ചന്ദ്രാര്കശിഖിപ്രഭാസനകരീ സ്വാത്മപ്രഭാസത്തയാ ।
യാ സത്ത്വാദിഗുണത്രയേഷു സമതാസംവിത്പ്രദാത്രീ സതാം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൭॥
യാ ക്ഷിത്യന്തശിവാദിതത്ത്വവിലസത്സ്ഫൂര്തിസ്വരൂപാ പരം
യാ ബ്രഹ്മാണ്ഡകടാഹഭാരനിവഹന്മണ്ഡൂകവിശ്വമ്ഭരീ ।
യാ വിശ്വം നിഖിലം ചരാചരമയം വ്യാപ്യ സ്ഥിതാ സന്തതം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൮॥
യാ വര്ഗാഷ്ടകവര്ണപഞ്ജരശുകീ വിദ്യാക്ഷരാലാപിനീ
നിത്യാനന്ദപയോഽനുമോദനകരീ ശ്യാമാ മനോഹാരിണീ ।
സത്യാനന്ദചിദീശ്വരപ്രണയിനീ സ്വര്ഗാപവര്ഗപ്രദാ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൯॥
യാ ശ്രുത്യന്തസുശുക്തിസമ്പുടമഹാമുക്താഫലം സാത്ത്വികം
സച്ചിത്സൌഖ്യപയോദവൃഷ്ടിഫലിതം സര്വാത്മനാ സുന്ദരമ് ।
നിര്മൂല്യം നിഖിലാര്ഥദം നിരുപമാകാരം ഭവാഹ്ലാദദം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൦॥
യാ നിത്യാവ്രതമണ്ഡലസ്തുതപദാ നിത്യാര്ചനാതത്പരാ
നിത്യാനിത്യവിമര്ശിനീ കുലഗുരോര്വാവയപ്രകാശാത്മികാ ।
കൃത്യാകൃത്യമതിപ്രഭേദശമനീ കാത്സ്നര്യാത്മലാഭപ്രദാ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൧॥
യാമുദ്ദിശ്യ യജന്തി ശുദ്ധമതയോ നിത്യം പരാഗ്നൌ സ്രുചാ
മത്യാ പ്രാണഘൃതപ്ലുതേന്ദ്രിയചരുദ്രവ്യൈഃ സമന്ത്രാക്ഷരൈഃ ।
യത്പാദാമ്ബുജഭക്തിദാര്ഢ്യസുരസപ്രാപ്ത്യൈ ബുധാഃ സന്തതം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൨॥
യാ സംവിന്മകരന്ദപുഷ്പലതികാസ്വാനന്ദദേശോത്ഥിതാ
സത്സന്താനസുവേഷ്ടനാതിരുചിരാ ശ്രേയഃഫലം തന്വതീ ।
നിര്ധൂതാഖിലവൃത്തിഭക്തധിഷണാഭൃങ്ഗാങ്ഗനാസേവിതാ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൩॥
യാമാരാധ്യ മുനിര്ഭവാബ്ധിമതരത് ക്ലേശോര്മിജാലാവൃതം
യാം ധ്യാത്വാ ന നിവര്തതേ ശിവപദാനന്ദാബ്ധിമഗ്നഃ പരമ് ।
യാം സ്മൃത്വാ സ്വപദൈകബോധമയതേ സ്ഥൂലേഽപി ദേഹേ ജനഃ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൪॥
യാപാഷാങ്കുശചാപസായകകരാ ചന്ദ്രാര്ധചൂഡാലസത്
കാഞ്ചീദാമവിഭൂഷിതാ സ്മിതമുഖീ മന്ദാരമാലാധരാ ।
നീലേന്ദീവരലോചനാ ശുഭകരീ ത്യാഗാധിരാജേശ്വരീ
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൫॥
യാ ഭക്തേഷു ദദാതി സന്തതസുഖം വാണീം ച ലക്ഷ്മീം തഥാ
സൌന്ദര്യം നിഗമാഗമാര്ഥകവിതാം സത്പുത്രസമ്പത്സുഖമ് ।
സത്സങ്ഗം സുകലത്രതാം സുവിനയം സയുജ്യമുക്തിം പരാം
താം വന്ദേ ഹൃദയത്രികോണനിലയാം ശ്രീരാജരാജേശ്വരീമ് ॥ ൧൬॥
॥ ഇത്യാനന്ദനാഥപാദപപദ്മോപജീവിനാ കാശ്യപഗോത്രോത്പന്നേനാന്ധ്രേണ ത്യാഗരാജനാമ്നാ വിരചിതഃ ശ്രീരാജരാജേശ്വരീസ്തവഃ സമ്പൂര്ണഃ ॥

Explore More