Goddess Lalita

శ్రీరాజరాజేశ్వరీస్తవః (త్యాగరాజ రచిత)

(Sri Rajarajeshwari Stavah in Telugu)

Tyagaraja

Also known as shri rajarajeshwari stavah · shree rajarajeshwari stavah · rajarajeshwari stavah

Sixteen verses that all take one shape — she who is such and such, her I salute — so that each is a single long relative clause resolved only in its last line. She is the housewife of the three worlds who satisfies everything with a stream of nectar; she who lies beyond earth and the senses and the thinking mind, made of pure awareness and everlasting; the queen saluted by Brahma, Indra and Achyuta, giver of discernment to the good. The closing line of the first verse puts her where the rest of them keep her, in the triangle within the heart. The colophon names the author as an Andhra called Tyagaraja, of the Kashyapa lineage, living at the lotus feet of one Anandanatha — an initiation name rather than a personal one.

॥ శ్రీరాజరాజేశ్వరీస్తవః ॥
త్యాగరాజవిరచితః
యా త్రైలోక్యకుటుమ్బికా వరసుధాధారాభిసన్తర్పిణీ
భూమ్యాదీన్ద్రియచిత్తచేతనపరా సంవిన్మయీ శాశ్వతీ ।
బ్రహ్మేన్ద్రాచ్యుతవన్దితేశమహిషీ విజ్ఞానదాత్రీ సతాం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧॥
యాం విద్యేతి వదన్తి శుద్ధమతయో వాచాం పరాం దేవతాం
షట్చక్రాన్తనివాసినీం కులపథప్రోత్సాహసంవర్ధినీమ్ ।
శ్రీచక్రాఙ్కితరూపిణీం సురమణేర్వామాఙ్కసంశోభినీం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౨॥
యా సర్వేశ్వరనాయికేతి లలితేత్యానన్దసీమేశ్వరీ-
త్యమ్బేతి త్రిపురేశ్వరీతి వచసాం వాగ్వాదినీత్యన్నదా ।
ఇత్యేవం ప్రవదన్తి సాధుమతయః స్వానన్దబోధోజ్జ్వలాః
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౩॥
యా ప్రాతః శిఖిమణ్డలే మునిజనైర్గౌరీ సమారాధ్యతే
యా మధ్యే దివసస్య భానురుచిరా చణ్డాంశుమధ్యే పరమ్ ।
యా సాయం శశిరూపిణీ హిమరుచేర్మధ్యే త్రిసన్ధ్యాత్మికా
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౪॥
యా మూలోత్థితనాదసన్తతిలవైః సంస్తూయతే యోగిభిః
యా పూర్ణేన్దుకలామృతైః కులపథే సంసిచ్యతే సన్తతమ్ ।
యా బన్ధత్రయకుమ్భితోన్మనిపథే సిద్ధ్యష్టకేనేడ్యతే
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౫॥
యా మూకస్య కవిత్వవర్షణసుధాకాదమ్బినీ శ్రీకరీ
యా లక్ష్మీతనయస్య జీవనకరీ సఞ్జీవినీవిద్యయా ।
యా ద్రోణీపురనాయికా ద్విజశిశోః స్తన్యప్రదాత్రీ ముదా
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౬॥
యా విశ్వప్రభవాదికార్యజననీ బ్రహ్మాదిమూర్త్యాత్మనా
యా చన్ద్రార్కశిఖిప్రభాసనకరీ స్వాత్మప్రభాసత్తయా ।
యా సత్త్వాదిగుణత్రయేషు సమతాసంవిత్ప్రదాత్రీ సతాం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౭॥
యా క్షిత్యన్తశివాదితత్త్వవిలసత్స్ఫూర్తిస్వరూపా పరం
యా బ్రహ్మాణ్డకటాహభారనివహన్మణ్డూకవిశ్వమ్భరీ ।
యా విశ్వం నిఖిలం చరాచరమయం వ్యాప్య స్థితా సన్తతం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౮॥
యా వర్గాష్టకవర్ణపఞ్జరశుకీ విద్యాక్షరాలాపినీ
నిత్యానన్దపయోఽనుమోదనకరీ శ్యామా మనోహారిణీ ।
సత్యానన్దచిదీశ్వరప్రణయినీ స్వర్గాపవర్గప్రదా
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౯॥
యా శ్రుత్యన్తసుశుక్తిసమ్పుటమహాముక్తాఫలం సాత్త్వికం
సచ్చిత్సౌఖ్యపయోదవృష్టిఫలితం సర్వాత్మనా సున్దరమ్ ।
నిర్మూల్యం నిఖిలార్థదం నిరుపమాకారం భవాహ్లాదదం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౦॥
యా నిత్యావ్రతమణ్డలస్తుతపదా నిత్యార్చనాతత్పరా
నిత్యానిత్యవిమర్శినీ కులగురోర్వావయప్రకాశాత్మికా ।
కృత్యాకృత్యమతిప్రభేదశమనీ కాత్స్నర్యాత్మలాభప్రదా
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౧॥
యాముద్దిశ్య యజన్తి శుద్ధమతయో నిత్యం పరాగ్నౌ స్రుచా
మత్యా ప్రాణఘృతప్లుతేన్ద్రియచరుద్రవ్యైః సమన్త్రాక్షరైః ।
యత్పాదామ్బుజభక్తిదార్ఢ్యసురసప్రాప్త్యై బుధాః సన్తతం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౨॥
యా సంవిన్మకరన్దపుష్పలతికాస్వానన్దదేశోత్థితా
సత్సన్తానసువేష్టనాతిరుచిరా శ్రేయఃఫలం తన్వతీ ।
నిర్ధూతాఖిలవృత్తిభక్తధిషణాభృఙ్గాఙ్గనాసేవితా
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౩॥
యామారాధ్య మునిర్భవాబ్ధిమతరత్ క్లేశోర్మిజాలావృతం
యాం ధ్యాత్వా న నివర్తతే శివపదానన్దాబ్ధిమగ్నః పరమ్ ।
యాం స్మృత్వా స్వపదైకబోధమయతే స్థూలేఽపి దేహే జనః
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౪॥
యాపాషాఙ్కుశచాపసాయకకరా చన్ద్రార్ధచూడాలసత్
కాఞ్చీదామవిభూషితా స్మితముఖీ మన్దారమాలాధరా ।
నీలేన్దీవరలోచనా శుభకరీ త్యాగాధిరాజేశ్వరీ
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౫॥
యా భక్తేషు దదాతి సన్తతసుఖం వాణీం చ లక్ష్మీం తథా
సౌన్దర్యం నిగమాగమార్థకవితాం సత్పుత్రసమ్పత్సుఖమ్ ।
సత్సఙ్గం సుకలత్రతాం సువినయం సయుజ్యముక్తిం పరాం
తాం వన్దే హృదయత్రికోణనిలయాం శ్రీరాజరాజేశ్వరీమ్ ॥ ౧౬॥
॥ ఇత్యానన్దనాథపాదపపద్మోపజీవినా కాశ్యపగోత్రోత్పన్నేనాన్ధ్రేణ త్యాగరాజనామ్నా విరచితః శ్రీరాజరాజేశ్వరీస్తవః సమ్పూర్ణః ॥

Explore More