Lord Rama

ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേക സര്ഗഃ (യുദ്ധകാണ്ഡമ്)

(Sri Rama Pattabhishekam Sarga (Yuddha Kanda) in Malayalam)

From Ramayana

Also known as shri rama pattabhishekam sarga · shree rama pattabhishekam sarga · rama pattabhishekam sarga

The hundred and thirty-first canto of the Yuddha Kanda of Valmiki's Ramayana — the consecration itself — a hundred and twenty-four verses of narrative rather than praise. It opens not with the ceremony but with Bharata giving the kingdom back: hands folded at his head, he tells his elder brother that his mother was honoured and this kingdom was given to him, and that he now returns it exactly as it was given. What follows is the coronation and the reign that begins from it, and the canto closes with the phalasruti of the whole Ramayana attached to it. It sits in this corpus among hymns because it is recited as one, on Rama Navami and at the end of a full reading.

#of 126
॥ ശ്രീരാമ പട്ടാഭിഷേക സര്ഗഃ ॥
ശിരസ്യഞ്ജലിമാധായ കൈകേയ്യാനന്ദവര്ധനഃ ।
ബഭാഷേ ഭരതോ ജ്യേഷ്ഠം രാമം സത്യപരാക്രമമ് ॥ ൧
പൂജിതാ മാമികാ മാതാ ദത്തം രാജ്യമിദം മമ ।
തദ്ദദാമി പുനസ്തുഭ്യം യഥാ ത്വമദദാ മമ ॥ ൨
ധുരമേകാകിനാ ന്യസ്താമൃഷഭേണ ബലീയസാ ।
കിശോരവദ്ഗുരും ഭാരം ന വോഢുമഹമുത്സഹേ ॥ ൩
വാരിവേഗേന മഹതാ ഭിന്നഃ സേതുരിവ ക്ഷരന് ।
ദുര്ബന്ധനമിദം മന്യേ രാജ്യച്ഛിദ്രമസംവൃതമ് ॥ ൪
ഗതിം ഖര ഇവാശ്വസ്യ ഹംസസ്യേവ ച വായസഃ ।
നാന്വേതുമുത്സഹേ രാമ തവ മാര്ഗമരിന്ദമ ॥ ൫
യഥാ ചാരോപിതോ വൃക്ഷോ ജാതശ്ചാന്തര്നിവേശനേ ।
മഹാംശ്ച സുദുരാരോഹോ മഹാസ്കന്ധഃ പ്രശാഖവാന് ॥ ൬
ശീര്യേത പുഷ്പിതോ ഭൂത്വാ ന ഫലാനി പ്രദര്ശയന് ।
തസ്യ നാനുഭവേദര്ഥം യസ്യ ഹേതോഃ സ രോപ്യതേ ॥ ൭
ഏഷോപമാ മഹാബാഹോ ത്വദര്ഥം വേത്തുമര്ഹസി ।
യദ്യസ്മാന്മനുജേന്ദ്ര ത്വം ഭക്താന്ഭൃത്യാന്ന ശാധി ഹി ॥ ൮
ജഗദദ്യാഭിഷിക്തം ത്വാമനുപശ്യതു സര്വതഃ ।
പ്രതപന്തമിവാദിത്യം മധ്യാഹ്നേ ദീപ്തതേജസമ് ॥ ൯
തൂര്യസങ്ഘാതനിര്ഘോഷൈഃ കാഞ്ചീനൂപുരനിസ്വനൈഃ ।
മധുരൈര്ഗീതശബ്ദൈശ്ച പ്രതിബുധ്യസ്വ രാഘവ ॥ ൧൦
യാവദാവര്തതേ ചക്രം യാവതീ ച വസുന്ധരാ ।
താവത്ത്വമിഹ സര്വസ്യ സ്വാമിത്വമനുവര്തയ ॥ ൧൧
ഭരതസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാമഃ പരപുരഞ്ജയഃ ।
തഥേതി പ്രതിജഗ്രാഹ നിഷസാദാസനേ ശുഭേ ॥ ൧൨
തതഃ ശത്രുഘ്നവചനാന്നിപുണാഃ ശ്മശ്രുവര്ധകാഃ ।
സുഖഹസ്താഃ സുശീഘ്രാശ്ച രാഘവം പര്യുപാസത ॥ ൧൩
പൂര്വം തു ഭരതേ സ്നാതേ ലക്ഷ്മണേ ച മഹാബലേ ।
സുഗ്രീവേ വാനരേന്ദ്രേ ച രാക്ഷസേന്ദ്രേ വിഭീഷണേ ॥ ൧൪
വിശോധിതജടഃ സ്നാതശ്ചിത്രമാല്യാനുലേപനഃ ।
മഹാര്ഹവസനോ രാമസ്തസ്ഥൌ തത്ര ശ്രിയാ ജ്വലന് ॥ ൧൫
പ്രതികര്മ ച രാമസ്യ കാരയാമാസ വീര്യവാന് ।
ലക്ഷ്മണസ്യ ച ലക്ഷ്മീവാനിക്ഷ്വാകുകുലവര്ധനഃ ॥ ൧൬
പ്രതികര്മ ച സീതായാഃ സര്വാ ദശരഥസ്ത്രിയഃ ।
ആത്മനൈവ തദാ ചക്രുര്മനസ്വിന്യോ മനോഹരമ് ॥ ൧൭
തതോ വാനരപത്നീനാം സര്വാസാമേവ ശോഭനമ് ।
ചകാര യത്നാത്കൌസല്യാ പ്രഹൃഷ്ടാ പുത്രലാലസാ ॥ ൧൮
തതഃ ശത്രുഘ്നവചനാത്സുമന്ത്രോ നാമ സാരഥിഃ ।
യോജയിതത്വാഽഭിചക്രാമ രഥം സര്വാങ്ഗശോഭനമ് ॥ ൧൯
അര്കമണ്ഡലസങ്കാശം ദിവ്യം ദൃഷ്ട്വാ രഥോത്തമമ് ।
ആരുരോഹ മഹാബാഹൂ രാമഃ സത്യപരാക്രമഃ ॥ ൨൦
സുഗ്രീവോ ഹനുമാംശ്ചൈവ മഹേന്ദ്രസദൃശദ്യുതീ ।
സ്നാതൌ ദിവ്യനിഭൈര്വസ്ത്രൈര്ജഗ്മതുഃ ശുഭകുണ്ഡലൌ ॥ ൨൧
വരാഭരണസമ്പന്നാ യയുസ്താഃ ശുഭകുണ്ഡലാഃ ।
സുഗ്രീവപത്ന്യഃ സീതാ ച ദ്രഷ്ടും നഗരമുത്സുകാഃ ॥ ൨൨
അയോധ്യായാം തു സചിവാ രാജ്ഞോ ദശരഥസ്യ യേ ।
പുരോഹിതം പുരസ്കൃത്യ മന്ത്രയാമാസുരര്ഥവത് ॥ ൨൩
അശോകോ വിജയശ്ചൈവ സുമന്ത്രശ്ചൈവ സങ്ഗതാഃ ।
മന്ത്രയന്രാമവൃദ്ധ്യര്ഥമൃദ്ധ്യര്ഥം നഗരസ്യ ച ॥ ൨൪
സര്വമേവാഭിഷേകാര്ഥം ജയാര്ഹസ്യ മഹാത്മനഃ ।
കര്തുമര്ഹഥ രാമസ്യ യദ്യന്മങ്ഗലപൂര്വകമ് ॥ ൨൫
ഇതി തേ മന്ത്രിണഃ സര്വേ സന്ദിശ്യ തു പുരോഹിതമ് ।
നഗരാന്നിര്യയുസ്തൂര്ണം രാമദര്ശനബുദ്ധയഃ ॥ ൨൬
ഹരിയുക്തം സഹസ്രാക്ഷോ രഥമിന്ദ്ര ഇവാനഘഃ ।
പ്രയയൌ രഥമാസ്ഥായ രാമോ നഗരമുത്തമമ് ॥ ൨൭
ജഗ്രാഹ ഭരതോ രശ്മീഞശത്രുഘ്നശ്ഛത്രമാദദേ ।
ലക്ഷ്മണോ വ്യജനം തസ്യ മൂര്ധ്നി സമ്പര്യവീജയത് ॥ ൨൮
ശ്വേതം ച വാലവ്യജനം ജഗ്രാഹ പുരതഃ സ്ഥിതഃ ।
അപരം ചന്ദ്രസങ്കാശം രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ ॥ ൨൯
ഋഷിസങ്ഘൈസ്തദാഽഽകാശേ ദേവൈശ്ച സമരുദ്ഗണൈഃ ।
സ്തൂയമാനസ്യ രാമസ്യ ശുശ്രുവേ മധുരധ്വനിഃ ॥ ൩൦
തതഃ ശത്രുഞ്ജയം നാമ കുഞ്ജരം പര്വതോപമമ് ।
ആരുരോഹ മഹാതേജാഃ സുഗ്രീവഃ പ്ലവഗര്ഷഭഃ ॥ ൩൧
നവനാഗസഹസ്രാണി യയുരാസ്ഥായ വാനരാഃ ।
മാനുഷം വിഗ്രഹം കൃത്വാ സര്വാഭരണഭൂഷിതാഃ ॥ ൩൨
ശങ്ഖശബ്ദപ്രണാദൈശ്ച ദുന്ദുഭീനാം ച നിസ്സ്വനൈഃ ।
പ്രയയൌ പുരുഷവ്യാഘ്രസ്താം പുരീം ഹര്മ്യമാലിനീമ് ॥ ൩൩
ദദൃശുസ്തേ സമായാന്തം രാഘവം സപുരസ്സരമ് ।
വിരാജമാനം വപുഷാ രഥേനാതിരഥം തദാ ॥ ൩൪
തേ വര്ധയിത്വാ കാകുത്സ്ഥം രാമേണ പ്രതിനന്ദിതാഃ ।
അനുജഗ്മുര്മഹാത്മാനം ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതമ് ॥ ൩൫
അമാത്യൈര്ബ്രാഹ്മണൈശ്ചൈവ തഥാ പ്രകൃതിഭിര്വൃതഃ ।
ശ്രിയാ വിരുരുചേ രാമോ നക്ഷത്രൈരിവ ചന്ദ്രമാഃ ॥ ൩൬
സ പുരോഗാമിഭിസ്തൂര്യൈസ്താലസ്വസ്തികപാണിഭിഃ ।
പ്രവ്യാഹരദ്ഭിര്മുദിതൈര്മങ്ഗലാനി യയൌ വൃതഃ ॥ ൩൭
അക്ഷതം ജാതരൂപം ച ഗാവഃ കന്യാസ്തഥാ ദ്വിജാഃ ।
നരാ മോദകഹസ്താശ്ച രാമസ്യ പുരതോ യയുഃ ॥ ൩൮
സഖ്യം ച രാമഃ സുഗ്രീവേ പ്രഭാവം ചാനിലാത്മജേ ।
വാനരാണാം ച തത്കര്മ രാക്ഷസാനാം ച തദ്ബലമ് ।
വിഭീഷണസ്യ സമ്യോഗമാചചക്ഷേ ച മന്ത്രിണാമ് ॥ ൩൯
ശ്രുത്വാ തു വിസ്മയം ജഗ്മുരയോധ്യാപുരവാസിനഃ ॥ ൪൦
ദ്യുതിമാനേതദാഖ്യായ രാമോ വാനരസംവൃതഃ ।
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാമയോധ്യാം പ്രവിവേശ ഹ ॥ ൪൧
തതോ ഹ്യഭ്യുച്ഛ്രയന്പൌരാഃ പതാകാസ്തേ ഗൃഹേ ഗൃഹേ ॥ ൪൨
ഐക്ഷ്വാകാധ്യുഷിതം രമ്യമാസസാദ പിതുര്ഗൃഹമ് ॥ ൪൩
അഥാബ്രവീദ്രാജസുതോ ഭരതം ധര്മിണാം വരമ് ।
അര്ഥോപഹിതയാ വാചാ മധുരം രഘുനന്ദനഃ ॥ ൪൪
പിതുര്ഭവനമാസാദ്യ പ്രവിശ്യ ച മഹാത്മനഃ ।
കൌസല്യാം ച സുമിത്രാം ച കൈകേയീമഭിവാദ്യ ച ॥ ൪൫
യച്ച മദ്ഭവനം ശ്രേഷ്ഠം സാശോകവനികം മഹത് ।
മുക്താവൈഡൂര്യസങ്കീര്ണം സുഗ്രീവായ നിവേദയ ॥ ൪൬
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഭരതഃ സത്യവിക്രമഃ ।
പാണൌ ഗൃഹീത്വാ സുഗ്രീവം പ്രവിവേശ തമാലയമ് ॥ ൪൭
തതസ്തൈലപ്രദീപാംശ്ച പര്യങ്കാസ്തരണാനി ച ।
ഗൃഹീത്വാ വിവിശുഃ ക്ഷിപ്രം ശത്രുഘ്നേന പ്രചോദിതാഃ ॥ ൪൮
ഉവാചച മഹാതേജാഃ സുഗ്രീവം രാഘവാനുജഃ ।
അഭിഷേകായ രാമസ്യ ദൂതാനാജ്ഞാപയ പ്രഭോ ॥ ൪൯
സൌവര്ണാന്വാനരേന്ദ്രാണാം ചതുര്ണാം ചതുരോ ഘടാന് ।
ദദൌ ക്ഷിപ്രം സ സുഗ്രീവഃ സര്വരത്നവിഭൂഷിതാന് ॥ ൫൦
യഥാ പ്രത്യൂഷസമയേ ചതുര്ണാം സാഗരാമ്ഭസാമ് ।
പൂര്ണൈര്ഘടൈഃ പ്രതീക്ഷധ്വം തഥാ കുരുത വാനരാഃ ॥ ൫൧
ഏവമുക്താ മഹാത്മാനോ വാനരാ വാരണോപമാഃ ।
ഉത്പേതുര്ഗഗനം ശീഘ്രം ഗരുഡാ ഇവ ശീഘ്രഗാഃ ॥ ൫൨
ജാമ്ബവാംശ്ച ഹനൂമാംശ്ച വേഗദര്ശീ ച വാനരഃ ।
ഋഷഭശ്ചൈവ കലശാഞ്ജലപൂര്ണാനഥാനയന് ॥ ൫൩
നദീശതാനാം പഞ്ചാനാം ജലം കുമ്ഭേഷു ചാഹരന് ॥ ൫൪
പൂര്വാത്സമുദ്രാത്കലശം ജലപൂര്ണമഥാനയത് ।
സുഷേണഃ സത്ത്വസമ്പന്നഃ സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ് ॥ ൫൫
ഋഷഭോ ദക്ഷിണാത്തൂര്ണം സമുദ്രാജ്ജലമാഹരത് ।
രക്തചന്ദനശാഖാഭിഃ സംവൃതം കാഞ്ചനം ഘടമ് ॥ ൫൬
ഗവയഃ പശ്ചിമാത്തോയമാജഹാര മഹാര്ണവാത് ।
രത്നകുമ്ഭേന മഹതാ ശീതം മാരുതവിക്രമഃ ॥ ൫൭
ഉത്തരാച്ച ജലം ശീഘ്രം ഗരുഡാനിലവിക്രമഃ ।
ആജഹാര സ ധര്മാത്മാ നലഃ സര്വഗുണാന്വിതഃ ॥ ൫൮
തതസ്തൈര്വാനരശ്രേഷ്ഠൈരാനീതം പ്രേക്ഷ്യ തജ്ജലമ് ।
അഭിഷേകായ രാമസ്യ ശത്രുഘ്നഃ സചിവൈഃ സഹ ।
പുരോഹിതായ ശ്രേഷ്ഠായ സുഹൃദ്ഭ്യശ്ച ന്യവേദയത് ॥ ൫൯
തതഃ സ പ്രയതോ വൃദ്ധോ വസിഷ്ഠോ ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ ।
രാമം രത്നമയേ പീഠേ സഹസീതം ന്യവേശയത് ॥ ൬൦
വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച ജാബാലിരഥ കാശ്യപഃ ।
കാത്യായനഃ സുയജ്ഞശ്ച ഗൌതമോ വിജയസ്തഥാ ॥ ൬൧
അഭ്യഷിഞ്ചന്നരവ്യാഘ്രം പ്രസന്നേന സുഗന്ധിനാ ।
സലിലേന സഹസ്രാക്ഷം വസവോ വാസവം യഥാ ॥ ൬൨
ഋത്വിഗ്ഭിര്ബ്രാഹ്മണൈഃ പൂര്വം കന്യാഭിര്മന്ത്രിഭിസ്തഥാ ।
യോധൈശ്ചൈവാഭ്യഷിഞ്ചംസ്തേ സമ്പ്രഹൃഷ്ടാഃ സനൈഗമൈഃ ॥ ൬൩
സര്വൌഷധിരസൈര്ദിവ്യൈര്ദൈവതൈര്നഭസി സ്ഥിതൈഃ ।
ചതുര്ഭിര്ലോകപാലൈശ്ച സര്വൈര്ദേവൈശ്ച സങ്ഗതൈഃ ॥ ൬൪
ബ്രഹ്മണാ നിര്മിതം പൂര്വം കിരീടം രത്നശോഭിതമ് ।
അഭിഷിക്തഃ പുരാ യേന മനുസ്തം ദീപ്തതേജസമ് ॥ ൬൫
തസ്യാന്വവായേ രാജാനഃ ക്രമാദ്യേനാഭിഷേചിതാഃ ।
സഭായാം ഹേമക്ലുപ്തായാം ശോഭിതായാം മഹാജനൈഃ ।
രത്നൈര്നാനാവിധൈശ്ചൈവ ചിത്രിതായാം സുശോഭനൈഃ ॥ ൬൬
നാനാരത്നമയേ പീഠേ കല്പയിത്വാ യഥാവിധി ।
കിരീടേന തതഃ പശ്ചാദ്വസിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ ।
ഋത്വിഗ്ഭിര്ഭൂഷണൈശ്ചൈവ സമയോക്ഷ്യത രാഘവഃ ॥ ൬൭
ഛത്രം തു തസ്യ ജഗ്രാഹ ശത്രുഘ്നഃ പാണ്ഡുരം ശുഭമ് ।
ശ്വേതം ച വാലവ്യജനം സുഗ്രീവോ വാനരേശ്വരഃ ।
അപരം ചന്ദ്രസങ്കാശം രാക്ഷസേന്ദ്രോ വിഭീഷണഃ ॥ ൬൮
മാലാം ജ്വലന്തീം വപുഷാ കാഞ്ചനീം ശതപുഷ്കരാമ് ।
രാഘവായ ദദൌ വായുര്വാസവേന പ്രചോദിതഃ ॥ ൬൯
സര്വരത്നസമായുക്തം മണിരത്നവിഭൂഷിതമ് ।
മുക്താഹാരം നരേന്ദ്രായ ദദൌ ശക്രപ്രചോദിതഃ ॥ ൭൦
പ്രജഗുര്ദേവഗന്ധര്വാ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ ।
അഭിഷേകേ തദര്ഹസ്യ തദാ രാമസ്യ ധീമതഃ ॥ ൭൧
ഭൂമിഃ സസ്യവതീ ചൈവ ഫലവന്തശ്ച പാദപാഃ ।
ഗന്ധവന്തി ച പുഷ്പാണി ബഭൂവൂ രാഘവോത്സവേ ॥ ൭൨
സഹസ്രശതമശ്വാനാം ധേനൂനാം ച ഗവാം തഥാ ।
ദദൌ ശതം വൃഷാന്പൂര്വം ദ്വിജേഭ്യോ മനുജര്ഷഭഃ ॥ ൭൩
ത്രിംശത്കോടീര്ഹിരണ്യസ്യ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ പുനഃ ।
നാനാഭരണവസ്ത്രാണി മഹാര്ഹാണി ച രാഘവഃ ॥ ൭൪
അര്കരശ്മിപ്രതീകാശാം കാഞ്ചനീം മണിവിഗ്രഹാമ് ।
സുഗ്രീവായ സ്രജം ദിവ്യാം പ്രായച്ഛന്മനുജര്ഷഭഃ ॥ ൭൫
വൈഡൂര്യമണിചിത്രേ ച വജ്രരത്നവിഭൂഷിതേ ।
വാലിപുത്രായ ധൃതിമാനങ്ഗദായാങ്ഗദേ ദദൌ ॥ ൭൬
മണിപ്രവരജുഷ്ടം ച മുക്താഹാരമനുത്തമമ് ।
സീതായൈ പ്രദദൌ രാമശ്ചന്ദ്രരശ്മിസമപ്രഭമ് ॥ ൭൭
അരജേ വാസസീ ദിവ്യേ ശുഭാന്യാഭരണാനി ച ।
അവേക്ഷമാണാ വൈദേഹീ പ്രദദൌ വായുസൂനവേ ॥ ൭൮
അവമുച്യാത്മനഃ കണ്ഠാദ്ധാരം ജനകനന്ദിനീ ।
അവൈക്ഷത ഹരീന്സര്വാന്ഭര്താരം ച മുഹുര്മുഹുഃ ॥ ൭൯
താമിങ്ഗിതജ്ഞഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ ബഭാഷേ ജനകാത്മജാമ് ।
പ്രദേഹി സുഭഗേ ഹാരം യസ്യ തുഷ്ടാസി ഭാമിനി ।
പൌരുഷം വിക്രമോ ബുദ്ധിര്യസ്മിന്നേതാനി സര്വശഃ ॥ ൮൦
ദദൌ സാ വായുപുത്രായ തം ഹാരമസിതേക്ഷണാ ।
ഹനുമാംസ്തേന ഹാരേണ ശുശുഭേ വാനരര്ഷഭഃ ।
ചന്ദ്രാംശുചയഗൌരേണ ശ്വേതാഭ്രേണ യഥാഽചലഃ ॥ ൮൧
തതോ ദ്വിവിദമൈന്ദാഭ്യാം നീലായ ച പരന്തപഃ ।
സര്വാന്കാമഗുണാന്വീക്ഷ്യ പ്രദദൌ വസുധാധിപഃ ॥ ൮൨
സര്വവാനരവൃദ്ധാശ്ച യേ ചാന്യേ വാനരേശ്വരാഃ ।
വാസോഭിര്ഭൂഷണൈശ്ചൈവ യഥാര്ഹം പ്രതിപൂജിതാഃ ॥ ൮൩
വിഭീഷണോഽഥ സുഗ്രീവോ ഹനുമാന് ജാമ്ബവാംസ്തഥാ ।
സര്വവാനരമുഖ്യാശ്ച രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ॥ ൮൪
യഥാര്ഹം പൂജിതാഃ സര്വൈഃ കാമൈ രത്നൈശ്ച പുഷ്കലൈഃ ।
പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ ജഗ്മുരേവ യഥാഗതമ് ॥ ൮൫
നത്വാ സര്വേ മഹാത്മാനം തതസ്തേ പ്ലവഗര്ഷഭാഃ ।
വിസൃഷ്ടാഃ പാര്ഥിവേന്ദ്രേണ കിഷ്കിന്ധാമഭ്യുപാഗമന് ॥ ൮൬
സുഗ്രീവോ വാനരശ്രേഷ്ഠോ ദൃഷ്ട്വാ രാമാഭിഷേചനമ് ।
പൂജിതശ്ചൈവ രാമേണ കിഷ്കിന്ധാം പ്രാവിശത്പുരീമ് ॥ ൮൭
രാമേണ സര്വകാമൈശ്ച യഥാര്ഹം പ്രതിപൂജിതഃ ।
ലബ്ധ്വാ കുലധനം രാജാ ലങ്കാം പ്രായാദ്വിഭീഷണഃ ॥ ൮൮
സ രാജ്യമഖിലം ശാസന്നിഹതാരിര്മഹായശാഃ ।
രാഘവഃ പരമോദാരഃ ശശാസ പരയാ മുദാ ॥ ൮൯
ഉവാചലക്ഷ്മണം രാമോ ധര്മജ്ഞം ധര്മവത്സലഃ ॥ ൯൦
ആതിഷ്ഠ ധര്മജ്ഞ മയാ സഹേമാം
ഗാം പൂര്വരാജാധ്യുഷിതാം ബലേന ।
തുല്യം മയാ ത്വം പിതൃഭിര്ധൃതാ യാ
താം യൌവരാജ്യേ ധുരമുദ്വഹസ്വ ॥ ൯൧
സര്വാത്മനാ പര്യനുനീയമാനോ
യദാ ന സൌമിത്രിരുപൈതി യോഗമ് ।
നിയുജ്യമാനോഽപി ച യൌവരാജ്യേ
തതോഽഭ്യഷിഞ്ചദ്ഭരതം മഹാത്മാ ॥ ൯൨
പൌണ്ഡരീകാശ്വമേധാഭ്യാം വാജപേയേന ചാസകൃത് ।
അന്യൈശ്ച വിവിധൈര്യജ്ഞൈരയജത്പാര്ഥിവര്ഷഭഃ ॥ ൯൩
രാജ്യം ദശസഹസ്രാണി പ്രാപ്യ വര്ഷാണി രാഘവഃ ।
ശതാശ്വമേധാനാജഹ്രേ സദശ്വാന്ഭൂരിദക്ഷിണാന് ॥ ൯൪
ആജാനുലമ്ബബാഹുഃ സ മഹാസ്കന്ധഃ പ്രതാപവാന് ।
ലക്ഷ്മണാനുചരോ രാമഃ പൃഥിവീമന്വപാലയത് ॥ ൯൫
രാഘവശ്ചാപി ധര്മാത്മാ പ്രാപ്യ രാജ്യമനുത്തമമ് ।
ഈജേ ബഹുവിധൈര്യജ്ഞൈഃ സസുഹൃജ്ജ്ഞാതിബാന്ധവഃ ॥ ൯൬
ന പര്യദേവന്വിധവാ ന ച വ്യാലകൃതം ഭയമ് ।
ന വ്യാധിജം ഭയം വാഽപി രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി ॥ ൯൭
നിര്ദസ്യുരഭവല്ലോകോ നാനര്ഥഃ കംചിദസ്പൃശത് ।
ന ച സ്മ വൃദ്ധാ ബാലാനാം പ്രേതകാര്യാണി കുര്വതേ ॥ ൯൮
സര്വം മുദിതമേവാസീത്സര്വോ ധര്മപരോഽഭവത് ।
രാമമേവാനുപശ്യന്തോ നാഭ്യഹിംസന്പരസ്പരമ് ॥ ൯൯
ആസന്വര്ഷസഹസ്രാണി തഥാ പുത്രസഹസ്രിണഃ ।
നിരാമയാ വിശോകാശ്ച രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി ॥ ൧൦൦
രാമോ രാമോ രാമ ഇതി പ്രജാനാമഭവന്കഥാഃ ।
രാമഭൂതം ജഗദഭൂദ്രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി ॥ ൧൦൧
നിത്യപുഷ്പാ നിത്യഫലാസ്തരവഃ സ്കന്ധവിസ്തൃതാഃ ।
കാലേ വര്ഷീ ച പര്ജന്യഃ സുഖസ്പര്ശശ്ച മാരുതഃ ॥ ൧൦൨
ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ ലോഭവിവര്ജിതാഃ ।
സ്വകര്മസു പ്രവര്തന്തേ തുഷ്ടാഃ സ്വൈരേവ കര്മഭിഃ ॥ ൧൦൩
ആസന്പ്രജാ ധര്മരതാ രാമേ ശാസതി നാനൃതാഃ ।
സര്വേ ലക്ഷണസമ്പന്നാഃ സര്വേ ധര്മപരായണാഃ ॥ ൧൦൪
ദശ വര്ഷസഹസ്രാണി ദശ വര്ഷശതാനി ച ।
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതഃ ശ്രീമാന്രാമോ രാജ്യമകാരയത് ॥ ൧൦൫
॥ രാമായണ ഫലശ്രുതി ॥
ധന്യം യശസ്യമായുഷ്യം രാജ്ഞാം ച വിജയാവഹമ് ।
ആദികാവ്യമിദം ത്വാര്ഷം പുരാ വാല്മീകിനാ കൃതമ് ।
യഃ പഠേച്ഛൃണുയാല്ലോകേ നരഃ പാപാദ്വിമുച്യതേ ॥ ൧൦൬
പുത്രകാമസ്തു പുത്രാന്വൈ ധനകാമോ ധനാനി ച ।
ലഭതേ മനുജോ ലോകേ ശ്രുത്വാ രാമാഭിഷേചനമ് ॥ ൧൦൭
മഹീം വിജയതേ രാജാ രിപൂംശ്ചാപ്യധിതിഷ്ഠതി ।
രാഘവേണ യഥാ മാതാ സുമിത്രാ ലക്ഷ്മണേന ച ॥ ൧൦൮
ഭരതേനേവ കൈകേയീ ജീവപുത്രാസ്തഥാ സ്ത്രിയഃ ।
ഭവിഷ്യന്തി സദാനന്ദാഃ പുത്രപൌത്രസമന്വിതാഃ ॥ ൧൦൯
ശ്രുത്വാ രാമായണമിദം ദീര്ഘമായുശ്ച വിന്ദതി ।
രാമസ്യ വിജയം ചൈവ സര്വമക്ലിഷ്ടകര്മണഃ ॥ ൧൧൦
ശൃണോതി യ ഇദം കാവ്യമാര്ഷം വാല്മീകിനാ കൃതമ് ।
ശ്രദ്ദധാനോ ജിതക്രോധോ ദുര്ഗാണ്യതിതരത്യസൌ ॥ ൧൧൧
സമാഗമം പ്രവാസാന്തേ ലഭതേ ചാപി ബാന്ധവൈഃ ।
പ്രാര്ഥിതാംശ്ച വരാന്സര്വാന്പ്രാപ്നുയാദിഹ രാഘവാത് ॥ ൧൧൨
ശ്രവണേന സുരാഃ സര്വേ പ്രീയന്തേ സംപ്രശൃണ്വതാമ് ।
വിനായകാശ്ച ശാമ്യന്തി ഗൃഹേ തിഷ്ഠന്തി യസ്യ വൈ ॥ ൧൧൩
വിജയേത മഹീം രാജാ പ്രവാസീ സ്വസ്തിമാന്വ്രജേത് ।
സ്ത്രിയോ രജസ്വലാഃ ശ്രുത്വാ പുത്രാന് സൂയുരനുത്തമാന് ॥ ൧.൧൪
പൂജയംശ്ച പഠംശ്ചേമമിതിഹാസം പുരാതനമ് ।
സര്വപാപാത്പ്രമുച്യേത ദീര്ഘമായുരവാപ്നുയാത് ॥ ൧൧൫
പ്രണമ്യ ശിരസാ നിത്യം ശ്രോതവ്യം ക്ഷത്രിയൈര്ദ്വിജാത് ।
ഐശ്വര്യം പുത്രലാഭശ്ച ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ॥ ൧൧൬
രാമായണമിദം കൃത്സ്നം ശൃണ്വതഃ പഠതഃ സദാ ।
പ്രീയതേ സതതം രാമഃ സ ഹി വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ ॥ ൧൧൭
ആദിദേവോ മഹാബാഹുര്ഹരിര്നാരായണഃ പ്രഭുഃ ।
സാക്ഷാദ്രാമോ രഘുശ്രേഷ്ഠഃ ശേഷോ ലക്ഷ്മണ ഉച്യതേ ॥ ൧൧൮
കുടുമ്ബവൃദ്ധിം ധനധാന്യവൃദ്ധിം
സ്ത്രിയശ്ച മുഖ്യാഃ സുഖമുത്തമം ച ।
ശൃത്വാ ശുഭം കാവ്യമിദം മഹാര്ഥം
പ്രാപ്നോതി സര്വാം ഭുവി ചാര്ഥസിദ്ധിമ് ॥ ൧൧൯
ആയുഷ്യമാരോഗ്യകരം യശസ്യം
സൌഭ്രാതൃകം ബുദ്ധികരം സുഖം ച ।
ശ്രോതവ്യമേതന്നിയമേന സദ്ഭി-
-രാഖ്യാനമോജസ്കരമൃദ്ധികാമൈഃ ॥ ൧൨൦
ഏവമേതത്പുരാവൃത്തമാഖ്യാനം ഭദ്രമസ്തു വഃ ।
പ്രവ്യാഹരത വിസ്രബ്ധം ബലം വിഷ്ണോഃ പ്രവര്ധതാമ് ॥ ൧൨൧
ദേവാശ്ച സര്വേ തുഷ്യന്തി ഗ്രഹണാച്ഛ്രവണാത്തഥാ ।
രാമായണസ്യ ശ്രവണാത്തുഷ്യന്തി പിതരസ്തഥാ ॥ ൧൨൨
ഭക്ത്യാ രാമസ്യ യേ ചേമാം സംഹിതാമൃഷിണാ കൃതാമ് ।
ലേഖയന്തീഹ ച നരാസ്തേഷാം വാസസ്ത്രിവിഷ്ടപേ ॥ ൧൨൩
॥ ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാണ്ഡേ ശ്രീരാമപട്ടാഭിഷേകോ നാമ ഏകത്രിംശദുത്തരശതതമഃ സര്ഗഃ ॥

Explore More