॥ શ્રી સીતારામ કલ્યાણ સર્ગઃ ॥
(શ્રીમદ્રામાયણે બાલકાણ્ડે ત્રિસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ)
યસ્મિંસ્તુ દિવસે રાજા ચક્રે ગોદાનમુત્તમમ્ ।
તસ્મિંસ્તુ દિવસે વીરો યુધાજિત્સમુપેયિવાન્ ॥ ૧ ॥
તસ્મિંસ્તુ દિવસે વીરો યુધાજિત્સમુપેયિવાન્ ॥ ૧ ॥
પુત્રઃ કેકયરાજસ્ય સાક્ષાદ્ભરતમાતુલઃ ।
દૃષ્ટ્વા પૃષ્ટ્વા ચ કુશલં રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ ૨ ॥
દૃષ્ટ્વા પૃષ્ટ્વા ચ કુશલં રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ ૨ ॥
કેકયાધિપતી રાજા સ્નેહાત્ કુશલમબ્રવીત્ ।
યેષાં કુશલકામોઽસિ તેષાં સમ્પ્રત્યનામયમ્ ॥ ૩ ॥
યેષાં કુશલકામોઽસિ તેષાં સમ્પ્રત્યનામયમ્ ॥ ૩ ॥
સ્વસ્રીયં મમ રાજેન્દ્ર દ્રષ્ટુકામો મહીપતિઃ ।
તદર્થમુપયાતોઽહમયોધ્યાં રઘુનન્દન ॥ ૪ ॥
તદર્થમુપયાતોઽહમયોધ્યાં રઘુનન્દન ॥ ૪ ॥
શ્રુત્વા ત્વહમયોધ્યાયાં વિવાહાર્થં તવાત્મજાન્ ।
મિથિલામુપયાતાંસ્તુ ત્વયા સહ મહીપતે ॥ ૫ ॥
મિથિલામુપયાતાંસ્તુ ત્વયા સહ મહીપતે ॥ ૫ ॥
ત્વરયાઽભ્યુપયાતોઽહં દ્રષ્ટુકામઃ સ્વસુઃ સુતમ્ ।
અથ રાજા દશરથઃ પ્રિયાતિથિમુપસ્થિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા પરમસત્કારૈઃ પૂજનાર્હમપૂજયત્ ॥ ૬ ॥
અથ રાજા દશરથઃ પ્રિયાતિથિમુપસ્થિતમ્ ।
દૃષ્ટ્વા પરમસત્કારૈઃ પૂજનાર્હમપૂજયત્ ॥ ૬ ॥
તતસ્તામુષિતો રાત્રિં સહ પુત્રૈર્મહાત્મભિઃ ।
પ્રભાતે પુનરુત્થાય કૃત્વા કર્માણિ કર્મવિત્ ।
ઋષીંસ્તદા પુરસ્કૃત્ય યજ્ઞવાટમુપાગમત્ ॥ ૭ ॥
પ્રભાતે પુનરુત્થાય કૃત્વા કર્માણિ કર્મવિત્ ।
ઋષીંસ્તદા પુરસ્કૃત્ય યજ્ઞવાટમુપાગમત્ ॥ ૭ ॥
યુક્તે મુહૂર્તે વિજયે સર્વાભરણભૂષિતૈઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રામઃ કૃતકૌતુકમઙ્ગલઃ ॥ ૮ ॥
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રામઃ કૃતકૌતુકમઙ્ગલઃ ॥ ૮ ॥
વસિષ્ઠં પુરતઃ કૃત્વા મહર્ષીનપરાનપિ ।
પિતુઃ સમીપમાશ્રિત્ય તસ્થૌ ભ્રાતૃભિરાવૃતઃ ।
વસિષ્ઠો ભગવાનેત્ય વૈદેહમિદમબ્રવીત્ ॥ ૯ ॥
પિતુઃ સમીપમાશ્રિત્ય તસ્થૌ ભ્રાતૃભિરાવૃતઃ ।
વસિષ્ઠો ભગવાનેત્ય વૈદેહમિદમબ્રવીત્ ॥ ૯ ॥
રાજા દશરથો રાજન્ કૃતકૌતુકમઙ્ગલૈઃ ।
પુત્રૈર્નરવર શ્રેષ્ઠ દાતારમભિકાઙ્ક્ષતે ॥ ૧૦ ॥
પુત્રૈર્નરવર શ્રેષ્ઠ દાતારમભિકાઙ્ક્ષતે ॥ ૧૦ ॥
દાતૃપ્રતિગ્રહીતૃભ્યાં સર્વાર્થાઃ પ્રભવન્તિ હિ ।
સ્વધર્મં પ્રતિપદ્યસ્વ કૃત્વા વૈવાહ્યમુત્તમમ્ ॥ ૧૧ ॥
સ્વધર્મં પ્રતિપદ્યસ્વ કૃત્વા વૈવાહ્યમુત્તમમ્ ॥ ૧૧ ॥
ઇત્યુક્તઃ પરમોદારો વસિષ્ઠેન મહાત્મના ।
પ્રત્યુવાચમહાતેજા વાક્યં પરમધર્મવિત્ ॥ ૧૨ ॥
પ્રત્યુવાચમહાતેજા વાક્યં પરમધર્મવિત્ ॥ ૧૨ ॥
કઃ સ્થિતઃ પ્રતિહારો મે કસ્યાજ્ઞા સમ્પ્રતીક્ષ્યતે ।
સ્વગૃહે કો વિચારોઽસ્તિ યથા રાજ્યમિદં તવ ॥ ૧૩ ॥
સ્વગૃહે કો વિચારોઽસ્તિ યથા રાજ્યમિદં તવ ॥ ૧૩ ॥
કૃતકૌતુકસર્વસ્વા વેદિમૂલમુપાગતાઃ ।
મમ કન્યા મુનિશ્રેષ્ઠ દીપ્તા વહ્નેરિવાર્ચિષઃ ॥ ૧૪ ॥
મમ કન્યા મુનિશ્રેષ્ઠ દીપ્તા વહ્નેરિવાર્ચિષઃ ॥ ૧૪ ॥
સજ્જોઽહં ત્વત્પ્રતીક્ષોઽસ્મિ વેદ્યામસ્યાં પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
અવિઘ્નં કુરુતાં રાજા કિમર્થમવલમ્બતે ॥ ૧૫ ॥
અવિઘ્નં કુરુતાં રાજા કિમર્થમવલમ્બતે ॥ ૧૫ ॥
તદ્વાક્યં જનકેનોક્તં શ્રુત્વા દશરથસ્તદા ।
પ્રવેશયામાસ સુતાન્ સર્વાનૃષિગણાનપિ ॥ ૧૬ ॥
પ્રવેશયામાસ સુતાન્ સર્વાનૃષિગણાનપિ ॥ ૧૬ ॥
તતો રાજા વિદેહાનાં વસિષ્ઠમિદમબ્રવીત્ ।
કારયસ્વ ઋષે સર્વામૃષિભિઃ સહ ધાર્મિક ।
રામસ્ય લોકરામસ્ય ક્રિયાં વૈવાહિકીં પ્રભો ॥ ૧૭ ॥
કારયસ્વ ઋષે સર્વામૃષિભિઃ સહ ધાર્મિક ।
રામસ્ય લોકરામસ્ય ક્રિયાં વૈવાહિકીં પ્રભો ॥ ૧૭ ॥
તથેત્યુક્ત્વા તુ જનકં વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય શતાનન્દં ચ ધાર્મિકમ્ ॥ ૧૮ ॥
વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય શતાનન્દં ચ ધાર્મિકમ્ ॥ ૧૮ ॥
પ્રપામધ્યે તુ વિધિવદ્વેદિં કૃત્વા મહાતપાઃ ।
અલઞ્ચકાર તાં વેદિં ગન્ધપુષ્પૈઃ સમન્તતઃ ॥ ૧૯ ॥
અલઞ્ચકાર તાં વેદિં ગન્ધપુષ્પૈઃ સમન્તતઃ ॥ ૧૯ ॥
સુવર્ણપાલિકાભિશ્ચ છિદ્રકુમ્ભૈશ્ચ સાઙ્કુરૈઃ ।
અઙ્કુરાઢ્યૈઃ શરાવૈશ્ચ ધૂપપાત્રૈઃ સધૂપકૈઃ ॥ ૨૦ ॥
અઙ્કુરાઢ્યૈઃ શરાવૈશ્ચ ધૂપપાત્રૈઃ સધૂપકૈઃ ॥ ૨૦ ॥
શઙ્ખપાત્રૈઃ સ્રુવૈઃ સ્રુગ્ભિઃ પાત્રૈરર્ઘ્યાભિપૂરિતૈઃ ।
લાજપૂર્ણૈશ્ચ પાત્રીભિરક્ષતૈરભિસંસ્કૃતૈઃ ॥ ૨૧ ॥
લાજપૂર્ણૈશ્ચ પાત્રીભિરક્ષતૈરભિસંસ્કૃતૈઃ ॥ ૨૧ ॥
દર્ભૈઃ સમૈઃ સમાસ્તીર્ય વિધિવન્મન્ત્રપૂર્વકમ્ ।
અગ્નિમાધાય વેદ્યાં તુ વિધિમન્ત્રપુરસ્કૃતમ્ ॥ ૨૨ ॥
જુહાવાગ્નૌ મહાતેજા વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
અગ્નિમાધાય વેદ્યાં તુ વિધિમન્ત્રપુરસ્કૃતમ્ ॥ ૨૨ ॥
જુહાવાગ્નૌ મહાતેજા વસિષ્ઠો ભગવાનૃષિઃ ।
તતઃ સીતાં સમાનીય સર્વાભરણભૂષિતામ્ ।
સમક્ષમગ્નેઃ સંસ્થાપ્ય રાઘવાભિમુખે તદા ।
અબ્રવીજ્જનકો રાજા કૌસલ્યાનન્દવર્ધનમ્ ॥ ૨૩ ॥
સમક્ષમગ્નેઃ સંસ્થાપ્ય રાઘવાભિમુખે તદા ।
અબ્રવીજ્જનકો રાજા કૌસલ્યાનન્દવર્ધનમ્ ॥ ૨૩ ॥
ઇયં સીતા મમ સુતા સહધર્મચરી તવ ।
પ્રતીચ્છ ચૈનાં ભદ્રં તે પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના ॥ ૨૪ ॥
પ્રતીચ્છ ચૈનાં ભદ્રં તે પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના ॥ ૨૪ ॥
પતિવ્રતા મહાભાગા છાયેવાનુગતા સદા ।
ઇત્યુક્ત્વા પ્રાક્ષિપદ્રાજા મન્ત્રપૂતં જલં તદા ॥ ૨૫ ॥
ઇત્યુક્ત્વા પ્રાક્ષિપદ્રાજા મન્ત્રપૂતં જલં તદા ॥ ૨૫ ॥
સાધુસાધ્વિતિ દેવાનામૃષીણાં વદતાં તદા ।
દેવદુન્દુભિનિર્ઘોષઃ પુષ્પવર્ષો મહાનભૂત્ ॥ ૨૬ ॥
દેવદુન્દુભિનિર્ઘોષઃ પુષ્પવર્ષો મહાનભૂત્ ॥ ૨૬ ॥
એવં દત્વા તદા સીતાં મન્ત્રોદકપુરસ્કૃતામ્ ।
અબ્રવીજ્જનકો રાજા હર્ષેણાભિપરિપ્લુતઃ ॥ ૨૭ ॥
અબ્રવીજ્જનકો રાજા હર્ષેણાભિપરિપ્લુતઃ ॥ ૨૭ ॥
લક્ષ્મણાગચ્છ ભદ્રં તે ઊર્મિલામુદ્યતાં મયા ।
પ્રતીચ્છ પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ મા ભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ॥ ૨૮ ॥
પ્રતીચ્છ પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ મા ભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ॥ ૨૮ ॥
તમેવમુક્ત્વા જનકો ભરતં ચાભ્યભાષત ।
ગૃહાણ પાણિં માણ્ડવ્યાઃ પાણિના રઘુનન્દન ॥ ૨૯ ॥
ગૃહાણ પાણિં માણ્ડવ્યાઃ પાણિના રઘુનન્દન ॥ ૨૯ ॥
શત્રુઘ્નં ચાપિ ધર્માત્મા અબ્રવીજ્જનકેશ્વરઃ ।
શ્રુતકીર્ત્યા મહાબાહો પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના ॥ ૩૦ ॥
શ્રુતકીર્ત્યા મહાબાહો પાણિં ગૃહ્ણીષ્વ પાણિના ॥ ૩૦ ॥
સર્વે ભવન્તઃ સૌમ્યાશ્ચ સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ ।
પત્નીભિઃ સન્તુ કાકુત્સ્થા મા ભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ॥ ૩૧ ॥
પત્નીભિઃ સન્તુ કાકુત્સ્થા મા ભૂત્કાલસ્ય પર્યયઃ ॥ ૩૧ ॥
જનકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પાણીન્પાણિભિરસ્પૃશન્ ।
ચત્વારસ્તે ચતસૃણાં વસિષ્ઠસ્ય મતે સ્થિતાઃ ॥ ૩૨ ॥
ચત્વારસ્તે ચતસૃણાં વસિષ્ઠસ્ય મતે સ્થિતાઃ ॥ ૩૨ ॥
અગ્નિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વેદિં રાજાનમેવ ચ ।
ઋષીંશ્ચૈવ મહાત્માનઃ સભાર્યા રઘુસત્તમાઃ ।
યથોક્તેન તથા ચક્રુર્વિવાહં વિધિપૂર્વકમ્ ॥ ૩૩ ॥
ઋષીંશ્ચૈવ મહાત્માનઃ સભાર્યા રઘુસત્તમાઃ ।
યથોક્તેન તથા ચક્રુર્વિવાહં વિધિપૂર્વકમ્ ॥ ૩૩ ॥
પુષ્પવૃષ્ટિર્મહત્યાસીદન્તરિક્ષાત્સુભાસ્વરા ।
દિવ્યદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્ગીતવાદિત્રનિઃસ્વનૈઃ ॥ ૩૪ ॥
દિવ્યદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્ગીતવાદિત્રનિઃસ્વનૈઃ ॥ ૩૪ ॥
નનૃતુશ્ચાપ્સરસ્સઙ્ઘા ગન્ધર્વાશ્ચ જગુઃ કલમ્ ।
વિવાહે રઘુમુખ્યાનાં તદદ્ભુતમદૃશ્યત ॥ ૩૫ ॥
વિવાહે રઘુમુખ્યાનાં તદદ્ભુતમદૃશ્યત ॥ ૩૫ ॥
ઈદૃશે વર્તમાને તુ તૂર્યોદ્ઘુષ્ટનિનાદિતે ।
ત્રિરગ્નિં તે પરિક્રમ્ય ઊહુર્ભાર્યા મહૌજસઃ ॥ ૩૬ ॥
ત્રિરગ્નિં તે પરિક્રમ્ય ઊહુર્ભાર્યા મહૌજસઃ ॥ ૩૬ ॥
અથોપકાર્યાં જગ્મુસ્તે સભાર્યા રઘુનન્દનાઃ ।
રાજાઽપિ અનુયયૌ પશ્યન્સર્ષિસઙ્ઘઃ સબાન્ધવઃ ॥ ૩૭ ॥
રાજાઽપિ અનુયયૌ પશ્યન્સર્ષિસઙ્ઘઃ સબાન્ધવઃ ॥ ૩૭ ॥
॥ ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીયે બાલકાણ્ડે ત્રિસપ્તતિતમઃ સર્ગઃ સમ્પૂર્ણમ્ ॥