॥ ଶ୍ରୀ ସୀତାରାମ କଲ୍ଯାଣ ସର୍ଗଃ ॥
(ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ)
ଯସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵସେ ରାଜା ଚକ୍ରେ ଗୋଦାନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵସେ ଵୀରୋ ଯୁଧାଜିତ୍ସମୁପେଯିଵାନ୍ ॥ ୧ ॥
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦିଵସେ ଵୀରୋ ଯୁଧାଜିତ୍ସମୁପେଯିଵାନ୍ ॥ ୧ ॥
ପୁତ୍ରଃ କେକଯରାଜସ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭରତମାତୁଲଃ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୁଶଲଂ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨ ॥
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ କୁଶଲଂ ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୨ ॥
କେକଯାଧିପତୀ ରାଜା ସ୍ନେହାତ୍ କୁଶଲମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଯେଷାଂ କୁଶଲକାମୋଽସି ତେଷାଂ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯନାମଯମ୍ ॥ ୩ ॥
ଯେଷାଂ କୁଶଲକାମୋଽସି ତେଷାଂ ସମ୍ପ୍ରତ୍ଯନାମଯମ୍ ॥ ୩ ॥
ସ୍ଵସ୍ରୀଯଂ ମମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ମହୀପତିଃ ।
ତଦର୍ଥମୁପଯାତୋଽହମଯୋଧ୍ଯାଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୪ ॥
ତଦର୍ଥମୁପଯାତୋଽହମଯୋଧ୍ଯାଂ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୪ ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵହମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଵିଵାହାର୍ଥଂ ତଵାତ୍ମଜାନ୍ ।
ମିଥିଲାମୁପଯାତାଂସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ସହ ମହୀପତେ ॥ ୫ ॥
ମିଥିଲାମୁପଯାତାଂସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ସହ ମହୀପତେ ॥ ୫ ॥
ତ୍ଵରଯାଽଭ୍ଯୁପଯାତୋଽହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମଃ ସ୍ଵସୁଃ ସୁତମ୍ ।
ଅଥ ରାଜା ଦଶରଥଃ ପ୍ରିଯାତିଥିମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମସତ୍କାରୈଃ ପୂଜନାର୍ହମପୂଜଯତ୍ ॥ ୬ ॥
ଅଥ ରାଜା ଦଶରଥଃ ପ୍ରିଯାତିଥିମୁପସ୍ଥିତମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମସତ୍କାରୈଃ ପୂଜନାର୍ହମପୂଜଯତ୍ ॥ ୬ ॥
ତତସ୍ତାମୁଷିତୋ ରାତ୍ରିଂ ସହ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ ।
ପ୍ରଭାତେ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ କୃତ୍ଵା କର୍ମାଣି କର୍ମଵିତ୍ ।
ଋଷୀଂସ୍ତଦା ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗମତ୍ ॥ ୭ ॥
ପ୍ରଭାତେ ପୁନରୁତ୍ଥାଯ କୃତ୍ଵା କର୍ମାଣି କର୍ମଵିତ୍ ।
ଋଷୀଂସ୍ତଦା ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯଜ୍ଞଵାଟମୁପାଗମତ୍ ॥ ୭ ॥
ଯୁକ୍ତେ ମୁହୂର୍ତେ ଵିଜଯେ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତୈଃ ।
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ରାମଃ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲଃ ॥ ୮ ॥
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ରାମଃ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲଃ ॥ ୮ ॥
ଵସିଷ୍ଠଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ମହର୍ଷୀନପରାନପି ।
ପିତୁଃ ସମୀପମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ଭ୍ରାତୃଭିରାଵୃତଃ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନେତ୍ଯ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୯ ॥
ପିତୁଃ ସମୀପମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ଭ୍ରାତୃଭିରାଵୃତଃ ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନେତ୍ଯ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୯ ॥
ରାଜା ଦଶରଥୋ ରାଜନ୍ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲୈଃ ।
ପୁତ୍ରୈର୍ନରଵର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାତାରମଭିକାଙ୍କ୍ଷତେ ॥ ୧୦ ॥
ପୁତ୍ରୈର୍ନରଵର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାତାରମଭିକାଙ୍କ୍ଷତେ ॥ ୧୦ ॥
ଦାତୃପ୍ରତିଗ୍ରହୀତୃଭ୍ଯାଂ ସର୍ଵାର୍ଥାଃ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ହି ।
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ କୃତ୍ଵା ଵୈଵାହ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରତିପଦ୍ଯସ୍ଵ କୃତ୍ଵା ଵୈଵାହ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ॥ ୧୧ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ପରମୋଦାରୋ ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚମହାତେଜା ଵାକ୍ଯଂ ପରମଧର୍ମଵିତ୍ ॥ ୧୨ ॥
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚମହାତେଜା ଵାକ୍ଯଂ ପରମଧର୍ମଵିତ୍ ॥ ୧୨ ॥
କଃ ସ୍ଥିତଃ ପ୍ରତିହାରୋ ମେ କସ୍ଯାଜ୍ଞା ସମ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଯତେ ।
ସ୍ଵଗୃହେ କୋ ଵିଚାରୋଽସ୍ତି ଯଥା ରାଜ୍ଯମିଦଂ ତଵ ॥ ୧୩ ॥
ସ୍ଵଗୃହେ କୋ ଵିଚାରୋଽସ୍ତି ଯଥା ରାଜ୍ଯମିଦଂ ତଵ ॥ ୧୩ ॥
କୃତକୌତୁକସର୍ଵସ୍ଵା ଵେଦିମୂଲମୁପାଗତାଃ ।
ମମ କନ୍ଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀପ୍ତା ଵହ୍ନେରିଵାର୍ଚିଷଃ ॥ ୧୪ ॥
ମମ କନ୍ଯା ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀପ୍ତା ଵହ୍ନେରିଵାର୍ଚିଷଃ ॥ ୧୪ ॥
ସଜ୍ଜୋଽହଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରତୀକ୍ଷୋଽସ୍ମି ଵେଦ୍ଯାମସ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ ।
ଅଵିଘ୍ନଂ କୁରୁତାଂ ରାଜା କିମର୍ଥମଵଲମ୍ବତେ ॥ ୧୫ ॥
ଅଵିଘ୍ନଂ କୁରୁତାଂ ରାଜା କିମର୍ଥମଵଲମ୍ବତେ ॥ ୧୫ ॥
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜନକେନୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଶରଥସ୍ତଦା ।
ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ସୁତାନ୍ ସର୍ଵାନୃଷିଗଣାନପି ॥ ୧୬ ॥
ପ୍ରଵେଶଯାମାସ ସୁତାନ୍ ସର୍ଵାନୃଷିଗଣାନପି ॥ ୧୬ ॥
ତତୋ ରାଜା ଵିଦେହାନାଂ ଵସିଷ୍ଠମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
କାରଯସ୍ଵ ଋଷେ ସର୍ଵାମୃଷିଭିଃ ସହ ଧାର୍ମିକ ।
ରାମସ୍ଯ ଲୋକରାମସ୍ଯ କ୍ରିଯାଂ ଵୈଵାହିକୀଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୭ ॥
କାରଯସ୍ଵ ଋଷେ ସର୍ଵାମୃଷିଭିଃ ସହ ଧାର୍ମିକ ।
ରାମସ୍ଯ ଲୋକରାମସ୍ଯ କ୍ରିଯାଂ ଵୈଵାହିକୀଂ ପ୍ରଭୋ ॥ ୧୭ ॥
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଜନକଂ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦଂ ଚ ଧାର୍ମିକମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦଂ ଚ ଧାର୍ମିକମ୍ ॥ ୧୮ ॥
ପ୍ରପାମଧ୍ଯେ ତୁ ଵିଧିଵଦ୍ଵେଦିଂ କୃତ୍ଵା ମହାତପାଃ ।
ଅଲଞ୍ଚକାର ତାଂ ଵେଦିଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈଃ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୧୯ ॥
ଅଲଞ୍ଚକାର ତାଂ ଵେଦିଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈଃ ସମନ୍ତତଃ ॥ ୧୯ ॥
ସୁଵର୍ଣପାଲିକାଭିଶ୍ଚ ଛିଦ୍ରକୁମ୍ଭୈଶ୍ଚ ସାଙ୍କୁରୈଃ ।
ଅଙ୍କୁରାଢ୍ଯୈଃ ଶରାଵୈଶ୍ଚ ଧୂପପାତ୍ରୈଃ ସଧୂପକୈଃ ॥ ୨୦ ॥
ଅଙ୍କୁରାଢ୍ଯୈଃ ଶରାଵୈଶ୍ଚ ଧୂପପାତ୍ରୈଃ ସଧୂପକୈଃ ॥ ୨୦ ॥
ଶଙ୍ଖପାତ୍ରୈଃ ସ୍ରୁଵୈଃ ସ୍ରୁଗ୍ଭିଃ ପାତ୍ରୈରର୍ଘ୍ଯାଭିପୂରିତୈଃ ।
ଲାଜପୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ପାତ୍ରୀଭିରକ୍ଷତୈରଭିସଂସ୍କୃତୈଃ ॥ ୨୧ ॥
ଲାଜପୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ପାତ୍ରୀଭିରକ୍ଷତୈରଭିସଂସ୍କୃତୈଃ ॥ ୨୧ ॥
ଦର୍ଭୈଃ ସମୈଃ ସମାସ୍ତୀର୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଵକମ୍ ।
ଅଗ୍ନିମାଧାଯ ଵେଦ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଧିମନ୍ତ୍ରପୁରସ୍କୃତମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଜୁହାଵାଗ୍ନୌ ମହାତେଜା ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ଅଗ୍ନିମାଧାଯ ଵେଦ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଧିମନ୍ତ୍ରପୁରସ୍କୃତମ୍ ॥ ୨୨ ॥
ଜୁହାଵାଗ୍ନୌ ମହାତେଜା ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ ।
ତତଃ ସୀତାଂ ସମାନୀଯ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାମ୍ ।
ସମକ୍ଷମଗ୍ନେଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରାଘଵାଭିମୁଖେ ତଦା ।
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକୋ ରାଜା କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ସମକ୍ଷମଗ୍ନେଃ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରାଘଵାଭିମୁଖେ ତଦା ।
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକୋ ରାଜା କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନମ୍ ॥ ୨୩ ॥
ଇଯଂ ସୀତା ମମ ସୁତା ସହଧର୍ମଚରୀ ତଵ ।
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ଚୈନାଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପାଣିନା ॥ ୨୪ ॥
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ଚୈନାଂ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପାଣିନା ॥ ୨୪ ॥
ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗା ଛାଯେଵାନୁଗତା ସଦା ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାକ୍ଷିପଦ୍ରାଜା ମନ୍ତ୍ରପୂତଂ ଜଲଂ ତଦା ॥ ୨୫ ॥
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାକ୍ଷିପଦ୍ରାଜା ମନ୍ତ୍ରପୂତଂ ଜଲଂ ତଦା ॥ ୨୫ ॥
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଦେଵାନାମୃଷୀଣାଂ ଵଦତାଂ ତଦା ।
ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷୋ ମହାନଭୂତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷୋ ମହାନଭୂତ୍ ॥ ୨୬ ॥
ଏଵଂ ଦତ୍ଵା ତଦା ସୀତାଂ ମନ୍ତ୍ରୋଦକପୁରସ୍କୃତାମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକୋ ରାଜା ହର୍ଷେଣାଭିପରିପ୍ଲୁତଃ ॥ ୨୭ ॥
ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକୋ ରାଜା ହର୍ଷେଣାଭିପରିପ୍ଲୁତଃ ॥ ୨୭ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଊର୍ମିଲାମୁଦ୍ଯତାଂ ମଯା ।
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମା ଭୂତ୍କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ ॥ ୨୮ ॥
ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମା ଭୂତ୍କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ ॥ ୨୮ ॥
ତମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଜନକୋ ଭରତଂ ଚାଭ୍ଯଭାଷତ ।
ଗୃହାଣ ପାଣିଂ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯାଃ ପାଣିନା ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୨୯ ॥
ଗୃହାଣ ପାଣିଂ ମାଣ୍ଡଵ୍ଯାଃ ପାଣିନା ରଘୁନନ୍ଦନ ॥ ୨୯ ॥
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଅବ୍ରଵୀଜ୍ଜନକେଶ୍ଵରଃ ।
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ଯା ମହାବାହୋ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପାଣିନା ॥ ୩୦ ॥
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ଯା ମହାବାହୋ ପାଣିଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପାଣିନା ॥ ୩୦ ॥
ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତଃ ସୌମ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସୁଚରିତଵ୍ରତାଃ ।
ପତ୍ନୀଭିଃ ସନ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥା ମା ଭୂତ୍କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ ॥ ୩୧ ॥
ପତ୍ନୀଭିଃ ସନ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥା ମା ଭୂତ୍କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ ॥ ୩୧ ॥
ଜନକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାଣୀନ୍ପାଣିଭିରସ୍ପୃଶନ୍ ।
ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ଚତସୃଣାଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ଚତସୃଣାଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମତେ ସ୍ଥିତାଃ ॥ ୩୨ ॥
ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ଵେଦିଂ ରାଜାନମେଵ ଚ ।
ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମାନଃ ସଭାର୍ଯା ରଘୁସତ୍ତମାଃ ।
ଯଥୋକ୍ତେନ ତଥା ଚକ୍ରୁର୍ଵିଵାହଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମାନଃ ସଭାର୍ଯା ରଘୁସତ୍ତମାଃ ।
ଯଥୋକ୍ତେନ ତଥା ଚକ୍ରୁର୍ଵିଵାହଂ ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ ॥ ୩୩ ॥
ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିର୍ମହତ୍ଯାସୀଦନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ସୁଭାସ୍ଵରା ।
ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନୈଃ ॥ ୩୪ ॥
ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନୈଃ ॥ ୩୪ ॥
ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରସ୍ସଙ୍ଘା ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ଜଗୁଃ କଲମ୍ ।
ଵିଵାହେ ରଘୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ତଦଦ୍ଭୁତମଦୃଶ୍ଯତ ॥ ୩୫ ॥
ଵିଵାହେ ରଘୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ତଦଦ୍ଭୁତମଦୃଶ୍ଯତ ॥ ୩୫ ॥
ଈଦୃଶେ ଵର୍ତମାନେ ତୁ ତୂର୍ଯୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟନିନାଦିତେ ।
ତ୍ରିରଗ୍ନିଂ ତେ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଊହୁର୍ଭାର୍ଯା ମହୌଜସଃ ॥ ୩୬ ॥
ତ୍ରିରଗ୍ନିଂ ତେ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଊହୁର୍ଭାର୍ଯା ମହୌଜସଃ ॥ ୩୬ ॥
ଅଥୋପକାର୍ଯାଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସଭାର୍ଯା ରଘୁନନ୍ଦନାଃ ।
ରାଜାଽପି ଅନୁଯଯୌ ପଶ୍ଯନ୍ସର୍ଷିସଙ୍ଘଃ ସବାନ୍ଧଵଃ ॥ ୩୭ ॥
ରାଜାଽପି ଅନୁଯଯୌ ପଶ୍ଯନ୍ସର୍ଷିସଙ୍ଘଃ ସବାନ୍ଧଵଃ ॥ ୩୭ ॥
॥ ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ସମ୍ପୂର୍ଣମ୍ ॥