শ্ৰীগোপা ঊচুঃ
ৰাম ৰাম মহাবাহো কৃষ্ণ দুষ্টনিবৰ্হণ ।
এষা ৱৈ বাধতে ক্ষুন্নস্তচ্ছান্তিং কৰ্তুমৰ্হথঃ ॥ ১ ॥
ৰাম ৰাম মহাবাহো কৃষ্ণ দুষ্টনিবৰ্হণ ।
এষা ৱৈ বাধতে ক্ষুন্নস্তচ্ছান্তিং কৰ্তুমৰ্হথঃ ॥ ১ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইতি ৱিজ্ঞাপিতো গোপৈৰ্ভগৱান্ দেৱকীসুতঃ ।
ভক্তাযা ৱিপ্ৰভাৰ্যাযাঃ প্ৰসীদন্নিদমব্ৰৱীত্ ॥ ২ ॥
ইতি ৱিজ্ঞাপিতো গোপৈৰ্ভগৱান্ দেৱকীসুতঃ ।
ভক্তাযা ৱিপ্ৰভাৰ্যাযাঃ প্ৰসীদন্নিদমব্ৰৱীত্ ॥ ২ ॥
প্ৰযাত দেৱযজনং ব্ৰাহ্মণা ব্ৰহ্মৱাদিনঃ ।
সত্ৰমাঙ্গিৰসং নাম হ্যাসতে স্ৱৰ্গকাম্যযা ॥ ৩ ॥
সত্ৰমাঙ্গিৰসং নাম হ্যাসতে স্ৱৰ্গকাম্যযা ॥ ৩ ॥
তত্ৰ গত্ৱৌদনং গোপা যাচতাস্মদ্ৱিসৰ্জিতাঃ ।
কীৰ্তযন্তো ভগৱত আৰ্যস্য মম চাভিধাম্ ॥ ৪ ॥
কীৰ্তযন্তো ভগৱত আৰ্যস্য মম চাভিধাম্ ॥ ৪ ॥
ইত্যাদিষ্টা ভগৱতা গত্ৱাযাচন্ত তে তথা ।
কৃতাঞ্জলিপুটা ৱিপ্ৰান্দণ্ডৱত্পতিতা ভুৱি ॥ ৫ ॥
কৃতাঞ্জলিপুটা ৱিপ্ৰান্দণ্ডৱত্পতিতা ভুৱি ॥ ৫ ॥
হে ভূমিদেৱাঃ শৃণুত কৃষ্ণস্যাদেশকাৰিণঃ ।
প্ৰাপ্তাঞ্জানীত ভদ্ৰং ৱো গোপান্নো ৰামচোদিতান্ ॥ ৬ ॥
প্ৰাপ্তাঞ্জানীত ভদ্ৰং ৱো গোপান্নো ৰামচোদিতান্ ॥ ৬ ॥
গাশ্চাৰযন্তাৱৱিদূৰ ওদনং
ৰামাচ্যুতৌ ৱো লষতো বুভুক্ষিতৌ ।
তযোৰ্দ্ৱিজা ওদনমৰ্থিনোৰ্যদি
শ্ৰদ্ধা চ ৱো যচ্ছত ধৰ্মৱিত্তমাঃ ॥ ৭ ॥
ৰামাচ্যুতৌ ৱো লষতো বুভুক্ষিতৌ ।
তযোৰ্দ্ৱিজা ওদনমৰ্থিনোৰ্যদি
শ্ৰদ্ধা চ ৱো যচ্ছত ধৰ্মৱিত্তমাঃ ॥ ৭ ॥
দীক্ষাযাঃ পশুসংস্থাযাঃ সৌত্ৰামণ্যাশ্চ সত্তমাঃ ।
অন্যত্ৰ দীক্ষিতস্যাপি নান্নমশ্নন্ হি দুষ্যতি ॥ ৮ ॥
অন্যত্ৰ দীক্ষিতস্যাপি নান্নমশ্নন্ হি দুষ্যতি ॥ ৮ ॥
ইতি তে ভগৱদ্যাচ্ঞাং শৃণ্ৱন্তোঽপি ন শুশ্ৰুৱুঃ ।
ক্ষুদ্ৰাশা ভূৰিকৰ্মাণো বালিশা ৱৃদ্ধমানিনঃ ॥ ৯ ॥
ক্ষুদ্ৰাশা ভূৰিকৰ্মাণো বালিশা ৱৃদ্ধমানিনঃ ॥ ৯ ॥
দেশঃ কালঃ পৃথগ্দ্ৰৱ্যং মন্ত্ৰতন্ত্ৰৰ্ত্ৱিজোঽগ্নযঃ ।
দেৱতা যজমানশ্চ ক্ৰতুৰ্ধৰ্মশ্চ যন্মযঃ ॥ ১০ ॥
দেৱতা যজমানশ্চ ক্ৰতুৰ্ধৰ্মশ্চ যন্মযঃ ॥ ১০ ॥
তং ব্ৰহ্ম পৰমং সাক্ষাদ্ ভগৱন্তমধোক্ষজম্ ।
মনুষ্যদৃষ্ট্যা দুষ্প্ৰজ্ঞা মৰ্ত্যাত্মানো ন মেনিৰে ॥ ১১ ॥
মনুষ্যদৃষ্ট্যা দুষ্প্ৰজ্ঞা মৰ্ত্যাত্মানো ন মেনিৰে ॥ ১১ ॥
ন তে যদোমিতি প্ৰোচুৰ্ন নেতি চ পৰন্তপ ।
গোপা নিৰাশাঃ প্ৰত্যেত্য তথোচুঃ কৃষ্ণৰামযোঃ ॥ ১২ ॥
গোপা নিৰাশাঃ প্ৰত্যেত্য তথোচুঃ কৃষ্ণৰামযোঃ ॥ ১২ ॥
তদুপাকৰ্ণ্য ভগৱান্ প্ৰহস্য জগদীশ্ৱৰঃ ।
ৱ্যাজহাৰ পুনৰ্গোপান্ দৰ্শযন্লৌকিকীং গতিম্ ॥ ১৩ ॥
ৱ্যাজহাৰ পুনৰ্গোপান্ দৰ্শযন্লৌকিকীং গতিম্ ॥ ১৩ ॥
মাং জ্ঞাপযত পত্নীভ্যঃ সসঙ্কৰ্ষণমাগতম্ ।
দাস্যন্তি কামমন্নং ৱঃ স্নিগ্ধা ময্যুষিতা ধিযা ॥ ১৪ ॥
দাস্যন্তি কামমন্নং ৱঃ স্নিগ্ধা ময্যুষিতা ধিযা ॥ ১৪ ॥
গত্ৱাথ পত্নীশালাযাং দৃষ্ট্ৱাসীনাঃ স্ৱলঙ্কৃতাঃ ।
নত্ৱা দ্ৱিজসতীৰ্গোপাঃ প্ৰশ্ৰিতা ইদমব্ৰুৱন্ ॥ ১৫ ॥
নত্ৱা দ্ৱিজসতীৰ্গোপাঃ প্ৰশ্ৰিতা ইদমব্ৰুৱন্ ॥ ১৫ ॥
নমো ৱো ৱিপ্ৰপত্নীভ্যো নিবোধত ৱচাংসি নঃ ।
ইতোঽৱিদূৰে চৰতা কৃষ্ণেনেহেষিতা ৱযম্ ॥ ১৬ ॥
ইতোঽৱিদূৰে চৰতা কৃষ্ণেনেহেষিতা ৱযম্ ॥ ১৬ ॥
গাশ্চাৰযন্ স গোপালৈঃ সৰামো দূৰমাগতঃ ।
বুভুক্ষিতস্য তস্যান্নং সানুগস্য প্ৰদীযতাম্ ॥ ১৭ ॥
বুভুক্ষিতস্য তস্যান্নং সানুগস্য প্ৰদীযতাম্ ॥ ১৭ ॥
শ্ৰুত্ৱাচ্যুতমুপাযাতং নিত্যং তদ্দৰ্শনোত্সুকাঃ ।
তত্কথাক্ষিপ্তমনসো বভূৱুৰ্জাতসম্ভ্ৰমাঃ ॥ ১৮ ॥
তত্কথাক্ষিপ্তমনসো বভূৱুৰ্জাতসম্ভ্ৰমাঃ ॥ ১৮ ॥
চতুৰ্ৱিধং বহুগুণমন্নমাদায ভাজনৈঃ ।
অভিসস্ৰুঃ প্ৰিযং সৰ্ৱাঃ সমুদ্ৰমিৱ নিম্নগাঃ ॥ ১৯ ॥
অভিসস্ৰুঃ প্ৰিযং সৰ্ৱাঃ সমুদ্ৰমিৱ নিম্নগাঃ ॥ ১৯ ॥
নিষিধ্যমানাঃ পতিভিৰ্ভ্ৰাতৃভিৰ্বন্ধুভিঃ সুতৈঃ ।
ভগৱত্যুত্তমশ্লোকে দীৰ্ঘশ্ৰুতধৃতাশযাঃ ॥ ২০ ॥
ভগৱত্যুত্তমশ্লোকে দীৰ্ঘশ্ৰুতধৃতাশযাঃ ॥ ২০ ॥
যমুনোপৱনেঽশোকনৱপল্লৱমণ্ডিতে ।
ৱিচৰন্তং ৱৃতং গোপৈঃ সাগ্ৰজং দদৃশুঃ স্ত্ৰিযঃ ॥ ২১ ॥
ৱিচৰন্তং ৱৃতং গোপৈঃ সাগ্ৰজং দদৃশুঃ স্ত্ৰিযঃ ॥ ২১ ॥
শ্যামং হিৰণ্যপৰিধিং ৱনমাল্যবৰ্হ-
ধাতুপ্ৰৱালনটৱেষমনুৱ্ৰতাংসে ।
ৱিন্যস্তহস্তমিতৰেণ ধুনানমব্জং
কৰ্ণোত্পলালককপোলমুখাব্জহাসম্ ॥ ২২ ॥
ধাতুপ্ৰৱালনটৱেষমনুৱ্ৰতাংসে ।
ৱিন্যস্তহস্তমিতৰেণ ধুনানমব্জং
কৰ্ণোত্পলালককপোলমুখাব্জহাসম্ ॥ ২২ ॥
প্ৰাযঃশ্ৰুতপ্ৰিযতমোদযকৰ্ণপূৰৈ-
ৰ্যস্মিন্ নিমগ্নমনসস্তমথাক্ষিৰন্ধ্ৰৈঃ ।
অন্তঃ প্ৰৱেশ্য সুচিৰং পৰিৰভ্য তাপং
প্ৰাজ্ঞং যথাভিমতযো ৱিজহুৰ্নৰেন্দ্ৰ ॥ ২৩ ॥
ৰ্যস্মিন্ নিমগ্নমনসস্তমথাক্ষিৰন্ধ্ৰৈঃ ।
অন্তঃ প্ৰৱেশ্য সুচিৰং পৰিৰভ্য তাপং
প্ৰাজ্ঞং যথাভিমতযো ৱিজহুৰ্নৰেন্দ্ৰ ॥ ২৩ ॥
তাস্তথা ত্যক্তসৰ্ৱাশাঃ প্ৰাপ্তা আত্মদিদৃক্ষযা ।
ৱিজ্ঞাযাখিলদৃগ্দ্ৰষ্টা প্ৰাহ প্ৰহসিতাননঃ ॥ ২৪ ॥
ৱিজ্ঞাযাখিলদৃগ্দ্ৰষ্টা প্ৰাহ প্ৰহসিতাননঃ ॥ ২৪ ॥
স্ৱাগতং ৱো মহাভাগা আস্যতাং কৰৱাম কিম্ ।
যন্নো দিদৃক্ষযা প্ৰাপ্তা উপপন্নমিদং হি ৱঃ ॥ ২৫ ॥
যন্নো দিদৃক্ষযা প্ৰাপ্তা উপপন্নমিদং হি ৱঃ ॥ ২৫ ॥
নন্ৱদ্ধা মযি কুৰ্ৱন্তি কুশলাঃ স্ৱাৰ্থদৰ্শিনঃ ।
অহৈতুক্যৱ্যৱহিতাং ভক্তিমাত্মপ্ৰিযে যথা ॥ ২৬ ॥
অহৈতুক্যৱ্যৱহিতাং ভক্তিমাত্মপ্ৰিযে যথা ॥ ২৬ ॥
প্ৰাণবুদ্ধিমনঃস্ৱাত্মদাৰাপত্যধনাদযঃ ।
যত্সম্পৰ্কাত্প্ৰিযা আসংস্ততঃ কো ন্ৱপৰঃ প্ৰিযঃ ॥ ২৭ ॥
যত্সম্পৰ্কাত্প্ৰিযা আসংস্ততঃ কো ন্ৱপৰঃ প্ৰিযঃ ॥ ২৭ ॥
তদ্ যাত দেৱযজনং পতযো ৱো দ্ৱিজাতযঃ ।
স্ৱসত্ৰং পাৰযিষ্যন্তি যুষ্মাভিৰ্গৃহমেধিনঃ ॥ ২৮ ॥
স্ৱসত্ৰং পাৰযিষ্যন্তি যুষ্মাভিৰ্গৃহমেধিনঃ ॥ ২৮ ॥
শ্ৰীপত্ন্য ঊচুঃ
মৈৱং ৱিভোঽৰ্হতি ভৱান্ গদিতুং নৃশংসং
সত্যং কুৰুষ্ৱ নিগমং তৱ পাদমূলম্ ।
প্ৰাপ্তা ৱযং তুলসিদাম পদাৱসৃষ্টং
কেশৈৰ্নিৱোঢুমতিলঙ্ঘ্য সমস্তবন্ধূন্ ॥ ২৯ ॥
মৈৱং ৱিভোঽৰ্হতি ভৱান্ গদিতুং নৃশংসং
সত্যং কুৰুষ্ৱ নিগমং তৱ পাদমূলম্ ।
প্ৰাপ্তা ৱযং তুলসিদাম পদাৱসৃষ্টং
কেশৈৰ্নিৱোঢুমতিলঙ্ঘ্য সমস্তবন্ধূন্ ॥ ২৯ ॥
গৃহ্ণন্তি নো ন পতযঃ পিতৰৌ সুতা ৱা
ন ভ্ৰাতৃবন্ধুসুহৃদঃ কুত এৱ চান্যে ।
তস্মাদ্ ভৱত্প্ৰপদযোঃ পতিতাত্মনাং নো
নান্যা ভৱেদ্ গতিৰৰিন্দম তদ্ ৱিধেহি ॥ ৩০ ॥
ন ভ্ৰাতৃবন্ধুসুহৃদঃ কুত এৱ চান্যে ।
তস্মাদ্ ভৱত্প্ৰপদযোঃ পতিতাত্মনাং নো
নান্যা ভৱেদ্ গতিৰৰিন্দম তদ্ ৱিধেহি ॥ ৩০ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
পতযো নাভ্যসূযেৰন্ পিতৃভ্ৰাতৃসুতাদযঃ ।
লোকাশ্চ ৱো মযোপেতা দেৱা অপ্যনুমন্ৱতে ॥ ৩১ ॥
পতযো নাভ্যসূযেৰন্ পিতৃভ্ৰাতৃসুতাদযঃ ।
লোকাশ্চ ৱো মযোপেতা দেৱা অপ্যনুমন্ৱতে ॥ ৩১ ॥
ন প্ৰীতযেঽনুৰাগায হ্যঙ্গসঙ্গো নৃণামিহ ।
তন্মনো মযি যুঞ্জানা অচিৰান্মামৱাপ্স্যথ ॥ ৩২ ॥
তন্মনো মযি যুঞ্জানা অচিৰান্মামৱাপ্স্যথ ॥ ৩২ ॥
শ্ৰৱণাদ্দৰ্শনাদ্ধ্যানান্মযি ভাৱোঽনুকীৰ্তনাত্ ।
ন তথা সন্নিকৰ্ষেণ প্ৰতিযাত ততো গৃহান্ ॥ ৩৩ ॥
ন তথা সন্নিকৰ্ষেণ প্ৰতিযাত ততো গৃহান্ ॥ ৩৩ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
ইত্যুক্তা দ্ৱিজপত্ন্যস্তা যজ্ঞৱাটং পুনৰ্গতাঃ ।
তে চানসূযৱস্তাভিঃ স্ত্ৰীভিঃ সত্ৰমপাৰযন্ ॥ ৩৪ ॥
ইত্যুক্তা দ্ৱিজপত্ন্যস্তা যজ্ঞৱাটং পুনৰ্গতাঃ ।
তে চানসূযৱস্তাভিঃ স্ত্ৰীভিঃ সত্ৰমপাৰযন্ ॥ ৩৪ ॥
তত্ৰৈকা ৱিধৃতা ভৰ্ত্ৰা ভগৱন্তং যথাশ্ৰুতম্ ।
হৃদোপগুহ্য ৱিজহৌ দেহং কৰ্মানুবন্ধনম্ ॥ ৩৫ ॥
হৃদোপগুহ্য ৱিজহৌ দেহং কৰ্মানুবন্ধনম্ ॥ ৩৫ ॥
ভগৱানপি গোৱিন্দস্তেনৈৱান্নেন গোপকান্ ।
চতুৰ্ৱিধেনাশযিত্ৱা স্ৱযং চ বুভুজে প্ৰভুঃ ॥ ৩৬ ॥
চতুৰ্ৱিধেনাশযিত্ৱা স্ৱযং চ বুভুজে প্ৰভুঃ ॥ ৩৬ ॥
এৱং লীলানৰৱপুৰ্নৃলোকমনুশীলযন্ ।
ৰেমে গোগোপগোপীনাং ৰমযন্ ৰূপৱাক্কৃতৈঃ ॥ ৩৭ ॥
ৰেমে গোগোপগোপীনাং ৰমযন্ ৰূপৱাক্কৃতৈঃ ॥ ৩৭ ॥
অথানুস্মৃত্য ৱিপ্ৰাস্তে অন্ৱতপ্যন্কৃতাগসঃ ।
যদ্ ৱিশ্ৱেশ্ৱৰযোৰ্যাচ্ঞামহন্ম নৃৱিডম্বযোঃ ॥ ৩৮ ॥
যদ্ ৱিশ্ৱেশ্ৱৰযোৰ্যাচ্ঞামহন্ম নৃৱিডম্বযোঃ ॥ ৩৮ ॥
দৃষ্ট্ৱা স্ত্ৰীণাং ভগৱতি কৃষ্ণে ভক্তিমলৌকিকীম্ ।
আত্মানং চ তযা হীনমনুতপ্তা ৱ্যগৰ্হযন্ ॥ ৩৯ ॥
আত্মানং চ তযা হীনমনুতপ্তা ৱ্যগৰ্হযন্ ॥ ৩৯ ॥
ধিগ্ জন্ম নস্ত্ৰিৱৃদ্ যত্ তদ্ ধিগ্ৱ্ৰতং ধিগ্বহুজ্ঞতাম্ ।
ধিক্কুলং ধিক্ ক্ৰিযাদাক্ষ্যং ৱিমুখা যে ত্ৱধোক্ষজে ॥ ৪০ ॥
ধিক্কুলং ধিক্ ক্ৰিযাদাক্ষ্যং ৱিমুখা যে ত্ৱধোক্ষজে ॥ ৪০ ॥
নূনং ভগৱতো মাযা যোগিনামপি মোহিনী ।
যদ্ ৱযং গুৰৱো নৃণাং স্ৱাৰ্থে মুহ্যামহে দ্ৱিজাঃ ॥ ৪১ ॥
যদ্ ৱযং গুৰৱো নৃণাং স্ৱাৰ্থে মুহ্যামহে দ্ৱিজাঃ ॥ ৪১ ॥
অহো পশ্যত নাৰীণামপি কৃষ্ণে জগদ্গুৰৌ ।
দুৰন্তভাৱং যোঽৱিধ্যন্মৃত্যুপাশান্ গৃহাভিধান্ ॥ ৪২ ॥
দুৰন্তভাৱং যোঽৱিধ্যন্মৃত্যুপাশান্ গৃহাভিধান্ ॥ ৪২ ॥
নাসাং দ্ৱিজাতিসংস্কাৰো ন নিৱাসো গুৰাৱপি ।
ন তপো নাত্মমীমাংসা ন শৌচং ন ক্ৰিযাঃ শুভাঃ ॥ ৪৩ ॥
ন তপো নাত্মমীমাংসা ন শৌচং ন ক্ৰিযাঃ শুভাঃ ॥ ৪৩ ॥
তথাপি হ্যুত্তমঃশ্লোকে কৃষ্ণে যোগেশ্ৱৰেশ্ৱৰে ।
ভক্তিৰ্দৃঢা ন চাস্মাকং সংস্কাৰাদিমতামপি ॥ ৪৪ ॥
ভক্তিৰ্দৃঢা ন চাস্মাকং সংস্কাৰাদিমতামপি ॥ ৪৪ ॥
ননু স্ৱাৰ্থৱিমূঢানাং প্ৰমত্তানাং গৃহেহযা ।
অহো নঃ স্মাৰযামাস গোপৱাক্যৈঃ সতাং গতিঃ ॥ ৪৫ ॥
অহো নঃ স্মাৰযামাস গোপৱাক্যৈঃ সতাং গতিঃ ॥ ৪৫ ॥
অন্যথা পূৰ্ণকামস্য কৈৱল্যাদ্যশিষাং পতেঃ ।
ঈশিতৱ্যৈঃ কিমস্মাভিৰীশস্যৈতদ্ ৱিডম্বনম্ ॥ ৪৬ ॥
ঈশিতৱ্যৈঃ কিমস্মাভিৰীশস্যৈতদ্ ৱিডম্বনম্ ॥ ৪৬ ॥
হিত্ৱান্যান্ ভজতে যং শ্ৰীঃ পাদস্পৰ্শাশযাসকৃত্ ।
স্ৱাত্মদোষাপৱৰ্গেণ তদ্যাচ্ঞা জনমোহিনী ॥ ৪৭ ॥
স্ৱাত্মদোষাপৱৰ্গেণ তদ্যাচ্ঞা জনমোহিনী ॥ ৪৭ ॥
দেশঃ কালঃ পৃথগ্দ্ৰৱ্যং মন্ত্ৰতন্ত্ৰৰ্ত্ৱিজোঽগ্নযঃ ।
দেৱতা যজমানশ্চ ক্ৰতুৰ্ধৰ্মশ্চ যন্মযঃ ॥ ৪৮ ॥
দেৱতা যজমানশ্চ ক্ৰতুৰ্ধৰ্মশ্চ যন্মযঃ ॥ ৪৮ ॥
স এৱ ভগৱান্ সাক্ষাদ্ ৱিষ্ণুৰ্যোগেশ্ৱৰেশ্ৱৰঃ ।
জাতো যদুষ্ৱিত্যাশৃণ্ম হ্যপি মূঢা ন ৱিদ্মহে ॥ ৪৯ ॥
জাতো যদুষ্ৱিত্যাশৃণ্ম হ্যপি মূঢা ন ৱিদ্মহে ॥ ৪৯ ॥
তস্মৈ নমো ভগৱতে কৃষ্ণাযাকুণ্ঠমেধসে ।
যন্মাযামোহিতধিযো ভ্ৰমামঃ কৰ্মৱৰ্ত্মসু ॥ ৫০ ॥
যন্মাযামোহিতধিযো ভ্ৰমামঃ কৰ্মৱৰ্ত্মসু ॥ ৫০ ॥
স ৱৈ ন আদ্যঃ পুৰুষঃ স্ৱমাযামোহিতাত্মনাম্ ।
অৱিজ্ঞতানুভাৱানাং ক্ষন্তুমৰ্হত্যতিক্ৰমম্ ॥ ৫১ ॥
অৱিজ্ঞতানুভাৱানাং ক্ষন্তুমৰ্হত্যতিক্ৰমম্ ॥ ৫১ ॥
ইতি স্ৱাঘমনুস্মৃত্য কৃষ্ণে তে কৃতহেলনাঃ ।
দিদৃক্ষৱো ৱ্ৰজমথ কংসাদ্ ভীতা ন চাচলন্ ॥ ৫২ ॥
দিদৃক্ষৱো ৱ্ৰজমথ কংসাদ্ ভীতা ন চাচলন্ ॥ ৫২ ॥