શ્રીમદ્ભાગવતમ્ ૧૦.૩૦

શ્રીશુક ઉવાચ
અન્તર્હિતે ભગવતિ સહસૈવ વ્રજાઙ્ગનાઃ ।
અતપ્યંસ્તમચક્ષાણાઃ કરિણ્ય ઇવ યૂથપમ્ ॥ ૧ ॥

ગત્યાનુરાગસ્મિતવિભ્રમેક્ષિતૈ-
ર્મનોરમાલાપવિહારવિભ્રમૈઃ ।
આક્ષિપ્તચિત્તાઃ પ્રમદા રમાપતે-
સ્તાસ્તા વિચેષ્ટા જગૃહુસ્તદાત્મિકાઃ ॥ ૨ ॥

ગતિસ્મિતપ્રેક્ષણભાષણાદિષુ
પ્રિયાઃ પ્રિયસ્ય પ્રતિરૂઢમૂર્તયઃ ।
અસાવહં ત્વિત્યબલાસ્તદાત્મિકા
ન્યવેદિષુઃ કૃષ્ણવિહારવિભ્રમાઃ ॥ ૩ ॥

ગાયન્ત્ય ઉચ્ચૈરમુમેવ સંહતા
વિચિક્યુરુન્મત્તકવદ્ વનાદ્ વનમ્ ।
પપ્રચ્છુરાકાશવદન્તરં બહિ-
ર્ભૂતેષુ સન્તં પુરુષં વનસ્પતીન્ ॥ ૪ ॥

દૃષ્ટો વઃ કચ્ચિદશ્વત્થ પ્લક્ષ ન્યગ્રોધ નો મનઃ ।
નન્દસૂનુર્ગતો હૃત્વા પ્રેમહાસાવલોકનૈઃ ॥ ૫ ॥

કચ્ચિત્ કુરબકાશોકનાગપુન્નાગચમ્પકાઃ ।
રામાનુજો માનિનીનામિતો દર્પહરસ્મિતઃ ॥ ૬ ॥

કચ્ચિત્તુલસિ કલ્યાણિ ગોવિન્દચરણપ્રિયે ।
સહ ત્વાલિકુલૈર્બિભ્રદ્ દૃષ્ટસ્તેઽતિપ્રિયોઽચ્યુતઃ ॥ ૭ ॥

માલત્યદર્શિ વઃ કચ્ચિન્મલ્લિકે જાતિ યૂથિકે ।
પ્રીતિં વો જનયન્ યાતઃ કરસ્પર્શેન માધવઃ ॥ ૮ ॥

ચૂતપ્રિયાલપનસાસનકોવિદાર-
જમ્બ્વર્કબિલ્વબકુલામ્રકદમ્બનીપાઃ ।
યેઽન્યે પરાર્થભવકા યમુનોપકૂલાઃ
શંસન્તુ કૃષ્ણપદવીં રહિતાત્મનાં નઃ ॥ ૯ ॥

કિં તે કૃતં ક્ષિતિ તપો બત કેશવાઙ્ઘ્રિ-
સ્પર્શોત્સવોત્પુલકિતાઙ્ગરુહૈર્વિભાસિ ।
અપ્યઙ્ઘ્રિસમ્ભવ ઉરુક્રમવિક્રમાદ્ વા
આહો વરાહવપુષઃ પરિરમ્ભણેન ॥ ૧૦ ॥

અપ્યેણપત્ન્યુપગતઃ પ્રિયયેહ ગાત્રૈ-
સ્તન્વન્ દૃશાં સખિ સુનિર્વૃતિમચ્યુતો વઃ ।
કાન્તાઙ્ગસઙ્ગકુચકુઙ્કુમરઞ્જિતાયાઃ
કુન્દસ્રજઃ કુલપતેરિહ વાતિ ગન્ધઃ ॥ ૧૧ ॥

બાહું પ્રિયાંસ ઉપધાય ગૃહીતપદ્મો
રામાનુજસ્તુલસિકાલિકુલૈર્મદાન્ધૈઃ ।
અન્વીયમાન ઇહ વસ્તરવઃ પ્રણામં
કિં વાભિનન્દતિ ચરન્ પ્રણયાવલોકૈઃ ॥ ૧૨ ॥

પૃચ્છતેમા લતા બાહૂનપ્યાશ્લિષ્ટા વનસ્પતેઃ ।
નૂનં તત્કરજસ્પૃષ્ટા બિભ્રત્યુત્પુલકાન્યહો ॥ ૧૩ ॥

ઇત્યુન્મત્તવચોગોપ્યઃ કૃષ્ણાન્વેષણકાતરાઃ ।
લીલા ભગવતસ્તાસ્તા હ્યનુચક્રુસ્તદાત્મિકાઃ ॥ ૧૪ ॥

કસ્યાચિત્ પૂતનાયન્ત્યાઃ કૃષ્ણાયન્ત્યપિબત્ સ્તનમ્ ।
તોકયિત્વા રુદત્યન્યા પદાહન્ શકટાયતીમ્ ॥ ૧૫ ॥

દૈત્યાયિત્વા જહારાન્યામેકો કૃષ્ણાર્ભભાવનામ્ ।
રિઙ્ગયામાસ કાપ્યઙ્ઘ્રી કર્ષન્તી ઘોષનિઃસ્વનૈઃ ॥ ૧૬ ॥

કૃષ્ણરામાયિતે દ્વે તુ ગોપાયન્ત્યશ્ચ કાશ્ચન ।
વત્સાયતીં હન્તિ ચાન્યા તત્રૈકા તુ બકાયતીમ્ ॥ ૧૭ ॥

આહૂય દૂરગા યદ્વત્ કૃષ્ણસ્તમનુવર્તતીમ્ ।
વેણું ક્વણન્તીં ક્રીડન્તીમન્યાઃ શંસન્તિ સાધ્વિતિ ॥ ૧૮ ॥

કસ્યાઞ્ચિત્ સ્વભુજં ન્યસ્ય
ચલન્ત્યાહાપરા નનુ ।
કૃષ્ણોઽહં પશ્યત ગતિં
લલિતામિતિ તન્મનાઃ ॥ ૧૯ ॥

મા ભૈષ્ટ વાતવર્ષાભ્યાં તત્ત્રાણં વિહિતં મયા ।
ઇત્યુક્ત્વૈકેન હસ્તેન યતન્ત્યુન્નિદધેઽમ્બરમ્ ॥ ૨૦ ॥

આરુહ્યૈકા પદાક્રમ્ય શિરસ્યાહાપરાં નૃપ ।
દુષ્ટાહે ગચ્છ જાતોઽહં ખલાનાં નનુ દણ્ડકૃત્ ॥ ૨૧ ॥

તત્રૈકોવાચ હે ગોપા દાવાગ્નિં પશ્યતોલ્બણમ્ ।
ચક્ષૂંષ્યાશ્વપિદધ્વં વો વિધાસ્યે ક્ષેમમઞ્જસા ॥ ૨૨ ॥

બદ્ધાન્યયા સ્રજા કાચિત્તન્વી તત્ર ઉલૂખલે ।
બધ્નામિ ભાણ્ડભેત્તારં હૈયઙ્ગવમુષં ત્વિતિ ।
ભીતા સુદૃક્ પિધાયાસ્યં ભેજે ભીતિવિડમ્બનમ્ ॥ ૨૩ ॥

એવં કૃષ્ણં પૃચ્છમાના ગણ્દાવનલતાસ્તરૂન્ ।
વ્યચક્ષત વનોદ્દેશે પદાનિ પરમાત્મનઃ ॥ ૨૪ ॥

પદાનિ વ્યક્તમેતાનિ નન્દસૂનોર્મહાત્મનઃ ।
લક્ષ્યન્તે હિ ધ્વજામ્ભોજવજ્રાઙ્કુશયવાદિભિઃ ॥ ૨૫ ॥

તૈસ્તૈઃ પદૈસ્તત્પદવીમન્વિચ્છન્ત્યોઽગ્રતોઽબલાઃ ।
વધ્વાઃ પદૈઃ સુપૃક્તાનિ વિલોક્યાર્તાઃ સમબ્રુવન્ ॥ ૨૬ ॥

કસ્યાઃ પદાનિ ચૈતાનિ યાતાયા નન્દસૂનુના ।
અંસન્યસ્તપ્રકોષ્ઠાયાઃ કરેણોઃ કરિણા યથા ॥ ૨૭ ॥

અનયારાધિતો નૂનં ભગવાન્ હરિરીશ્વરઃ ।
યન્નો વિહાય ગોવિન્દઃ પ્રીતો યામનયદ્ રહઃ ॥ ૨૮ ॥

ધન્યા અહો અમી આલ્યો ગોવિન્દાઙ્ઘ્ય્રબ્જરેણવઃ ।
યાન્ બ્રહ્મેશૌ રમા દેવી દધુર્મૂધ્ર્ન્યઘનુત્તયે ॥ ૨૯ ॥

તસ્યા અમૂનિ નઃ ક્ષોભં કુર્વન્ત્યુચ્ચૈઃ પદાનિ યત્
યૈકાપહૃત્ય ગોપીનાં રહો ભુઙ્ક્તેઽચ્યુતાધરમ્ ।
ન લક્ષ્યન્તે પદાન્યત્ર તસ્યા નૂનં તૃણાઙ્કુરૈઃ
ખિદ્યત્સુજાતાઙ્ઘ્રિતલામુન્નિન્યે પ્રેયસીં પ્રિયઃ ॥ ૩૦ ॥

ઇમાન્યધિકમગ્નાનિ પદાનિ વહતો વધૂમ્ ।
ગોપ્યઃ પશ્યત કૃષ્ણસ્ય ભારાક્રાન્તસ્ય કામિનઃ ।
અત્રાવરોપિતા કાન્તા પુષ્પહેતોર્મહાત્મના ॥ ૩૧ ॥

અત્ર પ્રસૂનાવચયઃ પ્રિયાર્થે પ્રેયસા કૃતઃ ।
પ્રપદાક્રમણ એતે પશ્યતાસકલે પદે ॥ ૩૨ ॥

કેશપ્રસાધનં ત્વત્ર કામિન્યાઃ કામિના કૃતમ્ ।
તાનિ ચૂડયતા કાન્તામુપવિષ્ટમિહ ધ્રુવમ્ ॥ ૩૩ ॥

રેમે તયા ચાત્મરત આત્મારામોઽપ્યખણ્ડિતઃ ।
કામિનાં દર્શયન્ દૈન્યં સ્ત્રીણાં ચૈવ દુરાત્મતામ્ ॥ ૩૪ ॥

ઇત્યેવં દર્શયન્ત્યસ્તાશ્ચેરુર્ગોપ્યો વિચેતસઃ ।
યાં ગોપીમનયત્કૃષ્ણો વિહાયાન્યાઃ સ્ત્રિયો વને ॥ ૩૫ ॥

સા ચ મેને તદાત્માનં વરિષ્ઠં સર્વયોષિતામ્ ।
હિત્વા ગોપીઃ કામયાના મામસૌ ભજતે પ્રિયઃ ॥ ૩૬ ॥

તતો ગત્વા વનોદ્દેશં દૃપ્તા કેશવમબ્રવીત્ ।
ન પારયેઽહં ચલિતું નય માં યત્ર તે મનઃ ॥ ૩૭ ॥

એવમુક્તઃ પ્રિયામાહ સ્કન્ધ આરુહ્યતામિતિ ।
તતશ્ચાન્તર્દધે કૃષ્ણઃ સા વધૂરન્વતપ્યત ॥ ૩૮ ॥

હા નાથ રમણ પ્રેષ્ઠ ક્વાસિ ક્વાસિ મહાભુજ ।
દાસ્યાસ્તે કૃપણાયા મે સખે દર્શય સન્નિધિમ્ ॥ ૩૯ ॥

શ્રીશુક ઉવાચ
અન્વિચ્છન્ત્યો ભગવતો માર્ગં ગોપ્યોઽવિદૂરિતઃ ।
દદૃશુઃ પ્રિયવિશ્લેષાન્મોહિતાં દુઃખિતાં સખીમ્ ॥ ૪૦ ॥

તયા કથિતમાકર્ણ્ય માનપ્રાપ્તિં ચ માધવાત્ ।
અવમાનં ચ દૌરાત્મ્યાદ્ વિસ્મયં પરમં યયુઃ ॥ ૪૧ ॥

તતોઽવિશન્વનં ચન્દ્રજ્યોત્સ્ના યાવદ્ વિભાવ્યતે ।
તમઃ પ્રવિષ્ટમાલક્ષ્ય તતો નિવવૃતુઃ સ્ત્રિયઃ ॥ ૪૨ ॥

તન્મનસ્કાસ્તદાલાપાસ્તદ્વિચેષ્ટાસ્તદાત્મિકાઃ ।
તદ્ગુણાનેવ ગાયન્ત્યો નાત્મગારાણિ સસ્મરુઃ ॥ ૪૩ ॥

પુનઃ પુલિનમાગત્ય કાલિન્દ્યાઃ કૃષ્ણભાવનાઃ ।
સમવેતા જગુઃ કૃષ્ણં તદાગમનકાઙ્ક્ષિતાઃ ॥ ૪૪ ॥

પુનઃ પુલિનમાગત્ય કાલિન્દ્યાઃ કૃષ્ણભાવનાઃ ।
સમવેતા જગુઃ કૃષ્ણં તદાગમનકાઙ્ક્ષિતાઃ