ശ്രീമദ്ഭാഗവതമ് ൧൦.൩൦

ശ്രീശുക ഉവാച
അന്തര്ഹിതേ ഭഗവതി സഹസൈവ വ്രജാങ്ഗനാഃ ।
അതപ്യംസ്തമചക്ഷാണാഃ കരിണ്യ ഇവ യൂഥപമ് ॥ ൧ ॥

ഗത്യാനുരാഗസ്മിതവിഭ്രമേക്ഷിതൈ-
ര്മനോരമാലാപവിഹാരവിഭ്രമൈഃ ।
ആക്ഷിപ്തചിത്താഃ പ്രമദാ രമാപതേ-
സ്താസ്താ വിചേഷ്ടാ ജഗൃഹുസ്തദാത്മികാഃ ॥ ൨ ॥

ഗതിസ്മിതപ്രേക്ഷണഭാഷണാദിഷു
പ്രിയാഃ പ്രിയസ്യ പ്രതിരൂഢമൂര്തയഃ ।
അസാവഹം ത്വിത്യബലാസ്തദാത്മികാ
ന്യവേദിഷുഃ കൃഷ്ണവിഹാരവിഭ്രമാഃ ॥ ൩ ॥

ഗായന്ത്യ ഉച്ചൈരമുമേവ സംഹതാ
വിചിക്യുരുന്മത്തകവദ് വനാദ് വനമ് ।
പപ്രച്ഛുരാകാശവദന്തരം ബഹി-
ര്ഭൂതേഷു സന്തം പുരുഷം വനസ്പതീന് ॥ ൪ ॥

ദൃഷ്ടോ വഃ കച്ചിദശ്വത്ഥ പ്ലക്ഷ ന്യഗ്രോധ നോ മനഃ ।
നന്ദസൂനുര്ഗതോ ഹൃത്വാ പ്രേമഹാസാവലോകനൈഃ ॥ ൫ ॥

കച്ചിത് കുരബകാശോകനാഗപുന്നാഗചമ്പകാഃ ।
രാമാനുജോ മാനിനീനാമിതോ ദര്പഹരസ്മിതഃ ॥ ൬ ॥

കച്ചിത്തുലസി കല്യാണി ഗോവിന്ദചരണപ്രിയേ ।
സഹ ത്വാലികുലൈര്ബിഭ്രദ് ദൃഷ്ടസ്തേഽതിപ്രിയോഽച്യുതഃ ॥ ൭ ॥

മാലത്യദര്ശി വഃ കച്ചിന്മല്ലികേ ജാതി യൂഥികേ ।
പ്രീതിം വോ ജനയന് യാതഃ കരസ്പര്ശേന മാധവഃ ॥ ൮ ॥

ചൂതപ്രിയാലപനസാസനകോവിദാര-
ജമ്ബ്വര്കബില്വബകുലാമ്രകദമ്ബനീപാഃ ।
യേഽന്യേ പരാര്ഥഭവകാ യമുനോപകൂലാഃ
ശംസന്തു കൃഷ്ണപദവീം രഹിതാത്മനാം നഃ ॥ ൯ ॥

കിം തേ കൃതം ക്ഷിതി തപോ ബത കേശവാങ്ഘ്രി-
സ്പര്ശോത്സവോത്പുലകിതാങ്ഗരുഹൈര്വിഭാസി ।
അപ്യങ്ഘ്രിസമ്ഭവ ഉരുക്രമവിക്രമാദ് വാ
ആഹോ വരാഹവപുഷഃ പരിരമ്ഭണേന ॥ ൧൦ ॥

അപ്യേണപത്ന്യുപഗതഃ പ്രിയയേഹ ഗാത്രൈ-
സ്തന്വന് ദൃശാം സഖി സുനിര്വൃതിമച്യുതോ വഃ ।
കാന്താങ്ഗസങ്ഗകുചകുങ്കുമരഞ്ജിതായാഃ
കുന്ദസ്രജഃ കുലപതേരിഹ വാതി ഗന്ധഃ ॥ ൧൧ ॥

ബാഹും പ്രിയാംസ ഉപധായ ഗൃഹീതപദ്മോ
രാമാനുജസ്തുലസികാലികുലൈര്മദാന്ധൈഃ ।
അന്വീയമാന ഇഹ വസ്തരവഃ പ്രണാമം
കിം വാഭിനന്ദതി ചരന് പ്രണയാവലോകൈഃ ॥ ൧൨ ॥

പൃച്ഛതേമാ ലതാ ബാഹൂനപ്യാശ്ലിഷ്ടാ വനസ്പതേഃ ।
നൂനം തത്കരജസ്പൃഷ്ടാ ബിഭ്രത്യുത്പുലകാന്യഹോ ॥ ൧൩ ॥

ഇത്യുന്മത്തവചോഗോപ്യഃ കൃഷ്ണാന്വേഷണകാതരാഃ ।
ലീലാ ഭഗവതസ്താസ്താ ഹ്യനുചക്രുസ്തദാത്മികാഃ ॥ ൧൪ ॥

കസ്യാചിത് പൂതനായന്ത്യാഃ കൃഷ്ണായന്ത്യപിബത് സ്തനമ് ।
തോകയിത്വാ രുദത്യന്യാ പദാഹന് ശകടായതീമ് ॥ ൧൫ ॥

ദൈത്യായിത്വാ ജഹാരാന്യാമേകോ കൃഷ്ണാര്ഭഭാവനാമ് ।
രിങ്ഗയാമാസ കാപ്യങ്ഘ്രീ കര്ഷന്തീ ഘോഷനിഃസ്വനൈഃ ॥ ൧൬ ॥

കൃഷ്ണരാമായിതേ ദ്വേ തു ഗോപായന്ത്യശ്ച കാശ്ചന ।
വത്സായതീം ഹന്തി ചാന്യാ തത്രൈകാ തു ബകായതീമ് ॥ ൧൭ ॥

ആഹൂയ ദൂരഗാ യദ്വത് കൃഷ്ണസ്തമനുവര്തതീമ് ।
വേണും ക്വണന്തീം ക്രീഡന്തീമന്യാഃ ശംസന്തി സാധ്വിതി ॥ ൧൮ ॥

കസ്യാഞ്ചിത് സ്വഭുജം ന്യസ്യ
ചലന്ത്യാഹാപരാ നനു ।
കൃഷ്ണോഽഹം പശ്യത ഗതിം
ലലിതാമിതി തന്മനാഃ ॥ ൧൯ ॥

മാ ഭൈഷ്ട വാതവര്ഷാഭ്യാം തത്ത്രാണം വിഹിതം മയാ ।
ഇത്യുക്ത്വൈകേന ഹസ്തേന യതന്ത്യുന്നിദധേഽമ്ബരമ് ॥ ൨൦ ॥

ആരുഹ്യൈകാ പദാക്രമ്യ ശിരസ്യാഹാപരാം നൃപ ।
ദുഷ്ടാഹേ ഗച്ഛ ജാതോഽഹം ഖലാനാം നനു ദണ്ഡകൃത് ॥ ൨൧ ॥

തത്രൈകോവാച ഹേ ഗോപാ ദാവാഗ്നിം പശ്യതോല്ബണമ് ।
ചക്ഷൂംഷ്യാശ്വപിദധ്വം വോ വിധാസ്യേ ക്ഷേമമഞ്ജസാ ॥ ൨൨ ॥

ബദ്ധാന്യയാ സ്രജാ കാചിത്തന്വീ തത്ര ഉലൂഖലേ ।
ബധ്നാമി ഭാണ്ഡഭേത്താരം ഹൈയങ്ഗവമുഷം ത്വിതി ।
ഭീതാ സുദൃക് പിധായാസ്യം ഭേജേ ഭീതിവിഡമ്ബനമ് ॥ ൨൩ ॥

ഏവം കൃഷ്ണം പൃച്ഛമാനാ ഗണ്ദാവനലതാസ്തരൂന് ।
വ്യചക്ഷത വനോദ്ദേശേ പദാനി പരമാത്മനഃ ॥ ൨൪ ॥

പദാനി വ്യക്തമേതാനി നന്ദസൂനോര്മഹാത്മനഃ ।
ലക്ഷ്യന്തേ ഹി ധ്വജാമ്ഭോജവജ്രാങ്കുശയവാദിഭിഃ ॥ ൨൫ ॥

തൈസ്തൈഃ പദൈസ്തത്പദവീമന്വിച്ഛന്ത്യോഽഗ്രതോഽബലാഃ ।
വധ്വാഃ പദൈഃ സുപൃക്താനി വിലോക്യാര്താഃ സമബ്രുവന് ॥ ൨൬ ॥

കസ്യാഃ പദാനി ചൈതാനി യാതായാ നന്ദസൂനുനാ ।
അംസന്യസ്തപ്രകോഷ്ഠായാഃ കരേണോഃ കരിണാ യഥാ ॥ ൨൭ ॥

അനയാരാധിതോ നൂനം ഭഗവാന് ഹരിരീശ്വരഃ ।
യന്നോ വിഹായ ഗോവിന്ദഃ പ്രീതോ യാമനയദ് രഹഃ ॥ ൨൮ ॥

ധന്യാ അഹോ അമീ ആല്യോ ഗോവിന്ദാങ്ഘ്യ്രബ്ജരേണവഃ ।
യാന് ബ്രഹ്മേശൌ രമാ ദേവീ ദധുര്മൂധ്ര്ന്യഘനുത്തയേ ॥ ൨൯ ॥

തസ്യാ അമൂനി നഃ ക്ഷോഭം കുര്വന്ത്യുച്ചൈഃ പദാനി യത്
യൈകാപഹൃത്യ ഗോപീനാം രഹോ ഭുങ്ക്തേഽച്യുതാധരമ് ।
ന ലക്ഷ്യന്തേ പദാന്യത്ര തസ്യാ നൂനം തൃണാങ്കുരൈഃ
ഖിദ്യത്സുജാതാങ്ഘ്രിതലാമുന്നിന്യേ പ്രേയസീം പ്രിയഃ ॥ ൩൦ ॥

ഇമാന്യധികമഗ്നാനി പദാനി വഹതോ വധൂമ് ।
ഗോപ്യഃ പശ്യത കൃഷ്ണസ്യ ഭാരാക്രാന്തസ്യ കാമിനഃ ।
അത്രാവരോപിതാ കാന്താ പുഷ്പഹേതോര്മഹാത്മനാ ॥ ൩൧ ॥

അത്ര പ്രസൂനാവചയഃ പ്രിയാര്ഥേ പ്രേയസാ കൃതഃ ।
പ്രപദാക്രമണ ഏതേ പശ്യതാസകലേ പദേ ॥ ൩൨ ॥

കേശപ്രസാധനം ത്വത്ര കാമിന്യാഃ കാമിനാ കൃതമ് ।
താനി ചൂഡയതാ കാന്താമുപവിഷ്ടമിഹ ധ്രുവമ് ॥ ൩൩ ॥

രേമേ തയാ ചാത്മരത ആത്മാരാമോഽപ്യഖണ്ഡിതഃ ।
കാമിനാം ദര്ശയന് ദൈന്യം സ്ത്രീണാം ചൈവ ദുരാത്മതാമ് ॥ ൩൪ ॥

ഇത്യേവം ദര്ശയന്ത്യസ്താശ്ചേരുര്ഗോപ്യോ വിചേതസഃ ।
യാം ഗോപീമനയത്കൃഷ്ണോ വിഹായാന്യാഃ സ്ത്രിയോ വനേ ॥ ൩൫ ॥

സാ ച മേനേ തദാത്മാനം വരിഷ്ഠം സര്വയോഷിതാമ് ।
ഹിത്വാ ഗോപീഃ കാമയാനാ മാമസൌ ഭജതേ പ്രിയഃ ॥ ൩൬ ॥

തതോ ഗത്വാ വനോദ്ദേശം ദൃപ്താ കേശവമബ്രവീത് ।
ന പാരയേഽഹം ചലിതും നയ മാം യത്ര തേ മനഃ ॥ ൩൭ ॥

ഏവമുക്തഃ പ്രിയാമാഹ സ്കന്ധ ആരുഹ്യതാമിതി ।
തതശ്ചാന്തര്ദധേ കൃഷ്ണഃ സാ വധൂരന്വതപ്യത ॥ ൩൮ ॥

ഹാ നാഥ രമണ പ്രേഷ്ഠ ക്വാസി ക്വാസി മഹാഭുജ ।
ദാസ്യാസ്തേ കൃപണായാ മേ സഖേ ദര്ശയ സന്നിധിമ് ॥ ൩൯ ॥

ശ്രീശുക ഉവാച
അന്വിച്ഛന്ത്യോ ഭഗവതോ മാര്ഗം ഗോപ്യോഽവിദൂരിതഃ ।
ദദൃശുഃ പ്രിയവിശ്ലേഷാന്മോഹിതാം ദുഃഖിതാം സഖീമ് ॥ ൪൦ ॥

തയാ കഥിതമാകര്ണ്യ മാനപ്രാപ്തിം ച മാധവാത് ।
അവമാനം ച ദൌരാത്മ്യാദ് വിസ്മയം പരമം യയുഃ ॥ ൪൧ ॥

തതോഽവിശന്വനം ചന്ദ്രജ്യോത്സ്നാ യാവദ് വിഭാവ്യതേ ।
തമഃ പ്രവിഷ്ടമാലക്ഷ്യ തതോ നിവവൃതുഃ സ്ത്രിയഃ ॥ ൪൨ ॥

തന്മനസ്കാസ്തദാലാപാസ്തദ്വിചേഷ്ടാസ്തദാത്മികാഃ ।
തദ്ഗുണാനേവ ഗായന്ത്യോ നാത്മഗാരാണി സസ്മരുഃ ॥ ൪൩ ॥

പുനഃ പുലിനമാഗത്യ കാലിന്ദ്യാഃ കൃഷ്ണഭാവനാഃ ।
സമവേതാ ജഗുഃ കൃഷ്ണം തദാഗമനകാങ്ക്ഷിതാഃ ॥ ൪൪ ॥

പുനഃ പുലിനമാഗത്യ കാലിന്ദ്യാഃ കൃഷ്ണഭാവനാഃ ।
സമവേതാ ജഗുഃ കൃഷ്ണം തദാഗമനകാങ്ക്ഷിതാഃ