ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମ୍ ୧୦.୩୦

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଅନ୍ତର୍ହିତେ ଭଗଵତି ସହସୈଵ ଵ୍ରଜାଙ୍ଗନାଃ ।
ଅତପ୍ଯଂସ୍ତମଚକ୍ଷାଣାଃ କରିଣ୍ଯ ଇଵ ଯୂଥପମ୍ ॥ ୧ ॥

ଗତ୍ଯାନୁରାଗସ୍ମିତଵିଭ୍ରମେକ୍ଷିତୈ-
ର୍ମନୋରମାଲାପଵିହାରଵିଭ୍ରମୈଃ ।
ଆକ୍ଷିପ୍ତଚିତ୍ତାଃ ପ୍ରମଦା ରମାପତେ-
ସ୍ତାସ୍ତା ଵିଚେଷ୍ଟା ଜଗୃହୁସ୍ତଦାତ୍ମିକାଃ ॥ ୨ ॥

ଗତିସ୍ମିତପ୍ରେକ୍ଷଣଭାଷଣାଦିଷୁ
ପ୍ରିଯାଃ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ପ୍ରତିରୂଢମୂର୍ତଯଃ ।
ଅସାଵହଂ ତ୍ଵିତ୍ଯବଲାସ୍ତଦାତ୍ମିକା
ନ୍ଯଵେଦିଷୁଃ କୃଷ୍ଣଵିହାରଵିଭ୍ରମାଃ ॥ ୩ ॥

ଗାଯନ୍ତ୍ଯ ଉଚ୍ଚୈରମୁମେଵ ସଂହତା
ଵିଚିକ୍ଯୁରୁନ୍ମତ୍ତକଵଦ୍ ଵନାଦ୍ ଵନମ୍ ।
ପପ୍ରଚ୍ଛୁରାକାଶଵଦନ୍ତରଂ ବହି-
ର୍ଭୂତେଷୁ ସନ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ଵନସ୍ପତୀନ୍ ॥ ୪ ॥

ଦୃଷ୍ଟୋ ଵଃ କଚ୍ଚିଦଶ୍ଵତ୍ଥ ପ୍ଲକ୍ଷ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧ ନୋ ମନଃ ।
ନନ୍ଦସୂନୁର୍ଗତୋ ହୃତ୍ଵା ପ୍ରେମହାସାଵଲୋକନୈଃ ॥ ୫ ॥

କଚ୍ଚିତ୍ କୁରବକାଶୋକନାଗପୁନ୍ନାଗଚମ୍ପକାଃ ।
ରାମାନୁଜୋ ମାନିନୀନାମିତୋ ଦର୍ପହରସ୍ମିତଃ ॥ ୬ ॥

କଚ୍ଚିତ୍ତୁଲସି କଲ୍ଯାଣି ଗୋଵିନ୍ଦଚରଣପ୍ରିଯେ ।
ସହ ତ୍ଵାଲିକୁଲୈର୍ବିଭ୍ରଦ୍ ଦୃଷ୍ଟସ୍ତେଽତିପ୍ରିଯୋଽଚ୍ଯୁତଃ ॥ ୭ ॥

ମାଲତ୍ଯଦର୍ଶି ଵଃ କଚ୍ଚିନ୍ମଲ୍ଲିକେ ଜାତି ଯୂଥିକେ ।
ପ୍ରୀତିଂ ଵୋ ଜନଯନ୍ ଯାତଃ କରସ୍ପର୍ଶେନ ମାଧଵଃ ॥ ୮ ॥

ଚୂତପ୍ରିଯାଲପନସାସନକୋଵିଦାର-
ଜମ୍ବ୍ଵର୍କବିଲ୍ଵବକୁଲାମ୍ରକଦମ୍ବନୀପାଃ ।
ଯେଽନ୍ଯେ ପରାର୍ଥଭଵକା ଯମୁନୋପକୂଲାଃ
ଶଂସନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣପଦଵୀଂ ରହିତାତ୍ମନାଂ ନଃ ॥ ୯ ॥

କିଂ ତେ କୃତଂ କ୍ଷିତି ତପୋ ବତ କେଶଵାଙ୍ଘ୍ରି-
ସ୍ପର୍ଶୋତ୍ସଵୋତ୍ପୁଲକିତାଙ୍ଗରୁହୈର୍ଵିଭାସି ।
ଅପ୍ଯଙ୍ଘ୍ରିସମ୍ଭଵ ଉରୁକ୍ରମଵିକ୍ରମାଦ୍ ଵା
ଆହୋ ଵରାହଵପୁଷଃ ପରିରମ୍ଭଣେନ ॥ ୧୦ ॥

ଅପ୍ଯେଣପତ୍ନ୍ଯୁପଗତଃ ପ୍ରିଯଯେହ ଗାତ୍ରୈ-
ସ୍ତନ୍ଵନ୍ ଦୃଶାଂ ସଖି ସୁନିର୍ଵୃତିମଚ୍ଯୁତୋ ଵଃ ।
କାନ୍ତାଙ୍ଗସଙ୍ଗକୁଚକୁଙ୍କୁମରଞ୍ଜିତାଯାଃ
କୁନ୍ଦସ୍ରଜଃ କୁଲପତେରିହ ଵାତି ଗନ୍ଧଃ ॥ ୧୧ ॥

ବାହୁଂ ପ୍ରିଯାଂସ ଉପଧାଯ ଗୃହୀତପଦ୍ମୋ
ରାମାନୁଜସ୍ତୁଲସିକାଲିକୁଲୈର୍ମଦାନ୍ଧୈଃ ।
ଅନ୍ଵୀଯମାନ ଇହ ଵସ୍ତରଵଃ ପ୍ରଣାମଂ
କିଂ ଵାଭିନନ୍ଦତି ଚରନ୍ ପ୍ରଣଯାଵଲୋକୈଃ ॥ ୧୨ ॥

ପୃଚ୍ଛତେମା ଲତା ବାହୂନପ୍ଯାଶ୍ଲିଷ୍ଟା ଵନସ୍ପତେଃ ।
ନୂନଂ ତତ୍କରଜସ୍ପୃଷ୍ଟା ବିଭ୍ରତ୍ଯୁତ୍ପୁଲକାନ୍ଯହୋ ॥ ୧୩ ॥

ଇତ୍ଯୁନ୍ମତ୍ତଵଚୋଗୋପ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣାନ୍ଵେଷଣକାତରାଃ ।
ଲୀଲା ଭଗଵତସ୍ତାସ୍ତା ହ୍ଯନୁଚକ୍ରୁସ୍ତଦାତ୍ମିକାଃ ॥ ୧୪ ॥

କସ୍ଯାଚିତ୍ ପୂତନାଯନ୍ତ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣାଯନ୍ତ୍ଯପିବତ୍ ସ୍ତନମ୍ ।
ତୋକଯିତ୍ଵା ରୁଦତ୍ଯନ୍ଯା ପଦାହନ୍ ଶକଟାଯତୀମ୍ ॥ ୧୫ ॥

ଦୈତ୍ଯାଯିତ୍ଵା ଜହାରାନ୍ଯାମେକୋ କୃଷ୍ଣାର୍ଭଭାଵନାମ୍ ।
ରିଙ୍ଗଯାମାସ କାପ୍ଯଙ୍ଘ୍ରୀ କର୍ଷନ୍ତୀ ଘୋଷନିଃସ୍ଵନୈଃ ॥ ୧୬ ॥

କୃଷ୍ଣରାମାଯିତେ ଦ୍ଵେ ତୁ ଗୋପାଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ କାଶ୍ଚନ ।
ଵତ୍ସାଯତୀଂ ହନ୍ତି ଚାନ୍ଯା ତତ୍ରୈକା ତୁ ବକାଯତୀମ୍ ॥ ୧୭ ॥

ଆହୂଯ ଦୂରଗା ଯଦ୍ଵତ୍ କୃଷ୍ଣସ୍ତମନୁଵର୍ତତୀମ୍ ।
ଵେଣୁଂ କ୍ଵଣନ୍ତୀଂ କ୍ରୀଡନ୍ତୀମନ୍ଯାଃ ଶଂସନ୍ତି ସାଧ୍ଵିତି ॥ ୧୮ ॥

କସ୍ଯାଞ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵଭୁଜଂ ନ୍ଯସ୍ଯ
ଚଲନ୍ତ୍ଯାହାପରା ନନୁ ।
କୃଷ୍ଣୋଽହଂ ପଶ୍ଯତ ଗତିଂ
ଲଲିତାମିତି ତନ୍ମନାଃ ॥ ୧୯ ॥

ମା ଭୈଷ୍ଟ ଵାତଵର୍ଷାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ତ୍ରାଣଂ ଵିହିତଂ ମଯା ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈକେନ ହସ୍ତେନ ଯତନ୍ତ୍ଯୁନ୍ନିଦଧେଽମ୍ବରମ୍ ॥ ୨୦ ॥

ଆରୁହ୍ଯୈକା ପଦାକ୍ରମ୍ଯ ଶିରସ୍ଯାହାପରାଂ ନୃପ ।
ଦୁଷ୍ଟାହେ ଗଚ୍ଛ ଜାତୋଽହଂ ଖଲାନାଂ ନନୁ ଦଣ୍ଡକୃତ୍ ॥ ୨୧ ॥

ତତ୍ରୈକୋଵାଚ ହେ ଗୋପା ଦାଵାଗ୍ନିଂ ପଶ୍ଯତୋଲ୍ବଣମ୍ ।
ଚକ୍ଷୂଂଷ୍ଯାଶ୍ଵପିଦଧ୍ଵଂ ଵୋ ଵିଧାସ୍ଯେ କ୍ଷେମମଞ୍ଜସା ॥ ୨୨ ॥

ବଦ୍ଧାନ୍ଯଯା ସ୍ରଜା କାଚିତ୍ତନ୍ଵୀ ତତ୍ର ଉଲୂଖଲେ ।
ବଧ୍ନାମି ଭାଣ୍ଡଭେତ୍ତାରଂ ହୈଯଙ୍ଗଵମୁଷଂ ତ୍ଵିତି ।
ଭୀତା ସୁଦୃକ୍ ପିଧାଯାସ୍ଯଂ ଭେଜେ ଭୀତିଵିଡମ୍ବନମ୍ ॥ ୨୩ ॥

ଏଵଂ କୃଷ୍ଣଂ ପୃଚ୍ଛମାନା ଗଣ୍ଦାଵନଲତାସ୍ତରୂନ୍ ।
ଵ୍ଯଚକ୍ଷତ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ପଦାନି ପରମାତ୍ମନଃ ॥ ୨୪ ॥

ପଦାନି ଵ୍ଯକ୍ତମେତାନି ନନ୍ଦସୂନୋର୍ମହାତ୍ମନଃ ।
ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ହି ଧ୍ଵଜାମ୍ଭୋଜଵଜ୍ରାଙ୍କୁଶଯଵାଦିଭିଃ ॥ ୨୫ ॥

ତୈସ୍ତୈଃ ପଦୈସ୍ତତ୍ପଦଵୀମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯୋଽଗ୍ରତୋଽବଲାଃ ।
ଵଧ୍ଵାଃ ପଦୈଃ ସୁପୃକ୍ତାନି ଵିଲୋକ୍ଯାର୍ତାଃ ସମବ୍ରୁଵନ୍ ॥ ୨୬ ॥

କସ୍ଯାଃ ପଦାନି ଚୈତାନି ଯାତାଯା ନନ୍ଦସୂନୁନା ।
ଅଂସନ୍ଯସ୍ତପ୍ରକୋଷ୍ଠାଯାଃ କରେଣୋଃ କରିଣା ଯଥା ॥ ୨୭ ॥

ଅନଯାରାଧିତୋ ନୂନଂ ଭଗଵାନ୍ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ ।
ଯନ୍ନୋ ଵିହାଯ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପ୍ରୀତୋ ଯାମନଯଦ୍ ରହଃ ॥ ୨୮ ॥

ଧନ୍ଯା ଅହୋ ଅମୀ ଆଲ୍ଯୋ ଗୋଵିନ୍ଦାଙ୍ଘ୍ଯ୍ରବ୍ଜରେଣଵଃ ।
ଯାନ୍ ବ୍ରହ୍ମେଶୌ ରମା ଦେଵୀ ଦଧୁର୍ମୂଧ୍ର୍ନ୍ଯଘନୁତ୍ତଯେ ॥ ୨୯ ॥

ତସ୍ଯା ଅମୂନି ନଃ କ୍ଷୋଭଂ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯୁଚ୍ଚୈଃ ପଦାନି ଯତ୍
ଯୈକାପହୃତ୍ଯ ଗୋପୀନାଂ ରହୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେଽଚ୍ଯୁତାଧରମ୍ ।
ନ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ପଦାନ୍ଯତ୍ର ତସ୍ଯା ନୂନଂ ତୃଣାଙ୍କୁରୈଃ
ଖିଦ୍ଯତ୍ସୁଜାତାଙ୍ଘ୍ରିତଲାମୁନ୍ନିନ୍ଯେ ପ୍ରେଯସୀଂ ପ୍ରିଯଃ ॥ ୩୦ ॥

ଇମାନ୍ଯଧିକମଗ୍ନାନି ପଦାନି ଵହତୋ ଵଧୂମ୍ ।
ଗୋପ୍ଯଃ ପଶ୍ଯତ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ କାମିନଃ ।
ଅତ୍ରାଵରୋପିତା କାନ୍ତା ପୁଷ୍ପହେତୋର୍ମହାତ୍ମନା ॥ ୩୧ ॥

ଅତ୍ର ପ୍ରସୂନାଵଚଯଃ ପ୍ରିଯାର୍ଥେ ପ୍ରେଯସା କୃତଃ ।
ପ୍ରପଦାକ୍ରମଣ ଏତେ ପଶ୍ଯତାସକଲେ ପଦେ ॥ ୩୨ ॥

କେଶପ୍ରସାଧନଂ ତ୍ଵତ୍ର କାମିନ୍ଯାଃ କାମିନା କୃତମ୍ ।
ତାନି ଚୂଡଯତା କାନ୍ତାମୁପଵିଷ୍ଟମିହ ଧ୍ରୁଵମ୍ ॥ ୩୩ ॥

ରେମେ ତଯା ଚାତ୍ମରତ ଆତ୍ମାରାମୋଽପ୍ଯଖଣ୍ଡିତଃ ।
କାମିନାଂ ଦର୍ଶଯନ୍ ଦୈନ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚୈଵ ଦୁରାତ୍ମତାମ୍ ॥ ୩୪ ॥

ଇତ୍ଯେଵଂ ଦର୍ଶଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତାଶ୍ଚେରୁର୍ଗୋପ୍ଯୋ ଵିଚେତସଃ ।
ଯାଂ ଗୋପୀମନଯତ୍କୃଷ୍ଣୋ ଵିହାଯାନ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵନେ ॥ ୩୫ ॥

ସା ଚ ମେନେ ତଦାତ୍ମାନଂ ଵରିଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଯୋଷିତାମ୍ ।
ହିତ୍ଵା ଗୋପୀଃ କାମଯାନା ମାମସୌ ଭଜତେ ପ୍ରିଯଃ ॥ ୩୬ ॥

ତତୋ ଗତ୍ଵା ଵନୋଦ୍ଦେଶଂ ଦୃପ୍ତା କେଶଵମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ନ ପାରଯେଽହଂ ଚଲିତୁଂ ନଯ ମାଂ ଯତ୍ର ତେ ମନଃ ॥ ୩୭ ॥

ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରିଯାମାହ ସ୍କନ୍ଧ ଆରୁହ୍ଯତାମିତି ।
ତତଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ କୃଷ୍ଣଃ ସା ଵଧୂରନ୍ଵତପ୍ଯତ ॥ ୩୮ ॥

ହା ନାଥ ରମଣ ପ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଵାସି କ୍ଵାସି ମହାଭୁଜ ।
ଦାସ୍ଯାସ୍ତେ କୃପଣାଯା ମେ ସଖେ ଦର୍ଶଯ ସନ୍ନିଧିମ୍ ॥ ୩୯ ॥

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ
ଅନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵତୋ ମାର୍ଗଂ ଗୋପ୍ଯୋଽଵିଦୂରିତଃ ।
ଦଦୃଶୁଃ ପ୍ରିଯଵିଶ୍ଲେଷାନ୍ମୋହିତାଂ ଦୁଃଖିତାଂ ସଖୀମ୍ ॥ ୪୦ ॥

ତଯା କଥିତମାକର୍ଣ୍ଯ ମାନପ୍ରାପ୍ତିଂ ଚ ମାଧଵାତ୍ ।
ଅଵମାନଂ ଚ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୁଃ ॥ ୪୧ ॥

ତତୋଽଵିଶନ୍ଵନଂ ଚନ୍ଦ୍ରଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ଯାଵଦ୍ ଵିଭାଵ୍ଯତେ ।
ତମଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟମାଲକ୍ଷ୍ଯ ତତୋ ନିଵଵୃତୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୪୨ ॥

ତନ୍ମନସ୍କାସ୍ତଦାଲାପାସ୍ତଦ୍ଵିଚେଷ୍ଟାସ୍ତଦାତ୍ମିକାଃ ।
ତଦ୍ଗୁଣାନେଵ ଗାଯନ୍ତ୍ଯୋ ନାତ୍ମଗାରାଣି ସସ୍ମରୁଃ ॥ ୪୩ ॥

ପୁନଃ ପୁଲିନମାଗତ୍ଯ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣଭାଵନାଃ ।
ସମଵେତା ଜଗୁଃ କୃଷ୍ଣଂ ତଦାଗମନକାଙ୍କ୍ଷିତାଃ ॥ ୪୪ ॥

ପୁନଃ ପୁଲିନମାଗତ୍ଯ କାଲିନ୍ଦ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣଭାଵନାଃ ।
ସମଵେତା ଜଗୁଃ କୃଷ୍ଣଂ ତଦାଗମନକାଙ୍କ୍ଷିତାଃ