শ্ৰীপৰীক্ষিদুৱাচ
ব্ৰহ্মন্ ব্ৰহ্মণ্যনিৰ্দেশ্যে নিৰ্গুণে গুণৱৃত্তযঃ ।
কথং চৰন্তি শ্ৰুতযঃ সাক্ষাত্ সদসতঃ পৰে ॥ ১ ॥
ব্ৰহ্মন্ ব্ৰহ্মণ্যনিৰ্দেশ্যে নিৰ্গুণে গুণৱৃত্তযঃ ।
কথং চৰন্তি শ্ৰুতযঃ সাক্ষাত্ সদসতঃ পৰে ॥ ১ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
বুদ্ধীন্দ্ৰিযমনঃপ্ৰাণান্ জনানামসৃজত্ প্ৰভুঃ ।
মাত্ৰাৰ্থং চ ভৱাৰ্থং চ আত্মনেঽকল্পনায চ ॥ ২ ॥
বুদ্ধীন্দ্ৰিযমনঃপ্ৰাণান্ জনানামসৃজত্ প্ৰভুঃ ।
মাত্ৰাৰ্থং চ ভৱাৰ্থং চ আত্মনেঽকল্পনায চ ॥ ২ ॥
সৈষা হ্যুপনিষদ্ ব্ৰাহ্মী পূৰ্ৱেশাং পূৰ্ৱজৈৰ্ধৃতা ।
শ্ৰদ্ধযা ধাৰযেদ্ যস্তাং ক্ষেমং গচ্ছেদকিঞ্চনঃ ॥ ৩ ॥
শ্ৰদ্ধযা ধাৰযেদ্ যস্তাং ক্ষেমং গচ্ছেদকিঞ্চনঃ ॥ ৩ ॥
অত্ৰ তে ৱৰ্ণযিষ্যামি গাথাং নাৰাযণান্ৱিতাম্ ।
নাৰদস্য চ সংৱাদমৃষেৰ্নাৰাযণস্য চ ॥ ৪ ॥
নাৰদস্য চ সংৱাদমৃষেৰ্নাৰাযণস্য চ ॥ ৪ ॥
একদা নাৰদো লোকান্ পৰ্যটন্ ভগৱত্প্ৰিযঃ ।
সনাতনমৃষিং দ্ৰষ্টুং যযৌ নাৰাযণাশ্ৰমম্ ॥ ৫ ॥
সনাতনমৃষিং দ্ৰষ্টুং যযৌ নাৰাযণাশ্ৰমম্ ॥ ৫ ॥
যো ৱৈ ভাৰতৱৰ্ষেঽস্মিন্ ক্ষেমায স্ৱস্তযে নৃণাম্ ।
ধৰ্মজ্ঞানশমোপেতমাকল্পাদাস্থিতস্তপঃ ॥ ৬ ॥
ধৰ্মজ্ঞানশমোপেতমাকল্পাদাস্থিতস্তপঃ ॥ ৬ ॥
তত্ৰোপৱিষ্টমৃষিভিঃ কলাপগ্ৰামৱাসিভিঃ ।
পৰীতং প্ৰণতোঽপৃচ্ছদিদমেৱ কুৰূদ্ৱহ ॥ ৭ ॥
পৰীতং প্ৰণতোঽপৃচ্ছদিদমেৱ কুৰূদ্ৱহ ॥ ৭ ॥
তস্মৈ হ্যৱোচদ্ ভগৱানৃষীণাং শৃণ্ৱতামিদম্ ।
যো ব্ৰহ্মৱাদঃ পূৰ্ৱেষাং জনলোকনিৱাসিনাম্ ॥ ৮ ॥
যো ব্ৰহ্মৱাদঃ পূৰ্ৱেষাং জনলোকনিৱাসিনাম্ ॥ ৮ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
স্ৱাযম্ভুৱ ব্ৰহ্মসত্ৰং জনলোকেঽভৱত্ পুৰা ।
তত্ৰস্থানাং মানসানাং মুনীনামূৰ্ধ্ৱৰেতসাম্ ॥ ৯ ॥
স্ৱাযম্ভুৱ ব্ৰহ্মসত্ৰং জনলোকেঽভৱত্ পুৰা ।
তত্ৰস্থানাং মানসানাং মুনীনামূৰ্ধ্ৱৰেতসাম্ ॥ ৯ ॥
শ্ৱেতদ্ৱীপং গতৱতি ত্ৱযি দ্ৰষ্টুং তদীশ্ৱৰম্ ।
ব্ৰহ্মৱাদঃ সুসংৱৃত্তঃ শ্ৰুতযো যত্ৰ শেৰতে ।
তত্ৰ হাযমভূত্ প্ৰশ্নস্ত্ৱং মাং যমনুপৃচ্ছসি ॥ ১০ ॥
ব্ৰহ্মৱাদঃ সুসংৱৃত্তঃ শ্ৰুতযো যত্ৰ শেৰতে ।
তত্ৰ হাযমভূত্ প্ৰশ্নস্ত্ৱং মাং যমনুপৃচ্ছসি ॥ ১০ ॥
তুল্যশ্ৰুততপঃশীলাস্তুল্যস্ৱীযাৰিমধ্যমাঃ ।
অপি চক্ৰুঃ প্ৰৱচনমেকং শুশ্ৰূষৱোঽপৰে ॥ ১১ ॥
অপি চক্ৰুঃ প্ৰৱচনমেকং শুশ্ৰূষৱোঽপৰে ॥ ১১ ॥
শ্ৰীসনন্দন উৱাচ
স্ৱসৃষ্টমিদমাপীয শযানং সহ শক্তিভিঃ ।
তদন্তে বোধযাং চক্ৰুস্তল্লিঙ্গৈঃ শ্ৰুতযঃ পৰম্ ॥ ১২ ॥
স্ৱসৃষ্টমিদমাপীয শযানং সহ শক্তিভিঃ ।
তদন্তে বোধযাং চক্ৰুস্তল্লিঙ্গৈঃ শ্ৰুতযঃ পৰম্ ॥ ১২ ॥
যথা শযানং সংৰাজং ৱন্দিনস্তত্পৰাক্ৰমৈঃ ।
প্ৰত্যূষেঽভেত্য সুশ্লোকৈৰ্বোধযন্ত্যনুজীৱিনঃ ॥ ১৩ ॥
প্ৰত্যূষেঽভেত্য সুশ্লোকৈৰ্বোধযন্ত্যনুজীৱিনঃ ॥ ১৩ ॥
শ্ৰীশ্ৰুতয ঊচুঃ
জয জয জহ্যজামজিত দোষগৃভীতগুণাং
ত্ৱমসি যদাত্মনা সমৱৰুদ্ধসমস্তভগঃ ।
অগজগদোকসামখিলশক্ত্যৱবোধক তে
ক্ৱচিদজযাত্মনা চ চৰতোঽনুচৰেন্নিগমঃ ॥ ১৪ ॥
জয জয জহ্যজামজিত দোষগৃভীতগুণাং
ত্ৱমসি যদাত্মনা সমৱৰুদ্ধসমস্তভগঃ ।
অগজগদোকসামখিলশক্ত্যৱবোধক তে
ক্ৱচিদজযাত্মনা চ চৰতোঽনুচৰেন্নিগমঃ ॥ ১৪ ॥
বৃহদুপলব্ধমেতদৱযন্ত্যৱশেষতযা
যত উদযাস্তমযৌ ৱিকৃতেৰ্মৃদি ৱাৱিকৃতাত্ ।
অত ঋষযো দধুস্ত্ৱযি মনোৱচনাচৰিতং
কথমযথা ভৱন্তি ভুৱি দত্তপদানি নৃণাম্ ॥ ১৫ ॥
যত উদযাস্তমযৌ ৱিকৃতেৰ্মৃদি ৱাৱিকৃতাত্ ।
অত ঋষযো দধুস্ত্ৱযি মনোৱচনাচৰিতং
কথমযথা ভৱন্তি ভুৱি দত্তপদানি নৃণাম্ ॥ ১৫ ॥
ইতি তৱ সূৰযস্ত্ৰ্যধিপতেঽখিললোকমল-ক্ষপণকথামৃতাব্ধিমৱগাহ্য তপাংসি জহুঃ । কিমুত পুনঃ স্ৱধামৱিধুতাশযকালগুণাঃপৰম ভজন্তি যে পদমজস্ৰসুখানুভৱম্ ॥ ১৬ ॥
দৃতয ইৱ শ্ৱসন্ত্যসুভৃতো যদি তেঽনুৱিধা
মহদহমাদযোঽণ্ডমসৃজন্ যদনুগ্ৰহতঃ ।
পুৰুষৱিধোঽন্ৱযোঽত্ৰ চৰমোঽন্নমযাদিষু যঃ
সদসতঃ পৰং ত্ৱমথ যদেষ্ৱৱশেষমৃতম্ ॥ ১৭ ॥
মহদহমাদযোঽণ্ডমসৃজন্ যদনুগ্ৰহতঃ ।
পুৰুষৱিধোঽন্ৱযোঽত্ৰ চৰমোঽন্নমযাদিষু যঃ
সদসতঃ পৰং ত্ৱমথ যদেষ্ৱৱশেষমৃতম্ ॥ ১৭ ॥
উদৰমুপাসতে য ঋষিৱৰ্ত্মসু কূৰ্পদৃশঃ
পৰিসৰপদ্ধতিং হৃদযমাৰুণযো দহৰম্ ।
তত উদগাদনন্ত তৱ ধাম শিৰঃ পৰমং
পুনৰিহ যত্ সমেত্য ন পতন্তি কৃতান্তমুখে ॥ ১৮ ॥
পৰিসৰপদ্ধতিং হৃদযমাৰুণযো দহৰম্ ।
তত উদগাদনন্ত তৱ ধাম শিৰঃ পৰমং
পুনৰিহ যত্ সমেত্য ন পতন্তি কৃতান্তমুখে ॥ ১৮ ॥
স্ৱকৃতৱিচিত্ৰযোনিষু ৱিশন্নিৱ হেতুতযা
তৰতমতশ্চকাস্স্যনলৱত্ স্ৱকৃতানুকৃতিঃ ।
অথ ৱিতথাস্ৱমূষ্ৱৱিতথং তৱ ধাম সমং
ৱিৰজধিযোঽনুযন্ত্যভিৱিপণ্যৱ একৰসম্ ॥ ১৯ ॥
তৰতমতশ্চকাস্স্যনলৱত্ স্ৱকৃতানুকৃতিঃ ।
অথ ৱিতথাস্ৱমূষ্ৱৱিতথং তৱ ধাম সমং
ৱিৰজধিযোঽনুযন্ত্যভিৱিপণ্যৱ একৰসম্ ॥ ১৯ ॥
স্ৱকৃতপুৰেষ্ৱমীষ্ৱবহিৰন্তৰসংৱৰণং
তৱ পুৰুষং ৱদন্ত্যখিলশক্তিধৃতোংঽশকৃতম্ ।
ইতি নৃগতিং ৱিৱিচ্য কৱযো নিগমাৱপনং
ভৱত উপাসতেঽঙ্ঘ্ৰিমভৱং ভুৱি ৱিশ্ৱসিতাঃ ॥ ২০ ॥
তৱ পুৰুষং ৱদন্ত্যখিলশক্তিধৃতোংঽশকৃতম্ ।
ইতি নৃগতিং ৱিৱিচ্য কৱযো নিগমাৱপনং
ভৱত উপাসতেঽঙ্ঘ্ৰিমভৱং ভুৱি ৱিশ্ৱসিতাঃ ॥ ২০ ॥
দুৰৱগমাত্মতত্ত্ৱনিগমায তৱাত্ততনো-
শ্চৰিতমহামৃতাব্ধিপৰিৱৰ্তপৰিশ্ৰমণাঃ ।
ন পৰিলষন্তি কেচিদপৱৰ্গমপীশ্ৱৰ তে
চৰণসৰোজহংসকুলসঙ্গৱিসৃষ্টগৃহাঃ ॥ ২১ ॥
শ্চৰিতমহামৃতাব্ধিপৰিৱৰ্তপৰিশ্ৰমণাঃ ।
ন পৰিলষন্তি কেচিদপৱৰ্গমপীশ্ৱৰ তে
চৰণসৰোজহংসকুলসঙ্গৱিসৃষ্টগৃহাঃ ॥ ২১ ॥
ত্ৱদনুপথং কুলাযমিদমাত্মসুহৃত্প্ৰিযৱ-
চ্চৰতি তথোন্মুখে ত্ৱযি হিতে প্ৰিয আত্মনি চ ।
ন বত ৰমন্ত্যহো অসদুপাসনযাত্মহনো
যদনুশযা ভ্ৰমন্ত্যুৰুভযে কুশৰীৰভৃতঃ ॥ ২২ ॥
চ্চৰতি তথোন্মুখে ত্ৱযি হিতে প্ৰিয আত্মনি চ ।
ন বত ৰমন্ত্যহো অসদুপাসনযাত্মহনো
যদনুশযা ভ্ৰমন্ত্যুৰুভযে কুশৰীৰভৃতঃ ॥ ২২ ॥
নিভৃতমৰুন্মনোঽক্ষদৃঢযোগযুজো হৃদি য-
ন্মুনয উপাসতে তদৰযোঽপি যযুঃ স্মৰণাত্ ।
স্ত্ৰিয উৰগেন্দ্ৰভোগভুজদণ্ডৱিষক্তধিযো
ৱযমপি তে সমাঃ সমদৃশোঽঙ্ঘ্ৰিসৰোজসুধাঃ ॥ ২৩ ॥
ন্মুনয উপাসতে তদৰযোঽপি যযুঃ স্মৰণাত্ ।
স্ত্ৰিয উৰগেন্দ্ৰভোগভুজদণ্ডৱিষক্তধিযো
ৱযমপি তে সমাঃ সমদৃশোঽঙ্ঘ্ৰিসৰোজসুধাঃ ॥ ২৩ ॥
ক ইহ নু ৱেদ বতাৱৰজন্মলযোঽগ্ৰসৰং
যত উদগাদৃষিৰ্যমনু দেৱগণা উভযে ।
তৰ্হি ন সন্ন চাসদুভযং ন চ কালজৱঃ
কিমপি ন তত্ৰ শাস্ত্ৰমৱকৃষ্য শযীত যদা ॥ ২৪ ॥
যত উদগাদৃষিৰ্যমনু দেৱগণা উভযে ।
তৰ্হি ন সন্ন চাসদুভযং ন চ কালজৱঃ
কিমপি ন তত্ৰ শাস্ত্ৰমৱকৃষ্য শযীত যদা ॥ ২৪ ॥
জনিমসতঃ সতো মৃতিমুতাত্মনি যে চ ভিদাং
ৱিপণমৃতং স্মৰন্ত্যুপদিশন্তি ত আৰুপিতৈঃ ।
ত্ৰিগুণমযঃ পুমানিতি ভিদা যদবোধকৃতা
ত্ৱযি ন ততঃ পৰত্ৰ স ভৱেদৱবোধৰসে ॥ ২৫ ॥
ৱিপণমৃতং স্মৰন্ত্যুপদিশন্তি ত আৰুপিতৈঃ ।
ত্ৰিগুণমযঃ পুমানিতি ভিদা যদবোধকৃতা
ত্ৱযি ন ততঃ পৰত্ৰ স ভৱেদৱবোধৰসে ॥ ২৫ ॥
সদিৱ মনস্ত্ৰিৱৃত্ত্ৱযি ৱিভাত্যসদামনুজাত্
সদভিমৃশন্ত্যশেষমিদমাত্মতযাত্মৱিদঃ ।
ন হি ৱিকৃতিং ত্যজন্তি কনকস্য তদাত্মতযা
স্ৱকৃতমনুপ্ৰৱিষ্টমিদমাত্মতযাৱসিতম্ ॥ ২৬ ॥
সদভিমৃশন্ত্যশেষমিদমাত্মতযাত্মৱিদঃ ।
ন হি ৱিকৃতিং ত্যজন্তি কনকস্য তদাত্মতযা
স্ৱকৃতমনুপ্ৰৱিষ্টমিদমাত্মতযাৱসিতম্ ॥ ২৬ ॥
তৱ পৰি যে চৰন্ত্যখিলসত্ত্ৱনিকেততযা
ত উত পদাক্ৰমন্ত্যৱিগণয্য শিৰো নিৰ্ঋতেঃ ।
পৰিৱযসে পশূনিৱ গিৰা ৱিবুধানপি তাং-
স্ত্ৱযি কৃতসৌহৃদাঃ খলু পুনন্তি ন যে ৱিমুখাঃ ॥ ২৭ ॥
ত উত পদাক্ৰমন্ত্যৱিগণয্য শিৰো নিৰ্ঋতেঃ ।
পৰিৱযসে পশূনিৱ গিৰা ৱিবুধানপি তাং-
স্ত্ৱযি কৃতসৌহৃদাঃ খলু পুনন্তি ন যে ৱিমুখাঃ ॥ ২৭ ॥
ত্ৱমকৰণঃ স্ৱৰাডখিলকাৰকশক্তিধৰ-
স্তৱ বলিমুদ্ৱহন্তি সমদন্ত্যজযানিমিষাঃ ।
ৱৰ্ষভুজোঽখিলক্ষিতিপতেৰিৱ ৱিশ্ৱসৃজো
ৱিদধতি যত্ৰ যে ত্ৱধিকৃতা ভৱতশ্চকিতাঃ ॥ ২৮ ॥
স্তৱ বলিমুদ্ৱহন্তি সমদন্ত্যজযানিমিষাঃ ।
ৱৰ্ষভুজোঽখিলক্ষিতিপতেৰিৱ ৱিশ্ৱসৃজো
ৱিদধতি যত্ৰ যে ত্ৱধিকৃতা ভৱতশ্চকিতাঃ ॥ ২৮ ॥
স্থিৰচৰজাতযঃ স্যুৰজযোত্থনিমিত্তযুজো
ৱিহৰ উদীক্ষযা যদি পৰস্য ৱিমুক্ত ততঃ ।
ন হি পৰমস্য কশ্চিদপৰো ন পৰশ্চ ভৱেদ্
ৱিযত ইৱাপদস্য তৱ শূন্যতুলাং দধতঃ ॥ ২৯ ॥
ৱিহৰ উদীক্ষযা যদি পৰস্য ৱিমুক্ত ততঃ ।
ন হি পৰমস্য কশ্চিদপৰো ন পৰশ্চ ভৱেদ্
ৱিযত ইৱাপদস্য তৱ শূন্যতুলাং দধতঃ ॥ ২৯ ॥
অপৰিমিতা ধ্ৰুৱাস্তনুভৃতো যদি সৰ্ৱগতা-
স্তৰ্হি ন শাস্যতেতি নিযমো ধ্ৰুৱ নেতৰথা ।
অজনি চ যন্মযং তদৱিমুচ্য নিযন্তৃ ভৱেত্
সমমনুজানতাং যদমতং মতদুষ্টতযা ॥ ৩০ ॥
স্তৰ্হি ন শাস্যতেতি নিযমো ধ্ৰুৱ নেতৰথা ।
অজনি চ যন্মযং তদৱিমুচ্য নিযন্তৃ ভৱেত্
সমমনুজানতাং যদমতং মতদুষ্টতযা ॥ ৩০ ॥
ন ঘটত উদ্ভৱঃ প্ৰকৃতিপূৰুষযোৰজযো-
ৰুভযযুজা ভৱন্ত্যসুভৃতো জলবুদ্বুদৱত্ ।
ত্ৱযি ত ইমে ততো ৱিৱিধনামগুণৈঃ পৰমে
সৰিত ইৱাৰ্ণৱে মধুনি লিল্যুৰশেষৰসাঃ ॥ ৩১ ॥
ৰুভযযুজা ভৱন্ত্যসুভৃতো জলবুদ্বুদৱত্ ।
ত্ৱযি ত ইমে ততো ৱিৱিধনামগুণৈঃ পৰমে
সৰিত ইৱাৰ্ণৱে মধুনি লিল্যুৰশেষৰসাঃ ॥ ৩১ ॥
নৃষু তৱ মযযা ভ্ৰমমমীষ্ৱৱগত্য ভৃশং
ত্ৱযি সুধিযোঽভৱে দধতি ভাৱমনুপ্ৰভৱম্ ।
কথমনুৱৰ্ততাং ভৱভযং তৱ যদ্ ভ্ৰুকুটিঃ
সৃজতি মুহুস্ত্ৰিনেমিৰভৱচ্ছৰণেষু ভযম্ ॥ ৩২ ॥
ত্ৱযি সুধিযোঽভৱে দধতি ভাৱমনুপ্ৰভৱম্ ।
কথমনুৱৰ্ততাং ভৱভযং তৱ যদ্ ভ্ৰুকুটিঃ
সৃজতি মুহুস্ত্ৰিনেমিৰভৱচ্ছৰণেষু ভযম্ ॥ ৩২ ॥
ৱিজিতহৃষীকৱাযুভিৰদান্তমনস্তুৰগং
য ইহ যতন্তি যন্তুমতিলোলমুপাযখিদঃ ।
ৱ্যসনশতান্ৱিতাঃ সমৱহায গুৰোশ্চৰণং
ৱণিজ ইৱাজ সন্ত্যকৃতকৰ্ণধৰা জলধৌ ॥ ৩৩ ॥
য ইহ যতন্তি যন্তুমতিলোলমুপাযখিদঃ ।
ৱ্যসনশতান্ৱিতাঃ সমৱহায গুৰোশ্চৰণং
ৱণিজ ইৱাজ সন্ত্যকৃতকৰ্ণধৰা জলধৌ ॥ ৩৩ ॥
স্ৱজনসুতাত্মদাৰধনধামধৰাসুৰথৈ-
স্ত্ৱযি সতি কিং নৃণাং শ্ৰযত আত্মনি সৰ্ৱৰসে ।
ইতি সদজানতাং মিথুনতো ৰতযে চৰতাং
সুখযতি কো ন্ৱিহ স্ৱৱিহতে স্ৱনিৰস্তভগে ॥ ৩৪ ॥
স্ত্ৱযি সতি কিং নৃণাং শ্ৰযত আত্মনি সৰ্ৱৰসে ।
ইতি সদজানতাং মিথুনতো ৰতযে চৰতাং
সুখযতি কো ন্ৱিহ স্ৱৱিহতে স্ৱনিৰস্তভগে ॥ ৩৪ ॥
ভুৱি পুৰুপুণ্যতীৰ্থসদনান্যৃষযো ৱিমদা-
স্ত উত ভৱত্পদাম্বুজহৃদোঽঘভিদঙ্ঘ্ৰিজলাঃ ।
দধতি সকৃন্মনস্ত্ৱযি য আত্মনি নিত্যসুখে
ন পুনৰুপাসতে পুৰুষসাৰহৰাৱসথান্ ॥ ৩৫ ॥
স্ত উত ভৱত্পদাম্বুজহৃদোঽঘভিদঙ্ঘ্ৰিজলাঃ ।
দধতি সকৃন্মনস্ত্ৱযি য আত্মনি নিত্যসুখে
ন পুনৰুপাসতে পুৰুষসাৰহৰাৱসথান্ ॥ ৩৫ ॥
সত ইদমুত্থিতং সদিতি চেন্ননু তৰ্কহতং
ৱ্যভিচৰতি ক্ৱ চ ক্ৱ চ মৃষা ন তথোভযযুক্ ।
ৱ্যৱহৃতযে ৱিকল্প ইষিতোঽন্ধপৰম্পৰযা
ভ্ৰমযতি ভাৰতী ত উৰুৱৃত্তিভিৰুক্থজডান্ ॥ ৩৬ ॥
ৱ্যভিচৰতি ক্ৱ চ ক্ৱ চ মৃষা ন তথোভযযুক্ ।
ৱ্যৱহৃতযে ৱিকল্প ইষিতোঽন্ধপৰম্পৰযা
ভ্ৰমযতি ভাৰতী ত উৰুৱৃত্তিভিৰুক্থজডান্ ॥ ৩৬ ॥
ন যদিদমগ্ৰ আস ন ভৱিষ্যদতো নিধনা-
দনুমিতমন্তৰা ত্ৱযি ৱিভাতি মৃষৈকৰসে ।
অত উপমীযতে দ্ৰৱিণজাতিৱিকল্পপথৈ-
ৰ্ৱিতথমনোৱিলাসমৃতমিত্যৱযন্ত্যবুধাঃ ॥ ৩৭ ॥
দনুমিতমন্তৰা ত্ৱযি ৱিভাতি মৃষৈকৰসে ।
অত উপমীযতে দ্ৰৱিণজাতিৱিকল্পপথৈ-
ৰ্ৱিতথমনোৱিলাসমৃতমিত্যৱযন্ত্যবুধাঃ ॥ ৩৭ ॥
স যদজযা ত্ৱজামনুশযীত গুণাংশ্চ জুষন্
ভজতি সৰূপতাং তদনু মৃত্যুমপেতভগঃ ।
ত্ৱমুত জহাসি তামহিৰিৱ ত্ৱচমাত্তভগো
মহসি মহীযসেঽষ্টগুণিতেঽপৰিমেযভগঃ ॥ ৩৮ ॥
ভজতি সৰূপতাং তদনু মৃত্যুমপেতভগঃ ।
ত্ৱমুত জহাসি তামহিৰিৱ ত্ৱচমাত্তভগো
মহসি মহীযসেঽষ্টগুণিতেঽপৰিমেযভগঃ ॥ ৩৮ ॥
যদি ন সমুদ্ধৰন্তি যতযো হৃদি কামজটা
দুৰধিগমোঽসতাং হৃদি গতোঽস্মৃতকণ্ঠমণিঃ ।
অসুতৃপযোগিনামুভযতোঽপ্যসুখং ভগৱ-
ন্ননপগতান্তকাদনধিৰূঢপদাদ্ ভৱতঃ ॥ ৩৯ ॥
দুৰধিগমোঽসতাং হৃদি গতোঽস্মৃতকণ্ঠমণিঃ ।
অসুতৃপযোগিনামুভযতোঽপ্যসুখং ভগৱ-
ন্ননপগতান্তকাদনধিৰূঢপদাদ্ ভৱতঃ ॥ ৩৯ ॥
ত্ৱদৱগমী ন ৱেত্তি ভৱদুত্থশুভাশুভযো-
ৰ্গুণৱিগুণান্ৱযাংস্তৰ্হি দেহভৃতাং চ গিৰঃ ।
অনুযুগমন্ৱহং সগুণ গীতপৰম্পৰযা
শ্ৰৱণভৃতো যতস্ত্ৱমপৱৰ্গগতিৰ্মনুজৈঃ ॥ ৪০ ॥
ৰ্গুণৱিগুণান্ৱযাংস্তৰ্হি দেহভৃতাং চ গিৰঃ ।
অনুযুগমন্ৱহং সগুণ গীতপৰম্পৰযা
শ্ৰৱণভৃতো যতস্ত্ৱমপৱৰ্গগতিৰ্মনুজৈঃ ॥ ৪০ ॥
দ্যুপতয এৱ তে ন যযুৰন্তমনন্ততযাত্ৱমপি যদন্তৰাণ্ডনিচযা ননু সাৱৰণাঃ । খ ইৱ ৰজাংসি ৱান্তি ৱযসা সহ যচ্ছ্ৰুতয-স্ত্ৱযি হি ফলন্ত্যতন্নিৰসনেন ভৱন্নিধনাঃ ॥ ৪১ ॥
শ্ৰীভগৱানুৱাচ
ইত্যেতদ্ ব্ৰহ্মণঃ পুত্ৰা আশ্ৰুত্যাত্মানুশাসনম্ ।
সনন্দনমথানৰ্চুঃ সিদ্ধা জ্ঞাত্ৱাত্মনো গতিম্ ॥ ৪২ ॥
ইত্যেতদ্ ব্ৰহ্মণঃ পুত্ৰা আশ্ৰুত্যাত্মানুশাসনম্ ।
সনন্দনমথানৰ্চুঃ সিদ্ধা জ্ঞাত্ৱাত্মনো গতিম্ ॥ ৪২ ॥
ইত্যশেষসমাম্নাযপুৰাণোপনিষদ্ৰসঃ ।
সমুদ্ধৃতঃ পূৰ্ৱজাতৈৰ্ৱ্যোমযানৈৰ্মহাত্মভিঃ ॥ ৪৩ ॥
সমুদ্ধৃতঃ পূৰ্ৱজাতৈৰ্ৱ্যোমযানৈৰ্মহাত্মভিঃ ॥ ৪৩ ॥
ত্ৱং চৈতদ্ ব্ৰহ্মদাযাদ শ্ৰদ্ধযাত্মানুশাসনম্ ।
ধাৰযংশ্চৰ গাং কামং কামানাং ভৰ্জনং নৃণাম্ ॥ ৪৪ ॥
ধাৰযংশ্চৰ গাং কামং কামানাং ভৰ্জনং নৃণাম্ ॥ ৪৪ ॥
শ্ৰীশুক উৱাচ
এৱং স ঋষিণাদিষ্টং গৃহীত্ৱা শ্ৰদ্ধযাত্মৱান্ ।
পূৰ্ণঃ শ্ৰুতধৰো ৰাজন্নাহ ৱীৰৱ্ৰতো মুনিঃ ॥ ৪৫ ॥
এৱং স ঋষিণাদিষ্টং গৃহীত্ৱা শ্ৰদ্ধযাত্মৱান্ ।
পূৰ্ণঃ শ্ৰুতধৰো ৰাজন্নাহ ৱীৰৱ্ৰতো মুনিঃ ॥ ৪৫ ॥
শ্ৰীনাৰদ উৱাচ
নমস্তস্মৈ ভগৱতে কৃষ্ণাযামলকীৰ্তযে ।
যো ধত্তে সৰ্ৱভূতানামভৱাযোশতীঃ কলাঃ ॥ ৪৬ ॥
নমস্তস্মৈ ভগৱতে কৃষ্ণাযামলকীৰ্তযে ।
যো ধত্তে সৰ্ৱভূতানামভৱাযোশতীঃ কলাঃ ॥ ৪৬ ॥
ইত্যাদ্যমৃষিমানম্য তচ্ছিষ্যাংশ্চ মহাত্মনঃ ।
ততোঽগাদাশ্ৰমং সাক্ষাত্ পিতুৰ্দ্ৱৈপাযনস্য মে ॥ ৪৭ ॥
ততোঽগাদাশ্ৰমং সাক্ষাত্ পিতুৰ্দ্ৱৈপাযনস্য মে ॥ ৪৭ ॥
সভাজিতো ভগৱতা কৃতাসনপৰিগ্ৰহঃ ।
তস্মৈ তদ্ ৱৰ্ণযামাস নাৰাযণমুখাচ্ছ্ৰুতম্ ॥ ৪৮ ॥
তস্মৈ তদ্ ৱৰ্ণযামাস নাৰাযণমুখাচ্ছ্ৰুতম্ ॥ ৪৮ ॥
ইত্যেতদ্ ৱৰ্ণিতং ৰাজন্ যন্নঃ প্ৰশ্ন: কৃতস্ত্ৱযা ।
যথা ব্ৰহ্মণ্যনিৰ্দেশ্যে নিৰ্গুণেঽপি মনশ্চৰেত্ ॥ ৪৯ ॥
যথা ব্ৰহ্মণ্যনিৰ্দেশ্যে নিৰ্গুণেঽপি মনশ্চৰেত্ ॥ ৪৯ ॥
যোঽস্যোত্প্ৰেক্ষক আদিমধ্যনিধনে যোঽৱ্যক্তজীৱেশ্ৱৰো
যঃ সৃষ্ট্ৱেদমনুপ্ৰৱিশ্য ঋষিণা চক্ৰে পুৰঃ শাস্তি তাঃ ।
যং সম্পদ্য জহাত্যজামনুশযী সুপ্তঃ কুলাযং যথা
তং কৈৱল্যনিৰস্তযোনিমভযং ধ্যাযেদজস্ৰং হৰিম্ ॥ ৫০ ॥
যঃ সৃষ্ট্ৱেদমনুপ্ৰৱিশ্য ঋষিণা চক্ৰে পুৰঃ শাস্তি তাঃ ।
যং সম্পদ্য জহাত্যজামনুশযী সুপ্তঃ কুলাযং যথা
তং কৈৱল্যনিৰস্তযোনিমভযং ধ্যাযেদজস্ৰং হৰিম্ ॥ ৫০ ॥